1. UITHOUDING
• Link met gezondheid
• Link met duursporten
• Link met recuperatievermogen van sporters
•…

2. = het vermogen om dynamische of statische arbeid
zo lang mogelijk vol te houden
AËROOB ANAËROOB
STATISCH
~ ENERGIELEVERING
UITHOUDINGSVERMOGEN ~ AARD SPIERCONTRACTIE
~ GEBRUIKTE DYNAMISCH
SPIERMASSA
LOKAAL ALGEMEEN
< 1/6 van spiermassa > 1/6 van spiermassa

3. In deze cursus…
Deel 1: algemeen AËROOB uithoudingsvermogen
1.1 Wat?
1.2 Meten van het algemeen aëroob uithoudingsvermogen: VO2max
1.3 Effect van specifieke training op het aëroob uithoudingsvermogen
Deel 2: algemeen ANAËROOB uithoudingsvermogen
2.1 Wat?
2.2 Meten van het algemeen anaëroob uithoudingsvermogen:
vermogens- en capaciteitstests
2.3 Effect van specifieke training op het anaëroob
uithoudingsvermogen
Deel 3: de uithoudingsgrens: grens tussen aëroob en
anaëroob uithoudingsvermogen

4. DEEL 1: Algemeen aëroob
uithoudingsvermogen
1.1 Wat?
• Welke inspanningen?
- Grootmotorisch: > 1/6 vd spieren
- Energielevering: oxidatieve verbranding
• Voorbeelden?

5. 1.2 Meten van het algemeen aëroob
uithoudingsvermogen: VO2max
• VO2max:
= max. zuurstofopname
= max. hoeveelheid zuurstof die de spieren per
tijdseenheid kunnen verbruiken

6. VO2max = resultante van:
1. Zuurstoftoevoer (AH)
- Ademminuutvolume
(Ademvolume x ademfrequentie)
2. Zuurstoftransport
- Hartdebiet
(slagvolume x hartfrequentie)
- Bloedsomloop
(Vasodilatatie)
3. Zuurstofverwerking vd spieren
- Hemoglobinegehalte
- O2 extractie thv de spieren

7. Maximale zuurstofopname (VO2max)
• VO2max:
= max. hoeveelheid zuurstof die de spieren per
tijdseenheid kunnen verbruiken
= is maat voor het algemeen aëroob
uithoudingsvermogen
= bepaalt in sterke mate hoe lang een aërobe
inspanning kan volgehouden worden

8. Bepaling van VO2max
VO2max
v
3’ 6’ 9’ 12’
tijd

9. Directe bepaling van VO2max: meting
VO2
VO2max OPGAVE
Progressief stijgende belasting
30 35 40 45
Snelheid
(m/sec)

10. Absolute en relatieve VO2max
► Absoluut:
- Uitgedrukt in liter/min
- Sedentair: 3-3.5 l/min
Topatleten: 5-6 l/min
► Relatief:
- Uitgedrukt in milliliter/min/kg lichaamsgewicht
- Belangrijk bij:
* sporten waarbij het eigen LG moet
overwonnen worden (lopen, basketbal,…)
* vergelijking van 2 atleten met andere
lichaamsbouw (geslacht, grootte,…)
- Sedentair: 25-45 ml/min/kg
Topatleten: 75-80 ml/min/kg

11. Specificiteit van het uithoudingsvermogen
► Hogere VO2max waarden bij “specifieke inspanning”:
- Roeiers: meten op roeiergometer
- Fietsers: meten op fietsergometer
-…

12. ► Als er geen specifieke ergometers zijn…:
- Specifieke inspanningstests (zwemmolen, specifieke
inspanningstests,…)
- Draagbare meetsystemen: meten tijdens wedstrijd
tennis, schermen,…

13. 1.3 Effect van specifieke training op het
aëroob uithoudingsvermogen
• Drie trainingseffecten:
1. Aanpassingen op het cardiovasculair stelsel
2. Aanpassingen ter hoogte van de longen
3. Aanpassingen ter hoogte van de spieren

14. Aanpassingen tijdens RUST
Slagvolume ↑: (70 →120ml)
- Sporthart: dikkere wand → krachtiger
- Sporthart: grotere holtes → meer bloed
Rust HF ↓ (“bradycardie”): (70 → 40 sl/min)
Longen: grotere longen, meer bloedvaten,
betere O2 uitwisseling
Spieren:
- Aantal bloedvaten ↑ (4 → 7 blvn/spv)
- Meer en grotere mitochondrieën/vezel
- Meer myoglobine in spieren
- Meer oxidatieve enzymen
- Groter glycogeengehalte
- Meer vetgebruik, minder glycogeen

15. Aanpassingen tijdens
SUBMAXIMALE INSPANNING
Longen: grotere longen, meer bloedvaten, betere
O2 uitwisseling
Slagvolume ↑ (zie rust)
Lagere HF bij zelfde intensiteit: efficiëntere
werking van het hart!
Minder bloed nodig voor zelfde spiercontracties:
- Spieren kunnen betere O2 verwerken
(meer mitochondrieën)
- Meer aërobe enzymen

16. Aanpassingen tijdens
SUBMAXIMALE INSPANNING: VO2max
- Kan met 20-40% toenemen!!
- Hogere VO2max bij uithoudingssporters:
Marathonlopers: 75-80 ml/min/kg
Volleybal: 55-60 ml/min/kg
Verspringen: 50-55 ml/min/kg
Gymnastiek: 45-50 ml/min/kg
- Invloed van trainingsprogramma: afhankelijk
van erfelijkheid
“Responders” & “Non-responders”

17. Aanpassingen tijdens
MAXIMALE INSPANNING: VO2max
1. Zuurstoftoevoer (AH)
- Ademminuutvolume
(Ademvolume x ademfrequentie)
2. Zuurstoftransport
- Hartdebiet
(slagvolume x hartfrequentie)
- Bloedsomloop
(Vasodilatatie)
3. Zuurstofverwerking vd spieren
- Hemoglobinegehalte
- O2 extractie thv de spieren

18. In deze cursus…
Deel 1: algemeen AËROOB uithoudingsvermogen
1.1 Wat?
1.2 Meten van het algemeen aëroob uithoudingsvermogen: VO2max
1.3 Effect van specifieke training op het aëroob uithoudingsvermogen
Deel 2: algemeen ANAËROOB uithoudingsvermogen
2.1 Wat?
2.2 Meten van het algemeen anaëroob uithoudingsvermogen:
vermogens- en capaciteitstests
2.3 Effect van specifieke training op het anaëroob
uithoudingsvermogen
Deel 3: de uithoudingsgrens: grens tussen aëroob en
anaëroob uithoudingsvermogen

19. Algemeen anaëroob
uithoudingsvermogen
2.1 Wat?
• Welke inspanningen?
- Grootmotorisch: > 1/6 vd spieren
- Energielevering: anaërobe energielevering
→ Alactisch
→ Lactisch
• Voorbeelden?
- Zuiver anaërobe inspanning:
max. 120 sec.

20. 2.2 Meten van het algemeen anaëroob
uithoudingsvermogen: vermogens- en
capaciteitstesten
► Alactisch anaëroob uithoudingsvermogen: VERMOGEN
► Lactisch anaëroob uithoudingsvermogen: CAPACITEIT
Arbeid Vermogen
Capaciteit
t

21. VERMOGENSTEST: alactisch
► Alactisch:
 Dus kort, maar maximaal!
► Vermogenstest: meet hoogste geleverde arbeid tijdens
korte maximale inspanning waarbij het alactisch systeem
wordt uitgeput
► Voorbeelden: hoogtesprong, krachtenplatform,…
Vermogen
Arbeid Capaciteit
t

22. CAPACITEITSTEST: lactisch
► Lactisch:
 Dus middellang (30-120 sec.), maar maximaal!
► Capaciteitstest: meet hoogste geleverde arbeid tijdens een
middellange maximale inspanning waarbij het ATP-CP en
vnl het lactische systeem wordt uitgeput
► Voorbeelden: wingate test,…
Vermogen
Arbeid Capaciteit
t

23. LACTAATMETINGEN bij CAPACITEITSTESTS
► Lactaatmetingen:
 Meting in bloed: vingerprik of oorprik
 Meting in de spier: biopsie
 Bloedwaarden << spierwaarden

24. LACTAATMETINGEN bij CAPACITEITSTESTS
► Lactaatconcentratie:
 Afhankelijk van de duur vd inspanning

25. LACTAATMETINGEN bij CAPACITEITSTESTS
► Lactaatafbraak:
 Lever, nieren, hart, hersenen,…
 Resynthese van glycogeen
 Metingen: na insp lang genoeg wachten
 Herstel tot rustwaarden: kan tot 1u duren!
 Afhankelijk van soort recuperatie!!

26. LACTAATMETINGEN
bij VERSCHILLENDE SPORTEN
► Zie boek: beschrijvingen van:
 Zwemmen
 Roeien
 Boksen
 Schermen
 Tennis
 Gewichtheffen
 Wielrennen
 Langlaufen
 Autosport
 Valschermspringen
 Eigen sport
Te kennen en kunnen uitleggen waarom er al dan niet hoge lactaatwaarden
gevonden worden.

27. 2.3 Effect van specifieke training op het
anaërobe uithoudingsvermogen
1. Kleinere lactaatophoping voor zelfde
submaximale belasting
 Lager zuurstofdeficiet
 Verbeterde lactaateliminatie
2. Grotere lactaatophoping bij maximale inspanning
 Atleet kan de lactaatophoping beter verdragen

28. In deze cursus…
Deel 1: algemeen AËROOB uithoudingsvermogen
1.1 Wat?
1.2 Meten van het algemeen aëroob uithoudingsvermogen: VO2max
1.3 Effect van specifieke training op het aëroob uithoudingsvermogen
Deel 2: algemeen ANAËROOB uithoudingsvermogen
2.1 Wat?
2.2 Meten van het algemeen anaëroob uithoudingsvermogen:
vermogens- en capaciteitstests
2.3 Effect van specifieke training op het anaëroob
uithoudingsvermogen
Deel 3: de uithoudingsgrens: grens tussen aëroob en
anaëroob uithoudingsvermogen

29. De uithoudingsgrens: grens tussen aëroob
en anaëroob uithoudingsvermogen
Hoe snel mag/moet ik lopen om een bepaalde inspanning lang vol te houden?
= intensiteit (snelheid) waaraan een inspanning
kan volgehouden worden (“niet in het rood gaan”)
vb: marathonlopers, wielrenners,… houden HF in het oog
= wordt uitgedrukt in
- % van de VO2max
- % van de HFmax
= stérk afhankelijk van soort energielevering
(aëroob of anaëroob)

30. Het typisch verloop van de lactaatcurve
OPGAVE
OMSLAGPUNT 2
OMSLAGPUNT 1
Anaërobe drempel
Aërobe drempel
Aërobe energielevering anaërobe
Aërobe + energielevering
Anaërobe
energielevering

31. Aërobe drempel – anaërobe drempel
• Inspanning aan de aërobe drempel:
- 2 mM lactaat in bloed
- Inspanning die “oneindig lang” kan
volgehouden worden (erg weinig lactaat)
• Inspanning aan de anaërobe drempel:
- 4 mM lactaat in bloed
- Inspanning die “relatief lang” kan
volgehouden worden (20min-1u)
- Tempo waaraan marathons,… ideaal worden
gelopen

32. • Inspanning boven de anaërobe drempel:
- Meer dan 4 mM lactaat in het bloed
- Inspanning die slechts kort kan volgehouden
worden (erg veel lactaat)

33. Belang van lactaatcurve?
TRAININGSZONES
► Boven anäerobe drempel (+4mM):
- Maximale intensiteit
- Verleggen tolerantiegrens lactaat
- WEERSTANDSTRAINING
► Aan anaërobe drempel (4mM):
- Submaximaal, maar wel intensief
- INTENSIEVE DUURTRAINING
► Aan aërobe drempel (2mM):
- Submaximaal, extensief
- EXTENSIEVE DUURTRAINING: basisuithouding

34. Belang van lactaatcurve?
TRAININGSZONES: PRAKTISCH
► Labo-onderzoek, progressief stijgende belasting
► HF-meting (“polar”) én lactaat-meting
► Curve: HF tov La
OPGAVE
Extensieve duurtr.:
140-160 sl/min
Intensieve duurtr.:
160-180 sl/min
Weerstandtr.:
180-200 sl/min
HF (sl/min)
100 120 140 160 180 200

35. Belang van lactaatcurve?
TRAININGSZONES: PRAKTISCH

36. Belang van lactaatcurve?
EVALUATIE VAN GETRAINDHEID
Op anaërobe drempel:
aan hogere snelheid lopen
Meer verzuring aankunnen,
later opgeven