Download to read offline
หน่วยที่ 6 ผังงาน
- 2.
- 3. ผลการเรียนรู้ที่คาดว่าจะได้รับ 1. สามารถอธิบายความหมายของผังงานได้ 2. สามารถอธิบายประโยชน์ของผังงานได้ 3.สามารถอธิบายสัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับการเขียนผังงานได้ 4. สามารถอธิบายความหมายสัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับการเขียนผังงานได้ 5. สามารถอธิบายวิธีการใช้งานสัญลักษณ์สาหรับการเขียนผังงานได้ 6. สามารถอธิบายลักษณะการเขียนผังงานที่ดีได้
- 4. ผังงาน ผังงาน (Flowchart)คือ การเขียนอธิบายขั้นตอนวิธีการทางาน ในลักษณะของรูปภาพประโยชน์ของผังงานใช้สาหรับช่วยในการพัฒนา ลาดับขั้นตอนวิธีการแก้ปัญหา เนื่องจากผังงานเป็นการทางานได้ชัดเจน กว่าการอธิบายขั้นตอนวิธีการทางานในลักษณะของข้อความ เมื่อลักษณะ ของปัญหาที่ต้องการแก้ไขมีความซับซ้อนมากขึ้น ความยุ่งยากในการเขียน อธิบายขั้นตอนวิธีการทางานจะมีมากขึ้น การใช้ผังงานเพื่อช่วยสาหรับการ หาขั้นตอนวิธีการทางาน จะทาให้สามารถเขียนอธิบายขั้นตอนวิธีการ ทางานในลักษณะของข้อความได้สะดวกยิ่งขึ้น
- 5. สัญลักษณ์สาหรับการเขียนผังงาน การเขียนผังงานเพื่อให้ผู้อื่นสามารถทาความเข้าใจถึงขั้นตอน วิธีการทางาน รูปแบบของสัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับเขียนผังงานต้องเป็นไป ตามมาตรฐานที่มีการใช้งาน รูปแบบของสัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับเขียนผัง งานต้องเป็นไปตามมาตรฐานที่มีการใช้งานกันทั่วไปสัญลักษณ์ ที่ใช้ สาหรับเขียนผังงานมีดังนี้
- 6. จุดเริ่มต้นและจุดจบสิ้นสุดของผังงาน สัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับจุดเริ่มต้นและจุดสินสุดของผังงาน ใช้ สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมปลายมนคล้ายกับสนามฟุตบอลดังรูป 6.1 ภายในสัญลักษณ์มีคาอธิบายสาหรับบอกว่าเป็นจุดเริ่มต้นหรือจุดสิน สุดของผังงานโดยใช้คาอธิบาย “Stop”หรือ “Begin”หรือเริ่มต้น สาหรับจุดเริ่มต้นของผังงาน และคาอธิบาย “Stop” หรือ “End” หรือ จุดสาหรับจุดสิ้นสุดของผังงาน รูปที่6.1 แสดงสัญลักษณ์จุดเริ่มต้นและจุดจบสิ้นสุดของผังงาน
- 7. รูปที่ 6.2 แสดงการใช้งานสัญลักษณ์จุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของผังงาน สัญลักษณ์จุกเริ่มต้นขิงผังงานใช้คาอธิบาย “Start” สาหรับ บอกว่าเป็นจุดเริ่มต้นของผังงาน เนื่องจากเป็นจุดเริ่มต้น สัญลักษณ์ จุดเริ่มต้นของผังงานจะมีทิศทางออก ไม่มีทิศทางเข้า การกาหนดค่า การคานวณและการประมวลผล สัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับการกาหนดค่า (Assignment) การ คานวณ(computation) และการประมวลผล(Process)ของผัง งานใช้สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า โดยมีคาอธิบายลักษณะการทางาน อยู่ภายในรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า start End
- 8. รูปที่ 6.3 แสดงสัญลักษณ์การกาหนดค่าการคานวณและการประมวลผล การเขียนผังงานนิยมใช้เครื่องหมายลูกศร ( ) แทนเครื่องหมาย เท่ากับ (=) สาหรับการกาหนดค่าหรือการคานวณเครื่องหมายเท่าสาหรับ การเขียนผังงานนิยมใช้สาหรับการเปรียบเทียบความเท่ากับระหว่างค่า 2 ค่า
- 9. รูปที่ 6.4 แสดงการใช้สัญลักษณ์การกาหนดค่าการคานวณและการประมวลผล การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับการกาหนดค่าให้ค่าของN มีค่า เท่ากับ 5 N 5
- 10. การรับข้อมูลเข้าและการนาข้อมูลออก การรับข้อมูลเข้าและการนาข้อมูลออก กรณีไม่มีกาหนดอุปกรณ์สาหรับการ นาข้อมูลเข้าและการนาข้อมูลออก สัญลักษณ์ที่ใช้คือสัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมด้าน ขนานภายในสัญลักษณ์เป็นคาอธิบายลักษณะการทางาน โดยใช้คาอธิบาย “Read” , “Input” หรือ “รับค่า” สาหรับการรับข้อมูล และใช้คาอธิบาย “Write”, “Output”, “Print” หรือ “แสดงค่า”สาหรับการนาข้อมูลออก สัญลักษณ์นี้มีทั้งทิศทางเข้าและทิศทางออกอย่างละ1ทิศ
- 11. รูปที่ 6.5 แสดงสัญลักษณ์การนาเข้าและการนาข้อมูลออกไม่กาหนดอุปกรณ์ ตัวอย่างที่6.2 การใช้สัญลักษณ์การนาข้อมูลเข้าและการนาข้อมูลออกโดย ไม่กาหนดอุปกรณ์ รูปที่ 6.6 แสดงการใช้งานสัญลักษณ์การนาข้อมูลเข้าโดยไม่กาหนดอุปกรณ์ การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับการรับค่าข้อมูล 2 ค่ามาเก็บไว้ใน ตัวแปร A และตัวแปร B โดยค่าที่ 1 ถูกนาไปเก็บไว้ในตัวแปร A และค่าที่ 2 ถูกนาไปเก็บไว้ในตัวแปร B Read A,B
- 12. รูปที่ 6.6 แสดงการใช้งานสัญลักษณ์การนาข้อมูลเข้าโดยไม่กาหนดอุปกรณ์ การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับการรับค่าข้อมูล2 ค่ามาเก็บไว้ใน ตัวแปร A และตัวแปร B โดยค่าที่ 1 ถูกนาไปเก็บไว้ในตัวแปร A และค่าที่ 2 ถูกนาไปเก็บไว้ในตัวแปร B รูปที่ 6.7 แสดงการใช้งานสัญลักษณ์การนาข้อมูลออกโดยไม่กาหนดอุปกรณ์ การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับการแสดงค่าของตัวแปร ANS Write ANS Write ANS
- 13. การรับข้อมูลเข้าทางแป้ นพิมพ์ สัญลักษณ์ของผังงานที่ใช้สาหรับการรับข้อมูลเข้าทางแป้ นพิมพ์ดังรูปที่ 6.8 ภายในสัญลักษณ์ คือ ตัวแปรที่ใช้สาหรับรับค่าข้อมูลที่รับเข้ามาจากทางแป้ นพิมพ์ สัญลักษณ์สาหรับการรับข้อมูลเข้าจากแป้ นพิมพ์มีทิศทางเข้าและทิศทางออกอย่าง ละ 1 ทิศทาง รูปที่ 6.8 แสดงการใช้งานสัญลักษณ์การรับข้อมูลเข้าทางแป้ นพิมพ์ ตัวอย่างที่ 6.3 การใช้งานสัญลักษณ์การรับข้อมูลทางแป้ นพิมพ์ (Keyboard)
- 14. รูปที่ 6.9 แสดงการใช้งานสัญลักษณ์การรับข้อมูลเข้าทางแป้นพิมพ์ การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับการรับค่าจากแป้ นพิมพ์จานวน 2 ค่ามาเก็บไว้ในตัวแปร A และตัวแปร B โดยค่าที่ 1 ถูกนาไปเก็บไว้ในตัวแปร A และค่าที่ 2 ถูกนาๆปเก็บไว้ในตัวแปร B A,B
- 15. การแสดงผลข้อมูลออกจากจอภาพ สัญลักษณ์สาหรับการแสดงผลข้อมูลออกจากจอภาพของผังงาน ใช้ สัญลักษณ์ดังรูปที่ 6.10โดยเขียนข้อมูลที่ต้องการแสดงผลออกสู่จอภาพขอยู่ภายใน สัญลักษณ์นี้สัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับการแสดงผลข้อมูลออกทางเข้าและทิศทางออก อย่างละ 1 ทิศทาง รูปที่ 6.10 แสดงสัญลักษณ์การแสดงผลข้อมูลออกจากจอภาพ
- 16. ตัวอย่างที่ 6.4 การใช้สัญลักษณ์การแสดงผลข้อมูลออกจากจอภาพ ภาพที่6.11 แสดงสัญลักษณ์การแสดงผลข้อมูลออกจากจอภาพ การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับกานแสดงค่าของตัวแปร ANS ออกทาง จอภาพ การแสดงผลข้อมูลออกทางเครื่องพิมพ์ สัญลักษณ์ของผังงานสาหรับการแสดงผลข้อมูลออกจากเครื่องพิมพ์ ใช้ สัญลักษณ์ดังรูปที่ 6.12 โดยเขียนข้อมูลที่ต้องการแสดงผลออกทางเครื่องพิมพ์อยู่ ภายในสัญลักษณ์นี้สัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับการแสดงข้อมูลออดทางเครื่องพิมพ์มี ทิศทางเข้าและทิศทางออกอย่างละ 1 ทิศทาง ANS
- 17. ภาพที่ 6.12 แสดงสัญลักษณ์สาหรับการแสดงผลข้อมูลออกจากเครื่องพิมพ์ ตัวอย่างที่6.5 การใช้สัญลักษณ์สาหรับการแสดงผลข้อมูลออกจาก เครื่องพิมพ์ ภาพที่ 6.13 แสดงสัญลักษณ์สาหรับการแสดงผลข้อมูลออกจากเครื่องพิมพ์ การใช้งานสัญลักษณ์ของผังงานสาหรับกานแสดงค่าของตัวแปร ANS ออกทางเครื่องพิมพ์ ANS
- 18. การติดต่อกับอุปกรณ์ที่เป็นการเข้าถึงข้อมูลแบบลาดับ อุปกรณ์ที่เป็นการเข้าถึงข้อมูลแบบลาดับ เช่น เทปแม่เหล็กสัญลักษณ์ของ ผังงานสาหรับการติดต่อกับอุปกรณ์ที่เป็นการเข้าถึงข้อมูลแบบลาดับ ดังรูปที่ 6.14 ใช้ ในกรณีที่ต้องการบันทึกข้อมูลลงเทปแม่เหล็กหรือต้องการอ่านข้อมูลจากแม่เหล็ก รูปที่ 6.14แสดงสัญลักษณ์สาหรับการติดต่อกับอุปกรณ์ที่เป็นการเข้าถึงข้อมูลแบบลาดับ
- 19. การติดต่อกับอุปกรณ์ที่ต้องการเข้าถึงแบบตรง อุปกรณ์ที่เป็นการเข้าถึงข้อมูลแบบตรง เช่น บันทึกข้อมูล(Disc) สัญลักษณ์ที่ใช้ในการติดต่อกับอุปกรณ์ที่เป็นจานบันทึกข้อมูลใช้สัญลักษณ์ดังรูปที่ 6.15 ใช้ในกรณีที่ต้องการบันทึกข้อมูลลงจานบันทึกข้อมูลหรือต้องการอ่านข้อมูลจาก บันทึกข้อมูล รูปที่ 6.14แสดงสัญลักษณ์สาหรับการติดต่อกับอุปกรณ์ที่เป็นจาบันทึก
- 20. การตัดสินใจ สัญลักษณ์การตัดสินใจใช้สาหรับตรวจสอบเงื่อนไข เพื่อตัดสินใจกระทา ขั้นตอนการทางานที่ต้องทาเป็นลาดับถัดไป สัญลักษณ์ของผังงานที่ใช้สาหรับการ ตัดสินใจเครื่องหมายสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนโดยมีเงื่อนไขสาหรับการตัดสินใจอยู่ ภายในสัญลักษณ์ สัญลักษณ์การตัดสินใจมีการใช้งานในผังงานที่มีการทางานแบบ เลือกทา และการทางานแบบทาซ้า รูปที่6.16 แสดงสัญลักษณ์สาหรับการตัดสินใจ
- 21. สัญลักษณ์ที่ใช้สาหรับการตัดสินใจมีทิศทางเข้า 1 ทิศทางผลที่ได้จากการ ตรวจสอบเงื่อนไขที่อยู่ในสัญลักษณ์การตัดสินใจจะมีอยู่ 2 กรณี คือ กรณีที่ผลการ ตรวจสอบเงื่อนไขเป็นจริงและกรณีที่ผลการตรวจสอบเงื่อนไขเป็นเท็จดังนั้นทิศทางที่ ออกจากสัญลักษณ์การตัดสินใจจะมี 2 ทิศทางเช่นกันโดยใช้คาอธิบาย “Yes” , “Y” หรือ“True”กากับทิศทางในกรณีที่ผลการตรวจสอบเงื่อนไขเป็นจริง ใช้คาอธิบาย “No” , “N” หรือ “False” กากับทิศทางในกรณีที่ผลการตรวจสอบเงื่อนไขเป็นเท็จ
- 22. การแสดงทิศทางการทางานของผังงาน การแสดงทิศทางของขั้นตอนการทางานของผังงานใช้ลูกศรสาหรับการบอก ทิศทางของขั้นตอนการทางาน การใช้ลูกศรทิศทางของขั้นตอนการทางานนิยมจาด บนลงล่างหรือจากซ้ายไปขวา ลูกศรที่ชี้เข้าสู่สัญลักษณ์ของผังงานนิยมเขียนลูกศรชี้ เข้าด้านบนของสัญลักษณ์และลูกศรที่ชี้ออกจากสัญลักษณ์ของผังงานนิยมเขียน ลูกศรชี้ออกทางด้านล่างของสัญลักษณ์ รูปที่ 6.17 สัญลักษณ์การแสดงทิศทางการทางานของผังงาน
- 23. ตัวอย่างที่ 6.6 การใช้สัญลักษณ์สาหรับการแสดงทิศทางการทางานของ ผังงาน รูปที่6.18แสดงทิศทางของลาดับขั้นตอนการทางาน Read A,B X A+B
- 24. จุดต่อภายในหน้าเดียวกัน สัญลักษณ์จุดต่อภายในหน้าเดียวกัน ใช้สาหรับเชื่อมการทางานของผังงาน ที่อยู่ในหน้าเดียวกัน สัญลักษณ์จุดต่อภายในหน้าเดียวกันใช้สัญลักษณ์ของ วงกลมภายในวงกลมระบุหมายเลขของจุดที่ต้องการต่อเชื่อมถึงกัน จุดต่อแต่ละ จุดต้องมีคู่ที่ต้องการเชื่อมถึงกันเสมอ การใช้สัญลักษณ์จุดต่อภายในหน้าเดียวกัน ใช้ในกรณีที่เส้นสาหรับแสดง ทิศทางการทางานของผังงานมีความยาวมาก หรือมีจุดตัดของเส้นที่ใช้แสดงทิศ ทางการทางานเกิดขึ้น เพื่อลดความซับซ้อนของเส้นที่ใช้แสดงขั้นตอนการทางาน ของผังงาน ทาให้สามารถเห็นลาดับขั้นตอนการทางานได้อย่างไม่สับสน
- 25. รูปที่ 6.19 แสดงสัญลักษณ์จุดต่อภายในหน้าเดียวกัน ตัวอย่างที่6.7 การใช้สัญลักษณ์จุดต่อภายในหน้าเดียวกัน รูปที่ 6.20 แสดงการใช้สัญลักษณ์จุดต่อภายในหน้าเดียวกัน 1 1
- 26. จุดต่อระหว่างหน้า สัญลักษณ์จุดระหว่างหน้าของผังงานใช้สัญลักษณ์รูปห้าเหลี่ยม สัญลักษณ์ จุดต่อระหว่างหน้าใช้สาหรับเชื่อมการทางานของผังงานที่อยู่ต่างหน้ากัน ภายใน สัญลักษณ์ระบุหมายเลขของจุดที่ต้องการต่อเชื่อมถึงกันจุดต่อแต่ละจุดต้องมีคู่ที่ ต้องการเชื่อมถึงกันเสมอ การใช้งานของสัญลักษณ์จุดต่อระหว่างหน้า มีการใช้งานเหมือนกับจุดต่อ ภายในหน้าเดียวกัน ต่างกันเพียงใช้สาหรับเชื่อมต่อจุดที่อยู่ต่างหน้ากัน รูปที่6.21 แสดงสัญลักษณ์จุดต่อระหว่างหน้า
- 27. ตัวอย่างที่ 6.8 การใช้สัญลักษณ์จุดต่อระหว่างหน้า รูปที่6.22 แสดงการใช้สัญลักษณ์จุดต่อระหว่างหน้า
- 28. ลักษณะการเขียนผังงาน ตัวอย่างที่6.9 ตัวอย่างผังงาน รูปที่ 6.22แสดงผังงานที่มีโครงสร้างที่สมบูรณ์ Start ANS 0 Read N N>0 ANS ANS+N N<0 Write NAS End