Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

1. unibertsoa eta lurra

14,358 views

Published on

5. mailarako egokitzapena

Published in: Education
  • Be the first to comment

1. unibertsoa eta lurra

  1. 1. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 1 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com UNIBERTSOA Unibertsoaren osagaiak: ASTRO GUZTIAK (izarrak, planetak…) eta haien arteko ESPAZIOA. IZARRAK Gasezko esfera haundi handiak dira. Argia eta beroa ematen dute, bere barruan energia handia daukatelako. Lurretik gero eta gertuago, orduan gero eta distiratsuago ikusten ditugu. Eguzkia da Lurretik gertuen dagoen izarra. LURRA ETA UNIBERTSOA 1
  2. 2. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 2 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com KONSTELAZIOAK Izarren multzoak dira. Zeruan, irudiak osatzen dituzte. Adibidez: Hartz Handia, Hartz Txikia, Orion eta zodiakalak (Aries, Tauro…). GALAXIAK: Milaka edo miloika izarren multzoak, gas eta harrien zatiak dira. LURRA daogen galaxia, ESNE BIDEA da. Esne Bideak espiral forma du. GALDERAK:  Zer dira izarrak?  Zer dira galaxiak?  Zein da Lurra dagoen galaxia?
  3. 3. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 3 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com EGUZKI-SISTEMA Eguzkiak eta haren inguruan biraka ari diren astroek, osatzen dute. EGUZKIA:  Eguzkia izar bat da. Argia eta beroa ematen du.  LURRAk Eguzkiaren inguruan bira egiten du.  Eguzkia Lurra baino handiagoa da.  Eguzkiaren argia eta beroa Lurrean bizitzeko beharrezkoa. PLANETAK ETA SATELITEAK: Planetek izar baten inguruan bira, egiten dute. Ez dute argirik. Eguzki- Sisteman, planetak Eguzkiaren inguruan biratzen dira. Eguzki-sisteman zortzi planeta daude: Merkurio, Artizarra, Lurra, Marte, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno.
  4. 4. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 4 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com Ilargia Sateliteak planeten inguruan biraka dabiltza. Ez dute argirik eta ez dute berorik ematen. Lurraren inguruan ILARGIA daukagu. Jupiterren inguruan, aldiz, hirurogei (60) baino satelite gehiago biraka ari dira. PLANETA NANOAK: Planetak baino askoz txikiagoak dira. Eguzkiaren inguruan biraka ari dira. Ezagunena PLUTON da.
  5. 5. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 5 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com ZERUKO GORPUTZ TXIKIAK: ASTEROIDEAK Harri zatiak dira. Forma irregularra dute. Eguzkiaren inguruan biraka ibiltzen dira. METEORITOAK Zeruko gorputz arrokatsu txikiak dira. Asteroide txikiak dira. Lurrera irits daitezke. Lurreko atmosfera zeharkatzen dutenean, piztu egiten dira. KOMETAK Astro izoztuak dira. Eguzkiaren inguruan biraka ibiltzen dira. Bide eliptikoa egiten dute. Gasezko eta hautsezko isats handia sortzen dute.
  6. 6. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 6 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com JARDUERAK:  Zerrendatu Eguzki-sistemaren planetak:  Planetek eta sateliteek argia eta beroa ematen dute?  Planeta nano baten izena ezagutzen duzu?  Bilatu Halley kometaren irudi bat.  Zure ustez zer gertatzen ari da?
  7. 7. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 7 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com LURRAREN HIGIDURAK (MUGIMENDUAK)  LURRAREN ERROTAZIO-HIGIDURA Lurrak bere ardatzaren inguruan bira egiten du. Lurrak egun bat (24 ordu) behar du bira oso bat emateko. Egunak eta gauak sortzen dira.  LURRAREN TRANSLAZIO- HIGIDURA Lurrak Eguzkiaren inguruan bira egiten du. Urtebete (365 egun) behar du bira oso bat emateko. Urtaroak sortzen dira: udaberria, uda, udazkena eta negua. Ipar hemisferioan uda denean, Hego hemisferioan negua da, eta alderantziz. EGUNA GAUA 24 ORDU
  8. 8. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 8 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com ILARGIAREN HIGIDURAK Ilargiak bere ardatzaren inguruan bira egiten du. 28 egun behar ditu bira oso bat egiteko. Ilargiak Lurraren inguruan biraka ibiltzen da. Horretrako, 28 egun ere behar ditu buelta oso bat emateko.  Ilargiaren aldiak: 365 egun urtebete
  9. 9. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 9 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com JARDUERAK: Zeintzuk dira Lurraren mugimenduak? Zenbat irauten dute? Ilargiak, zeren inguruan biratzen du? Lotu: Ilgora - ilbehera - ilberria - ilbetea Sailkatu planeten izenak Eguzkitik hurbilen dagoenetik hasi eta urrunen dagoenaraino: Saturno, Marte, Neptuno, Lurra, Jupiter, Mercurio, Urano eta Artizarra Lotu: Kometa Planeten inguruan jiraka dabilen zeruko gorputza. Planeta Eguzkiaren inguruan jiraka dabil. Izarra Izotz, hauts eta gasez osaturiko zeruko gorputza. Satelitea Argia eta beroa ematen duen zeruko gorputza.
  10. 10. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 10 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com LURRAREN GERUZAK LURRAREN GERUZAK ATMOSFERA: Lurra inguratzen duen gas- geruza da. Aire geruza da. Hodeiak daude. BIOSFERA: Lurreko izaki bizidun guztien multzoa da. HIDROSFERA: Ur-geruza da. Gure planetan zatirik handiena urez osatuta dago (ur gazia, ozeanoak, eta ur geza). GEOSFERA: Planetaren atal solidoa da. Harriz osatuta dago.
  11. 11. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 11 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com GEOSFERA Lurraren atal solidoa da, harriz eta mineralez osatuta dago. Hiru geruza bereizten dira: lurrazala, mantua eta nukleoa LURRAZALA: Kanpo geruza fina da. Harriz osatuta dago. MANTUA: Lurrazalaren azpian dago.Harri solidoek eta material erdiurtuek osatzen dute. NUKLEOA: Barru-barruko geruza da. Materialak urtuta daude, oso tenperaturak altuak direlako.
  12. 12. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 12 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com LURRAZALA ALDATU EGITEN DA: Lurrazala etengabe aldatzen da. Aldaketa batzuk barrutik etortzen dira:  Sumendi-erupzioak  Lurrikarak  Bilatu sumendi baten irudia: Sumendietan gora ateratzen da magma. Lurrikarak: Lurraren gainazalean bat-bateko mugimenduak dira.
  13. 13. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 13 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com HIGADURA, GARRAIOA ETA SEDIMENTAZIOA Urak eta haizeak lurrazala aldatzen dute higaduraren, garraioaren eta sedimentazioaren ondorioz. Erosio (higadura)- adibideak: erosioa
  14. 14. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 14 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com Garraoia: Sedimentazioa: Erosioa eta sedimentazioa: EROSIOA SEDIMENTAZIOA
  15. 15. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 15 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com JARDUERAK:  Idatzi Lurreko geruzen izenak.  Geosferaren geruzak idatzi:  Izenak ipini:
  16. 16. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 16 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com  Taula osatu: - Bere ardatzaren inguruan biratzen da. (2 aldiz) - Egunak eta gauak - Ilargiaren aldiak - Eguzkiaren inguruan bira egiten du. - Lurraren inguruan biraka egiten du. - Urtaroak. - 28 egun (2 aldiz) Deskribapena Iraupena Ondorioak Lurraren errotazioa Lurraren translazioa Ilargiaren errotazioa Ilargiaren translazioa
  17. 17. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 17 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com  Zer esan nahi dute hitz hauek? Lurrikara: Sumendia: Satelitea: Kometa: Konstelazioak:  Zer dira izarrak?
  18. 18. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 18 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com  Planeten izenak kokatu:  Idatzi sumendi baten atalak: tximinia, kraterra, konoa, magma
  19. 19. 5. MAILA Santillana. Gizarte zientziak (egokitzapena) 19 www.margarigela.blogspot.com www.laguntza3ziklo.blogspot.com  Idatzi dagokion lekuan: Sedimentazioa - higadura - garraioa  Materialak pilatu egiten dira eta dunak sortzen dituzte:  Haizeak materialak zatitzen (erauzten) ditu.  Apurtu dituen materialak batetik bestera eramaten ditu haizeak.

×