6.6. Prorocy –usta Boga
s. 177-179
CELE KATECHETYCZNE:
–
KSZTAŁTOWANIE UMIEJĘTNOŚCI
ODRÓŻNIANIA PROROKÓW PRAWDZIWYCH I
FAŁSZYWYCH;
–
ZAPOZNANIE ZE ZJAWISKIEM I MISJĄ
PROFETYZMU;
–
ZACHĘTA DO UDZIAŁU W MISJI
PROROCKIEJ.
3.
Wyjaśniamy pojęcia
„PROFETYZM –doktryna głosząca istnienie
proroków, ich powołanie do oznajmiania woli
bóstwa i wieszczenia przyszłych wydarzeń”. (z)
Ostatnia duża część Starego Testamentu znana jest jako KSIĘGI
PROROCKIE. Składa się na nie siedemnaście ksiąg, z
których szesnaście nazwanych jest od imion proroków, których
słowa zawierają (wyjątkiem są Lamentacje). Izajasz, Jeremiasz,
Ezechiel i Daniel znani są jako prorocy «wielcy»; pozostałych
dwanaście ksiąg nazwanych jest od imion proroków tzw.
«mniejszych»”. (z)
„PROROCY STAREGO TESTAMENTU – postacie
biblijne pojmowane jako rzecznicy, heroldowie
Boga, którzy ogłaszają ludziom jego słowa (z)
5.
Ćwiczenie Prorocy iich Księgi
Klasa podzielona na 8 grup.
Każda grupa otrzymuje dwie chmurki z papieru
oraz teksty.
Uczniowie w chmurkach wypisują podstawowe
informacje o księdze i proroku w formie dwóch
SMS-ów (na jednej chmurce – charakterystyka jednej księgi).
Czas na wykonanie zadania – ok. 10 min. Następnie
przedstawiciele grup prezentują efekty pracy na
forum klasy.
Chmurki przypinają na tablicy.
6.
KSIĘGA IZAJASZA
Zbiór proroctwodnoszących się do wydarzeń z ponad 200 lat.
Pozwalają nam one ujrzeć niektóre kluczowe wydarzenia w
historii Izraela z perspektywy Boga, który osądza, ratuje i
umacnia swój naród. Izajasz działał w Jerozolimie przez
ponad czterdzieści lat, w ostatnich dekadach ósmego i być
może na początku siódmego wieku przed Chr. Wezwany do
pełnienia misji proroka w roku, w którym zmarł król Ozjasz
(...), pełnił swe posłannictwo w latach panowania Jotama,
Achaza i Ezechiasza. Umiał sprawić, by królowie słuchali jego
proroctw. Wizja powołania Izajasza (...) zawiera sedno całego
przesłania księgi. Jest nim majestat Boga, „Świętego Pana
Zastępów”. Lud tylko na Nim samym może polegać. Prorok
ma przestrzec przed sądem Bożym dla wszystkich, którzy
odwrócą się od Niego. Lecz Bóg kocha i wybacza, dlatego
księga pełna jest obietnic o nadchodzącym Mesjaszu i
przyszłym odrodzeniu narodu.
7.
KSIĘGA JEREMIASZA
Proroctwa Jeremiaszapochodzą z okresu panowania ostatnich pięciu królów
Judy: z okresu wydarzeń prowadzących do zdobycia Jerozolimy przez króla
Nabuchodonozora z Babilonu. Jeremiasz, będąc człowiekiem wrażliwym, z
ogromną niechęcią przyjął nakaz prorokowania o sądzie Bożym. Lecz wszystko,
o czym mówił, sprawdziło się. Prorok Jeremiasz urodził się w rodzinie
kapłańskiej w Anatot, koło Jerozolimy. Na proroka został powołany w 627 roku
przed Chr. Jego posłannictwo zaczęło się w czasach dobrych dla Judy, za
panowania Jozjasza. Lecz potem klęska zaczęła następować po klęsce, bowiem
potęga Babilonu zaczęła rosnąć, a królowie Judy nieodpowiedzialnie
sprzymierzyli się z Egiptem. Jerozolima upadła i Jeremiasz został zabrany do
Egiptu wraz z grupą, która uciekała z kraju. Jego niezmienne przesłanie, że Bóg
będzie sądził ludy, nie przyniosło mu popularności i doprowadziło do
wewnętrznych niepokojów. Istotą proroctwa jest wieść o nadchodzącym sądzie:
nie ma sensu powtarzanie Bożych obietnic o pomocy, jeśli lud nadal trwa w
grzechu i bałwochwalstwie. Jeremiasz mówił stale o grożącym upadku
Jerozolimy. Lecz jest także nadzieja na przyszłość w powrocie z wygnania i w
nowym przymierzu, które Bóg zapisze w sercach i umysłach swego ludu.
Bardziej niż jakikolwiek inny prorok, Jeremiasz zajmuje się osobistą wiarą i
pokutą. Osobowość Jeremiasza ukazuje się bardzo wyraźnie w jego modlitwach;
osobowość innych proroków nie została ukazana tak dobrze.
8.
KSIĘGA EZECHIELA
Ezechiel wswojej księdze podaje kilka dokładnych dat. Jego powołanie
nastąpiło w 592 r. przed Chr., pięć lat po jego wygnaniu do Babilonu.
Ezechiel był młodszy od współczesnego mu Jeremiasza, lecz mieszkał w
Babilonie, a nie w Jerozolimie. Głosi swoje proroctwa także po upadku
Jerozolimy (586 r. przed Chr.) i przybyciu większej ilości żydowskich
wygnańców do Babilonu. Jedna rzecz pozostaje zagadką: mimo iż
mieszkał on w Babilonie, wiele jego proroctw dotyczy Jerozolimy i
zawiera bardzo szczegółowe opisy wydarzeń tam zachodzących. Był to
prawdopodobnie duchowy dar widzenia, choć być może w tym czasie
odwiedził on Jerozolimę. Księgę otwiera wspaniała wizja Boga na
równinach Babilonu. Wiele spośród proroctw Ezechiela ukazuje grzech i
nazywa Boga Sędzią. Wobec wzniosłego obrazu chwały Bożej widać
wyraźnie, jak wielkim grzechem są nieczystość i bałwochwalstwo.
Ezechiel wie, że nie ma nadziei dla Jerozolimy i przewiduje jej upadek,
do którego faktycznie dochodzi w 586 r. przed Chr. Jednak po zburzeniu
miasta w jego proroctwach pojawia się silna nuta nadziei. Bóg pokaże
swą wielkość, prowadząc naród wybrany z powrotem do Ziemi
Obiecanej, dając mu nowe serce i nowe obrzędy. Proroctwa Ezechiela
często kończą się tymi słowami: „aby poznali, że Ja jestem Pan”.
9.
KSIĘGA DANIELA
Daniel żyłw VI w. przed Chr. Jego wizje pochodzą z okresu
jego życia w Babilonie. Jednak w księdze zawarto tyle
szczegółów na temat drugiego wieku przed Chr., że wielu
ludzi sądzi, iż Księga Daniela uzyskała swoją ostateczną
postać przy samym końcu okresu Starego Testamentu, gdy
nad Judeą sprawował władzę król Antioch IV Epifanes (około
165 r. przed Chr.). Proroctwo osiąga swój punkt szczytowy w
wizji czterech imperiów, która wydaje się być opisem
despotycznych rządów tego władcy. Aby pozostać wiernym
Bogu, potrzeba było odwagi. Historie o odwadze Daniela
inspirowały także późniejsze pokolenia.
Historie Daniela są inspiracją dla wszystkich, którzy stają w
obliczu prześladowań z powodu Boga. Bóg dobitnie wykazał
zasadność bezkompromisowej odwagi Daniela i jego wiary.
Wizje przyszłości ukazują ostateczne zwycięstwo Boga.
10.
KSIĘGA OZEASZA
Wydarzenia zKsięgi Ozeasza dzieją się równolegle z początkową
działalnością Izajasza. Prorok Ozeasz pochodził z Północnego
Królestwa. Jego służba rozpoczęła się w czasie panowania
ostatniego liczącego się króla Izraela, Jeroboama II, i trwała
przez dwadzieścia lat załamania świetności państwa, w okresie
panowania sześciu królów i zdobycia stolicy Izraela, Samarii,
przez Asyryjczyków w 721 r. przed Chr. Ozeasz był mężczyzną o
dużej wrażliwości. Smutne przeżycia osobiste wzmogły w nim
jeszcze zdolność współczucia. Jego proroctwa dotyczą
przeważnie sądu, lecz wyrażone są słowami wiernej miłości i
troski.Ludzie zaczęli zwracać się do kananejskiego boga
płodności – Baala. Degeneracja religijnego i społecznego życia
Izraela sprawiła, że upadek był nieuchronny. Prorok głosi
jednak głęboką miłość Boga do niewiernego Izraela i Jego
pragnienie, aby lud powrócił do Niego i mógł się cieszyć Jego
błogosławieństwem.
11.
KSIĘGA JOELA
Rujnująca plagaszarańczy rozumiana jest jako znak
nadejścia „dnia Pańskiego”, kiedy to odbędzie się jeszcze
straszniejszy sąd Boży. Joel wzywa lud do okazania
skruchy i wygląda czasów pełnych błogosławieństwa.
Joel wzywa do narodowej skruchy nie tylko z powodu
ostrzegawczego „znaku”, jakim jest plaga szarańczy, lecz
dlatego, że Bóg osądzi i surowo ukarze brak żalu za
grzechy. Fragment o Duchu Bożym wylanym na każdego
jest cytowany przez Apostoła Piotra dla wyjaśnienia
zdarzeń z dnia Pięćdziesiątnicy.
12.
KSIĘGA AMOSA
Amos głosiłswe proroctwa w Północnym Królestwie Izraela w VIII
w. przed Chr., prawdopodobnie tuż przed Ozeaszem i kilka lat
przed Izajaszem. Były to dni dobrobytu dla Izraela, gdy na tronie
zasiadał Jeroboam II, a nieprzyjaciół pokonano. Lecz Amos
dostrzegł pierwsze oznaki zbliżającego się upadku. Amos był
pasterzem, który poszedł za Bożym głosem. Do Północnego
Królestwa Izraela i świątyń w Betel i Gilgal przybył z Tekoa w
południowej Judzie. Jego proroctwa charakteryzują się dużą
ostrością w wykazywaniu niesprawiedliwości i hipokryzji. Amos
doskonale demaskował iluzje, jakimi chętnie żyją ludzie. Gdy
Izraelici słuchali, jak krytykuje grzechy innych narodów, nie
spodziewali się usłyszeć, że i oni zgrzeszyli. Opanowało ich wielkie
przerażenie, gdy „dzień Pański” przedstawił jako dzień ciemności,
a nie jasności. Nie mogli też czuć się bezpieczni w narodzie, w
którym bogactwo przysługiwało tylko nielicznym, a wielu
doznawało niesprawiedliwości. Nie było to zgodne z wolą Bożą.
13.
KSIĘGA ABDIASZA
Najkrótsza księgaStarego Testamentu, proroctwo
przeciwko Edomitom. Naród ten, zamieszkujący tereny
na południowy wschód od Judy, niedaleko miejsca, gdzie
później zbudowano miasto Petra, skorzystał z
niepowodzeń Jerozolimy i splądrował ją w czasie, gdy
uległa Babilonowi (586 r. przed Chr.).
14.
KSIĘGA JONASZA
Prorok oimieniu Jonasz zostaje wezwany przez Boga do
przepowiadania proroctw w Niniwie, stolicy wroga – Asyrii.
Próbuje uniknąć wezwania, lecz Bóg zapobiega jego ucieczce
(historia o wielkiej rybie). Pod wpływem proroctw Jonasza
mieszkańcy Niniwy nawracają się i zostają ocaleni. To złości
proroka, który siada w cieniu rośliny i rozmyśla. Gdy roślina
usycha i Jonaszowi robi się jej żal, Bóg wyjaśnia mu, że
byłoby lepiej, gdyby swe współczucie skierował ku
mieszkańcom Niniwy. Jonasz nie zgadzał się z ideą, że
miłosierdzie Boże sięgać może poza Izrael, zwłaszcza do kraju
będącego nieprzyjacielem Izraela. Głównym punktem tej
godnej uwagi krótkiej historii jest prawda, że zbawienie
ostatecznie ma objąć cały świat. Wybór Izraela nie jest po
prostu wyborem dla dobra tego narodu, lecz po to, by był on
„światłem dla narodów”.
15.
KSIĘGA MICHEASZA
Jako rolnikz gór znał niesprawiedliwości społeczne z własnego
doświadczenia. Micheasz działał w tym samym czasie, co Ozeasz
(w Izraelu) i Izajasz (w Judzie). Jego przesłanie kierowane było do
obu tych królestw, mimo iż w czasie jego posłannictwa Izrael, ze
stolicą w Samarii, został podbity przez Asyryjczyków. Asyryjczycy
zaatakowali w tym czasie także Judę, ale Micheasz jedynie o tym
wzmiankuje.
Podobnie jak kilku innych proroków, Micheasz oburza się na
ofiary i kult, którym nie towarzyszy sprawiedliwość i prawdziwa
duchowość. Głównie podejmuje temat społecznej sprawiedliwości
i prawdziwej religii. Spogląda jednak w przyszłość, widząc czas
pokoju i błogosławieństwo Boże.
16.
KSIĘGA NAHUMA
Jest topoemat wyrażający radość ze zmierzchu i upadku
Niniwy, stolicy okrutnej i potężnej Asyrii. Księga ta
została spisana prawdopodobnie niedługo po upadku
miasta, podbitego przez Babilończyków i Medów w 612 r.
przed Chr. Jest to jedna z kilku ksiąg prorockich, w
której nie ma wezwania do skruchy. Podkreśla, iż Bóg
jest Panem narodów i historii świata, oraz że narodowa
potęga i duma nie są ostatecznymi przyczynami tego, co
dzieje się w świecie polityki i wojen.
17.
KSIĘGA HABAKUKA
Prorok tenpodejmuje problematykę, która nigdy ludziom nie
dawała spokoju. Jak Bóg może pozwolić, żeby powodziło się ludom
niegodziwym? A zwłaszcza jak to jest możliwe, żeby zachłanni
Babilończycy (czy Chaldejczycy) byli potężniejsi od innych,
bardziej spokojnych narodów? Treść tej księgi wskazuje, że
wywodzi się ona z czasu pomiędzy okresem dominacji Babilonu –
zwycięstwami nad Asyrią w 612 r. i Egiptem w bitwie pod
Karkemiszem w 605 r. a pierwszym zajęciem Jerozolimy w 597 r.
przed Chr. Zatem Habakuk był współczesnym Jeremiasza, lecz nic
więcej na jego temat nie wiadomo. Pytanie proroka jest istotne i
ważne; podejmuje ono problem podobny do problemu Hioba albo
Psalmu 73. Odpowiedź nie jest teoretyczna, filozoficzna; jest nią
po prostu zapewnienie, że stała wiara nigdy nie doprowadzi do
rozczarowania, ponieważ Bóg panuje nad wszystkim i można Mu
ufać.
18.
KSIĘGA SOFONIASZA
Sofoniasz przewidujezgubę Jerozolimy z powodu
nieposłuszeństwa jej mieszkańców. Podobnie jednak jak jego
poprzednik wierzy, że część narodu oczyszczona cierpieniem
przetrwa, aby doczekać wspaniałej przyszłości. Praca proroka
przypada na początkowe lata działalności Jeremiasza.
Proroctwa te pochodzą prawdopodobnie z wczesnego okresu
panowania króla Jozjasza, przed wprowadzeniem wielkich
reform religijnych przez tego władcę. Sofoniasz skupia się na
pytaniu, które zadaje kilku proroków. Jak proroctwa o sądzie
i zniszczeniu Izraela pasują do przesłania nadziei na dalszą
przyszłość? Otóż sąd oczyści naród, niszcząc jego dumę i
samozadowolenie. Ci, którzy przetrwają, to „lud pokorny i
biedny”, który „szuka schronienia w Panu” (3,12).
19.
KSIĘGA AGGEUSZA
Aggeusz podajedokładne daty. Wypowiadał proroctwa w 520
r. przed Chr. On i Zachariasz wymienieni są w Księdze
Ezdrasza 5,1-2 i 6,14, jak nawołują ludzi do odbudowy
świątyni. Nową świątynię ukończono w roku 516 przed Chr.
Za namiestnika Zorobabela wygnańcy, którzy powrócili,
rozpoczęli odbudowę nowej świątyni, ale szybko zniechęcili
się i porzucili ten zamiar. Zamiast tego zbudowali sobie
wygodne domy. Aggeusz występuje przeciwko takim
priorytetom. Inaczej niż w przypadku innych proroków, jego
słowa znajdują oddźwięk. Uniwersalna waga jego słów leży w
tym, że pokazują one, iż prawdziwe bezpieczeństwo można
znaleźć dopiero wtedy, gdy najważniejsze stają się dla nas
życzenia Boga.
20.
KSIĘGA ZACHARIASZA
Proroctwa Zachariaszao Jerozolimie i odbudowie świątyni trwają
dłużej, niż proroctwa Aggeusza – od roku 520 do 518 przed Chr.
Druga część tej księgi (rozdziały 9–14) różni się znacznie od części
pierwszej; niektórzy sądzą, że może być innego autorstwa. Tym, co
łączy tę część z rozdziałami 1–8 (a także z Księgą Malachiasza), jest
wspólne przesłanie o nowej erze błogosławieństwa.
Mała społeczność Żydów, którzy powrócili do Jerozolimy,
wyraźnie miała poczucie nowego początku. Żyło się im nadal
trudno, ale przestrzegali wskazań Bożych. Myśl Zachariasza
wychodzi od owego nowego początku i przenosi się ku nowej erze,
nie tylko dla Jerozolimy, ale dla całego świata. Wraz z
proroctwami o nowej erze znajdujemy także wiadomości o
Mesjaszu, królu miłości i sprawiedliwości, który zostanie posłany
przez Boga. Jako że Zachariasz podkreśla nadejście Mesjasza,
cytaty z jego księgi często znajdują się w Nowym Testamencie.
21.
KSIĘGA MALACHIASZA
Uważa sięgeneralnie, że Malachiasz (dosłownie ‘poseł Jahwe’)
działał około osiemdziesięciu lat po Aggeuszu i Zachariaszu,
prawdopodobnie niedługo przed tym, jak Nehemiasz został
namiestnikiem Jerozolimy, około połowy V w. przed Chr. Były to
trudne czasy i ludzie zaczęli zaniedbywać przestrzeganie Bożego
Prawa.
Malachiasz wierzył, że jedynym sposobem, aby zaznać Bożego
błogosławieństwa,
było
dotrzymanie
wierności
Jego
przykazaniom. Dużo czasu upłynęło, zanim wygnańcom, którzy
powrócili do Jerozolimy, udało się wrócić do dawnego życia
narodowego. Wraz z upływem czasu zaczęło im brakować
animuszu. Lecz była to ich wina, gdyż więcej uwagi zwracali na
własne inklinacje niż na wolę Bożą. Prorok wzywał ich przeto do
właściwego ustalenia priorytetów, zachęcał obietnicą Bożego
błogosławieństwa w przyszłości.
23.
Ćwiczenie Bingo prorockie
Każdyuczeń rysuje w zeszycie kwadrat,
podzielony na 16 pól (4 x 4) i wpisuje po
jednym imieniu proroka w jedno pole, w
dowolnej konfiguracji.
Ćwiczenie Bingo prorockie
Gdyplansze uczniów są gotowe, katecheta
w dowolnej kolejności odczytuje imiona, a
uczniowie zaznaczają je na swoich
planszach.
Kto pierwszy skreśli 4 imiona w jednym
rzędzie: poziomym, pionowym lub
ukośnym – woła: „BINGO” i wygrywa.
26.
Fragment Pieśni trzechmłodzieńców z podziałem na chóry
Chłopcy: Niech ziemia błogosławi Pana, niech Go chwali i wywyższa na wieki!
Dziewczęta: Góry i pagórki, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na wieki!
Chłopcy: Wszystkie rośliny ziemi, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na
wieki!
Dziewczęta: Źródła, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na wieki!
Chłopcy: Morza i rzeki, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na wieki!
Dziewczęta: Wieloryby i stworzenia morskie, błogosławcie Pana, chwalcie i
wywyższajcie Go na wieki!
Chłopcy: Wszelkie ptaki powietrzne, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go
na wieki!
Dziewczęta: Zwierzęta dzikie i trzody, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie
Go na wieki!
Chłopcy: Synowie ludzcy, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na wieki!
Dziewczęta: Izraelu, błogosław Pana, chwal i wywyższaj Go na wieki!
Chłopcy: Kapłani Pańscy, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na wieki!
Dziewczęta: Słudzy Pańscy, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie Go na wieki!
Chłopcy: Duchy i dusze sprawiedliwych, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie
Go na wieki!
Dziewczęta: Święci i pokornego serca, błogosławcie Pana, chwalcie i wywyższajcie
Go na wieki! (Dn 3,74-87)