SlideShare a Scribd company logo
1 of 18
LURREKO KLIMA ETA
•
                 PAISAIAK
    NATUR INGURUNEA: erliebeaz, zoruaz, klimaz, landarediaz eta faunaz osaturik
    dago.
•   PAISAIAK: paisaiaz ari garenean, natur inguruneaz ari gara, baina gizakiaren ekintza
    kontuan harturik.
•   Paisaiak, naturalak edo gizatiartuak izan daitezke:
•   PAISAIA NATURALA: inguruak berezko dituen elementuak ditu eta gizakiak ez du
    eraldatu edo oso gutxi.
•   PAISAIA GIZATIARTUA: lurra biziki aldatu egin denean, gizakiak bertan egotearen
    ondorioz.
•   www.slideshare.net/.../gizakion-eta-ingurunearen-arteko-harremana
ZONA KLIMATIKOAK
LURREKO KLIMAK
•KLIMAREN ELEMENTUAK: tenperatura, hezetasuna, presioa, haizea eta
 prezipitazioa dira.
•KLIMAREN ERAGILEAK: latitudea, altitudea eta itsasoarekiko distantzia
•KLIMA BEROKO ZONA:
 Kantzer tropikoaren eta kaprikornio tropikoaren artean dago eta intsolaziorik
 handiena hartzen du.
Zona beroan ez dago negurik eta hilabete hotzeneko batez besteko tenperatura
 18ºCtik gorakoa da.
Hiru klima mota daude: EKUATORIALA, TROPIKALA eta BASAMORTUKOA.
•KLIMA EPELEKO ZONAK:
Bi hemisferioetan zabaldurik daude, klima beroko eta hotzeko zonaren artean.
Eremu epeletan klima mota ugari daude, latitudearen, altitudearen eta
 itsasoarekiko distantziaren arabera.
Klima motak:ITSASALDEKOA, MEDITERRANEOA eta KONTINENTALA.
Klima epeletan lau urtaroak gertatzen dira: negua, uda, udaberria eta udazkena.
•KLIMA HOTZEKO ZONAK:
Klima hotzeko zonak poloetan daude eta 2500 metrotik gorako goi-mendietan.
KLIMA POLARRAREN eta GOI-MENDIETAKO ezugarriak: negu luzeak eta gorriak
 dira, prezipitazio urriak eta sarri elur modura.
EKUATOREKO PAISAIA
•   Ekuatore inguruan kokatzen da: Amazonas ibaiaren arroan, Ertamerikan, Zaire
    ibaiaren arroan, Gineako Golko inguruan eta Asiako hego-ekialdean.
•   1.1-KLIMA:
    -Bero handia egiten du, 25ºC inguru.
    -Prezipitazioak oso ugariak dira 2000mm. Lurrunketa eta hezetasuna handia izanez,
    ia egunero daude EURI JASAK.
•   1.2-IBAIAK:
    -Lurreko ibairik EMARITSUENAK eta ERREGULARRENAK dira.
•   1.3-LANDARETZA:
    -Landaredi jori-joria eta espezie ugari daude, OIHANA (Asian JUNGLA esaten da).
    -Oihana, planetako aniztasun biologiko handiena (Munduko Birikak).
              Zuhaitz oso luzeak 80m-tik gorakoak eta oihanpean giro ilun eta hezea.
              Zuhaitz preziatuak: EBANOA, KAOBA…
•   1.4-FAUNA:
    -Oihanean badira, txori, narrasti eta intsektu espezie ugari, ugaztunekin batera.
    Espezie asko desagertu dira edo zorian daude, gizakiaren ustiapen neurrigabeagatik.
•   2.-ZONA EKUATORIALEKO BIZILAGUNAK:
    -Herri indigenak, Amerika eta Afrikako oihanetan, fruitu bilketatik eta ehizatik bizi
    dira gehien bat.
    -Asiako oihan ekuatorialean jende asko bizi da.
•
            PAISAIA TROPIKALA
    Klima ekuatorialeko eremutik iparraldera eta hegoaldera kokatzen da. Ertamerika
    eta hegoamerika; Afrikako erdi eta hegoaldea; Asiako hegoaldea eta Australiako
    ipar-ekialdean.
•   1.1.-KLIMA:
    Bero handia egiten du urte osoan, eremu ekuatorialean bezala, baina oszilazio
    termikoa handiagoa da.
    Bi urtaro bereizten dira: URTARO HEZEA edo uda eta URTARO LEHORRA edo
    negua. Ekuatoretik urrundu ahala, urtaro lehorra luzeagoa da.
•   1.2.-IBAIAK:
    Ibaien emaria oso gorabeheratsua da, urtaroaren arabera.
    Urtaro lehorrean, ibaiek ia ez dute urik eta euritean UR-GORALDI handiak izaten
    dira, batzuetan uholdeak eraginez.
•   1.3.- LANDARETZA:
    Ekuatoretik gertu BASO TROPIKALA dago; ibai tropikalen ertzetan, ILARAKO
    BASOA, baso oso itxia
    Tropikoetako landaretza nagusia: SABANA: belar oso altuak, zuhaixka batzuk eta
    zuhaitz gutxi. Landaredia urtaroaren arabera kolorez aldatuz.
    Ekuatoretik urruntzean, landaredia urriagoa da, landare hosto gogorrak, sasi
    arantzatsuak, landaredi gabeko lurzorua... ESTEPA da.
•   1.4.- FAUNA:
    Hegazti aniztasun handia, tximeletak, liztorrak, sagu-zaharrak...
    Sabanan: belarjale ugari, elefanteak, errinozeroak, gazelak zebrak... Eta
    harrapariak: lehoiak, hienak, gepardoak..
BASAMORTUKO PAISAIA
•   BASAMORTUKO PAISAIA BEROA, tropikoetatik gertu, itsas korronte hotzetatik
    hurbil eta zona kontinentaletan kokatzen dira.
•   1.1.- KLIMA:
    Bero handia egiten du, urte osoan barrena. Oszilazio termiko handia eguna eta
    gauaren artean eta oso euri gutxi ∓250mm behera eta euri irregularrak.
•   1.2.- UR IBILGUAK:
    Basamortu beroetan ez dago ur-ibilgu iraunkorrik!
    Basamortu batzuetan WUADI izeneko ur-ibilguak daude, ia urte osoan lehor eta
    euria egiten duenean soilik dakarte ur pixkat
•   1.3.-LANDARETZA ETA FAUNA:
    Landare bakan batzuk besterik ez, (kaktusak, arantzadun baten bat...)
    Urik eta landarerik gabe, animalia gutxi, (eskorpioiak,sugeak, gameluak...)
•   2.- BASAMORTUKO BIZILAGUNAK:
    Jende gutxi bizi da.
    Basamortuen mugetan, artzain nomaden (leku batetik bestera doazenak)
     taldeak bizi dira.
    Populazio SEDENTARIOA, oasien ondoan bizi da.
    OASIA: berdegunea da, lur azpiko ura duena.
LURREKO BASAMORTUAK
•   TROPIKOETAKO BASAMORTUAK
    Tropikoetatik hurbil daude: SAHARA, ARABIA eta KALAHARI.


•   KOSTALDEKO BASAMORTUAK:
    Kostaldetik hurbil, itsas korronte hotza pasatzen denean sortuak.
    Ur hotzek ez dute lurrunketa faboratzen, airea lehorra da eta hozten denean ez du
    euririk egiten: ATAKAMA, NAMIBIA eta HAREAZKO BASAMORTU HANDIAN.


•   BARNEALDEKO BASAMORTUAK:
    Mendikate altuek itsasoaren eragina eragotzitako lekuetan ematen dira, GOBI edo
    AMERIKAKO MENDEBALDEKO eta ERDIALDEKO BASAMORTUAK.



                BASAMORTU MOTAK
•   HAREAZKOAK: Ohikoenak dira, bertan DUNAK dira nagusi


•   HARRIZKOAK: Nahiko lurralde lauak, harriz beteak eta WADIak zeharkatuta.


•   HAITZEZKOAK: Haitz handiz osaturiko lurraldea, isolaturik edo haitz multzo
    garaiak osatuz.
•
         ITSASALDEKO PAISAIA
    Ekuatoretik iparraldera eta hegoaldera kokatzen da 40º eta 60ºko paraleloen
    artean.Ipar hemisferioan, Europako eta Iparramerikako mendebaldeko kostaldeak
    hartzen ditu eta hego hemisferioan, Txile eta Argentinako hegoaldeko kostaldea,
    Australiako hego-ekialdea, Tasmania eta Zelanda Berria.
• 1.1.-KLIMA:
    -Kostaldean daudenez, mendebaldeko haizeak etengabe jotzen du.
    -Euri txikia eta ETENGABEA
    -Ozeanoak tenperaturak leuntzen ditu, ez du hotz eta bero handirik egiten,
    ATLANTIARRA ere deitua, ozeano honek bustitzen dituelako kostaldeak.
    -4 urtaroak ematen dira.
• 1.2.-IBAIAK:
-Ibaiek emari OPAROA eta ERREGULARRA dute urte osoan euriagatik.
• 1.3.-LANDARETZA:
-Baso hostogalkorra hazten da, tenperatura leun eta etengabeko euriak direla medio.
-Hotza hasterakoan zuhaitzek hostoa galtzen dute.
-Lainoak nagusi badira, hezetasun handia badago eta haize gogorrak, basoaren ordez
    ZAKARDIA (sastraka arantzadunez osatua) agertzen da.
-Landaredi mota nagusia BELAR SOROA da, aziendari, berezko elikagaia ematen diona.
• 1.4.-FAUNA:
-Hosto erorkorreko basoetan, ugaztun ugari: hartzak, azeriak, basurdeak… hegazti asko
    baita.
-Zakardietan karraskari txikiak: saguak, satorrak …
2. GIZATALDEEN ETA INGURUNEAREN
        ARTEKO HARREMANA




• MENDEBALDEKO EUROPAN: Atlantikoak bustitako lurraldeetan
jende asko bizi da; Hiri handiak eta industria gune garrantzitsuak.
•IPARRAMERIKAKO MENDEBALDEKO KOSTALDEAN eta
TXILEKO eta ARGENTINAKO HEGOALDEAN: jende gutxi xamar
bizi da eta basoak ugariak dira.
•AUSTRALIAN, TASMANIAN eta ZELANDA BERRIAN belarra
oparo hazten da, behi eta ardi azienda modu estentsiboan hazteko
aukera emanez.
PAISAIA MEDITERRANEARRA
•   Mediterraneo itsasoko kostaldean, Kaliforniako (E.B)kostaldean, Txileko erdialdeko
    kostaldean, Hego Afrikan eta Australiako hego eta hego-ekialdean dago.
•   1.1.-KLIMA:
    -Berotsua eta uda lehorrak dira.
    -Udan aire bero subtropikala, neguak leunak dira itsasoaren eraginez.
    -Udan oso euri gutxi egiten du, udazkenean ordea euri asko eta zenbaitetan euri jasak.
•   1.2.-IBAIAK:
    -Ibai hauen ur-emaria urria eta irregularra da.
    -Udan ibaiek ur gutxi daramate eta batzuk erabat lehor daude. Uda idorraren ondoren,
    ohikoa izaten da ekaitzek UHOLDEAK eragitea.
    -UHOLDEAK eta UHALDIAK Espainian dagoen arrisku naturaletan ohikoenak dira,
    batez ere ekialdean: Katalunian, Valentzian, Murtzian eta Andaluzian.
•   1.3.-LANDARETZA:
    -Baso Mediterraneoak ZUHAITZ HOSTOIRAUNKORREZ osaturik daude: pinuak,
    arteak... hosto txikiak, gogorrak edo biloz estalitakoak.
    -Zuhaitzen azpian SASTRAKADI arantzatsua hazten da, hosto txikikoa.
    -Suteek basoa desagertarazten dutenean, sastrakadi itxia: MAKIA eta GARRIGA.
•   1.4.-FAUNA:
    -Paisaia Mediterraneoan ez da ugaztun handirik bizi: basasaguak, untxiak, erbiak,
    sugeak... Eta intsektu mota ugari dago.
2. GIZATALDEEN ETA INGURUNEAREN
        ARTEKO HARREMANA
• Euri jasek material asko eraman eta itsasertzetan eta ibar hondoetan sedimentatu dira
lautadak eratu arte. Lautada horiek oso emankorrak eta egokiak dira nekazaritzarako.
• Labore nagusiak: zerealak, mahatsondoak, olibondoak...eta abeltzaintzari dagokionez
ARDI-AZIENDA da nagusi.
• Ureztapenak NEKAZARITZA INTENTSIBOA garatu du eta UBIDEAK eta URTEGIAK
eraikitzeak, baratzeko produktuak errazten ditu.
• Negua leuna denez, aukera dago arroza, kotoia, edo eta zitrikoak landatzeko.
• Gaur egun BEROTEGIAK eraikitzen dira.
• Mediterraneo itsasoaren inguruan dauden lurrak, tenperatura gozoak eta euri gutxi izaten
dute, horregatik Europako ipar eta ekialdeko TURISTEN JOMUGA bilakatu da.
PAISAIA KONTINENTALA
• Ur masa handietatik urrun dauden lekuetan:Europa, Asia eta Iparramerika barneko lurralde
  paisaia.
• 1.1.-KLIMA:
  -Kontinente barneko lurraldeek ez dute itsasoaren eragin erregulatzailerik, muturreko tenperaturak
  dituzte: udan oso oso beroak eta neguan asko hozten dira.
  -Euri gutxi egiten du, euria bereziki udan.
  -Neguak oso lehorrak eta udan lurzorua eta airea berotzen dira.
• 1.2.-IBAIAK:
  -Euri gutxi egiten duen arren, ibaietako emaria anitzat hartzeko modukoa da eta ibai-arroak zabalak izaten
  dira.
• 1.3.-LANDARETZA:
  -Ipar hemisferioan, klimaren baldintzek, paisaia bi eragiten dituzte:
  *Ipar iparreko eremuetan, uda ez da hain beroa izaten eta Baso koniferoa edo TAIGA hazten da: pinuz,
  izeiz, haritzez edo urkiz osatua.
  Taigako lurzorua oso pobrea izaten da.
  *Hegoalderago, udan bero handia eta euri gutxi egiten duen lekuetan, taigaren ordez, belarrez jantzitako
  eremu zabalak daude: ESTEPAK edo BELARDIAK.
• 1.4.-FAUNA:
  -Konifero basoetan bizi diren animaliak: oreinak, altzeak, urtxintxak, mendiko erbiak...

2. GIZATALDEEN ETA INGURUNEAREN ARTEKO
 HARREMANA
  -Gizakiak TAIGAKO zuhaitzak erabiltzen ditu ZELULOSA egiteko, gero paper bihurtutakoa.
  Pasaia mota hauek oso egokiak dira ABELTZAINTZARAKO eta NEKAZARITZA ESTENTSIBORAKO.
POLOETAKO PAISAIA
• Poloetako zonak Lurraren muturretan daude: Zirkulu Polar Artikotik iparraldera eta Zirkulu
  Polar Antartikotik hegoaldera.
  -Planetako eremurik hotzenak dira,eguzki-izpiak oso inklinaturik iristen direlako eta
  intsolazioa oso txikia delako.
• 1.1.- KLIMA:
  -Hotz handi-handia egiten du.
  -Tenperaturak 0ºtik beherakoak izaten dira eta -40ºCra iris daitezke. Soilik udan izaten da
  10ºCtik gorako tenperatura.
  -Ia ez du euririk egiten eta egiten duena elur modura, hortik BASAMORTU HOTZA izena.
• 1.2.- LANDARETZA:
  -Paisaia ia beti, izotz geruza lodi batez estalirik.
  -Udan izotz gabeko lurraldeetan: goroldioa, likena eta lore txikiak hazten dira, landare mota
  honi TUNDRA deitzen zaio.
  -TUNDRA, Ameriketako, Europako eta Asiako iparraldean hazten da.
  -Lurzorua beti izozturik dauden lurraldeetan (ANTARTIKAN) ez dago inolako landaredirik.
• 1.3.- FAUNA:
  -Tundra (goroldio, likena eta lore txikiak) animalia batzuentzako elikagaiak dira: hartz eta
  elur oreinak adibidez.
• 1.4.- HOTZETAKO BIZILAGUNAK:
  -Amerikako tundran ESKIMALAK bizi dira → ehiztariak eta arrantzaleak izan dira.
  -Eskandinaviako penintsularen iparraldean LAPONIARRAK bizi dira; artzainak dira eta elur
  orein taldeak dituzte.
  -Gaur egun teknologia berrien eta komunikazioen erraztasunen eraginez, herri horietako
  bizimodua asko aldatu da, baliabide mineralak ustiatzen dira, adibidez PETROLIOA.
GOI MENDIETAKO PAISAIA
•   Goi mendiko eremuak 2.500mtik gora daude.
•   1.1.- KLIMA:
    -Klima hotzetako ezaugarriak ditu.
    -Tenperatura baxuak urte osoan, eta prezipitazioak ugariak dira.
    -Zenbat eta gorago prezipitazio gutxiago eta tenperatura -0,6ºC /100m.ko
    -Mendi gorenetako gailurretan prezipitazioak ia beti ELUR modura.
•   2.2 LANDARETZA:
    -Latitudeak, altitudeak eta orientazioak goi mendietako landaredian eragina dute.
    -Landaretza ALTUERA EZBERDINETAKO MAILETAN antolatuta dago.
•   2.3.- GOI MENDIETAKO BIZILAGUNAK:
    - Bizilagunek abeltzaintza dute ogibide nagusia, baso ustiaketa ere.
    -Urtegi asko eraiki dira, horregatik energia hidroelektrikoa sortzen dute.
    -Ibarren azpiko aldean nekazaritza egiten da.
    -Gaur egun, JARDUERA TURISTIKOAK garatzen ari dira: elurretako kirolak, alpinismoa,
    trekkinga eta abar.
    - Jarduera hauen eraginez, komunikazio bideak hobetu, eraikin gehiago egin eta
    populazioa handitu da.
TUNDRA



MENDIETAKO LANDAREDI - KLISERIEA




                                   PAISAIA POLARRA
6.gaia,lurreko klima eta paisaiak

More Related Content

What's hot

5 - LURREKO PAISAIAK
5 - LURREKO PAISAIAK5 - LURREKO PAISAIAK
5 - LURREKO PAISAIAKguest5fbbbe
 
3. atmosfera eta klima
3. atmosfera eta klima3. atmosfera eta klima
3. atmosfera eta klimaMargaGutierrez
 
Espainiako landare paisajeak
Espainiako landare paisajeakEspainiako landare paisajeak
Espainiako landare paisajeakMARIJE AGUILLO
 
3 LANDAREAK Zubia Santillana LH4
3  LANDAREAK   Zubia Santillana LH43  LANDAREAK   Zubia Santillana LH4
3 LANDAREAK Zubia Santillana LH4idoialariz
 
2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)
2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)
2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)idoialariz
 
Mapa fisikoak eta politikoak
Mapa fisikoak eta politikoakMapa fisikoak eta politikoak
Mapa fisikoak eta politikoakMARIJE AGUILLO
 
5 maila 15 antzinaroa eta erdi aroa
5 maila  15 antzinaroa eta erdi aroa5 maila  15 antzinaroa eta erdi aroa
5 maila 15 antzinaroa eta erdi aroaidoialariz
 
11 BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK Zubia Santillana LH 4
11  BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK  Zubia Santillana LH 4  11  BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK  Zubia Santillana LH 4
11 BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK Zubia Santillana LH 4 idoialariz
 
10 PAISAIAK Zubia Santillana
10  PAISAIAK Zubia Santillana10  PAISAIAK Zubia Santillana
10 PAISAIAK Zubia Santillanaidoialariz
 
5 maila 14 HISTORIAURREA- Anaya
5 maila  14 HISTORIAURREA- Anaya5 maila  14 HISTORIAURREA- Anaya
5 maila 14 HISTORIAURREA- Anayaidoialariz
 
1. unibertsoa eta lurra
1. unibertsoa eta lurra1. unibertsoa eta lurra
1. unibertsoa eta lurraMargaGutierrez
 
5.gaia. eguraldia eta klima
5.gaia. eguraldia eta klima 5.gaia. eguraldia eta klima
5.gaia. eguraldia eta klima matxutxa
 
Euskal Herriko erliebea
Euskal Herriko erliebeaEuskal Herriko erliebea
Euskal Herriko erliebeaMargaGutierrez
 

What's hot (20)

Ibaiak
IbaiakIbaiak
Ibaiak
 
5 - LURREKO PAISAIAK
5 - LURREKO PAISAIAK5 - LURREKO PAISAIAK
5 - LURREKO PAISAIAK
 
3. atmosfera eta klima
3. atmosfera eta klima3. atmosfera eta klima
3. atmosfera eta klima
 
Espainiako klima
Espainiako klimaEspainiako klima
Espainiako klima
 
Lurra
LurraLurra
Lurra
 
Espainiako landare paisajeak
Espainiako landare paisajeakEspainiako landare paisajeak
Espainiako landare paisajeak
 
3 LANDAREAK Zubia Santillana LH4
3  LANDAREAK   Zubia Santillana LH43  LANDAREAK   Zubia Santillana LH4
3 LANDAREAK Zubia Santillana LH4
 
EGURALDIA ETA KLIMAK
EGURALDIA ETA KLIMAKEGURALDIA ETA KLIMAK
EGURALDIA ETA KLIMAK
 
2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)
2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)
2 ERLIEBEA eta URA PAISAIAN ( Haritza - Anaya)
 
Mapa fisikoak eta politikoak
Mapa fisikoak eta politikoakMapa fisikoak eta politikoak
Mapa fisikoak eta politikoak
 
5 maila 15 antzinaroa eta erdi aroa
5 maila  15 antzinaroa eta erdi aroa5 maila  15 antzinaroa eta erdi aroa
5 maila 15 antzinaroa eta erdi aroa
 
11 BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK Zubia Santillana LH 4
11  BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK  Zubia Santillana LH 4  11  BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK  Zubia Santillana LH 4
11 BIZTANLERIA ETA TRADIZIOAK Zubia Santillana LH 4
 
Ekosistemak
EkosistemakEkosistemak
Ekosistemak
 
10 PAISAIAK Zubia Santillana
10  PAISAIAK Zubia Santillana10  PAISAIAK Zubia Santillana
10 PAISAIAK Zubia Santillana
 
5 maila 14 HISTORIAURREA- Anaya
5 maila  14 HISTORIAURREA- Anaya5 maila  14 HISTORIAURREA- Anaya
5 maila 14 HISTORIAURREA- Anaya
 
Pertsonak eta paisaiak
Pertsonak eta paisaiakPertsonak eta paisaiak
Pertsonak eta paisaiak
 
1. unibertsoa eta lurra
1. unibertsoa eta lurra1. unibertsoa eta lurra
1. unibertsoa eta lurra
 
12. Lurraren geruzak
12. Lurraren geruzak12. Lurraren geruzak
12. Lurraren geruzak
 
5.gaia. eguraldia eta klima
5.gaia. eguraldia eta klima 5.gaia. eguraldia eta klima
5.gaia. eguraldia eta klima
 
Euskal Herriko erliebea
Euskal Herriko erliebeaEuskal Herriko erliebea
Euskal Herriko erliebea
 

Similar to 6.gaia,lurreko klima eta paisaiak

Similar to 6.gaia,lurreko klima eta paisaiak (20)

Ekosistemak 3.taldea.mendig
Ekosistemak 3.taldea.mendigEkosistemak 3.taldea.mendig
Ekosistemak 3.taldea.mendig
 
Irantzu y alicia~
Irantzu y alicia~Irantzu y alicia~
Irantzu y alicia~
 
Irantzu y alicia~
Irantzu y alicia~Irantzu y alicia~
Irantzu y alicia~
 
Ekosistemak ona
Ekosistemak onaEkosistemak ona
Ekosistemak ona
 
Klimak
KlimakKlimak
Klimak
 
Ekosistemak 2. taldea 2016
Ekosistemak 2. taldea 2016Ekosistemak 2. taldea 2016
Ekosistemak 2. taldea 2016
 
Landaretza eta Paisaia
Landaretza eta PaisaiaLandaretza eta Paisaia
Landaretza eta Paisaia
 
Klimak
KlimakKlimak
Klimak
 
Mundua eta Europa erliebea.
Mundua eta Europa erliebea.Mundua eta Europa erliebea.
Mundua eta Europa erliebea.
 
La guardiako urmaela
La guardiako urmaelaLa guardiako urmaela
La guardiako urmaela
 
Groenlandiako tundia
Groenlandiako tundiaGroenlandiako tundia
Groenlandiako tundia
 
Ekososistemak irati fitxategiaren kopia
Ekososistemak irati  fitxategiaren kopiaEkososistemak irati  fitxategiaren kopia
Ekososistemak irati fitxategiaren kopia
 
Sheila&june!
Sheila&june!Sheila&june!
Sheila&june!
 
Argiñe
ArgiñeArgiñe
Argiñe
 
filipinas
filipinas filipinas
filipinas
 
Biomak
BiomakBiomak
Biomak
 
Manati maddalen
Manati maddalenManati maddalen
Manati maddalen
 
Ekosistemak 3.taldea 2016
Ekosistemak  3.taldea 2016Ekosistemak  3.taldea 2016
Ekosistemak 3.taldea 2016
 
2. ESPAINIA
2. ESPAINIA2. ESPAINIA
2. ESPAINIA
 
Klimak
KlimakKlimak
Klimak
 

More from matxutxa

LURRAREN FORMAK
LURRAREN FORMAKLURRAREN FORMAK
LURRAREN FORMAKmatxutxa
 
LURRA IRUDIKATZEA
LURRA IRUDIKATZEALURRA IRUDIKATZEA
LURRA IRUDIKATZEAmatxutxa
 
Lurra, eguzki sistema
Lurra, eguzki sistemaLurra, eguzki sistema
Lurra, eguzki sistemamatxutxa
 
Erromatar inperioa
Erromatar inperioaErromatar inperioa
Erromatar inperioamatxutxa
 
Historiaurrea orokorra
Historiaurrea orokorraHistoriaurrea orokorra
Historiaurrea orokorramatxutxa
 
Greziar mundua
Greziar munduaGreziar mundua
Greziar munduamatxutxa
 
8.gaia gizartea eta ingurume
8.gaia gizartea eta ingurume8.gaia gizartea eta ingurume
8.gaia gizartea eta ingurumematxutxa
 
Euskal herria
Euskal herriaEuskal herria
Euskal herriamatxutxa
 

More from matxutxa (8)

LURRAREN FORMAK
LURRAREN FORMAKLURRAREN FORMAK
LURRAREN FORMAK
 
LURRA IRUDIKATZEA
LURRA IRUDIKATZEALURRA IRUDIKATZEA
LURRA IRUDIKATZEA
 
Lurra, eguzki sistema
Lurra, eguzki sistemaLurra, eguzki sistema
Lurra, eguzki sistema
 
Erromatar inperioa
Erromatar inperioaErromatar inperioa
Erromatar inperioa
 
Historiaurrea orokorra
Historiaurrea orokorraHistoriaurrea orokorra
Historiaurrea orokorra
 
Greziar mundua
Greziar munduaGreziar mundua
Greziar mundua
 
8.gaia gizartea eta ingurume
8.gaia gizartea eta ingurume8.gaia gizartea eta ingurume
8.gaia gizartea eta ingurume
 
Euskal herria
Euskal herriaEuskal herria
Euskal herria
 

6.gaia,lurreko klima eta paisaiak

  • 1. LURREKO KLIMA ETA • PAISAIAK NATUR INGURUNEA: erliebeaz, zoruaz, klimaz, landarediaz eta faunaz osaturik dago. • PAISAIAK: paisaiaz ari garenean, natur inguruneaz ari gara, baina gizakiaren ekintza kontuan harturik. • Paisaiak, naturalak edo gizatiartuak izan daitezke: • PAISAIA NATURALA: inguruak berezko dituen elementuak ditu eta gizakiak ez du eraldatu edo oso gutxi. • PAISAIA GIZATIARTUA: lurra biziki aldatu egin denean, gizakiak bertan egotearen ondorioz. • www.slideshare.net/.../gizakion-eta-ingurunearen-arteko-harremana
  • 3. LURREKO KLIMAK •KLIMAREN ELEMENTUAK: tenperatura, hezetasuna, presioa, haizea eta prezipitazioa dira. •KLIMAREN ERAGILEAK: latitudea, altitudea eta itsasoarekiko distantzia •KLIMA BEROKO ZONA: Kantzer tropikoaren eta kaprikornio tropikoaren artean dago eta intsolaziorik handiena hartzen du. Zona beroan ez dago negurik eta hilabete hotzeneko batez besteko tenperatura 18ºCtik gorakoa da. Hiru klima mota daude: EKUATORIALA, TROPIKALA eta BASAMORTUKOA. •KLIMA EPELEKO ZONAK: Bi hemisferioetan zabaldurik daude, klima beroko eta hotzeko zonaren artean. Eremu epeletan klima mota ugari daude, latitudearen, altitudearen eta itsasoarekiko distantziaren arabera. Klima motak:ITSASALDEKOA, MEDITERRANEOA eta KONTINENTALA. Klima epeletan lau urtaroak gertatzen dira: negua, uda, udaberria eta udazkena. •KLIMA HOTZEKO ZONAK: Klima hotzeko zonak poloetan daude eta 2500 metrotik gorako goi-mendietan. KLIMA POLARRAREN eta GOI-MENDIETAKO ezugarriak: negu luzeak eta gorriak dira, prezipitazio urriak eta sarri elur modura.
  • 4.
  • 5. EKUATOREKO PAISAIA • Ekuatore inguruan kokatzen da: Amazonas ibaiaren arroan, Ertamerikan, Zaire ibaiaren arroan, Gineako Golko inguruan eta Asiako hego-ekialdean. • 1.1-KLIMA: -Bero handia egiten du, 25ºC inguru. -Prezipitazioak oso ugariak dira 2000mm. Lurrunketa eta hezetasuna handia izanez, ia egunero daude EURI JASAK. • 1.2-IBAIAK: -Lurreko ibairik EMARITSUENAK eta ERREGULARRENAK dira. • 1.3-LANDARETZA: -Landaredi jori-joria eta espezie ugari daude, OIHANA (Asian JUNGLA esaten da). -Oihana, planetako aniztasun biologiko handiena (Munduko Birikak). Zuhaitz oso luzeak 80m-tik gorakoak eta oihanpean giro ilun eta hezea. Zuhaitz preziatuak: EBANOA, KAOBA… • 1.4-FAUNA: -Oihanean badira, txori, narrasti eta intsektu espezie ugari, ugaztunekin batera. Espezie asko desagertu dira edo zorian daude, gizakiaren ustiapen neurrigabeagatik. • 2.-ZONA EKUATORIALEKO BIZILAGUNAK: -Herri indigenak, Amerika eta Afrikako oihanetan, fruitu bilketatik eta ehizatik bizi dira gehien bat. -Asiako oihan ekuatorialean jende asko bizi da.
  • 6. PAISAIA TROPIKALA Klima ekuatorialeko eremutik iparraldera eta hegoaldera kokatzen da. Ertamerika eta hegoamerika; Afrikako erdi eta hegoaldea; Asiako hegoaldea eta Australiako ipar-ekialdean. • 1.1.-KLIMA: Bero handia egiten du urte osoan, eremu ekuatorialean bezala, baina oszilazio termikoa handiagoa da. Bi urtaro bereizten dira: URTARO HEZEA edo uda eta URTARO LEHORRA edo negua. Ekuatoretik urrundu ahala, urtaro lehorra luzeagoa da. • 1.2.-IBAIAK: Ibaien emaria oso gorabeheratsua da, urtaroaren arabera. Urtaro lehorrean, ibaiek ia ez dute urik eta euritean UR-GORALDI handiak izaten dira, batzuetan uholdeak eraginez. • 1.3.- LANDARETZA: Ekuatoretik gertu BASO TROPIKALA dago; ibai tropikalen ertzetan, ILARAKO BASOA, baso oso itxia Tropikoetako landaretza nagusia: SABANA: belar oso altuak, zuhaixka batzuk eta zuhaitz gutxi. Landaredia urtaroaren arabera kolorez aldatuz. Ekuatoretik urruntzean, landaredia urriagoa da, landare hosto gogorrak, sasi arantzatsuak, landaredi gabeko lurzorua... ESTEPA da. • 1.4.- FAUNA: Hegazti aniztasun handia, tximeletak, liztorrak, sagu-zaharrak... Sabanan: belarjale ugari, elefanteak, errinozeroak, gazelak zebrak... Eta harrapariak: lehoiak, hienak, gepardoak..
  • 7. BASAMORTUKO PAISAIA • BASAMORTUKO PAISAIA BEROA, tropikoetatik gertu, itsas korronte hotzetatik hurbil eta zona kontinentaletan kokatzen dira. • 1.1.- KLIMA: Bero handia egiten du, urte osoan barrena. Oszilazio termiko handia eguna eta gauaren artean eta oso euri gutxi ∓250mm behera eta euri irregularrak. • 1.2.- UR IBILGUAK: Basamortu beroetan ez dago ur-ibilgu iraunkorrik! Basamortu batzuetan WUADI izeneko ur-ibilguak daude, ia urte osoan lehor eta euria egiten duenean soilik dakarte ur pixkat • 1.3.-LANDARETZA ETA FAUNA: Landare bakan batzuk besterik ez, (kaktusak, arantzadun baten bat...) Urik eta landarerik gabe, animalia gutxi, (eskorpioiak,sugeak, gameluak...) • 2.- BASAMORTUKO BIZILAGUNAK: Jende gutxi bizi da. Basamortuen mugetan, artzain nomaden (leku batetik bestera doazenak) taldeak bizi dira. Populazio SEDENTARIOA, oasien ondoan bizi da. OASIA: berdegunea da, lur azpiko ura duena.
  • 8. LURREKO BASAMORTUAK • TROPIKOETAKO BASAMORTUAK Tropikoetatik hurbil daude: SAHARA, ARABIA eta KALAHARI. • KOSTALDEKO BASAMORTUAK: Kostaldetik hurbil, itsas korronte hotza pasatzen denean sortuak. Ur hotzek ez dute lurrunketa faboratzen, airea lehorra da eta hozten denean ez du euririk egiten: ATAKAMA, NAMIBIA eta HAREAZKO BASAMORTU HANDIAN. • BARNEALDEKO BASAMORTUAK: Mendikate altuek itsasoaren eragina eragotzitako lekuetan ematen dira, GOBI edo AMERIKAKO MENDEBALDEKO eta ERDIALDEKO BASAMORTUAK. BASAMORTU MOTAK • HAREAZKOAK: Ohikoenak dira, bertan DUNAK dira nagusi • HARRIZKOAK: Nahiko lurralde lauak, harriz beteak eta WADIak zeharkatuta. • HAITZEZKOAK: Haitz handiz osaturiko lurraldea, isolaturik edo haitz multzo garaiak osatuz.
  • 9.
  • 10. ITSASALDEKO PAISAIA Ekuatoretik iparraldera eta hegoaldera kokatzen da 40º eta 60ºko paraleloen artean.Ipar hemisferioan, Europako eta Iparramerikako mendebaldeko kostaldeak hartzen ditu eta hego hemisferioan, Txile eta Argentinako hegoaldeko kostaldea, Australiako hego-ekialdea, Tasmania eta Zelanda Berria. • 1.1.-KLIMA: -Kostaldean daudenez, mendebaldeko haizeak etengabe jotzen du. -Euri txikia eta ETENGABEA -Ozeanoak tenperaturak leuntzen ditu, ez du hotz eta bero handirik egiten, ATLANTIARRA ere deitua, ozeano honek bustitzen dituelako kostaldeak. -4 urtaroak ematen dira. • 1.2.-IBAIAK: -Ibaiek emari OPAROA eta ERREGULARRA dute urte osoan euriagatik. • 1.3.-LANDARETZA: -Baso hostogalkorra hazten da, tenperatura leun eta etengabeko euriak direla medio. -Hotza hasterakoan zuhaitzek hostoa galtzen dute. -Lainoak nagusi badira, hezetasun handia badago eta haize gogorrak, basoaren ordez ZAKARDIA (sastraka arantzadunez osatua) agertzen da. -Landaredi mota nagusia BELAR SOROA da, aziendari, berezko elikagaia ematen diona. • 1.4.-FAUNA: -Hosto erorkorreko basoetan, ugaztun ugari: hartzak, azeriak, basurdeak… hegazti asko baita. -Zakardietan karraskari txikiak: saguak, satorrak …
  • 11. 2. GIZATALDEEN ETA INGURUNEAREN ARTEKO HARREMANA • MENDEBALDEKO EUROPAN: Atlantikoak bustitako lurraldeetan jende asko bizi da; Hiri handiak eta industria gune garrantzitsuak. •IPARRAMERIKAKO MENDEBALDEKO KOSTALDEAN eta TXILEKO eta ARGENTINAKO HEGOALDEAN: jende gutxi xamar bizi da eta basoak ugariak dira. •AUSTRALIAN, TASMANIAN eta ZELANDA BERRIAN belarra oparo hazten da, behi eta ardi azienda modu estentsiboan hazteko aukera emanez.
  • 12. PAISAIA MEDITERRANEARRA • Mediterraneo itsasoko kostaldean, Kaliforniako (E.B)kostaldean, Txileko erdialdeko kostaldean, Hego Afrikan eta Australiako hego eta hego-ekialdean dago. • 1.1.-KLIMA: -Berotsua eta uda lehorrak dira. -Udan aire bero subtropikala, neguak leunak dira itsasoaren eraginez. -Udan oso euri gutxi egiten du, udazkenean ordea euri asko eta zenbaitetan euri jasak. • 1.2.-IBAIAK: -Ibai hauen ur-emaria urria eta irregularra da. -Udan ibaiek ur gutxi daramate eta batzuk erabat lehor daude. Uda idorraren ondoren, ohikoa izaten da ekaitzek UHOLDEAK eragitea. -UHOLDEAK eta UHALDIAK Espainian dagoen arrisku naturaletan ohikoenak dira, batez ere ekialdean: Katalunian, Valentzian, Murtzian eta Andaluzian. • 1.3.-LANDARETZA: -Baso Mediterraneoak ZUHAITZ HOSTOIRAUNKORREZ osaturik daude: pinuak, arteak... hosto txikiak, gogorrak edo biloz estalitakoak. -Zuhaitzen azpian SASTRAKADI arantzatsua hazten da, hosto txikikoa. -Suteek basoa desagertarazten dutenean, sastrakadi itxia: MAKIA eta GARRIGA. • 1.4.-FAUNA: -Paisaia Mediterraneoan ez da ugaztun handirik bizi: basasaguak, untxiak, erbiak, sugeak... Eta intsektu mota ugari dago.
  • 13. 2. GIZATALDEEN ETA INGURUNEAREN ARTEKO HARREMANA • Euri jasek material asko eraman eta itsasertzetan eta ibar hondoetan sedimentatu dira lautadak eratu arte. Lautada horiek oso emankorrak eta egokiak dira nekazaritzarako. • Labore nagusiak: zerealak, mahatsondoak, olibondoak...eta abeltzaintzari dagokionez ARDI-AZIENDA da nagusi. • Ureztapenak NEKAZARITZA INTENTSIBOA garatu du eta UBIDEAK eta URTEGIAK eraikitzeak, baratzeko produktuak errazten ditu. • Negua leuna denez, aukera dago arroza, kotoia, edo eta zitrikoak landatzeko. • Gaur egun BEROTEGIAK eraikitzen dira. • Mediterraneo itsasoaren inguruan dauden lurrak, tenperatura gozoak eta euri gutxi izaten dute, horregatik Europako ipar eta ekialdeko TURISTEN JOMUGA bilakatu da.
  • 14. PAISAIA KONTINENTALA • Ur masa handietatik urrun dauden lekuetan:Europa, Asia eta Iparramerika barneko lurralde paisaia. • 1.1.-KLIMA: -Kontinente barneko lurraldeek ez dute itsasoaren eragin erregulatzailerik, muturreko tenperaturak dituzte: udan oso oso beroak eta neguan asko hozten dira. -Euri gutxi egiten du, euria bereziki udan. -Neguak oso lehorrak eta udan lurzorua eta airea berotzen dira. • 1.2.-IBAIAK: -Euri gutxi egiten duen arren, ibaietako emaria anitzat hartzeko modukoa da eta ibai-arroak zabalak izaten dira. • 1.3.-LANDARETZA: -Ipar hemisferioan, klimaren baldintzek, paisaia bi eragiten dituzte: *Ipar iparreko eremuetan, uda ez da hain beroa izaten eta Baso koniferoa edo TAIGA hazten da: pinuz, izeiz, haritzez edo urkiz osatua. Taigako lurzorua oso pobrea izaten da. *Hegoalderago, udan bero handia eta euri gutxi egiten duen lekuetan, taigaren ordez, belarrez jantzitako eremu zabalak daude: ESTEPAK edo BELARDIAK. • 1.4.-FAUNA: -Konifero basoetan bizi diren animaliak: oreinak, altzeak, urtxintxak, mendiko erbiak... 2. GIZATALDEEN ETA INGURUNEAREN ARTEKO HARREMANA -Gizakiak TAIGAKO zuhaitzak erabiltzen ditu ZELULOSA egiteko, gero paper bihurtutakoa. Pasaia mota hauek oso egokiak dira ABELTZAINTZARAKO eta NEKAZARITZA ESTENTSIBORAKO.
  • 15. POLOETAKO PAISAIA • Poloetako zonak Lurraren muturretan daude: Zirkulu Polar Artikotik iparraldera eta Zirkulu Polar Antartikotik hegoaldera. -Planetako eremurik hotzenak dira,eguzki-izpiak oso inklinaturik iristen direlako eta intsolazioa oso txikia delako. • 1.1.- KLIMA: -Hotz handi-handia egiten du. -Tenperaturak 0ºtik beherakoak izaten dira eta -40ºCra iris daitezke. Soilik udan izaten da 10ºCtik gorako tenperatura. -Ia ez du euririk egiten eta egiten duena elur modura, hortik BASAMORTU HOTZA izena. • 1.2.- LANDARETZA: -Paisaia ia beti, izotz geruza lodi batez estalirik. -Udan izotz gabeko lurraldeetan: goroldioa, likena eta lore txikiak hazten dira, landare mota honi TUNDRA deitzen zaio. -TUNDRA, Ameriketako, Europako eta Asiako iparraldean hazten da. -Lurzorua beti izozturik dauden lurraldeetan (ANTARTIKAN) ez dago inolako landaredirik. • 1.3.- FAUNA: -Tundra (goroldio, likena eta lore txikiak) animalia batzuentzako elikagaiak dira: hartz eta elur oreinak adibidez. • 1.4.- HOTZETAKO BIZILAGUNAK: -Amerikako tundran ESKIMALAK bizi dira → ehiztariak eta arrantzaleak izan dira. -Eskandinaviako penintsularen iparraldean LAPONIARRAK bizi dira; artzainak dira eta elur orein taldeak dituzte. -Gaur egun teknologia berrien eta komunikazioen erraztasunen eraginez, herri horietako bizimodua asko aldatu da, baliabide mineralak ustiatzen dira, adibidez PETROLIOA.
  • 16. GOI MENDIETAKO PAISAIA • Goi mendiko eremuak 2.500mtik gora daude. • 1.1.- KLIMA: -Klima hotzetako ezaugarriak ditu. -Tenperatura baxuak urte osoan, eta prezipitazioak ugariak dira. -Zenbat eta gorago prezipitazio gutxiago eta tenperatura -0,6ºC /100m.ko -Mendi gorenetako gailurretan prezipitazioak ia beti ELUR modura. • 2.2 LANDARETZA: -Latitudeak, altitudeak eta orientazioak goi mendietako landaredian eragina dute. -Landaretza ALTUERA EZBERDINETAKO MAILETAN antolatuta dago. • 2.3.- GOI MENDIETAKO BIZILAGUNAK: - Bizilagunek abeltzaintza dute ogibide nagusia, baso ustiaketa ere. -Urtegi asko eraiki dira, horregatik energia hidroelektrikoa sortzen dute. -Ibarren azpiko aldean nekazaritza egiten da. -Gaur egun, JARDUERA TURISTIKOAK garatzen ari dira: elurretako kirolak, alpinismoa, trekkinga eta abar. - Jarduera hauen eraginez, komunikazio bideak hobetu, eraikin gehiago egin eta populazioa handitu da.
  • 17. TUNDRA MENDIETAKO LANDAREDI - KLISERIEA PAISAIA POLARRA