2nd Maccabees is a deuterocanonical book which recounts the persecution of Jews under King Antiochus IV Epiphanes and the Maccabean Revolt against him. Painting by Pierre Paul Rubens, 1634.

2. ROZDZIAŁ 1
1 Bracia Żydzi, którzy są w Jerozolimie i w ziemi
judzkiej, życzą braciom Żydom, którzy są w całym
Egipcie, zdrowia i pokoju:
2 Niech Bóg będzie wam łaskawy i wspomnicie na
przymierze, które zawarł z Abrahamem, Izaakiem i
Jakubem, swoimi wiernymi sługami;
3 I dajcie wszystkim serce, abyście mu służyli i pełnili
jego wolę, z odwagą i ochoczym umysłem;
4 I otwórzcie serca na Jego prawo i przykazania, i
ześlijcie pokój,
5 I wysłuchajcie waszych próśb, zjednoczcie się z
wami i nigdy was nie opuszczajcie w chwili ucisku.
6 A teraz my tu się modlimy za ciebie.
7 O którym czasie panowania Demetriusza, czyli w
sto sześćdziesiątym dziewiątym roku, my, Żydzi,
napisaliśmy do was w największym ucisku, jaki na
nas spadł w tych latach, od czasu, gdy Jazon i jego
towarzysze zbuntowali się z ziemi świętej i królestwa:
8 I spaliliśmy przysionek, i przelaliśmy krew
niewinną. Potem modliliśmy się do Pana i zostaliśmy
wysłuchani; składaliśmy także ofiary i najczystszą
mąkę, zapalaliśmy lampy i rozkładaliśmy chleby.
9 A teraz uważajcie, abyście obchodzili Święto
Namiotów w miesiącu Casleu.
10 W sto osiemdziesiątym ósmym roku lud, który był
w Jerozolimie i w Judei, rada i Judasz, przesłali
pozdrowienia i zdrowie Arystobulowi, przełożonemu
króla Ptolemeusza, który był z rodu namaszczonych
kapłanów, i do Żydzi, którzy byli w Egipcie:
11 O ile Bóg wybawił nas od wielkich
niebezpieczeństw, dziękujemy Mu bardzo, jako że
walczył z królem.
12 Bo wyrzucił walczących w mieście świętym.
13 Gdy bowiem wódz przybył do Persji, a z nim
wojsko, które wydawało się niezwyciężone, zostali
zabici w świątyni Nanei przez oszustwo kapłanów
Nanei.
14 Antioch bowiem, jakby chciał się z nią ożenić,
przybył na to miejsce wraz ze swoimi przyjaciółmi,
którzy z nim byli, aby otrzymać pieniądze w zamian
za posag.
15 A gdy wyruszyli kapłani Nanei, a on wraz z małą
grupą został wprowadzony do kompasu świątyni,
zamknęli świątynię zaraz po wejściu Antiocha:
16 I otworzywszy wychodek na dachu, rzucili
kamienie jak pioruny i powalili kapitana, porąbali ich
na kawałki, odcięli im głowy i rzucili na tych, którzy
byli na zewnątrz.
17 Błogosławiony niech będzie nasz Bóg we
wszystkim, który wydał bezbożnych.
18 Dlatego też mając teraz na celu utrzymanie
oczyszczenia świątyni dwudziestego piątego dnia
miesiąca Casleu, uznaliśmy za konieczne
poświadczyć o tym wam, abyście i wy mogli je
zachować jako święto namiotów i święta ogień, który
był nam dany, gdy Neemiasz składał ofiarę, po tym
jak zbudował świątynię i ołtarz.
19 Gdy bowiem ojcowie nasi zostali wprowadzeni do
Persji, pobożni wówczas kapłani potajemnie wzięli
ogień z ołtarza i ukryli go w zagłębieniu dołu bez
wody, gdzie go pilnowali, tak że miejsce to było
nieznane wszyscy mężczyźni.
20 A po wielu latach, gdy Bogu się spodobało,
Neemiasz wysłany od króla perskiego wysłał w ogień
potomstwo kapłanów, którzy je ukryli; ale gdy nam
powiedzieli, że nie znaleźli ognia, tylko gęstą wodę ;
21 Wtedy rozkazał im narysować i przynieść; a kiedy
złożono ofiary, Neemiasz nakazał kapłanom, aby
pokropili wodą drewno i rzeczy na nim położone.
22 A gdy się to stało, i przyszedł czas, że wzeszło
słońce, które wcześniej było ukryte w obłoku, rozpalił
się wielki ogień, tak że wszyscy się dziwili.
23 I kapłani modlili się, podczas gdy ofiara
pochłaniała, mówię, zarówno kapłani, jak i wszyscy
pozostali, począwszy od Jonatana, a pozostali
odpowiadali na to, jak to uczynił Neemiasz.
24 A modlitwa była taka; Panie, Panie Boże, Stwórco
wszystkiego, który jesteś straszny i mocny, i
sprawiedliwy, i miłosierny, i jedyny i łaskawy Królu,
25 Jedyny dawca wszystkiego, jedyny sprawiedliwy,
wszechmocny i wieczny, który wybawiasz Izraela ze
wszystkich ucisków, który wybrałeś ojców i
poświęciłeś ich.
26 Przyjmij ofiarę za cały swój lud, Izrael, a zachowaj
swój dział i poświęć go.
27 Zbierzcie rozproszonych od nas, wybawcie tych,
którzy służą wśród pogan, spójrzcie na wzgardzonych
i obrzydzonych, i dajcie poznać poganom, że jesteście
naszym Bogiem.
28 Karzcie tych, którzy nas uciskają, i z pychą
wyrządzajcie nam krzywdę.
29 Zaszczep ponownie swój lud na swoim świętym
miejscu, jak powiedział Mojżesz.
30 A kapłani śpiewali psalmy dziękczynne.
31 A gdy ofiara dobiegła końca, Neemiasz kazał
wylać pozostałą wodę na wielkie kamienie.
32 A gdy to uczyniono, zapalił się płomień, który
jednak pochłonął światłość, która świeciła z ołtarza.
33 Gdy więc wyszła na jaw ta sprawa, doniesiono
królowi perskiemu, że w miejscu, gdzie
wyprowadzeni kapłani ukryli ogień, pojawiła się
woda i że Neemias oczyścił nią ofiary.
34 Potem król ogrodził to miejsce i po wypróbowaniu
tej sprawy poświęcił je.
35 I król wziął wiele darów i rozdawał je tym, którym
chciał sprawić przyjemność.
36 I Neemiasz nazwał tę rzecz Naftarem, co można
powiedzieć oczyszczeniem, lecz wielu ludzi nazywa
ją Nefi.

3. ROZDZIAŁ 2
1 W źródłach znajduje się także informacja, że prorok
Jeremy nakazał uprowadzonym, aby wzięli ogień, jak
to zostało zaznaczone:
2 I jak prorok, dawszy im Prawo, nakazał im, aby nie
zapominali o przykazaniach Pana i aby nie błądzili w
myślach, widząc posągi ze srebra i złota z ich
ozdobami.
3 I innymi podobnymi mowami napominał ich, aby
Prawo nie odeszło od ich serc.
4 W tym samym piśmie było też napisane, że prorok,
ostrzeżony przez Boga, nakazał przybytkowi i Arce,
aby szły z nim, gdy wychodził na górę, gdzie Mojżesz
wspiął się i oglądał dziedzictwo Boże.
5 A gdy Jeremy tam przyszedł, znalazł wydrążoną
jaskinię, w której położył przybytek, arkę i ołtarz
kadzenia, i tak zamknął drzwi.
6 A niektórzy z tych, którzy za nim poszli, przyszli,
aby zaznaczyć drogę, ale nie mogli jej znaleźć.
7 A gdy Jeremy to zauważył, obwiniał ich, mówiąc:
Co się stanie z tym miejscem, nie będzie wiadomo aż
do czasu, gdy Bóg ponownie zbierze swój lud i
przyjmie go do miłosierdzia.
8 Wtedy Pan im to pokaże, i ukaże się chwała Pańska,
a także obłok, jak się ukazywało za Mojżeszem i jak
Salomon pragnął, aby miejsce to było chwalebnie
uświęcone.
9 Oznajmiono także, że będąc mądrym, złożył ofiarę
poświęcenia i wykończenia świątyni.
10 I jak wtedy, gdy Mojżesz modlił się do Pana,
zstąpił ogień z nieba i pochłonął ofiary; tak też modlił
się Salomon, a ogień zstąpił z nieba i pochłonął
całopalenia.
11 I Mojżesz odpowiedział: Ponieważ ofiary za
grzech nie można było jeść, została ona
skonsumowana.
12 Salomon dotrzymał tych ośmiu dni.
13 To samo opisano w pismach i komentarzach
Neemiasza; i jak założył bibliotekę, w której zebrał
dzieje królów i proroków, i Dawida, i listy królów
dotyczące świętych darów.
14 Podobnie i Judasz zebrał wszystkie rzeczy, które
zaginęły w wyniku wojny, którą stoczyliśmy, i
pozostały u nas.
15 Jeśli więc tego potrzebujecie, poślijcie kilku, aby
wam je przynieśli.
16 A gdy będziemy obchodzić oczyszczenie,
napisaliśmy do was i dobrze się staniecie, jeśli
będziecie przestrzegać tych samych dni.
17 Mamy też nadzieję, że Bóg, który wybawił cały
swój lud i dał mu dziedzictwo, i królestwo, i
kapłaństwo, i świątynię,
18 Jak obiecał w Prawie, wkrótce zmiłuje się nad
nami i zbierze nas ze wszystkich ziem pod niebem do
miejsca świętego, bo wybawił nas z ucisków wielkich
i oczyścił to miejsce.
19 A co się tyczy Judasza Machabeusza i jego braci
oraz oczyszczenia wielkiej świątyni i poświęcenia
ołtarza,
20 I wojny przeciwko Antiochowi Epifanesowi i jego
synowi Eupatorowi,
21 I znaki jawne, które przyszły z nieba dla tych,
którzy zachowywali się mężnie ku czci swojej w imię
judaizmu: tak że będąc nielicznymi, zwyciężyli cały
kraj i gonili tłumy barbarzyńskie,
22 I odzyskali świątynię, znaną na całym świecie, i
uwolnili miasto, i podtrzymali obowiązujące prawa,
gdyż Pan był dla nich łaskawy ze wszelką łaską.
23 Wszystko to, mówię, ogłoszone przez Jazona z
Cyreny w pięciu księgach, postaramy się streścić w
jednym tomie.
24 Ponieważ biorąc pod uwagę nieskończoną liczbę i
trudności, jakie napotykają, chęć przyjrzenia się
narracjom tej historii ze względu na różnorodność
spraw,
25 Pilnowaliśmy, aby ci, którzy będą czytać, mieli
radość, a ci, którzy chcą zachować pamięć, mieli
swobodę i aby wszyscy, w których ręce trafią,
odnieśli korzyść.
26 Dlatego dla nas, którzy podjęliśmy się tej bolesnej
pracy skracania, nie było to łatwe, ale było to kwestią
potu i czuwania;
27 Choć nie jest łatwo temu, kto przygotowuje ucztę i
szuka pożytku u innych, jednak dla przypodobania się
wielu chętnie podejmiemy te wielkie trudy;
28 Pozostawiając autorowi dokładne podejście do
każdego szczegółu i starając się przestrzegać zasad
skrótu.
29 Bo jako budowniczy nowego domu musi dbać o
cały budynek; kto zaś podejmie się go wyłożyć i
pomalować, powinien znaleźć odpowiednie rzeczy do
jego ozdobienia. Tak też myślę i u nas.
30 Obstawać przy każdym punkcie i rozważać sprawy
w ogóle, a także interesować się szczegółami, to
cecha pierwszego autora tej historii:
31 Ale używanie zwięzłości i unikanie zbytniego
wysiłku w pracy jest dozwolone temu, kto dokona
skrótu.
32 Zatem tutaj zaczniemy tę historię, dodając tylko
tyle do tego, co zostało powiedziane, że głupotą jest
robić długi prolog i skracać samą historię.
ROZDZIAŁ 3
1 A gdy w świętym mieście panował wszelki pokój i
prawa były bardzo dobrze przestrzegane, z powodu
pobożności arcykapłana Oniasza i jego nienawiści do
niegodziwości,
2 I stało się, że nawet sami królowie zaszczycili to
miejsce i powiększyli świątynię swoimi najlepszymi
darami;
3 Do tego stopnia, że Seleukos z Azji z własnych
dochodów poniósł wszystkie koszty związane ze
służbą ofiar.

4. 4 Ale niejaki Szymon z pokolenia Beniamina, który
został namiestnikiem świątyni, pokłócił się z
arcykapłanem w związku z nieporządkiem w mieście.
5 A gdy nie mógł pokonać Oniasza, przekazał go
Apoloniuszowi, synowi Trazeasza, który był wówczas
namiestnikiem Celosyrii i Fenice,
6 I powiedział mu, że skarbiec w Jerozolimie jest
pełen nieskończonych sum pieniędzy, tak że mnóstwo
ich bogactw, nie związanych z rachunkiem ofiar, jest
niezliczone i że można wszystko sprowadzić do
skarbu królewskiego ręka.
7 A kiedy Apoloniusz przybył do króla i pokazał mu
pieniądze, o których mu powiedziano, król wybrał
Heliodora, swojego skarbnika, i wysłał go z
poleceniem, aby przyniósł mu wspomniane pieniądze.
8 Natychmiast więc Heliodorus wyruszył w podróż;
pod przykrywką odwiedzenia miast Celosyrii i Fenice,
lecz w istocie wypełnienia zamierzenia królewskiego.
9 A kiedy przybył do Jerozolimy i został uprzejmie
przyjęty przez arcykapłana tego miasta, powiedział
mu, jakie informacje otrzymano na temat pieniędzy, i
wyjaśnił, po co przybył, i zapytał, czy tak się
rzeczywiście dzieje.
10 Wtedy arcykapłan powiedział mu, że
przeznaczono taką sumę pieniędzy na pomoc
wdowom i sierotom:
11 I że część z tego należała do Hirkanusa, syna
Tobiasza, męża wielkiej godności, a nie tak, jak
błędnie poinformował niegodziwy Szymon, a suma
tego wynosiła w sumie czterysta talentów srebra i
dwieście złota.
12 I że było zupełnie niemożliwe, aby wyrządzono im
taką krzywdę, którzy popełnili to wobec świętości
tego miejsca oraz majestatu i nienaruszalnej świętości
świątyni, czczonej na całym świecie.
13 Ale Heliodorus na podstawie danego mu rozkazu
królewskiego powiedział: Trzeba to w jakikolwiek
sposób wnieść do skarbca królewskiego.
14 Wszedł więc w wyznaczonym dniu, aby
uporządkować tę sprawę. Dlatego w całym mieście
panowała niemała agonia.
15 Ale kapłani, padając na twarz przed ołtarzem w
swoich szatach kapłańskich, wzywali do nieba tego,
który ustanowił prawo dotyczące rzeczy danych,
których on przestrzegał, aby bezpiecznie je zachowali
dla tych, którzy zlecili ich przestrzeganie.
16 Kto by więc spojrzał arcykapłanowi w twarz,
zraniłby jego serce, bo jego oblicze i zmiana koloru
świadczyły o wewnętrznej agonii jego umysłu.
17 Albowiem człowiek ten był tak przejęty strachem i
przerażeniem ciała, że dla tych, którzy na niego
patrzyli, było oczywiste, jaki smutek miał teraz w
swoim sercu.
18 Inni tłumnie wybiegli ze swoich domów na
powszechne błaganie, gdyż miejsce to wydawało się
być pogardą.
19 A kobiet przepasanych pod piersiami worami było
mnóstwo na ulicach, a trzymane w nich dziewice
biegały, niektóre do bram, inne do murów, a inne
wyglądały przez okna.
20 I wszyscy, trzymając ręce ku niebu, modlili się.
21 Wtedy byłoby szkoda człowieka, gdyby widział
upadek wszelkiego rodzaju rzeszy i strach przed
arcykapłanem w takiej agonii.
22 Następnie wzywali Wszechmogącego Pana, aby
zabezpieczył i zabezpieczył powierzone sprawy tym,
którzy je popełnili.
23 Jednakże Heliodorus wykonał postanowienie.
24 A gdy tam był, stawił się ze swoją strażą przy
skarbcu, Pan Duchów i Książę wszelkiej mocy,
spowodował wielkie objawienie, tak że wszyscy,
którzy ośmielili się z nim wejść, byli zdumieni mocą
Bożą, i zemdlali, i bardzo się przestraszyli.
25 Bo ukazał się im koń ze strasznym jeźdźcem na
sobie, przyozdobionym bardzo pięknym okryciem, a
on pobiegł gwałtownie i uderzył Heliodora przednimi
łapami, i wydawało się, że siedzący na koniu miał
pełną uprząż złoto.
26 I ukazało się przed nim dwóch innych
młodzieńców, odznaczających się siłą, wspaniałą
urodą i wspaniałym strojem, którzy stanęli obok niego
po obu stronach; i biczowali go ustawicznie, i zadali
mu wiele bolesnych uderzeń.
27 I Heliodorus nagle upadł na ziemię i ogarnęła go
ciemność wielka, lecz ci, którzy z nim byli, podnieśli
go i włożyli do noszy.
28 Tak tego, który niedawno przybył wielkim
orszakiem i całą swoją strażą do wspomnianego
skarbca, wynieśli, nie mogąc sobie pomóc bronią, i
wyraźnie uznali moc Bożą.
29 Bo został strącony ręką Bożą i leżał oniemiały,
pozbawiony wszelkiej nadziei na życie.
30 Ale oni chwalili Pana, który cudem uhonorował
swoje miejsce: za świątynię; które chwilę wcześniej
było pełne strachu i ucisku, gdy ukazał się
Wszechmogący Pan, napełniło się radością i weselem.
31 Wtedy natychmiast niektórzy z przyjaciół
Heliodora pomodlili się Oniasz, aby wezwał
Najwyższego, aby darował mu życie, który był
gotowy oddać ducha.
32 Arcykapłan więc, obawiając się, że król nie
zrozumie, że Żydzi dopuścili się jakiejś zdrady wobec
Heliodora, złożył ofiarę za zdrowie tego człowieka.
33 A gdy arcykapłan dokonywał przebłagania,
pojawili się ci sami młodzieńcy w tych samych
ubraniach i stanęli obok Heliodora, mówiąc:
Dziękujcie arcykapłanowi Oniaszowi bardzo, bo za
niego Pan dał wam życie.
34 A skoro zostałeś ubiczowany z nieba, opowiadaj
wszystkim ludziom potężną moc Bożą. A gdy
wypowiedzieli te słowa, już się nie pojawili.
35 Zatem Heliodorus, złożywszy Panu ofiarę,
złożywszy wielkie śluby temu, który ocalił mu życie,
i pozdrowił Oniasza, wrócił ze swoim wojskiem do
króla.

5. 36 Wtedy świadczył wszystkim o dziełach wielkiego
Boga, które widział na własne oczy.
37 A kiedy król Heliodor, który być może był
człowiekiem odpowiednim do ponownego wysłania
do Jerozolimy, powiedział:
38 Jeśli masz wroga albo zdrajcę, poślij go tam, a
przyjmiesz go mocno biczowanego, jeśli ujdzie z
życiem. Bo na tym miejscu niewątpliwie; istnieje
szczególna moc Boża.
39 Bo mieszkający w niebie ma oko na to miejsce i go
broni; i bije i niszczy tych, którzy przychodzą, aby mu
zaszkodzić.
40 I na ten temat wypadły sprawy dotyczące
Heliodora i prowadzenia skarbca.
ROZDZIAŁ 4
1 Ten Szymon, o którym mówiliśmy wcześniej, będąc
zdrajcą pieniędzy i swego kraju, oczerniał Oniasza,
jak gdyby przestraszył Heliodora i był sprawcą tego
zła.
2 Dlatego ośmielił się nazwać go zdrajcą, który
zasłużył na dobro miasta, litował się nad własnym
narodem i był tak gorliwy w przestrzeganiu praw.
3 Ale gdy ich nienawiść zaszła tak daleko, że przez
jedno ze stronnictwa Szymona doszło do morderstwa,
4 Oniasz, widząc niebezpieczeństwo tego sporu i że
Apoloniusz, jako namiestnik Celosyrii i Fenice,
rozgniewał się i wzmógł złość Szymona,
5 Udał się do króla nie po to, aby oskarżyć swoich
rodaków, ale szukając dobra wszystkich, zarówno
publicznych, jak i prywatnych.
6 Widział bowiem, że niemożliwe jest, aby państwo
trwało spokojnie, i Szymon porzucił swoje szaleństwo,
chyba że król tego nie zauważył.
7 Ale po śmierci Seleukosa, gdy królestwo objął
Antioch, zwany Epifanesem, Jazon, brat Oniasza,
pracował podstępem, aby zostać arcykapłanem,
8 Obiecając królowi za wstawiennictwem trzysta
dwadzieścia talentów srebra, a z innego dochodu
osiemdziesiąt talentów.
9 Poza tym obiecał przydzielić jeszcze stu
pięćdziesięciu, jeśli będzie miał pozwolenie na
przygotowanie mu miejsca do ćwiczeń i kształcenia
młodzieży według zwyczajów pogańskich oraz
napisania ich o Jerozolimie według imię Antiochii.
10 A kiedy król przyznał i dostał w swoje ręce władzę,
natychmiast sprowadził swój naród na wzór grecki.
11 A przywileje królewskie, przyznane Żydom za
pośrednictwem Jana, ojca Eupolemusa, który udał się
do Rzymu jako ambasador w celu uzyskania przyjaźni
i pomocy, odebrał; i obalając rządy zgodne z prawem,
wprowadził nowe zwyczaje wbrew prawu:
12 Chętnie bowiem zbudował miejsce do ćwiczeń pod
samą wieżą, podporządkował sobie naczelnych
młodzieńców i kazał im nosić kapelusze.
13 Taki był szczyt mody greckiej i wzrost obyczajów
pogańskich wskutek wielkiej bezczelności Jazona,
tego bezbożnego nędzarza, a nie arcykapłana;
14 Że kapłani nie mieli już odwagi służyć przy ołtarzu,
lecz gardząc świątynią i zaniedbując ofiary,
pospiesznie przyjęli niedozwolone świadczenie w
miejscu ćwiczeń, gdy wezwała ich gra w dyski;
15 Nie kierując się zaszczytami swoich ojców, ale
przede wszystkim lubując chwałę Greków.
16 Przez co spadło na nich wielkie nieszczęście, gdyż
mieli ich za wrogów i mścicieli, których zwyczaju tak
gorliwie przestrzegali i do których chcieli być pod
każdym względem podobni.
17 Nie jest bowiem rzeczą lekką czynić niegodziwie
wbrew prawom Bożym, ale przyszły czas to oznajmi.
18 A gdy w Tyrze odbywała się gra, której używano
w każdym roku wiary, w obecności króla,
19 Ten niełaskawy Jazon wysłał specjalnych
posłańców z Jerozolimy, pochodzących z Antiochii,
aby przynieśli trzysta drachm srebra na ofiarę
Herkulesa, których nawet jej nosiciele uważali za
stosowne nie przekazywać na ofiarę, ponieważ nie
było to wygodne, ale zarezerwowane na inne opłaty.
20 Zatem pieniądze te, ze względu na nadawcę,
zostały przeznaczone na ofiarę Herkulesa; ale ze
względu na jego nosicieli używano go do robienia
gali.
21 A gdy Apoloniusz, syn Menesteusza, został
wysłany do Egiptu na koronację króla Ptolemeusza
Filometora, Antioch, wiedząc, że jego sprawy nie są
dla niego zbyt dobre, zadbał o jego bezpieczeństwo,
po czym przybył do Joppy, a stamtąd do Jerozolimy :
22 Gdzie został przyjęty godnie przez Jazona i przez
miasto, i przyprowadzony z zapaloną pochodnią i
wśród wielkich okrzyków, i tak potem udał się z
wojskiem swoim do Fenice.
23 Trzy lata później Jazon wysłał Menelaosa,
wspomnianego brata Szymona, aby zaniósł pieniądze
królowi i przypomniał mu o pewnych niezbędnych
sprawach.
24 Ale gdy go przyprowadzono przed oblicze króla,
gdy go wywyższył dla chwalebnego pojawienia się
swej mocy, otrzymał dla siebie kapłaństwo, ofiarując
więcej niż Jazon o trzysta talentów srebra.
25 Przybył więc z rozkazem królewskim, nie
przynosząc nic godnego najwyższego kapłaństwa,
prócz tego, mając w sobie gniew okrutnego tyrana i
wściekłość dzikiej bestii.
26 Wtedy Jazon, który podkopywał własnego brata,
będąc podkopanym przez innego, zmuszony był
uciekać do krainy Ammonitów.
27 Menelaos otrzymał więc księstwo, ale jeśli chodzi
o pieniądze, które obiecał królowi, nie zadbał o nie
dobrze, choć żądał ich Sostratis, władca zamku.
28 Do niego bowiem należało zbieranie celników.
Dlatego obaj zostali wezwani przed króla.

6. 29 Menelaos pozostawił na jego miejsce swego brata
Lizymacha w kapłaństwie; a Sostratus opuścił Cratesa,
który był namiestnikiem Cypryjczyków.
30 W czasie gdy to się działo, mieszkańcy Tarsu i
Mallos wszczęli powstanie, gdyż zostali wydani
nałożnicy królewskiej, zwanej Antiochus.
31 Wtedy król przybył z pośpiechem, aby załagodzić
sytuację, pozostawiając swego zastępcę Andronika,
człowieka mającego władzę.
32 Menelaos, sądząc, że znalazł dogodny czas, ukradł
ze świątyni pewne złote naczynia i część dał
Andronikowi, a część sprzedał do Tyru i okolicznych
miast.
33 A gdy Oniasz dowiedział się o poręczeniu, zganił
go i wycofał się do sanktuarium w Dafne, które leży
koło Antiochii.
34 Dlatego Menelaos, rozbierając Andronika, modlił
się, aby wydał w swoje ręce Oniasza; który dałem się
na to namówić i podstępnie przychodząc do Oniasza,
pod przysięgą podał mu prawicę swoją; i choć go
podejrzewał, przekonał go, aby wyszedł ze świątyni,
którego natychmiast zamknął bez względu na
sprawiedliwość.
35 Z tego powodu nie tylko Żydzi, ale także wiele
innych narodów ogarnęło wielkie oburzenie i bardzo
zasmuciło się z powodu niesprawiedliwego
morderstwa tego człowieka.
36 A gdy król wrócił z okolic Cylicji, Żydzi, którzy
byli w mieście, a także niektórzy z Greków, którzy
również się tym brzydzili, skarżyli się, że Oniasz
został bez powodu zabity.
37 Dlatego Antioch pożałował serdecznie, zlitował się
i zapłakał z powodu trzeźwego i skromnego
zachowania zmarłego.
38 I rozgniewał się, natychmiast zabrał Andronikowi
purpurę, rozdarł jego szaty i prowadząc go przez całe
miasto, aż do tego samego miejsca, gdzie dopuścił się
bezbożności wobec Oniasza, tam zabił przeklętego
mordercę. W ten sposób Pan wynagrodził mu karę, na
jaką zasłużył.
39 A gdy Lizymach za zgodą Menelaosa dopuścił się
w mieście wielu świętokradztw, a ich owoce
rozprzestrzeniły się po całym kraju, zebrał się tłum
przeciwko Lizymachowi, a wiele naczyń złotych
zostało już zabranych.
40 Kiedy zwykli ludzie powstali i napełnili się
wściekłością, Lizymach uzbroił około trzech tysięcy
ludzi i zaczął najpierw stosować przemoc; jeden
Auranus jest przywódcą, człowiekiem odległym od lat
i nie mniej pogrążonym w szaleństwie.
41 Potem, widząc zamach Lizymacha, niektórzy z
nich chwycili kamienie, inni maczugi, inni wzięli
garściami pyłu, który był następny, i rzucili nimi
wszyscy razem na Lizymacha i tych, którzy na nich
spadły.
42 I tak wielu z nich zranili, a niektórych powalili na
ziemię, a wszystkich zmusili do ucieczki; ale samego
zbójcę kościoła zabili obok skarbca.
43 Dlatego w tej sprawie postawiono zarzut
Menelaosowi.
44 A gdy król przybył do Tyru, trzech mężów
wysłanych z senatu przedstawiało przed nim sprawę:
45 Ale Menelaos, już skazany, obiecał Ptolemeuszowi,
synowi Dorymenesa, że da mu dużo pieniędzy, jeśli
uspokoi króla wobec niego.
46 Kiedy Ptolemeusz zabrał króla na bok do pewnej
galerii, jakby dla zaczerpnięcia powietrza, zmienił on
zdanie:
47 Do tego stopnia, że uwolnił Menelaosa od
oskarżeń, który mimo wszystko był przyczyną całego
zła, i tych biednych ludzi, którzy gdyby przedstawili
swoją sprawę, zaiste przed Scytami, zostaliby uznani
za niewinnych, skazał ich na śmierć .
48 Tak więc ci, którzy poszli za tą sprawą dla miasta,
dla ludu i dla świętych naczyń, wkrótce ponieśli
niesprawiedliwą karę.
49 Dlatego nawet oni z Tyru, poruszeni nienawiścią
do tego niegodziwego czynu, kazali ich pochować z
honorem.
50 I tak przez chciwość tych, którzy mieli władzę,
Menelaos pozostał nadal przy władzy, narastając w
złośliwości i będąc wielkim zdrajcą obywateli.
ROZDZIAŁ 5
1 Mniej więcej w tym samym czasie Antioch
przygotowywał swoją drugą podróż do Egiptu:
2 I stało się, że przez całe miasto przez prawie
czterdzieści dni widziano jeźdźców biegających w
powietrzu, odzianych w złote szaty i uzbrojonych w
włócznie, jak oddział żołnierzy,
3 I zastępy jeźdźców w szyku, spotykające się i
biegające jeden na drugiego, z potrząsaniem tarczami
i mnóstwem pików, dobywaniem mieczy i rzucaniem
strzałek, i błyszczeniem złotych ozdób oraz
wszelkiego rodzaju uprzężą.
4 Dlatego wszyscy modlili się, aby to objawienie
obróciło się w dobro.
5 A gdy rozeszła się fałszywa wieść, jakoby Antioch
umarł, Jazon wziął co najmniej tysiąc ludzi i nagle
przypuścił szturm na miasto; a ci, którzy byli na
murach, zostali cofnięci i miasto w końcu zdobyte,
Menelaos uciekł do zamku.
6 Ale Jazon bezlitośnie zabijał swoich obywateli, nie
biorąc pod uwagę, że dzień ich własnego narodu
byłby dla niego dniem bardzo nieszczęśliwym; ale
myśląc, że byli jego wrogami, a nie jego rodakami,
których podbił.
7 Jednak za to wszystko nie zdobył księstwa, ale w
końcu doznał hańby za nagrodę za zdradę i uciekł
ponownie do krainy Ammonitów.
8 Dlatego w końcu miał nieszczęśliwy powrót,
ponieważ był oskarżany przed Aretasem, królem
Arabów, uciekał z miasta do miasta, był ścigany przez
wszystkich, znienawidzony jako porzucający prawa i

7. obrzydliwy jako jawny wróg swój kraj i rodaków,
został wyrzucony do Egiptu.
9 I tak ten, który wypędził wielu z ich kraju, zginął w
obcej ziemi, udając się do Lacedemończyków i
myśląc, że tam znajdzie pomoc ze względu na swoich
krewnych.
10 A ten, który wyrzucił wielu niepochowanych, nie
miał nikogo, kto by go opłakiwał, ani żadnych
uroczystych pogrzebów, ani grobu ze swoimi ojcami.
11 A gdy to, co się stało, dotarło do wozu
królewskiego, sądził, że Judea zbuntowała się; po
czym w gniewie wyszedł z Egiptu, zdobył miasto
zbrojnie,
12 I rozkazał swoim wojownikom, aby nie
oszczędzali tych, których spotkali, i zabijali tych,
którzy wtargnęli na domy.
13 Tak było zabijanie młodych i starych, zabijanie
mężczyzn, kobiet i dzieci, zabijanie dziewic i
niemowląt.
14 I w ciągu pełnych trzech dni zginęło czterydziesiąt
tysięcy, z czego czterdzieści tysięcy zginęło w bitwie;
i nie mniej sprzedanych niż zabitych.
15 Jednak nie poprzestał na tym i ośmielił się wejść
do najświętszej świątyni na całym świecie; Menelaos,
zdrajca praw i własnej ojczyzny, będący jego
przewodnikiem:
16 I wziąwszy naczynia święte rękami splugawionymi
i rękami bezbożnymi, ściągając to, co inni królowie
poświęcili dla powiększenia i chwały, i honoru tego
miejsca, rozdał je.
17 Antioch był tak wyniosły, że nie zdawał sobie
sprawy, że Pan przez jakiś czas rozgniewał się z
powodu grzechów mieszkańców miasta i dlatego jego
oko nie było na tym miejscu.
18 Gdyby bowiem wcześniej nie byli pogrążeni w
wielu grzechach, człowiek ten zaraz po przybyciu
został natychmiast wychłostany i wyrzucony ze
swego zarozumiałości, podobnie jak Heliodorus,
którego król Seleukos wysłał, aby obejrzał skarbiec.
19 Jednakże Bóg nie wybrał ludu ze względu na
miejsce, ale miejsce odległe ze względu na lud.
20 I dlatego samo miejsce, które było wraz z nimi
uczestnikiem nieszczęścia, jakie spotkało naród,
przekazało później dobrodziejstwa zesłane od Pana; i
tak jak zostało opuszczone w gniewie
Wszechmogącego, tak znowu wielki Pan pojednany,
został ustanowiony z całą chwałą.
21 A gdy Antioch wyniósł ze świątyni tysiąc osiemset
talentów, udał się w pośpiechu do Antiochii, żałując
w swojej dumie, że kraj będzie spławny, a morze
będzie można przejść pieszo. Taka była wyniosłość
jego umysłu.
22 I zostawił namiestników, aby drażnili naród: w
Jerozolimie Filipa, dla swego kraju Frygijczyka i z
powodu bardziej barbarzyńskich obyczajów niż ten,
który go tam umieścił;
23 A w Garizim Andronikus; a poza tym Menelaos,
który gorzej niż wszyscy dźwigał ciężką rękę nad
obywatelami, mając złośliwy umysł wobec swoich
rodaków, Żydów.
24 Wysłał też tego obrzydliwego przywódcę
Apoloniusza z dwudziestotysięczną armią i rozkazał
mu wymordować wszystkich w najlepszym wieku, a
kobiety i młodsze sprzedać.
25 Który przybywając do Jerozolimy i udając pokój,
wytrwał aż do świętego dnia szabatu, gdy zabierał
Żydów zachowujących dzień święty, rozkazał swoim
ludziom się uzbroić.
26 I tak zabił wszystkich, którzy udali się na
obchodzenie szabatu, a biegnąc z bronią przez miasto,
zabił wielkie tłumy.
27 Ale Judasz Machabeusz wraz z dziewięcioma
innymi osobami lub w okolicy wycofał się na
pustynię i zamieszkał w górach na wzór zwierząt wraz
ze swoją grupą, która nieustannie żywiła się ziołami,
aby nie brać udziału w zanieczyszczeniu.
ROZDZIAŁ 6
1 Niedługo potem król wysłał starca z Aten, aby
nakazał Żydom odstąpić od praw swoich ojców i nie
żyć według praw Bożych:
2 I zbezcześcić świątynię w Jerozolimie, i nazwać ją
świątynią Jowisza Olimpijskiego; i że w Garizim,
Jowisza, Obrońcy obcych, jak chcieli, którzy
mieszkali w tym miejscu.
3 Nadejście tego zła było dla ludu bolesne i bolesne:
4 Bo w świątyni panowały zamieszki i hulanki ze
strony pogan, którzy zadawali się z nierządnicami i
mieli do czynienia z kobietami w obrębie świętych
miejsc, a poza tym sprowadzali rzeczy niedozwolone.
5 Ołtarz napełniony był także rzeczami świeckimi,
których prawo zabrania.
6 Nie było też dozwolone człowiekowi przestrzeganie
dni sabatu ani postów starożytnych, ani w ogóle
podawanie się za Żyda.
7 I każdego miesiąca w dzień narodzin króla, pod
gorzkim przymusem, byli zmuszani do spożywania
ofiar; a kiedy przestrzegano postu Bachusa, Żydzi
zmuszeni byli iść w procesji do Bachusa, niosąc
bluszcz.
8 Wyszedł też dekret do sąsiednich miast pogańskich,
za namową Ptolemeusza, przeciwko Żydom, aby
zachowywali te same zwyczaje i uczestniczyli w ich
ofiarach:
9 A kto nie będzie się dostosowywał do obyczajów
pogan, powinien zostać ukarany śmiercią. Wtedy
człowiek mógłby ujrzeć obecną nędzę.
10 Przyprowadzono bowiem dwie kobiety, które
obrzezały swoje dzieci; których jawnie oprowadzali
po mieście, podając im dzieci do piersi, i zrzucili ich
na głowę z muru.
11 A inni, którzy razem pobiegli do pobliskich jaskiń,
aby w tajemnicy zachować dzień szabatu, a odkryli to
Filip, wszyscy zostali spaleni razem, gdyż powzięli

8. sumienie, aby pomóc sobie w imię czci najświętszego
dnia.
12 Proszę teraz tych, którzy czytają tę księgę, aby nie
zniechęcali się tymi nieszczęściami, ale aby sądzili, że
te kary nie mają na celu zniszczenia, ale ukarania
naszego narodu.
13 Jest to bowiem znak jego wielkiej dobroci, gdy
niegodziwcy nie są długo tolerowani, lecz
natychmiast karani.
14 Bo nie jak z innymi narodami, którym Pan
cierpliwie wstrzymuje się z karaniem, aż dojdą do
pełni swoich grzechów, tak postępuje z nami,
15 Aby doszedłszy do szczytu grzechu, nie zemścił
się na nas.
16 Dlatego nigdy nie pozbawia nas swego
miłosierdzia i choć karze nieszczęściem, nie opuszcza
nigdy swego ludu.
17 Ale to, co mówiliśmy, niech będzie dla nas
przestrogą. A teraz w kilku słowach przejdziemy do
wyjaśnienia sprawy.
18 Eleazar, jeden z głównych uczonych w Piśmie,
człowiek w podeszłym wieku i o w miarę łaskawym
obliczu, był zmuszony otworzyć usta i jeść mięso
wieprzowe.
19 Ale on, chcąc raczej umrzeć w chwale, niż żyć
splamiony taką obrzydliwością, wypluł ją i sam
przyszedł na męki,
20 Jako wypadało przyjść tym, którzy są zdecydowani
przeciwstawiać się temu, czego nie godzi się
kosztować miłości do życia.
21 Ale ci, którzy byli odpowiedzialni za tę
niegodziwą ucztę, ze względu na dawną znajomość,
jaką mieli z tym człowiekiem, wziąwszy go na bok,
prosili go, aby przyniósł mięso z własnego
pożywienia, takie, jakie mu wolno było używać, i
sprawiał wrażenie, jakby jadł mięso z ofiary
zarządzonej przez króla;
22 Aby w ten sposób został wybawiony od śmierci i
aby stara przyjaźń z nimi znalazła łaskę.
23 Ale zaczął dyskretnie zastanawiać się, jak
przystało na jego wiek i doskonałość jego sędziwych
lat, i chwałę jego siwej głowy, z której pochodzi, i
jego najuczciwsze wychowanie od dziecka, a raczej
święte prawo ustanowione i dany przez Boga; dlatego
on odpowiednio odpowiedział i zapragnął, aby go
natychmiast wysłano do grobu.
24 Bo to nie przystoi w naszym wieku, powiedział w
jakikolwiek sposób udawać, przez co wielu młodych
ludzi mogłoby pomyśleć, że Eleazar, mając
czterdzieści lat i dziesięć, odszedł teraz na dziwną
religię;
25 I tak oni przez moją obłudę i chęć życia trochę i
chwili dłużej zostali przeze mnie oszukani, a ja
splamiłem swoją starość i uczyniłem ją obrzydliwą.
26 Choćbym na razie był wybawiony od kary ludzkiej,
wszakże nie uszedłbym spod ręki Wszechmogącego
ani żywy, ani martwy.
27 Dlatego teraz, odważnie zmieniając to życie,
pokażę sobie takiego, jakiego wymaga mój wiek,
28 I zostawcie godny uwagi przykład młodym, aby
chętnie i odważnie umierali za czcigodne i święte
prawa. A gdy to powiedział, natychmiast przystąpił
do męczarni:
29 Ci, którzy doprowadzili go do zmiany dobrej woli,
wychowali go trochę wcześniej w nienawiść,
ponieważ wspomniane przemówienia wychodziły, jak
sądzili, z rozpaczliwego umysłu.
30 Ale gdy był już gotowy umrzeć z sińcami, jęknął i
rzekł: Jest rzeczą oczywistą dla Pana, który ma świętą
wiedzę, że chociaż mogłem zostać wybawiony od
śmierci, teraz znoszę dotkliwe bóle ciała, gdy jestem
bity : ale w duszy jestem zadowolony z tego, że mogę
to znieść, bo się go boję.
31 I tak umarł ten człowiek, pozostawiając swoją
śmierć jako przykład szlachetnej odwagi i pamiątkę
cnót nie tylko dla młodych ludzi, ale dla całego swego
narodu.
ROZDZIAŁ 7
1 I stało się, że wzięto siedmiu braci wraz z matką i
zmuszono przez króla wbrew prawu do skosztowania
mięsa wieprzowego, i męczono ich biczami i biczami.
2 Ale jeden z nich, który mówił pierwszy, tak rzekł: O
co byś nas prosił lub czego się od nas chciałeś
dowiedzieć? jesteśmy gotowi umrzeć, zamiast
przekroczyć prawa naszych ojców.
3 Wtedy król rozgniewany rozkazał rozgrzać patelnie
i kotły:
4 Który natychmiast się rozzłościł, kazał obciąć język
temu, który mówił pierwszy, i odciąć mu końcowe
części ciała, na oczach pozostałych braci i matki.
5 A gdy był tak okaleczony we wszystkich swoich
członkach, kazał go jeszcze za życia przyprowadzić
do ognia i usmażyć na patelni, a gdy opary z patelni
rozproszyły się po całej przestrzeni, napominali
jednego drugiego z matką, aby umrzeć mężnie,
mówiąc w ten sposób:
6 Pan Bóg patrzy na nas i zaprawdę pociesza się w
nas, jak Mojżesz w swojej pieśni, która świadczył
przed ich twarzami, oświadczył, mówiąc: I będzie
pocieszony w swoich sługach.
7 Gdy więc pierwszy umarł po tej liczbie,
przyprowadzono drugiego, aby go uczynić na
pośmiewisko, a gdy zdjęli mu skórę z głowy wraz z
włosami, pytali go: Czy chcesz jeść, zanim zostaniesz
ukarany przez cały czas? każdy członek twego ciała?
8 Ale on odpowiedział w swoim własnym języku i
rzekł: Nie. Dlatego też i następną mękę otrzymał w
kolejności, tak jak poprzednio.
9 A kiedy wydał ostatnie tchnienie, powiedział: Ty
jak wściekłość wyrywasz nas z tego życia, ale król
świata wskrzesi nas, którzy umarli za jego prawa, do
życia wiecznego.

9. 10 Po nim trzeci był wystawiony na pośmiewisko, a
gdy go potrzebowano, wysunął swój język i to
wkrótce, mężnie wyciągając ręce.
11 I rzekł odważnie: Te miałem z nieba; i dla Jego
praw gardzę nimi; i od niego mam nadzieję ponownie
je otrzymać.
12 Do tego stopnia, że król i ci, którzy z nim byli,
dziwili się odwadze młodzieńca, bo nie zważał na
bóle.
13 A gdy i ten umarł, dręczyli i okaleczali czwartego
w podobny sposób.
14 A gdy już był gotowy umrzeć, powiedział w ten
sposób: Dobrze jest być umartwianym przez ludzi,
szukać u Boga nadziei, że zostanie przez niego
wskrzeszony; ty zaś nie będziesz miał
zmartwychwstania do życia.
15 Potem przyprowadzili i piątego i zmiażdżyli go.
16 Potem spojrzał na króla i rzekł: Masz władzę nad
ludźmi, jesteś zniszczalny, rób, co chcesz; nie myślcie
jednak, że nasz naród jest opuszczony przez Boga;
17 Pozostańcie jednak chwilę i zobaczcie jego wielką
moc, jak będzie dręczył ciebie i twoje potomstwo.
18 Po nim przyprowadzono i szóstego, który będąc
gotowym na śmierć, powiedział: Nie dajcie się zwieść
bez powodu, bo sami to znosimy, grzesząc przeciw
naszemu Bogu. Dlatego dzieją się nam cuda.
19 Ale nie myśl o tym, który podejmujesz walkę z
Bogiem, a unikniesz kary.
20 Ale matka była przede wszystkim cudowna i
godna czcigodnej pamięci, bo gdy zobaczyła siedmiu
swoich synów zamordowanych w ciągu jednego dnia,
zniosła to odważnie, ze względu na nadzieję, jaką
pokładała w Panu.
21 Tak, napominała każdego z nich w swoim
własnym języku, pełna odważnego ducha; i
pobudzając swe kobiece myśli męskim żołądkiem,
rzekła do nich:
22 Nie mogę powiedzieć, jak weszliście do mojego
łona. Bo nie dałem wam tchnienia i życia, i nie ja
stworzyłem członki każdego z was;
23 Ale niewątpliwie Stwórca świata, który
ukształtował rodzaj ludzki i odkrył początek
wszystkiego, także ze swego miłosierdzia przywróci
wam tchnienie i życie, gdyż teraz nie uważacie na
siebie samych za jego prawa. powód.
24 Antioch zaś, czując się wzgardzonym i
podejrzewając, że jest to pełna wyrzutu mowa,
jeszcze za życia najmłodszego, nie tylko napominał
go słowami, ale także zapewniał go przysięgą, że
uczyni go zarówno bogatym, jak i szczęśliwym
człowieku, gdyby odwrócił się od praw swoich ojców;
i że weźmie go za przyjaciela i powierzy mu sprawy.
25 Ale gdy młodzieniec w żadnym wypadku nie
chciał go usłuchać, król zawołał jego matkę i
napominał ją, aby doradziła młodzieńcowi, aby
uratował mu życie.
26 A gdy ją napominał wieloma słowami, obiecała
mu, że udzieli rady swemu synowi.
27 Ona jednak kłaniając się mu, śmiejąc się z
okrutnego tyrana w pogardę, mówiła w ten sposób w
swoim wiejskim języku; O mój synu, zlituj się nade
mną, że urodziłam cię dziewięć miesięcy w moim
łonie i dała ci tyle lat, i karmiłam cię, i
wychowywałam cię do tego wieku, i znosiłam trudy
edukacji.
28 Błagam cię, mój synu, spójrz na niebo i ziemię i
wszystko, co jest na nich, i zważ, że Bóg stworzył je z
rzeczy, których nie było; i w ten sposób ludzkość
została stworzona podobnie.
29 Nie bój się tego oprawcy, ale będąc godnym
swoich braci, przyjmij swoją śmierć, abym mógł cię
znów przyjąć w miłosierdziu z twoimi braćmi.
30 Gdy ona jeszcze mówiła te słowa, rzekł
młodzieniec: Na kogo czekacie? Nie usłucham
przykazania królewskiego, ale będę posłuszny
przykazaniu prawa, które Mojżesz dał naszym ojcom.
31 A ty, który byłeś sprawcą wszelkiego zła
przeciwko Hebrajczykom, nie ujdziesz przed rękami
Boga.
32 Bo cierpimy z powodu naszych grzechów.
33 I choć żywy Pan gniewa się na nas przez chwilę,
aby nas ukarać i poprawić, to jednak ponownie
zjednoczy się ze swoimi sługami.
34 Ale ty, bezbożny człowieku, i ze wszystkich
innych najniegodziwszych, nie unoś się bez
przyczyny i nie nadymaj się niepewnymi nadziejami,
podnosząc rękę na sługi Boże.
35 Bo jeszcze nie uszedłeś sądu Boga
Wszechmogącego, który wszystko widzi.
36 Albowiem bracia nasi, którzy teraz krótki ból
cierpieli, umarli pod przymierzem Boga życia
wiecznego, ale ty przez sąd Boży otrzymasz
sprawiedliwą karę za swą pychę.
37 Ale ja, jako moi bracia, ofiaruję swoje ciało i życie
za prawa naszych ojców, prosząc Boga, aby szybko
okazał miłosierdzie naszemu narodowi; i abyś przez
męki i plagi wyznał, że tylko on jest Bogiem;
38 I aby we mnie i moich braciach ustał gniew
Wszechmogącego, który słusznie spłynął na nasz
naród.
39 Niż gdy król wpadł we wściekłość, doświadczył go
gorzej niż wszystkich innych i ciężko przyjął, że go
wyśmiewano.
40 I umarł ten człowiek bez skazy, i całą swą ufność
złożył w Panu.
41 W końcu po synach zmarła matka.
42 Niech to już wystarczy, jeśli powiemy o
bałwochwalczych ucztach i skrajnych torturach.
ROZDZIAŁ 8
1 Wtedy Judasz Machabeusz i ci, którzy z nim byli,
udali się potajemnie do miast, zwołali ich krewnych i
przyjęli do nich wszystkich, którzy kontynuowali
religię żydowską, i zgromadzili około sześciu tysięcy
ludzi.

10. 2 I wzywali Pana, aby spojrzał na lud podeptany przez
wszystkich; i zlituj się także nad świątynią
zbezczeszczoną przez bezbożnych ludzi;
3 I aby się zlitował nad miastem, zranionym i
gotowym do zrównania z ziemią; i usłysz krew, która
do niego woła,
4 I pamiętajcie o bezbożnej rzezi niewinnych dzieci i
o bluźnierstwach popełnianych przeciwko jego
imieniu; i że okaże swą nienawiść do bezbożnych.
5 A gdy Machabeusz miał przy sobie swoje
towarzystwo, poganie nie mogli mu się przeciwstawić,
gdyż gniew Pana zamienił się w miłosierdzie.
6 Dlatego przyszedł niespodziewanie i spalił miasta i
miasta, i dostał w swoje ręce najwygodniejsze miejsca,
i zwyciężył i zmusił do ucieczki niemałą liczbę
swoich wrogów.
7 Ale specjalnie wykorzystał noc do takich tajnych
prób, do tego stopnia, że owoc jego świętości
rozprzestrzenił się wszędzie.
8 Gdy więc Filip zobaczył, że ten człowiek stopniowo
się rozwijał i że mu się coraz lepiej powodziło,
napisał do Ptolemeusza, namiestnika Celosyrii i
Fenice, aby udzielił dalszej pomocy w sprawach
królewskich.
9 Następnie wybierając Nikanora, syna Patroklosa,
jednego ze swoich szczególnych przyjaciół, wysłał go
z nie mniej niż dwudziestoma tysiącami wszystkich
narodów pod sobą, aby wykorzenił całe pokolenie
Żydów; a wraz z nim dołączył także Gorgiasz, kapitan,
który w sprawach wojennych miał wielkie
doświadczenie.
10 Nikanor zobowiązał się więc zarobić na
pojmanych Żydach tyle pieniędzy, ile wystarczyło na
pokrycie daniny w wysokości dwóch tysięcy talentów,
którą król miał zapłacić Rzymianom.
11 Dlatego natychmiast posłał do miast nad brzegiem
morza, ogłaszając sprzedaż jeńców żydowskich i
obiecując, że za jeden talent otrzymają dwadzieścia i
dziesięć ciał, nie spodziewając się zemsty, która miała
na nim przyjść ze strony Boga Wszechmogącego.
12 A gdy doniesiono wieść o przybyciu Judasza z
Nikanora, a on oznajmił tym, którzy z nim byli, że
wojsko jest już blisko,
13 Ci, którzy się bali i nie ufali sprawiedliwości Bożej,
uciekli i oddalili się.
14 Inni sprzedali wszystko, co im pozostało, i błagali
Pana, aby ich wybawił, sprzedanych przez
niegodziwego Nikanora, zanim się spotkali:
15 A jeśli nie ze względu na nich samych, to jednak
ze względu na przymierza, które zawarł z ich ojcami,
i ze względu na swoje święte i chwalebne imię,
którym zostali powołani.
16 Zatem Machabeusz zwołał swoich ludzi w liczbie
sześciu tysięcy i napominał ich, aby nie trwożyli się
przed nieprzyjacielem i nie bali się wielkiej rzeszy
pogan, którzy bezprawnie wystąpili przeciwko nim;
ale walczyć mężnie,
17 I aby pokazać im krzywdę, którą niesprawiedliwie
wyrządzili świętemu miejscu, i okrutne traktowanie
miasta, z którego drwili, a także odebranie władzy ich
przodkom:
18 Oni bowiem – powiedział – ufają swojej broni i
śmiałości; ale naszą ufność pokładamy w
Wszechmogącym, który na jedno skinienie może
rzucić zarówno tych, którzy występują przeciwko
nam, jak i cały świat.
19 I opowiedział im, jaką pomoc znaleźli ich
przodkowie i jak zostali wybawieni, gdy pod
Sennacherybem zginęło sto osiemdziesiąt pięć tysięcy.
20 I opowiedział im o bitwie, jaką stoczyli w
Babilonie z Galacjanami, jak w sumie przybyli na tę
sprawę tylko osiem tysięcy z czterema tysiącami
Macedończyków i że Macedończycy byli zakłopotani,
osiem tysięcy zniszczyło sto dwadzieścia tysięcy
dzięki pomocy, jaką otrzymali z nieba, i otrzymali
wielki łup.
21 A gdy tymi słowami ich ośmielił i był gotowy
umrzeć za prawo i ojczyznę, podzielił swoje wojsko
na cztery części;
22 I połączył się ze swoimi braćmi, przywódcami
każdego oddziału, a mianowicie Szymonem, Józefem
i Jonatanem, dając każdemu po piętnastu setkach
ludzi.
23 Dał też Eleazarowi zadanie czytania świętej księgi,
a gdy im dał to przykazanie: Pomoc Boża; sam
prowadził pierwszy zespół,
24 I z pomocą Wszechmogącego zabili ponad
dziewięć tysięcy swoich wrogów, zranili i okaleczyli
większą część wojska Nicanora, i w ten sposób
zmusili wszystkich do ucieczki.
25 I wzięli pieniądze, które przyszli, żeby ich kupić, i
gonili ich daleko, lecz z braku czasu wrócili.
26 Był to bowiem dzień poprzedzający szabat i
dlatego już za nimi nie gonili.
27 Gdy więc zebrali swoją zbroję i złupili swoich
wrogów, zajęli się sobą przez cały szabat, oddając
chwałę i dziękczynienie Panu, który ich zachował aż
do tego dnia, który był początkiem wylewającego się
na nich miłosierdzia.
28 A po szabacie, gdy część łupów oddali kalekom,
wdowom i sierotom, resztę podzielili między siebie i
swoje sługi.
29 Gdy to uczyniono i poczynili wspólne błagania,
błagali miłosiernego Pana, aby pojednał się ze swoimi
sługami na zawsze.
30 A spośród tych, którzy byli z Tymoteuszem i
Bachidesem, którzy z nimi walczyli, zabili ponad
dwadzieścia tysięcy i bardzo łatwo zdobyli wysokie i
mocne twierdze, i podzielili między siebie wiele
łupów, a kalekich, sieroty i wdowy uczynili, zaiste, i
starcy, równi sobie w łupach.
31 A gdy zebrali swoją zbroję, ułożyli ją starannie w
dogodnych miejscach oraz resztę łupów, które
przywieźli do Jerozolimy.

11. 32 Zabili także Filarchesa, tego niegodziwca, który
był z Tymoteuszem i który rozgniewał Żydów na
wiele sposobów.
33 A gdy obchodzili w swoim kraju święto
zwycięstwa, spalili Kalistenesa, który podpalił święte
bramy, a który uciekł do małego domku; i w ten
sposób otrzymał zapłatę godną swej niegodziwości.
34 A ten najbardziej niełaskawy Nikanor, który
sprowadził tysiąc kupców, aby wykupić Żydów,
35 Został przez nich powalony przez Pana, z którego
najmniej się liczył; i zdejmując swą chwalebną szatę i
wywiązując się ze swego towarzystwa, przybył jako
zbiegły sługa przez środek kraju do Antiochii,
doznając bardzo wielkiej hańby, za co jego zastęp
został zniszczony.
36 Tak więc on, który wziął na siebie obowiązek
wypłacenia Rzymianom daniny za pośrednictwem
jeńców w Jerozolimie, powiedział za granicą, że
Żydzi mają Boga, który za nich walczy, i dlatego nie
mogą zostać skrzywdzeni, ponieważ przestrzegają
praw, które dał im.
ROZDZIAŁ 9
1 Mniej więcej w tym czasie Antioch ze zniewagą
wyszedł z kraju Persów
2 Bo wszedł do miasta, zwanego Persepolis, i
zamierzał ograbić świątynię oraz utrzymać miasto; po
czym tłum biegnący, aby bronić się swoją bronią,
zmusił ich do ucieczki; i tak się złożyło, że Antioch,
zmuszony do ucieczki przed mieszkańcami, wrócił ze
wstydem.
3 A gdy przybył do Ekbatane, przyniesiono mu
wiadomość, co się przydarzyło Nikanorowi i
Tymoteuszowi.
4 Potem puchnący ze złości. myślał, aby zemścić się
na Żydach za hańbę wyrządzoną mu przez tych,
którzy zmusili go do ucieczki. Dlatego nakazał
swojemu rydwanowi jechać bez przerwy i zakończyć
podróż, a sąd Boży teraz za nim podąża. Bo mówił z
dumą w ten sposób, że przyjdzie do Jerozolimy i
uczyni ją pospolitym miejscem grzebania Żydów.
5 Ale Pan Wszechmogący, Bóg Izraela, dotknął go
nieuleczalną i niewidzialną plagą; albo gdy tylko
wypowiedział te słowa, przyszedł na niego
nieuleczalny ból wnętrzności i dotkliwe męki
wnętrzności;
6 I to jak najbardziej słusznie, bo dręczył wnętrzności
innych ludzi wieloma dziwnymi udrękami.
7 On jednak nie przestawał się przechwalać, lecz
wciąż był pełen pychy, ziejąc ogniem w swej
zapalczywości na Żydów i każąc przyspieszyć podróż;
lecz zdarzyło się, że spadł z rydwanu, niesiony
gwałtownie ; tak że po bolesnym upadku wszystkie
członki jego ciała bardzo bolały.
8 I tak ten, który chwilę wcześniej myślał, że będzie
mógł władać falami morskimi (tak dumny był ponad
stan człowieka) i zważyć wysokie góry na wadze,
teraz został rzucony na ziemię i niesiony w końskiej
ściółce ukazując wszystkim oczywistą moc Bożą.
9 I tak robaki wyszły z ciała tego niegodziwca, a gdy
on żył w smutku i bólu, jego ciało odpadło, a
nieczysty zapach jego był nieprzyjemny dla całego
jego wojska.
10 A człowieka, który chwilę wcześniej pomyślał, że
będzie mógł sięgnąć gwiazd na niebie, nikt nie byłby
w stanie znieść jego nieznośnego smrodu.
11 Dlatego tutaj, będąc dotkniętym, zaczął porzucać
swoją wielką pychę i dowiadywać się o sobie przez
bicz Boży, a jego ból wzrastał z każdą chwilą.
12 A gdy sam nie mógł znieść własnego zapachu,
powiedział te słowa: Godnie jest być poddanym Bogu,
a człowiek śmiertelny nie powinien dumnie myśleć o
sobie, gdyby był Bogiem.
13 I ten bezbożny ślubował Panu, który już nie miał
już dla niego litości, mówiąc:
14 Aby uwolnić święte miasto, do którego śpieszył,
aby zrównać je z ziemią i uczynić pospolitym
miejscem pochówku:
15 A co się tyczy Żydów, których uznał nie za
godnych pochówku, lecz wyrzucenia wraz z ich
dziećmi na pożarcie przez ptactwo i dzikie zwierzęta,
zrównał ich wszystkich z obywatelami Aten:
16 A świętą świątynię, którą wcześniej złupił,
przyozdobi dobrymi darami i odnowi wszystkie
święte naczynia wieloma innymi, a z własnych
dochodów pokryje opłaty związane z ofiarami.
17 Tak, i że też sam zostanie Żydem, przejdzie cały
świat, który jest zamieszkany, i będzie głosił moc
Bożą.
18 Ale mimo tego wszystkiego jego cierpienia nie
ustały, bo przyszedł na niego sprawiedliwy sąd Boży.
Dlatego zwątpiwszy w swoje zdrowie, napisał do
Żydów list podpisany, zawierający formę błagania, w
ten sposób:
19 Antioch, król i namiestnik, życzy dobrym Żydom,
swoim obywatelom, wiele radości, zdrowia i
pomyślności:
20 Jeśli dobrze wam się powodzi i waszym dzieciom,
a wasze sprawy będą dla was zadowalające, bardzo
dziękuję Bogu, mając nadzieję w niebie.
21 Ja byłem słaby, bo inaczej pamiętałbym łaskawie
wasz honor i dobrą wolę, gdy wracaliście z Persji, a
gdy zachorowałem na ciężką chorobę, uznałem za
konieczne zatroszczyć się o wspólne bezpieczeństwo
wszystkich:
22 Nie ufając mojemu zdrowiu, ale mając wielką
nadzieję uniknięcia tej choroby.
23 Ale biorąc pod uwagę, że nawet mój ojciec, w
jakim czasie poprowadził armię do wysokich krajów.
mianowany następcą,
24 Aby w przypadku, gdyby coś wydarzyło się wbrew
oczekiwaniom lub gdyby dotarła do nas jakaś smutna
wieść, mieszkańcy tej ziemi, wiedząc, komu
pozostawiono państwo, nie byli zaniepokojeni:

12. 25 Ponownie, biorąc pod uwagę, że książęta, którzy
są granicami i sąsiadami mojego królestwa, czekają
na okazje i oczekują, co się wydarzy. Ustanowiłem
króla mojego syna Antiocha, którego często
powierzałem i polecałem wielu z was, gdy udałem się
do wysokich prowincji; do którego napisałem co
następuje:
26 Dlatego modlę się i proszę, abyście pamiętali o
dobrodziejstwach, jakie wam wyświadczyłem ogólnie
i w szczególności, i aby każdy człowiek nadal był
wierny mnie i mojemu synowi.
27 Jestem bowiem przekonany, że On, który rozumie
mój umysł, przychylnie i łaskawie spełni wasze
pragnienia.
28 Tak więc morderca i bluźnierca, cierpiąc najciężej,
gdy błagał innych ludzi, umarł żałosną śmiercią w
obcym kraju w górach.
29 A Filip, który był z nim wychowany, zabrał jego
ciało, który także bojąc się syna Antiocha, udał się do
Egiptu do Ptolemeusza Filometora.
ROZDZIAŁ 10
1 Machabeusz i jego towarzysze, pod
przewodnictwem Pana, odzyskali świątynię i miasto.
2 Ale ołtarze, które poganie zbudowali na otwartej
ulicy, a także kaplice, zburzyli.
3 I oczyściwszy świątynię, uczynili drugi ołtarz i
uderzając w kamienie, zdjęli z nich ogień, a po dwóch
latach złożyli ofiarę, i postawili kadzidło, światła i
chleby pokładne.
4 Gdy to uczyniono, upadli na ziemię i błagali Pana,
aby już więcej nie wpadali w takie kłopoty; lecz
gdyby jeszcze zgrzeszyli przeciw niemu, aby on sam
ich ukarał miłosierdziem i aby nie zostali wydani
narodom bluźnierczym i barbarzyńskim.
5 W tym samym dniu, w którym obcy zbezcześcili
świątynię, tego samego dnia została ona ponownie
oczyszczona, dwudziestego piątego dnia tego samego
miesiąca, czyli Casleu.
6 I obchodzili z radością osiem dni, jak w Święto
Namiotów, pamiętając, że niedawno obchodzili
Święto Namiotów, gdy błąkali się po górach i
jaskiniach jak zwierzęta.
7 Dlatego rodzili gałęzie i piękne konary, i palmy, i
śpiewali psalmy temu, który zapewnił im pomyślne
oczyszczenie jego miejsca.
8 Ustalili także wspólnym statutem i dekretem, aby co
roku obchodzić te dni dla całego narodu żydowskiego.
9 I taki był koniec Antiocha, zwanego Epifanesem.
10 Teraz opowiemy o czynach Antiocha Eupatora,
syna tego niegodziwca, podsumowując pokrótce
nieszczęścia wojenne.
11 Gdy więc objął koronę, ustanowił nad sprawami
swojego królestwa niejakiego Lizjasza i mianował go
swoim naczelnym namiestnikiem Celosyrii i Fenice.
12 Albowiem Ptolemeusz, zwany Macronem, chcąc
raczej oddać sprawiedliwość Żydom za zło, które im
wyrządzono, starał się utrzymać z nimi pokój.
13 Kiedy został oskarżony przez przyjaciół
królewskich przed Eupatorem i nazwany zdrajcą przy
każdym słowie, ponieważ opuścił Cypr, co mu
Filometor zlecił, i udał się do Antiocha Epifanesa, a
widząc, że nie znajduje się na zaszczytnym miejscu,
bardzo się zniechęcił , że otruł się i zmarł.
14 Ale gdy Gorgiasz był namiestnikiem twierdz, najął
żołnierzy i nieustannie podsycał wojnę z Żydami.
15 I w ten sposób Idumejczycy, wziąwszy w swoje
ręce najwygodniejsze posiadłości, zajmowali Żydów,
a przyjmując tych, którzy zostali wypędzeni z
Jerozolimy, zabrali się za podsycanie wojny.
16 Wtedy ci, którzy byli z Machabeuszem, modlili się
i prosili Boga, aby był im pomocnikiem; i tak napadli
z przemocą na twierdze Idumejczyków,
17 I nacierając na nich silnie, zdobyli twierdze i
odepchnęli wszystkich, którzy walczyli na murze, i
zabili wszystkich, którzy wpadli w ich ręce, i zabili
nie mniej niż dwadzieścia tysięcy.
18 A ponieważ niektórzy, a było ich nie mniej niż
dziewięć tysięcy, uciekli razem do dwóch bardzo
silnych zamków, wyposażonych we wszystko, co
było dogodne do wytrzymania oblężenia,
19 Machabeusz pozostawił Szymona i Józefa, a także
Zacheusza i tych, którzy z nim byli, którzy
wystarczyli, aby ich oblegać, i sam udał się do miejsc,
które bardziej potrzebowały jego pomocy.
20 A ci, którzy byli z Szymonem, prowadzeni przez
chciwość, dali się namówić na pieniądze przez
niektórych z tych, którzy byli w zamku, i wzięli
siedemdziesiąt tysięcy drachm, a niektórym z nich
pozwolili uciec.
21 A gdy doniesiono o tym Machabeuszowi, co się
stało, zwołał namiestników ludu i oskarżył tych ludzi,
że za pieniądze sprzedali swoich braci i wypuścili
swoich wrogów, aby walczyli z nimi.
22 Zabił więc tych, których uznano za zdrajców, i
natychmiast zajął oba zamki.
23 A mając dobrą broń we wszystkim, co wziął w
swoje ręce, zabił w obu ładowniach ponad
dwadzieścia tysięcy.
24 Tymoteusz zaś, którego Żydzi już wcześniej
pokonali, gdy zgromadził wielkie mnóstwo obcych sił
i niemało koni z Azji, przybył, jak gdyby chciał
zbrojnie zdobyć żydostwo.
25 A gdy się zbliżył, ci, którzy byli z Machabeuszem,
nawrócili się, aby się modlić do Boga, i posypali
głowy ziemią, i przepasali biodra worami,
26 I upadł do stóp ołtarza, i błagał go, aby okazał im
miłosierdzie i aby był wrogiem ich wrogów i
wrogiem ich wrogów, jak mówi Prawo.
27 Po modlitwie więc wzięli broń i odeszli dalej od
miasta, a gdy zbliżyli się do swoich wrogów, trzymali
się osobno.

13. 28 A gdy słońce wzeszło na nowo, połączyli oba
razem; jedna część mająca wraz ze swoją cnotą
schronienie przed Panem jako zadatek swego sukcesu
i zwycięstwa, druga strona czyniąc swą wściekłość
przywódcą swojej bitwy
29 Ale gdy bitwa się zaostrzyła, ukazało się wrogom z
nieba pięciu pięknych mężów na koniach ze złotymi
uzdami, a dwóch z nich prowadziło Żydów,
30 I wziął między nich Machabeusza, i okrył go ze
wszystkich stron bronią, i strzegł go, ale strzelał
strzałami i błyskawicami przeciwko wrogom, tak że
zawstydzeni ślepotą i pełni ucisku, zostali zabici.
31 A zginęło dwadzieścia tysięcy pięciuset i
sześciuset jeźdźców.
32 Sam Tymoteusz uciekł do bardzo silnej warowni,
zwanej Gawra, gdzie namiestnikiem był Chereas.
33 Ale ci, którzy byli z Machabeuszem, odważnie
oblegali twierdzę przez cztery dni.
34 A ci, którzy byli w środku, ufając potędze tego
miejsca, bardzo bluźnili i wypowiadali niegodziwe
słowa.
35 Niemniej jednak piątego dnia wczesnym rankiem
dwudziestu młodych mężczyzn z kompanii
Machabeusza, rozgniewanych gniewem z powodu
bluźnierstw, odważnie zaatakowało mur i z zaciekłą
odwagą zabiło wszystkich, z którymi się spotkali.
36 Inni podobnie wstępowali za nimi, gdy byli zajęci
tymi, którzy byli w środku, i palili wieże, a ognie
rozpalające żywcem paliły bluźnierców; a inni rozbili
bramy i wziąwszy resztę wojska, zajęli miasto,
37 I zabili Tymoteusza, który był ukryty w pewnej
jaskini, i Chereasa, jego brata, wraz z Apollofanesem.
38 Gdy to uczyniono, psalmami i dziękczynieniem
chwalili Pana, który tak wielkich rzeczy dokonał dla
Izraela i dał mu zwycięstwo.
ROZDZIAŁ 11
1 Niedługo potem Lizjasz, królewski protektor i
kuzyn, który również zarządzał wszystkimi sprawami,
poczuł ogromne niezadowolenie z powodu tego, co
się stało.
2 A gdy zebrał ze wszystkimi jeźdźcami około
czterdziestu tysięcy, wyruszył przeciwko Żydom,
chcąc uczynić z miasta mieszkanie dla pogan,
3 I aby zyskać świątynię, podobnie jak inne kaplice
pogańskie, i co roku wystawiać na sprzedaż
najwyższe kapłaństwo:
4 Wcale nie biorąc pod uwagę mocy Boga, ale
nadymający się swoimi dziesięcioma tysiącami
pieszych, tysiącami jeźdźców i czterdziestoma
słoniami.
5 Przybył więc do Judei i zbliżył się do Betsury,
miasta silnego, oddalonego od Jerozolimy o około
pięć stadiów, i mocno je oblegał.
6 A gdy ci, którzy byli z Machabeuszem, usłyszeli, że
oblegał twierdze, oni i cały lud z lamentem i łzami
błagali Pana, aby posłał dobrego anioła, aby wybawił
Izraela.
7 Wtedy sam Machabeusz przede wszystkim chwycił
za broń, napominając drugiego, aby razem z nim
narazili się na niebezpieczeństwo, aby pomóc swoim
braciom; więc razem wyszli ochoczo.
8 A gdy byli w Jerozolimie, ukazał się przed nimi
jeden na koniu w białej szacie, potrząsając swoją złotą
zbroją.
9 Wtedy wszyscy razem chwalili miłosiernego Boga i
nabrali otuchy do tego stopnia, że byli gotowi
walczyć nie tylko z ludźmi, ale z najokrutniejszymi
zwierzętami i przebijać się przez mury żelazne.
10 I tak maszerowali naprzód w zbroi swojej, mając
pomocnika z nieba, gdyż Pan okazał im miłosierdzie
11 I rzucając na swoich wrogów niczym lwy, zabili
jedenaście tysięcy pieszych i tysiąc sześćset jeźdźców,
a wszystkich pozostałych zmusili do ucieczki.
12 Wielu z nich, także rannych, uciekło nago; a sam
Lizjasz uciekł haniebnie i tak uciekł.
13 Który jako mąż rozumny rozliczył się ze stratą,
jaką poniósł, i uważając, że Hebrajczycy nie mogą
zostać pokonani, bo im pomógł Bóg Wszechmogący,
posłał do nich,
14 I przekonał ich, aby zgodzili się na wszystkie
rozsądne warunki i obiecał, że przekona króla, że
musi być dla nich przyjacielem.
15 Wtedy Machabeusz zgodził się na wszystko, czego
pragnął Lizjasz, dbając o dobro wspólne; i cokolwiek
Machabeusz napisał do Lizjasza w sprawie Żydów,
król zgodził się na to.
16 Albowiem pisano listy od Lizjasza do Żydów w tej
sprawie: Lizjasz do ludu żydowskiego przesyła
pozdrowienie:
17 Jan i Absolom, wysłani od was, dostarczyli mi
podpisaną petycję i zwrócili się z prośbą o wykonanie
jej treści.
18 Dlatego też oznajmiłem królowi, co było stosowne,
a on dał tyle, ile można.
19 A jeśli wtedy pozostaniecie wierni państwu, to
także i w przyszłości będę starał się być środkiem dla
waszego dobra.
20 Ale co do szczegółów, rozkazałem zarówno tym,
jak i innym, którzy ode mnie przyszli, aby rozmawiali
z wami.
21 Żegnajcie dobrze. Rok sto czterdziesty ósmy,
dzień dwudziesty czwarty miesiąca Dioskoryncjusza.
22 A list króla zawierał te słowa: Król Antioch bratu
swemu Lizjaszowi przesyła pozdrowienia:
23 Ponieważ nasz ojciec został przeniesiony do
bogów, naszą wolą jest, aby ci, którzy są w naszym
królestwie, żyli spokojnie, aby każdy mógł zająć się
swoimi sprawami.
24 Rozumiemy także, że Żydzi nie zgodzili się na to,
aby nasz ojciec był przyzwyczajony do zwyczaju
pogańskiego, lecz woleli raczej zachować swój
sposób życia; dlatego żądają od nas, abyśmy im
pozwolili żyć według własnych praw.

14. 25 Dlatego myślimy, że ten naród odpocznie i
postanowiliśmy przywrócić mu świątynię, aby mogli
żyć zgodnie ze zwyczajami swoich przodków.
26 Dobrze więc uczynisz, jeśli do nich poślesz i
obdarzysz ich pokojem, aby, gdy zostaną
potwierdzeni w naszym umyśle, pocieszyli się i
zawsze z radością zajmowali się swoimi sprawami.
27 A list króla do narodu żydowskiego brzmiał
następująco: Król Antioch przesyła pozdrowienie
radzie i pozostałym Żydom:
28 Jeśli wam się powiedzie, pragniemy; my też
jesteśmy zdrowi.
29 Menelaos oświadczył nam, że pragniecie wrócić
do domu i zająć się swoimi sprawami.
30 Dlatego ci, którzy odejdą, będą mogli bezpiecznie
żyć aż do trzydziestego dnia Xanthicus.
31 I Żydzi będą używać swego rodzaju mięsa i praw,
jak poprzednio; i nikt z nich w żaden sposób nie
będzie molestowany za rzeczy popełnione w
nieświadomości.
32 Wysłałem także Menelaosa, aby was pocieszył.
33 Bądźcie zdrowi. W sto czterdziestym ósmym roku
i piętnastego dnia miesiąca Xanthicus.
34 Rzymianie wysłali także do nich list zawierający
następujące słowa: Kwintus Memmius i Tytus
Manlius, ambasadorzy Rzymian, przesyłają
pozdrowienia ludowi żydowskiemu.
35 Cokolwiek dał kuzyn króla Lizjasz, z tego też
jesteśmy zadowoleni.
36 Ale jeśli chodzi o sprawy, które według niego
miały być przekazane królowi, po powiadomieniu o
tym, poślijcie natychmiast, abyśmy mogli oznajmić,
jak wam się podoba, bo teraz idziemy do Antiochii.
37 Dlatego poślij ich szybko, abyśmy mogli poznać
twoje zdanie.
38 Żegnam. W sto czterdziestym ósmym roku,
piętnastego dnia miesiąca Xanthicus.
ROZDZIAŁ 12
1 Po zawarciu tych przymierzy Lizjasz udał się do
króla, a Żydzi zajęli się swoją hodowlą.
2 Ale z namiestników kilku miejscowości Tymoteusz
i Apoloniusz, syn Genneusa, także Hieronim i
Demofon, a obok nich Nikanor, namiestnik Cypru, nie
pozwolili im milczeć i żyć w pokoju.
3 Mężowie Joppy również dopuścili się takiego
bezbożnego czynu: modlili się do Żydów, którzy
mieszkali wśród nich, aby weszli z żonami i dziećmi
do łodzi, które przygotowali, jakby nie chcieli im
wyrządzić krzywdy.
4 Którzy przyjęli to zgodnie z powszechnym
zarządzeniem miasta, chcąc żyć w pokoju i niczego
nie podejrzewając, ale gdy wypłynęli na głębię,
potopili nie mniej niż dwustu z nich.
5 Gdy Judasz usłyszał o okrucieństwie popełnionym
wobec jego rodaków, rozkazał tym, którzy z nim byli,
aby ich przygotowali.
6 I wzywając Boga, sprawiedliwego Sędziego,
wystąpił przeciwko mordercom swoich braci i spalił
nocą przystań, i podpalił łodzie, a tych, którzy tam
uciekli, zabił.
7 A gdy zamknięto miasto, cofnął się, jakby miał
wrócić, aby wykorzenić wszystkich z miasta Joppa.
8 Ale gdy usłyszał, że Jamnici zamierzali postąpić
podobnie z Żydami, którzy między nimi mieszkali,
9 Również w nocy natknął się na Jamnitów i podpalił
przystań oraz flotę, tak że światło ognia było
widoczne w Jerozolimie o dwieście czterdzieści
stadiów.
10 A gdy odeszli stamtąd dziewięć stadiów w drodze
do Tymoteusza, rzuciło się na niego nie mniej niż
pięć tysięcy pieszych i pięciuset jeźdźców arabskich.
11 Potem doszło do bardzo zaciętej bitwy; ale strona
Judasza, przy pomocy Boga, odniosła zwycięstwo;
tak że Nomadowie Arabii, pokonani, błagali Judasza
o pokój, obiecując zarówno dać mu bydło, jak i
sprawić mu przyjemność w inny sposób.
12 Wtedy Judasz, sądząc, że w wielu sprawach będą
pożyteczni, udzielił im pokoju, po czym uścisnęli
sobie ręce i poszli do swoich namiotów.
13 Zabrał się też za budowę mostu do pewnego
miasta warownego, otoczonego murami i
zamieszkanego przez ludność z różnych krajów; a
imię jej było Caspis.
14 Ale ci, którzy byli w środku, tak bardzo ufali sile
murów i zaopatrzeniu w żywność, że zachowywali się
niegrzecznie wobec tych, którzy byli z Judaszem,
szyderczo i bluźnierczo oraz wypowiadając słowa,
których nie wolno było wypowiadać.
15 Dlatego Judasz ze swoim oddziałem, wzywając
wielkiego Pana świata, który za czasów Jozuego bez
taranów i machin wojennych zburzył Jerycho,
przypuścił gwałtowny atak na mury,
16 I za wolą Boga zajęli miasto, i dokonali
niewypowiedzianych rzezi, tak że w pobliżu
przylegającego do niego jeziora szerokiego na dwa
stadia, napełnionego i tryskającego krwią.
17 Potem odeszli stamtąd siedemset pięćdziesiąt
stadiów i przybyli do Characa, do Żydów, zwanych
Tubieni.
18 Tymoteusza zaś nie znaleźli go w tych miejscach,
bo zanim cokolwiek wysłał, odszedł stamtąd,
zostawiając w pewnej twierdzy bardzo silny załogę.
19 Jednakże Dozyteusz i Sosipater, którzy byli z
dowódców Machabeusza, wyszli i zabili tych, których
Tymoteusz zostawił w twierdzy, ponad dziesięć
tysięcy ludzi.
20 I Machabeusz zebrał swoje wojsko w bandy,
ustawił je nad hufcami i ruszył przeciwko
Tymoteuszowi, który miał wokół siebie sto
dwadzieścia tysięcy pieszych i dwa tysiące pięćset
jeźdźców.
21 A gdy Tymoteusz dowiedział się o przybyciu
Judasza, wysłał kobiety i dzieci oraz pozostały bagaż
do twierdzy zwanej Carnion, gdyż miasto było trudne

15. do oblężenia i niełatwe do zdobycia ze względu na
ciasnotę wszystkich miejsc .
22 Ale gdy ukazał się Judasz, jego pierwsza banda,
wrogowie, dotknięci strachem i przerażeniem z
powodu pojawienia się Tego, który wszystko widzi,
uciekli przed siebie, jeden biegnąc w tę, drudzy w
tamtą stronę, tak że często byli ranni własnych ludzi i
ranni czubkami własnych mieczy.
23 Również Judasz bardzo pilnie ich ścigał, zabijając
tych niegodziwych nieszczęśników, z których zabił
około trzydziestu tysięcy ludzi.
24 Sam Tymoteusz wpadł też w ręce Dozyteusza i
Sozypatera, których usilnie błagał, aby go wypuścili z
życiem, gdyż miał wielu rodziców Żydów, a także
braci niektórych z nich, którzy, jeśli go na śmierć, nie
należy tego brać pod uwagę.
25 A gdy zapewnił ich wieloma słowami, że
przywróci ich bez szkody, zgodnie z umową,
wypuścili go, aby wybawił swoich braci.
26 Potem Machabeusz wyruszył do Carnion i do
świątyni Atargatis, i tam zabił dwadzieścia pięć
tysięcy osób.
27 A gdy zmusił ich do ucieczki i wytracił ich, Judasz
przeniósł wojsko do Efrona, miasta silnego, w którym
mieszkał Lizjasz, i mnóstwo różnych narodów, a silni
młodzieńcy strzegli murów i bronili ich potężnie. było
także świetne zaopatrzenie w silniki i rzutki.
28 Ale gdy Judasz i jego lud wezwali Boga
Wszechmogącego, który swoją mocą łamie siłę
swoich wrogów, zdobyli miasto i zabili dwadzieścia
pięć tysięcy znajdujących się w nim,
29 Stamtąd wyruszyli do Scytopolis, które leży o
sześćset stadiów od Jerozolimy,
30 Ale kiedy Żydzi, którzy tam mieszkali, złożyli
świadectwo, że Scytopolitanie odnosili się do nich
miłosiernie i życzliwie ich upraszali w czasie ich
nieszczęścia;
31 Dziękowali im, chcąc, aby nadal byli z nimi
przyjaźni, i przybyli do Jerozolimy, gdy zbliżało się
święto tygodni.
32 A po święcie zwanym Pięćdziesiątnicą wyruszyli
przeciwko Gorgiaszowi, namiestnikowi Idumei,
33 Który wyszedł z trzema tysiącami pieszych i
czterystu jeźdźcami.
34 I stało się, że podczas wspólnej walki kilku Żydów
zginęło.
35 W tym czasie Dozyteusz, jeden z towarzyszy
Bacenora, jadący na koniu i mocny, był jeszcze nad
Gorgiaszem i chwyciwszy go za płaszcz, pociągnął go
siłą; a kiedy miał wziąć żywcem tego przeklętego
człowieka, nadjeżdżający na niego jeździec z Tracji
uderzył go w ramię, tak że Gorgiasz uciekł do Marisy.
36 A gdy ci, którzy byli z Gorgiaszem, długo walczyli
i byli zmęczeni, Judasz wzywał Pana, aby okazał się
ich pomocnikiem i wodzem w bitwie.
37 I zaczął w swoim własnym języku, śpiewał psalmy
donośnym głosem i nieoczekiwanie rzucając się na
ludzi Gorgiasza, zmusił ich do ucieczki.
38 Zatem Judasz zebrał swoje wojsko i przybył do
miasta Odollam. A gdy nadszedł siódmy dzień,
oczyścili się według zwyczaju i przestrzegali sabatu
na tym samym miejscu.
39 A następnego dnia, zgodnie ze zwyczajem, Judasz
i jego towarzysze przybyli, aby zabrać ciała zabitych i
pochować je wraz ze swoimi krewnymi w grobach ich
ojców.
40 A pod płaszczami każdego zabitego znajdowali
rzeczy poświęcone bożkom Jamnitów, czego Żydom
zabrania prawo. Wtedy każdy zobaczył, że to była
przyczyna, dla której zostali zabici.
41 Wszyscy więc wysławiają Pana, Sędziego
sprawiedliwego, który otworzył to, co ukryte,
42 Pogrążyli się w modlitwie i błagali go, aby
całkowicie wymazano z pamięci popełniony grzech.
Poza tym ów szlachetny Judasz napominał lud, aby
powstrzymywał się od grzechu, gdyż widzieli na
swoich oczach, co się stało za grzechy tych, którzy
zostali zabici.
43 A gdy zebrał całe towarzystwo na sumę dwóch
tysięcy drachm srebra, posłał to do Jerozolimy, aby
złożyć ofiarę za grzech, czyniąc tam bardzo dobrze i
uczciwie, ponieważ pamiętał o zmartwychwstaniu.
44 Gdyby bowiem nie miał nadziei, że zabici
zmartwychwstaną, byłoby rzeczą zbędną i próżną
modlić się za zmarłych.
45 A także dlatego, że spostrzegł, że dla tych, którzy
pobożnie umarli, czeka wielka łaska, była to święta i
dobra myśl. Po czym dokonał pojednania za zmarłych,
aby mogli zostać uwolnieni od grzechu.
ROZDZIAŁ 13
1 W sto czterdziestym dziewiątym roku doniesiono
Judaszowi, że Antioch Eupator przybywa z wielką
siłą do Judei,
2 A wraz z nim Lizjasz, jego opiekun i władca jego
spraw, mający w każdym z nich grecką siłę piechoty –
sto dziesięć tysięcy, jeźdźców – pięć tysięcy trzystu,
dwadzieścia słoni i trzysta rydwanów uzbrojonych w
haczyki.
3 Menelaos także się do nich przyłączył i z wielkim
ukryciem zachęcał Antiocha nie dla ochrony kraju, ale
dlatego, że sądził, że został namiestnikiem.
4 Ale król królów pobudził Antiocha do myślenia
przeciwko temu niegodziwemu nieszczęśnikowi, a
Lizjasz poinformował króla, że ten człowiek był
przyczyną wszelkiego zła, więc król rozkazał
przyprowadzić go do Berei i zabić go, jak sposób jest
w tym miejscu.
5 A była w tym miejscu wieża wysoka na pięćdziesiąt
łokci, pełna popiołu, a miała okrągłe narzędzie, które
ze wszystkich stron zwisało w popiół.
6 A każdego, kto był skazany za świętokradztwo lub
dopuścił się innego ciężkiego przestępstwa, tego
wszyscy skazywali na śmierć.

16. 7 Taka śmierć przydarzyła się temu, że bezbożny
umarł, nie mając nawet pogrzebu w ziemi; i to jak
najbardziej słusznie:
8 Ponieważ bowiem dopuścił się wielu grzechów
wobec ołtarza, którego ogień i popiół były święte, w
popiele przyjął swoją śmierć.
9 A król przyszedł z barbarzyńskim i wyniosłym
zamiarem, aby wyrządzić Żydom znacznie gorsze
rzeczy, niż to czyniono za czasów jego ojca.
10 Gdy Judasz to spostrzegł, rozkazał tłumom
wzywać Pana dniem i nocą, aby i teraz, jeśli
kiedykolwiek w innym czasie, pomógł im, będącym
już blisko wyrzucenia z ich prawa, z ich kraju, i ze
świętej świątyni:
11 I że nie dopuści, aby lud, który już teraz był
zaledwie trochę odświeżony, ulegał bluźnierczym
narodom.
12 Kiedy więc wszyscy razem to uczynili i błagali
miłosiernego Pana płaczem i postem, leżąc na ziemi
przez trzy dni, Judasz, napominając ich, rozkazał, aby
byli w pogotowiu.
13 A Judasz, będąc osobno ze starszymi, postanowił,
zanim wojsko królewskie wkroczy do Judei i
zdobędzie miasto, aby wyruszyć i wypróbować
sprawę w walce z pomocą Pana.
14 Kiedy więc powierzył wszystko Stwórcy świata i
nawoływał swoich żołnierzy, aby mężnie walczyli aż
do śmierci, za prawa, świątynię, miasto, kraj i
wspólnotę, rozbił obóz pod Modinem:
15 I dał hasło tym, którzy byli wokół niego:
Zwycięstwo jest od Boga; z najdzielniejszymi i
najwybitniejszymi młodzieńcami wszedł nocą do
namiotu królewskiego i zabił w obozie około czterech
tysięcy ludzi oraz największe ze słoni i wszystko, co
było na nim.
16 I w końcu napełnili obóz strachem i zamieszaniem,
i odeszli szczęśliwie.
17 Stało się to o brzasku dnia, gdyż pomogła mu
ochrona Pana.
18 A gdy król skosztował męskości Żydów, zaczął
przejmować władzę,
19 I pomaszerował w stronę Betsury, która była
mocnym twierdzą Żydów, ale został zmuszony do
ucieczki, poniósł porażkę i stracił swoich ludzi.
20 Bo Judasz przekazał tym, którzy w nim byli, to, co
było konieczne.
21 Ale Rodok, który był w zastępie Żydów, ujawnił
wrogom tajemnice; dlatego go szukano, a gdy go
dopadli, wtrącili go do więzienia.
22 Król po raz drugi potraktował ich w Betsum, podał
im rękę, ujął ich, odszedł, walczył z Judaszem i został
pokonany;
23 Słyszałem, że Filip, który pozostał nad sprawami
w Antiochii, był rozpaczliwie zgięty, zawstydzony,
błagał Żydów, poddał się i przysiągł równe warunki,
zgadzał się z nimi i składał ofiary, szanował świątynię
i życzliwie odnosił się do miejsce,
24 I dobrze przyjął Machabeusza, mianował go
naczelnym namiestnikiem od Ptolemais aż do
Gerreńczyków;
25 Przybyli do Ptolemaidy. Tam lud smucił się z
powodu przymierzy; bo szturmowali, żeby
unieważnić swoje przymierza.
26 Lizjasz udał się do sądu, powiedział tyle, ile
można było w obronie sprawy, przekonał, uspokoił,
wywarł na nich dobre wrażenie, i wrócił do Antiochii.
Tak to wyglądało, jeśli chodzi o przychodzenie i
odchodzenie króla.
ROZDZIAŁ 14
1 Po trzech latach doniesiono Judaszowi, że
Demetriusz, syn Seleukosa, wkroczył do przystani
Trypolisu z wielką siłą i flotą,
2 Zdobył kraj i zabił Antiocha i Lizjasza, jego
opiekuna.
3 A niejaki Alkimus, który był arcykapłanem i
splugawił się umyślnie w czasie ich obcowania z
poganami, wiedząc, że w żaden sposób nie mógł się
uratować ani nie miał już dostępu do świętego ołtarza,
4 Przyszedł do króla Demetriusza w sto
pięćdziesiątym roku, ofiarowując mu koronę złotą i
palmę, a także gałązki, których używano uroczyście w
świątyni, i tak tego dnia milczał.
5 Jednakże otrzymawszy sposobność kontynuowania
swego głupiego przedsięwzięcia, a gdy Demetriusz
wezwał go na radę, i zapytał, jak to wpłynęło na
Żydów i jakie są ich zamiary, odpowiedział:
6 Ci z Żydów, których nazwał Assideanami, a których
wodzem jest Judasz Machabeusz, podżegają do wojny
i są wywrotowi, i nie pozwalają innym spać spokojnie.
7 Dlatego ja, pozbawiony czci moich przodków, mam
na myśli najwyższe kapłaństwo, przyszedłem tutaj:
8 Po pierwsze, zaprawdę, z powodu nieudawanej
troski o sprawy króla; po drugie, nawet w tym celu
mam na celu dobro moich rodaków, gdyż cały nasz
naród znajduje się w niemałej niedoli z powodu
nierozważnego postępowania z nimi, o którym mowa
powyżej.
9 Dlatego, królu, wiedząc to wszystko, strzeż się kraju
i naszego narodu, który jest uciskany ze wszystkich
stron, zgodnie z łaską, którą chętnie okazujesz
wszystkim.
10 Dopóki żyje Judasz, nie jest możliwe, aby w
państwie panował spokój.
11 Jeszcze o nim nie powiedziano, ale inni przyjaciele
króla, złośliwie nastawieni na Judasza, jeszcze
bardziej rozgniewali Demetriusza.
12 I natychmiast przywoławszy Nikanora, który był
panem słoni, i ustanowił go namiestnikiem Judei,
wysłał go,
13 Rozkazał mu zabić Judasza i rozproszyć tych,
którzy z nim byli, i ustanowić Alkimusa
arcykapłanem wielkiej świątyni.

17. 14 Wtedy poganie, którzy uciekli z Judei przed
Judaszem, przybyli stadami do Nikanoru, sądząc, że
krzywda i nieszczęścia Żydów będą dla nich dobrem.
15 A gdy Żydzi usłyszeli o przybyciu Nikanora i o
tym, że poganie wystąpili przeciwko nim, rzucili
ziemię na swoje głowy i modlili się do Tego, który
utwierdził swój lud na wieki i który zawsze pomaga
swojej części przez manifestację swojej obecności .
16 Na rozkaz kapitana natychmiast ruszyli stamtąd i
zbliżyli się do nich w mieście Dessau.
17 Szymon, brat Judasza, przyłączył się do bitwy z
Nicanorem, ale był nieco zakłopotany nagłym
milczeniem swoich wrogów.
18 Jednak Nikanor, słysząc o męstwie tych, którzy
byli z Judaszem, i o odwadze, jaką musieli walczyć za
swój kraj, nie śmiał próbować sprawy mieczem.
19 Dlatego wysłał Posidoniusza, Teodota i Matatiasza,
aby zawarli pokój.
20 Kiedy więc długo naradzali się w tej sprawie, a
kapitan zapoznał z tym tłumy i okazało się, że
wszyscy są jednomyślni, zgodzili się na przymierza,
21 I wyznaczyli dzień, w którym mieli się zbierać
osobno, a gdy nadszedł ten dzień i dla każdego z nich
postawiono stołki,
22 Luda rozmieścił uzbrojonych ludzi w dogodnych
miejscach, aby nieprzyjaciele nagle nie dopuścili się
jakiejś zdrady. Zwołali więc pokojową naradę.
23 Nikanor zaś mieszkał w Jerozolimie i nie
wyrządził szkody, lecz odprawił lud, który do niego
przychodził.
24 I nie chciał spuścić Judasza z oczu, bo kocha go
całym sercem
25 Prosił go też, aby się ożenił i spłodził dzieci.
Ożenił się, uspokoił się i wziął udział w tym życiu.
26 Ale Alkimus, widząc miłość, która była między
nimi, i biorąc pod uwagę zawarte przymierza,
przyszedł do Demetriusza i powiedział mu, że
Nicanor nie był zbyt dobrze potraktowany przez
państwo; za to wyznaczył Judasza, zdrajcę swego
królestwa, na następcę króla.
27 Wtedy król, rozwścieczony i rozgniewany
oskarżeniami najnikczemniejszego człowieka, napisał
do Nikanora, dając do zrozumienia, że jest bardzo
niezadowolony z przymierzy, i nakazując mu, aby jak
najszybciej wysłał Machabeusza jako więźnia do
Antiochii.
28 Kiedy to usłyszał Nikanor, był bardzo
zawstydzony w sobie i bardzo przyjął do wiadomości,
że powinien unieważnić uzgodnione postanowienia,
bo ten człowiek nie był winien.
29 Ale ponieważ nie było żadnego postępowania
przeciwko królowi, czekał na swój czas, aby osiągnąć
to poprzez politykę.
30 Mimo to, gdy Machabeusz zobaczył, że Nikanor
zaczął być wobec niego grubiański i że potraktował
go bardziej szorstko, niż miał w zwyczaju, widząc, że
takie kwaśne zachowanie nie wyszło na dobre, zebrał
kilku swoich ludzi i wycofał się z Nicanora.
31 Ale drugi, wiedząc, że polityka Judasza wyraźnie
mu przeszkodziła, wszedł do wielkiej i świętej
świątyni i rozkazał kapłanom, którzy składali swoje
zwykłe ofiary, aby mu wydali tego człowieka.
32 A gdy przysięgali, że nie wiedzą, gdzie jest
człowiek, którego szukał,
33 Wyciągnął prawicę swą ku świątyni i tak przysiągł:
Jeśli nie wydacie mi Judasza jako więźnia, zrównam
tę świątynię Bożą z ziemią i zburzę ołtarz. i wznieść
godną uwagi świątynię Bachusowi.
34 Po tych słowach odszedł. Wtedy kapłani podnieśli
ręce ku niebu i prosili tego, który zawsze był obrońcą
ich narodu, mówiąc w ten sposób:
35 Ty, Panie wszechrzeczy, który niczego nie
potrzebujesz, zechciałeś, aby świątynia, w której
mieszkasz, była wśród nas.
36 Dlatego teraz, święty Panie wszelkiej świętości,
zachowaj zawsze nieskalany ten dom, który niedawno
został oczyszczony, i zakryj wszelkie nieprawe usta.
37 A przeciwko Nikanorowi oskarżono niejakiego
Razisa, jednego ze starszych jerozolimskich,
miłośnika swoich rodaków i męża bardzo dobrego,
który ze względu na swoją dobroć nazywany był
ojcem Żydów.
38 W dawnych czasach, gdy nie mieszali się z
poganami, oskarżano go o judaizm i śmiało narażał
swoje ciało i życie z całą gwałtownością dla religii
Żydów.
39 Zatem Nikanor, chcąc wyznać nienawiść, jaką
żywił wobec Żydów, wysłał ponad pięciuset
wojowników, aby go pojmali.
40 Myślał bowiem, że wziąwszy go na siebie,
wyrządził Żydom wielką krzywdę.
41 A gdy tłum chciał zająć wieżę i gwałtownie
włamać się do zewnętrznych drzwi, i żądać, aby
wzniecono ogień, aby go spalić, on, gotowy do
pojmania ze wszystkich stron, rzucił się na swój
miecz;
42 Wolał umrzeć mężnie, niż wpaść w ręce
bezbożnych i dać się znieważyć w inny sposób niż
przystoi jego szlachetnemu urodzeniu:
43 Ale nie udało mu się w pośpiechu uderzyć, a tłum
wbiegł także do drzwi, więc podbiegł śmiało do
ściany i mężnie rzucił się pomiędzy najgrubszych z
nich.
44 Ale oni szybko ustąpili i zrobiło się miejsce, i
upadł na środek pustego miejsca.
45 Mimo to, gdy jeszcze miał w sobie tchnienie,
rozgniewał się gniewem, wstał; i chociaż jego krew
tryskała jak strugi wody, a jego rany były ciężkie, to
jednak biegł pośród tłumu; i stojąc na stromej skale,
46 Kiedy jego krew już całkowicie odeszła, wyłupił
swoje wnętrzności i biorąc je w obie ręce, rzucił je na
tłum i wzywając Pana życia i ducha, aby mu je
ponownie przywrócił, w ten sposób umarł.

18. ROZDZIAŁ 15
1 Ale Nikanor, usłyszawszy, że Judasz i jego
towarzysze przebywają w mocnych miejscach w
pobliżu Samarii, postanowił bez żadnego
niebezpieczeństwa zaatakować ich w dzień szabatu.
2 Mimo to Żydzi, którzy byli zmuszeni iść z nim,
powiedzieli: Nie niszczcie tak okrutnie i barbarzyńsko,
ale oddajcie cześć temu dniu, który on, który
wszystko widzi, uczcił świętością ponad wszystkie
inne dni.
3 Wtedy najbardziej niełaskawy nieszczęśnik zażądał,
aby w niebie był Mocarz, który nakazał
przestrzeganie dnia sabatu.
4 A gdy mówili: Jest w niebie Pan żywy i potężny,
który nakazał przestrzegać dnia siódmego:
5 Wtedy rzekł drugi: Ja też jestem potężny na ziemi i
rozkazuję chwycić za broń i załatwić sprawy
królewskie. Jednak udało mu się nie spełniać swojej
niegodziwej woli.
6 Zatem Nikanor w wielkiej dumie i wyniosłości
postanowił wznieść publiczny pomnik swego
zwycięstwa nad Judaszem i jego towarzyszami.
7 Ale Machabeusz miał zawsze pewność, że Pan mu
pomoże:
8 Dlatego napominał swój lud, aby nie obawiał się
nadejścia pogan przeciwko nim, ale aby pamiętał o
pomocy, którą w dawnych czasach otrzymali z nieba,
a teraz spodziewał się zwycięstwa i pomocy, która
powinna im przyjść od Wszechmogącego.
9 I tak pocieszając ich od Prawa i Proroków oraz
przypominając im o bitwach, które poprzednio
wygrali, pocieszył ich.
10 A gdy pobudził ich umysły, dał im ich oskarżenie,
ukazując im w ten sposób całe kłamstwo pogan i
łamanie przysięg.
11 W ten sposób uzbroił każdego z nich nie tyle w
obronę tarcz i włóczni, ile w wygodne i dobre słowa,
a poza tym opowiedział im sen godny wiary, jak
gdyby rzeczywiście tak było, który ani trochę ich nie
raduje.
12 A taka była jego wizja: Oniasz, który był
arcykapłanem, człowiekiem cnotliwym i dobrym,
wielebny w rozmowie, łagodny w usposobieniu,
dobrze mówiący i od dziecka wyćwiczony we
wszystkich cnotach, trzymając ręce w górze modlił się
za całą społeczność Żydów.
13 Gdy to się stało, w podobny sposób ukazał się
człowiek o siwych włosach i niezwykle chwalebny, o
cudownym i wspaniałym majestacie.
14 Wtedy Oniasz odpowiedział, mówiąc: To jest
miłośnik braci, który wiele się modli za lud i za
święte miasto, to znaczy Jeremiasza, proroka Bożego.
15 Po czym Jeremiasz, wyciągając prawą rękę, dał
Judaszowi miecz złoty, a dając go tak powiedział:
16 Weź ten święty miecz, dar od Boga, którym
będziesz ranił wrogów.
17 W ten sposób pocieszeni słowami Judasza, które
były bardzo dobre, i zdolnymi pobudzić ich do
męstwa i pokrzepić serca młodych mężczyzn,
postanowili nie rozbijać obozu, ale odważnie na nich
napadać i mężnie rozstrzygnąć sprawę w drodze
konfliktu, gdyż miasto, sanktuarium i świątynia były
w niebezpieczeństwie.
18 Bo troska, jaką troszczyli się o swoje żony i swoje
dzieci, swoich braci i rodzeństwo, była u nich
najmniej liczona; ale największa i największa była
obawa o świętą świątynię.
19 Również i ci, którzy byli w mieście, nie troszczyli
się wcale o walkę za granicą.
20 A teraz, gdy wszyscy patrzyli, jaka powinna być
próba, i gdy wrogowie już się zbliżyli, i wojsko było
ustawione w szyku, i zwierzęta wygodnie
rozmieszczone, a jeźdźcy rozwinięci w skrzydła,
21 Machabeusz, widząc nadejście tłumu, różnorodne
przygotowania zbroi i dzikość zwierząt, wyciągnął
ręce ku niebu i wzywał Pana, który czyni cuda,
wiedząc, że zwycięstwo nie nadejdzie orężem, ale
przez wydaje mu się dobre, daje go godnym:
22 Dlatego w swojej modlitwie powiedział w ten
sposób: Ty, Panie, posłałeś anioła swego za czasów
Ezechiasza, króla Judei, i zabiłeś w zastępie
Sennacheryba sto osiemdziesiąt pięć tysięcy.
23 Dlatego i teraz, Panie nieba, poślij przed nami
dobrego anioła, aby się ich bali i obawiali;
24 A mocą twego ramienia niech przerazą się ci,
którzy przychodzą przeciw twojemu świętemu ludowi,
aby bluźnić. I tak zakończył.
25 Wtedy Nicanor i ci, którzy z nim byli, wystąpili
przy dźwiękach trąb i pieśni.
26 Ale Judasz i jego towarzysze napotkali wrogów
poprzez wzywanie i modlitwę.
27 Tak że walcząc rękami i modląc się sercem do
Boga, zabili nie mniej niż trzydzieści pięć tysięcy
ludzi, bo dzięki pojawieniu się Boga otrzymali wielką
radość.
28 A gdy bitwa dobiegła końca, wrócili z radością i
poznali, że Nicanor leży martwy w swojej uprzęży.
29 Wtedy wydali wielki okrzyk i hałas, wychwalając
Wszechmogącego w swoim języku.
30 A Judasz, który zawsze był głównym obrońcą
obywateli, zarówno ciałem, jak i umysłem, i który
przez całe życie kochał swoich rodaków, rozkazał
odciąć głowę Nikanorowi i jego rękę wraz z
ramieniem i sprowadzić ich do Jerozolimy .
31 A gdy tam był, zwołał wszystkich ze swego
narodu i postawił kapłanów przed ołtarzem, posłał po
tych, którzy byli w wieży,
32 I pokazał im głowę niegodziwego Nikanora i rękę
tego bluźniercy, który w dumnej przechwałce
wyciągnął przeciwko świętej świątyni
Wszechmogącego.
33 A kiedy odciął język temu bezbożnemu
Nikanorowi, rozkazał, aby po kawałkach dali go

19. ptakom i zawiesili nagrodę za jego szaleństwo przed
świątynią.
34 I tak każdy chwalił ku niebu chwalebnego Pana,
mówiąc: Błogosławiony, który zachował swoje
miejsce nieskalane.
35 Zawiesił też głowę Nikanora na wieży, co było
znakiem oczywistym i oczywistym dla całej pomocy
Pana.
36 I zarządzili wszystkich wspólnym dekretem, aby w
żadnym wypadku nie pozostawiać tego dnia bez
uroczystości, lecz aby obchodzić trzynasty dzień
dwunastego miesiąca, który po syryjsku nazywa się
Adar, na dzień przed dniem Mardocheusza.
37 Tak się stało z Nikanorem i odtąd Hebrajczycy
mieli miasto w swojej mocy. I tutaj zakończę.
38 A jeśli spisałem się dobrze i jak pasuje do tej
historii, to jest to, czego pragnąłem; ale jeśli było
smukłe i skromne, to było to, co mogłem osiągnąć.
39 Bo jak szkodzi pić samo wino lub wodę; i jak wino
zmieszane z wodą jest przyjemne i rozkoszuje się
smakiem, tak pięknie sformułowana mowa cieszy
uszy tych, którzy czytają historię. I tu nastąpi koniec.