Ц.Төртогтох 
Шугаман Алгоритм
Агуулга 
Алгоритм хэлбэр 
Шугаман алгоритм 
Шугаман алгоритмд ашиглагдах блокууд 
Жишээ бодлогууд 
Алгоритмд тэмдэглэл хөтлөх (бодлогын 
шийдийг шалгах)
Алгоритмын хэлбэрүүд. 
Алгоритмын эгэл алхмуудыг томсгох үед 
тэдгээр нь дэс дарааслсан буюу шугаман, 
нөхцөл шалгах буюу салаалсан, цикл буюу 
давталттай, рекурсив буюу өөрөө өөрийгөө 
дуудах гэсэн 4 бүтцэд хуваагддаг талаар 
өмнөх хичээл дээр үзэж байсан.
Шугаман алгоритм 
Алгоритмын үйлдэл бүр зөвхөн нэг удаа 
биелэгдэж байвал шугаман алгоритм гэнэ. 
Хэрвээ P гэсэн алгоритмын хувьд түүний алхам 
бүр нь нэг удаа биелэгдэх бөгөөд i-р алхам нь 
алгоритмын төгсгөл биш л бол i-р алхам бүрийн 
дараа i+1-р алхам биелгэддэг бол тухайн P 
алгоритмыг шугаман буюу дэс дараалсан 
бүтэцтэй байна гэж нэрлэнэ.
Жишээ нь: 
Дэлгүүр явж давс авах алгоритм зохио
Шугаман алгоритмыг дүрсэлхэд шаардлагатай 
блок схемүүд 
Элемэнт Элемэнтийн нэр Төлөөлөх үйлдэл 
Эхлэл төгсгөлийн блок Алгоритмыг эхлэх, төгсгөлийг 
Оролт, болон гаралтын блок Оролт гарлтын ерөнхий тэмдгэлгээ 
Хувьсагч зарлах блок Алгоритмд ашиглагдах хувьсагч, 
тэдгээрийн төрлийг тодохойлно 
Утга олгох блок Арифметик үйлдлүүд болон утга 
олгох үйлдлүүд бичигдэнэ 
Шилжилтын шугам Үйлдэл биелсний дараа ямар 
үйлдэлд шилжихийг заана
Шугаман алгоритмыг дүрсэлхэд шаардлагатай 
блок схемүүд 
Нөхцөл шалгах блокоос бусад блокыг ашиглана 
Ягаад гэвэл шугаман алгоритмд ямарч харьцуулах 
үйлдэл байхгүй учир нөхцөл шалгах блокыг ашиглахгүй. 
Утга оноох блокийг ихэвчлэн ашиглах ба утга оноох 
блокд утга оноох, арифметик үйлдлүүдээс гадна 
стандрт функц ашиглах боломжтой. 
Утга оноох блокд хэд хэдэн үйлдэл зэрэг хийж болох 
боловч утга оноох үйлдэл зөвхөн 1 байна 
Хэрвээ хоёр байх шаардлагатай бол дараагийн блокд 
үйлдлийг оруулна.
Жишээ нь 1: утга оноох бодлого 
a хувьсагчийн утгыг b хувьсагчийн 
утгаар сольж гарга 
Бодолтын тайлбар 
• Анхны утга бүхий хоёр хувьсагч байх ба 
“а” хувьсагчийн анхны утгыг устган “b” 
хувьсагчийн утгаар сольсон байна
Жишээ нь 2: утга оноох бодлого 
a болон b хувьсагчийн утгыг сольж 
гарга 
Бодолтын тайлбар 
• Жишээ 1-н адил утгыг солих боломжгүй. 
• Учир нь “а” хувсагчийн утгыг солих үед 
өөрийн анхны утгаан алдаж “b” хувьсагчид 
өөрийн утгыг өгөх боломжгүй болж байна. 
• Иймд завсарын “c” хувьсагч бий болгож 
“а” хувьсагчийн анхны утгыг түр хадгалж 
“b” хувьсагчид өгсөн байна.
Жишээ нь 2: Геометр бодлого 
Тэгш өнцөгтийн талууд гарнаас 
өгөгдсөн бол тэгш өнцөгтийн талбай 
болон уртыг ол 
Дээрх блок схемийн алхам бүрийг үгээр 
тайлбарлъя 
1. Алгоритм эхлэх 
2. Бүхэл тоон төрлийн a,b,s,p хувьсагчийг зарлах 
3. a болон b утгыг гарнаас олгох 
4. S-д a,b үржвэрийн утга олгох (талбайг олох) 
5. Р-д a,b нийлбэрийг 2т үржүүлж утга олгох (уртыг олох) 
6. “Talbai :” үгийн ард “s” гарга. 
7. “Urt :” үгийн ард “p” гарга. 
8. Алгоритм төгсөх 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
; 
; 
; 
; 
; 
“ ” 
“ ” 
;
Алгоритмд тэмдэглэл хөтлөх 
• Бодлого бодсон алгоритм зөв 
биелэх эсхийг шалгахын тулд 
тэмдэглэл хөтлөх шаардлагатай 
• Тэмдэглэл хөтлөхдөө алхам бүрийг 
дагуулан хийнэ 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
Жишээ бодлого 3 
• Урт 3, өргөн 2 байх тэгш өнцөгтийн Талбай нь 6, Урт 10 
байхыг та бид мэднэ одоо алгоритмаан шалгаж үзье 
1. Алгоритм эхлэх 
2. Бүхэл тоон төрлийн a,b,s,p хувьсагчийг зарлах 
3. а=2; b=3; гэсэн утгыг өгье 
4. s=2*3; буюу s=6; 
5. p=(2+3)*2 буюу p=10; 
6. Talbai: 6; 
7. Urt: 10; 
8. Алгоритм төгсөх 
Бодолт зөв байна 
; 
; 
; 
; 
; 
“ ” 
“ ” 
;

6 shugaman

  • 1.
  • 2.
    Агуулга Алгоритм хэлбэр Шугаман алгоритм Шугаман алгоритмд ашиглагдах блокууд Жишээ бодлогууд Алгоритмд тэмдэглэл хөтлөх (бодлогын шийдийг шалгах)
  • 3.
    Алгоритмын хэлбэрүүд. Алгоритмынэгэл алхмуудыг томсгох үед тэдгээр нь дэс дарааслсан буюу шугаман, нөхцөл шалгах буюу салаалсан, цикл буюу давталттай, рекурсив буюу өөрөө өөрийгөө дуудах гэсэн 4 бүтцэд хуваагддаг талаар өмнөх хичээл дээр үзэж байсан.
  • 4.
    Шугаман алгоритм Алгоритмынүйлдэл бүр зөвхөн нэг удаа биелэгдэж байвал шугаман алгоритм гэнэ. Хэрвээ P гэсэн алгоритмын хувьд түүний алхам бүр нь нэг удаа биелэгдэх бөгөөд i-р алхам нь алгоритмын төгсгөл биш л бол i-р алхам бүрийн дараа i+1-р алхам биелгэддэг бол тухайн P алгоритмыг шугаман буюу дэс дараалсан бүтэцтэй байна гэж нэрлэнэ.
  • 5.
    Жишээ нь: Дэлгүүрявж давс авах алгоритм зохио
  • 6.
    Шугаман алгоритмыг дүрсэлхэдшаардлагатай блок схемүүд Элемэнт Элемэнтийн нэр Төлөөлөх үйлдэл Эхлэл төгсгөлийн блок Алгоритмыг эхлэх, төгсгөлийг Оролт, болон гаралтын блок Оролт гарлтын ерөнхий тэмдгэлгээ Хувьсагч зарлах блок Алгоритмд ашиглагдах хувьсагч, тэдгээрийн төрлийг тодохойлно Утга олгох блок Арифметик үйлдлүүд болон утга олгох үйлдлүүд бичигдэнэ Шилжилтын шугам Үйлдэл биелсний дараа ямар үйлдэлд шилжихийг заана
  • 7.
    Шугаман алгоритмыг дүрсэлхэдшаардлагатай блок схемүүд Нөхцөл шалгах блокоос бусад блокыг ашиглана Ягаад гэвэл шугаман алгоритмд ямарч харьцуулах үйлдэл байхгүй учир нөхцөл шалгах блокыг ашиглахгүй. Утга оноох блокийг ихэвчлэн ашиглах ба утга оноох блокд утга оноох, арифметик үйлдлүүдээс гадна стандрт функц ашиглах боломжтой. Утга оноох блокд хэд хэдэн үйлдэл зэрэг хийж болох боловч утга оноох үйлдэл зөвхөн 1 байна Хэрвээ хоёр байх шаардлагатай бол дараагийн блокд үйлдлийг оруулна.
  • 8.
    Жишээ нь 1:утга оноох бодлого a хувьсагчийн утгыг b хувьсагчийн утгаар сольж гарга Бодолтын тайлбар • Анхны утга бүхий хоёр хувьсагч байх ба “а” хувьсагчийн анхны утгыг устган “b” хувьсагчийн утгаар сольсон байна
  • 9.
    Жишээ нь 2:утга оноох бодлого a болон b хувьсагчийн утгыг сольж гарга Бодолтын тайлбар • Жишээ 1-н адил утгыг солих боломжгүй. • Учир нь “а” хувсагчийн утгыг солих үед өөрийн анхны утгаан алдаж “b” хувьсагчид өөрийн утгыг өгөх боломжгүй болж байна. • Иймд завсарын “c” хувьсагч бий болгож “а” хувьсагчийн анхны утгыг түр хадгалж “b” хувьсагчид өгсөн байна.
  • 10.
    Жишээ нь 2:Геометр бодлого Тэгш өнцөгтийн талууд гарнаас өгөгдсөн бол тэгш өнцөгтийн талбай болон уртыг ол Дээрх блок схемийн алхам бүрийг үгээр тайлбарлъя 1. Алгоритм эхлэх 2. Бүхэл тоон төрлийн a,b,s,p хувьсагчийг зарлах 3. a болон b утгыг гарнаас олгох 4. S-д a,b үржвэрийн утга олгох (талбайг олох) 5. Р-д a,b нийлбэрийг 2т үржүүлж утга олгох (уртыг олох) 6. “Talbai :” үгийн ард “s” гарга. 7. “Urt :” үгийн ард “p” гарга. 8. Алгоритм төгсөх 1 2 3 4 5 6 7 8 ; ; ; ; ; “ ” “ ” ;
  • 11.
    Алгоритмд тэмдэглэл хөтлөх • Бодлого бодсон алгоритм зөв биелэх эсхийг шалгахын тулд тэмдэглэл хөтлөх шаардлагатай • Тэмдэглэл хөтлөхдөө алхам бүрийг дагуулан хийнэ 1 2 3 4 5 6 7 8 Жишээ бодлого 3 • Урт 3, өргөн 2 байх тэгш өнцөгтийн Талбай нь 6, Урт 10 байхыг та бид мэднэ одоо алгоритмаан шалгаж үзье 1. Алгоритм эхлэх 2. Бүхэл тоон төрлийн a,b,s,p хувьсагчийг зарлах 3. а=2; b=3; гэсэн утгыг өгье 4. s=2*3; буюу s=6; 5. p=(2+3)*2 буюу p=10; 6. Talbai: 6; 7. Urt: 10; 8. Алгоритм төгсөх Бодолт зөв байна ; ; ; ; ; “ ” “ ” ;