Download to read offline
![00ยุคภูมิ..[1] 6.2](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/00-16-2-121014223425-phpapp02-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
6.2
- 1. ๑๓๑ วิชาพุทธรัฐศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ๑๖๘๗ -๑๗๕๕) ที่กลาวถึงหลักสําคัญในการปกครองคือ หลักการแบงแยกอํานาจ (Separation des Pouvoirs) วาอํานาจในการปกครองรัฐ จะตองไมตกอยูในมือของ ใครคนใดคนหนึ่ง หรือโดยกลุมใดกลุมเดียว มิฉะนั้นประชาชนจะถูกรังแกไมไดรับการ ดูแล ประชาชนจะเดือดรอนจากการถูกริดรอนและจํากัดสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐาน ดังนั้นควรแยกอํานาจปกครองออกเปน ๓ สวน แตไมใชแยกกันโดยเด็ดขาด แต จะตองประสานและถวงดุลอํานาจกันระหวาง อํานาจนิติบัญญัติ อํานาจบริหาร และ อํานาจตุลาการ แนวคิดของนักปราชญคนสําคัญ ๆ ไดรับการถายทอดตลอดมา ประกอบกับสภาพทางเศรษฐกิจในประเทศตาง ๆ ถดถอยลง ประชาชนถูกเอารัดเอา เปรียบจากผูปกครองในประเทศสมบูรณาญาสิทธิราชย เกิดความยากจนไปทั่ว แต ผูปกครองกลับสุขสบาย สภาวะดังกลาวยิ่งสงผลใหแนวคิดของนักปราชญที่กลาวถึง แพรหลายไปในประเทศตาง ๆ อยางรวดเร็ว จนในที่สุดก็เกิดการปฏิวัติในประเทศ ตาง ๆ โดยเฉพาะการปฏิวัติครั้งสําคัญ โดยประชาชนของฝรั่งเศส เมื่อ ค.ศ. ๑๗๘๙ สงผลใหระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชยถูกลมลางลง และแทนที่ดวยระบอบการ ปกครองที่ยึดหลักวาอํานาจสูงสุดเปนของประชาชน ไมมีผูใดหรือกลุมใดมีอํานาจ เด็ดขาดอีกตอไปซึ่งเปนหลักการปกครองระบอบประชาธิปไตยนั่นเอง รูปแบบการปกครองในปจจุบัน ก ารป ก ค รอ งขอ งป ร ะเท ศ สว น ให ญใน ยุโร ป ต ะวัน ต ก ส ห รัฐ อ เม ริก า ออสเตรเลีย ญี่ปุน ลวนเปนประเทศที่มีการปกครองระบอบประชาธิปไตยและมีความ มั่นคงทางการเมืองการปกครองจนเปนแบบอยางของประเทศตางๆ ลักษณะรวมกัน ของการปกครองในกลุมประเทศเหลานี้ ไดแก ๑. ระบอบประชาธิปไตย ในประเทศกลุมดังกลาวขางตนนี้แตกตางกัน ไปบาง ทั้งนี้ขึ้นอยูกับความเชื่อในปรัชญาทางการเมือง แนวความคิดของนักปราชญ ทางการเมืองทางการเมืองและความเหมะสมของแตละประเทศ ๒. ประมุขของรัฐ มีทั้งตําแหนงพระมหากษัตริยและประธานาธิบดี ก. ประเทศที่มีพระมหากษัตริยเปนประมุขของรัฐ ไดแก อังกฤษ ญี่ปุน สเปน ฯลฯ ข. ประเทศที่มีประธานาธิบดีเปนประมุขของรัฐ ไดแก สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส เยอรมนี และประเทศสวนใหญในโลก ทั้งพระมหากษัตริยและประธานาธิบดีจะทําหนาที่ดานพิธีการตาง ๆ และเปนผูแทนของประเทศ สวนฐานะและอํานาจหนาที่ดานพิธีการตาง ๆ และ เปนผูแทนของประเทศ สวนฐานะและอํานาจหนาที่ยอมเปนไปตามที่รัฐธรรมนูญ กําหนดไว ๓. ประมุขของรัฐบาล มี ๒ แบบ ก. ตําแหนงประธานาธิบดี ในประเทศที่มีการปกครองแบบ ประธานาธิบดี
- 2. ๑๓๒ วิชาพุทธรัฐศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ข. ตําแหนงนายกรัฐมนตรีในประเทศที่มีการปกครองแบบ รัฐสภา ๔. รัฐบาล ทําหนาที่บริหารประเทศตามวาระ มักจะมีเสถียรภาพ มั่นคง ๕. รัฐสภา สวนใหญประกอบดวยสภา ๒ สภา คือ ก. สภาสูง ข. สภาผูแทนราษฎร สมาชิกของทั้ง ๒ สภานี้ตางก็มาจากการเลือกตั้งของประชาชน และ มักจะกําหนดใหสมาชิกสภาสูงอยูในตําแหนงนานนานกวาสมาชิกสภาผูแทนราษฎร ๖. ศาล ศาลจะทําหนาที่ดานตุลาการ เปนสถาบันการเมืองที่เปนอิสระ จากอํานาจนิติบัญญัติและอํานาจบริหาร ระดับของศาลแบงเปน ๓ ระดับ คือ ก. ศาลชั้นตน ข. ศาลอุทธรณ ค. ศาลฎีกา นอกจากนี้ในบางประเทศยังจัดใหมีศาลโดยเฉพาะประเภท คือ ศาล ภาษีอากร ศาลปกครอง เปนตน ๗. พรรคการเมือง เปนสถาบันการปกครองที่มีความสําคัญมากในกลุม ประเทศดังกลาวนี้ พรรคการเมืองมีสวนชวยใหการปกครองใหการปกครองมี ประสิทธิภาพและประชาชนมีความเปนอยูที่ดีมีความเจริญกาวหนา ลักษณะเดนของ พรรคการเมืองในแถบยุโรปตะวันตก สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย นิวซีแลนดและญี่ปุน มีดังนี้คือ ก. ประกอบดวยพรรคการเมืองใหญ ๒ พรรคเมื่อพรรค การเมืองหนึ่งไดรับคะแนนเสียงขางมาก ไดดํารงตําแหนงรัฐบาลอีกพรรคหนึ่งจะทํา ห นาที่เปน ฝาย คาน ตัวอยาง เชน พ รรครีพับ ลิกัน แล ะพ รรคดีโม เค รต ใน สหรัฐอเมริกา พรรคอนุรักษนิยมและพรรคแรงงานในประเทศอังกฤษ ข. พรรคการเมืองในประเทศเหลานี้จะมีความมั่นคงมาก มีนโยบายที่แนนอนชัดเจนและสมาชิกของพรรคมีวินัย ค. นอกจากพรรคการเมืองจะทําหนาที่ในดานการปกครอง แลว ยังทําหนาที่ในการใหความรูทางการเมืองแกประชาชนอีกดวย ๘. ปญหาการเมือง ในกลุมประเทศดังกลาว ไดแก ก. ปญหาการทุจริตของบุคคลบางคนในคณะรัฐบาล ข. พรรคการเมืองในบางประเทศไดรับเลือกเปนรัฐบาล หลายวาระติดตอกัน จนอาจจะกลายเปนเผด็จการทางรัฐสภาได การปกครองในทวีปเอเชีย อเมริกาใต แอฟริกา และกลุมประเทศในยุโรป ตะวันออก
- 3. ๑๓๓ วิชาพุทธรัฐศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ๑. ประเทศตางๆในกลุมนี้มีระดับการพัฒนาเศรษฐกิจคอนขางต่ํา จนถึงปานกลาง สวนในดานการปกครองนั้นประเทศสวนใหญยังขาดความมั่นคงเปน อันมาก ๒. สาเหตุที่ทําใหประเทศในกลุมนี้ขาดความมั่นคงทางการเมืองการ ปกครอง ไดแก ๒.๑ ความยากจนของประชากร ๒.๒ ความดอยการศึกษา ๒.๓ ภัยธรรมชาติ เชน ความแหงแลง พายุราย อุทกภัย ๒.๔ ความขัดแยงภายในประเทศและสงครามกลางเมือง ๒.๕ การถูกแทรกแซงจากประเทศมหาอํานาจ ๓. ลักษณะการปกครองของประเทศในกลุมนี้มีพัฒนาการที่คลายคลึง กัน ดังนี้ ๓.๑ เดิมมีการปกครองโดยระบอบกษัตริย หัวหนาเผา หรือ สุลตาน ฯลฯ ๓ .๒ ในสมัยจักรวรรดินิยมสวน ให ญตกอยูภ ายใตการ ปกครองของประเทสมหาอํานาจในยุโรปเกือบทุกประเทศ ประเทศผูครอบครอง อาณานิคมสวนใหญ ไดแก อังกฤษ ฝรั่งเศส ฮอลันดา สเปน โปรตุเกส ๓.๓ ภายหลังไดรับเอกราชแลว ประเทศตาง ๆ เหลานั้นก็ ไดมีการปกครองตามแบบอยางที่ประเทศเมืองแมของตนไดปกครอง ๓.๕ ปญหาที่ตามมาคือ ความดอยทางการศึกษา เศรษฐกิจ และขาดประสบการณทางการเมือง ทําใหไมประสบความสําเร็จในการปกครอง ระบอบประชาธิปไตย จนเกิดการยืดอํานาจโดยคณะบุคคลอยูเสมอ ๓.๖ ประชาธิปไตยในหลายประเทศจึงเปลี่ยนแปลงการ ปกครองเปนสังคมนิยมและคอมมิวนิสต ลักษณะการปกครองแบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต ๑. แนวความคิดของระบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต คือ รัฐไมเพียงแตจะ เปนเจาของปจจัยการผลิต แตยังมีอํานาจไปถึงการควบคุมสิทธิเสรีภาพ และวิถีการ ดําเนินชีวิตของประชาชนอีกดวย ๒. ที่มาของระบบสังคมนิยมคอมมิวนิสตไดมาจากแนวความคิดของ คารลมารกซ เจาของลัทธิมารกซิสม (Marxism) ๓. ประเทศแรกคือโซเวียตที่นําระบอบสังคมนิยมคอมมิวนิสตเขามาใช โดยปฏิวัติยึดอํานาจของพระเจาซารนิโคลัสที่ ๒ คือ เลนิน โดยสามารถเปลี่ยนแปลง การปกครองไดสําเร็จในป ค.ศ. ๑๙๑๗
- 4. ๑๓๔ วิชาพุทธรัฐศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ๔. เลนินไดนําลัทธิมารกซิสมมาปรับเปนรูปแบบการปกครองระบอบ คอมมิวนิสตในรัสเซียซึ่งตอมาไดแพรหลายไปยังประเทศตาง ๆ โดยมีลักษณะที่ สําคัญ ดังนี้ ๔.๑ ใชวิธีการรุนแรงในการยึดอํานาจ ๔.๒ เปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจโดยชี้ใหเห็นวาลัทธิทุนนิยมมี ขอบกพรองมากตองการขจัดชนชั้นนายทุนโดยเปลี่ยนมาใชระบบเศรษฐกิจแบบสังคม นิยม ๔.๓ ยกเลิกกรรมสิทธิ์ในทรัพยสินของบุคคล ๔ .๔ ใหรัฐ เปน เจา ข อ ง เค รื่อ งมือ ก า ร ผ ลิต แ ล ะ เปน ผูประกอบการ กําหนดแผนทางเศรษฐกิจ สวนประชาชนเปนผูใชแรงงาน ๔.๕ จัดตั้งพรรคคอมมิวนิสตเพื่อเปนแนวทางหนาในการ ตอสู พรรคคอมมิวนิสตมีลักษณะเปนกึ่งกองทัพ และเมื่อดําเนินการสําเร็จแลว ก็ จัดเปนพรรคเดียวที่มีอํานาจสูงสุดในการปกครองประเทศ ทําหนาที่กําหนดนโยบาย ทั้งในดานการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมมาโดยตลอด ๔ .๖ มีการควบคุมสื่อมวลชน อยางเครงครัดเพื่อมิให ประชาชนรับเอาแนวคิดอื่นนอกจากลัทธิคอมมิวนิสต ๕. ลัทธิคอมมิวนิสตไดแพรเขาไปยังประเทศตาง ๆ อยางรวดเร็วตาม อุดมการณคอมมิวนิสต และประสบความสําเร็จในบางประเทศ โดยเฉพาะใน สาธารณรัฐประชาชนจีน ยุโรปตะวันออก คิวบา ฯลฯ ๖. ลักษณะการเมืองการปกครองของประเทศสังคมนิยมคอมมิวนิสต มีดังนี้คือ ๖.๑ มีทั้งรัฐประเภทรัฐเดี่ยวและรัฐรวม ๖.๒ มีพรรคคอมมิวนิสตเปนแกนนํา มีองคกรของพรรคทํา หนาที่อบรมและเผยแพรมติและนโยบายของพรรค ๖.๓ ประมุขของรัฐ ไมวาจะเปนระบบประธานาธิบดีหรือ ระบบรัฐสภาจะอยูภายใตการควบคุมของพรรคคอมมิวนิสต กรรมการของพรรค คอมมิวนิสต โดยเฉพาะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสตเปนผูมีอํานาจที่แทจริงในการ ปกครอง ๖.๔ สมาชิกรัฐสภาเปนบุคคลที่พรรคคอมมิวนิสตเปนผู กลั่นกรองแลวเสนอใหประชาชนรับรอง ๗. ปจจุบันนี้อุดมการณคอมมิวนิสตไดลดความสําคัญ ลงไปมาก เนื่องจากสาเหตุที่สําคัญคือ สหภาพโซเวียตภายใตการนําของ นาย มิคาเอล กอร บาชอฟไดใชนโยบายปฏิรูป ๒ อยางคือ
- 5. ๑๓๕ วิชาพุทธรัฐศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ๗.๑ กลาสนอต(GLASNOST) หมายถึง นโยบายเปดกวาง คือ เปดโอกาสใหประชาชนไดแสดงความคิดเห็นมากขึ้น เปดกวางในการปรับปรุง งานในดานตางๆ ๗ .๒ เป เร ส ท ร อ ย กา (PERESTROIKA) คือ ป รับ ป รุง เศรษฐกิจโดยนํารูปแบบของเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมเขามาใชมากขึ้น รูปแบบการปกครองตามแนวพุทธศาสตร แมวาคณะสงฆจะเปนสังคมซึ่งรวมผูคนไวมากมายและมีความหลากหลาย เนื่องจากสมาชิกมาจากคนทุกชนชั้นวรรณะเชนเดียวกับสังคมโดยทั่วไป แตมีความ แตกตางจากสังคมโดยทั่วไป ก็คือสมาชิกทั้งหมดลวนเปนบรรพชิตหรือนักบวช ซึ่งผูที่ ใหกําเนิดคณะสงฆขึ้นมาก็คือพระพุทธเจา คณะสงฆดังกลาวนี้เกิดขึ้นหลังจาก พระองคทรงเผยแผหลักธรรมคําสอนแลวมีผูตรัสรูตามหรือมีความศรัทธาในหลักธรรม คําสอนนั้นแลวออกบวชเปนบรรพชิต จากเดิมซึ่งจํานวนสมาชิกของคณะสงฆยังมี จํานวนนอย แตภายหลังเมื่อหลักธรรมคําสอนของพระองคไดรับการเผยแผออกไป อยางกวางขวาง จํานวนสมาชิกของคณะสงฆก็คอยๆ เพิ่มจํานวนมากขึ้นตามลําดับ เพราะฉะนั้นคณะสงฆจึงไมแตกตางจากสังคมโดยทั่วไป ซึ่งเกิดรูปแบบการปกครอง ขึ้น ซึ่งเดิมทีรูปแบบการปกครองของคณะสงฆ ก็เปนแบบตามธรรมชาติเหมือนพอแม ปกครองลูก เพราะพระพุทธเจาทรงเปนผูปกครองดวยพระองคเอง ดวยความที่ พระองคทรงเปนพระบรมศาสดาผูทรงใหกํานิดสาวกที่เปนสมาชิกของคณะสงฆ ภายหลังรูปแบบการปกครองจึงคอยๆ เปลี่ยนแปลงและพัฒนาการไปตามลําดับตาม จํานวนของพระสงฆสาวกที่เพิ่มจํานวนมากขึ้นตามสภาพแวดลอมที่เปลี่ยนแปลงไป และตามชวงเวลาที่ เหมาะสม ซึ่งมีรายละเอียดดังตอไปนี้ พระพุทธเจาปกครองดวยตนเอง การปกครองของคณะสงฆในชวงตนพุทธกาล มีลักษณะการปกครอง แบบธรรมชาติ เหมือนพอแมปกครองดูแลลูก เนื่องจากพระพุทธเจาทรงเปน ผูปกครองดวยพระองคเอง ดวยความที่พระองคทรงเปนพระบรมศาสดาผูทรงให กําเนิดสาวกผูเปนสมาชิกของคณะสงฆ แมจะมีพระสงฆสาวก ซึ่งเปนพระอรหันต จาริกออกไปเผยแผพระสัทธรรมยังสถานที่ตางๆ ในชมพูทวีปแลว แตเมื่อมี กิจกรรม อันจําเปนหรือมีปญหาสําคัญใดๆ เกิดขึ้นและอาจกอใหเกิดผลกระทบตอสังคม คณะ สงฆ หรือตัวพระสงฆสาวกเองในสถานที่ที่จาริกไปนั้น ไมวาจะอยูในสถานที่ที่หางไกล เพียงใดก็ตาม พระสงฆสาวกเหลานั้นก็จะตองเดินทางกลับมาเฝาพระพุทธเจา เพื่อ กราบทูลใหทรงทราบถึงปญหา และใหทรงตัดสินพระทัยเกี่ยวกับกิจกรรมตางๆ หรือ แกปญหาที่เกิดขึ้น แมบางสถานที่จะมีพระสงฆ สาวกผูใหญคอยดูแลตัดสินใจอยูแลว แตการตัดสินใจในเรื่องสําคัญก็ยังตองขึ้นตรงตอพระพุทธเจาอยูนั่นเอง