1. คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
สถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553
(ฉบับเดือนกรกฎาคม 2553)
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
Office of the Higher Education Commission (OHEC)

2. คํานํา
คณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา ซึ่งมีอํานาจ
หนาที่ในการกําหนดหลักเกณฑและแนวปฏิบัติตาง ๆ เพื่อสงเสริม สนับสนุน พัฒนาการดําเนินงานเกี่ยวกับ
การประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษาของประเทศไดมีนโยบายใหทบทวน
องคประกอบและตัวบงชี้การประกันคุณภาพการศึกษาภายใน รวมทั้งเสนอแนวทางการพัฒนากระบวนการ
ประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาภายในให มี ค วามทั น สมั ย สอดคล อ งกั บ บริ บ ทที่ เ ปลี่ ย นแปลงไปและความ
เคลื่อนไหวดานคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาระดับอุดมศึกษาตาง ๆ อาทิ กรอบแผนอุดมศึกษาระยะ
ยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551 – 2565) กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพ
การศึ ก ษาภายใน พ.ศ.2553 ประกาศกระทรวงศึ ก ษาธิ ก าร เรื่อ งมาตรฐานสถาบัน อุ ดมศึ ก ษา กรอบ
มาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ การรับรองวิทยฐานะสถาบันอุดมศึกษาเอกชน รวมทั้งการ
ประเมินคุ ณภาพภายนอกรอบสามที่ จะเริ่ม ตน ในปงบประมาณ 2554 จนถึง ปงบประมาณ 2558 ซึ่ง
คณะกรรมการการอุดมศึกษาไดใหความเห็นชอบใหเผยแพรและสงเสริมใหสถาบันอุดมศึกษานําไปใชเปน
แนวทางในการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ตั้งแตปการศึกษา 2553 เปนตนไป
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาจึงไดจัดทําคูมือการประกันคุณภาพการศึกษา
ภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553 ฉบับนี้ขึ้น โดยมีวัตถุประสงคใหสถาบันอุดมศึกษามี
แนวทางปฏิบัติในการกํากับและพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาที่ชัดเจนสอดคลองกับกรอบแผนพัฒนา
อุดมศึกษาระยะยาว มาตรฐานเกี่ยวกับการศึกษา ระดับอุดมศึกษาตาง ๆ ที่เกี่ยวของ และสามารถรองรับ
การประเมินคุณภาพภายนอกรอบสามอยางมีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผล และหวังเปนอยางยิ่งวา
เอกสารฉบับนี้จะเปนคูมือสงเสริมใหสถาบันอุดมศึกษาจัดการศึกษาไดอยางมีคุณภาพ และนําไปสูการ
สรางผลผลิตที่มีคุณภาพ สามารถตอบสนองสังคมและประเทศชาติตามเปาหมายของแตละกลุมสถาบัน
(นายสุเมธ แยมนุน)

เลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

3.
สารบัญ
สารบั ญ
หนา
คํานํา
สารบัญ
สารบัญตาราง
สารบัญแผนภูมิ
บทที่ 1 การประกันคุณภาพการศึกษาภายในระดับอุดมศึกษา 1
1. ความจําเปนและวัตถุประสงคของการประกันคุณภาพการศึกษา 1
ระดับอุดมศึกษา
2. พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม 3
(ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 กับการประกันคุณภาพการศึกษา
3. กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551 – 2565) 4
4. การประกันคุณภาพกับมาตรฐานการศึกษา 6
5. การประกันคุณภาพการศึกษาภายใน 8
5.1 กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพ 9
การศึกษา
5.2 แนวทางการพัฒนาระบบและกลไกการประกันคุณภาพ 12
การศึกษาภายใน
6. การเชื่อมโยงระหวางการประกันคุณภาพการศึกษาภายในและการ 13
ประเมินคุณภาพภายนอก
บทที่ 2 กระบวนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน 15
1. แนวทางการจัดการกระบวนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน 15
2. ขั้นตอนการประเมินคุณภาพการศึกษา 21
2.1 การเตรียมการของสถาบันกอนการตรวจเยี่ยมของผูประเมิน 21
2.2 การดําเนินการของสถาบันระหวางการตรวจเยี่ยมเพื่อประเมิน 25
คุณภาพ
2.3 การดําเนินการของสถาบันภายหลังการประเมินคุณภาพ 25
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

4.
สารบัญ (ตอ)
บทที่ 3 ตัวบงชี้และเกณฑการประเมินคุณภาพตามองคประกอบคุณภาพ 26
1. แนวทางการพัฒนาตัวบงชีเ้ พื่อการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน 26
ระดับอุดมศึกษา
2. คําชี้แจงอื่นๆ ในการนําตัวบงชี้ไปใชประเมินคุณภาพการศึกษา 30
ภายใน
3. นิยามศัพทที่ใชในตัวบงชี้ 31
4. องคประกอบคุณภาพ ตัวบงชี้ และเกณฑการประเมิน 39
องคประกอบที่ 1 ปรัชญา ปณิธาน วัตถุประสงค และแผน 39
ดําเนินการ
องคประกอบที่ 2 การผลิตบัณฑิต 43
องคประกอบที่ 3 กิจกรรมการพัฒนานักศึกษา 61
องคประกอบที่ 4 การวิจยั 66
องคประกอบที่ 5 การบริการวิชาการแกสงคมั 75
องคประกอบที่ 6 การทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม 79
องคประกอบที่ 7 การบริหารและการจัดการ 81
องคประกอบที่ 8 การเงินและงบประมาณ 90
องคประกอบที่ 9 ระบบและกลไกการประกันคุณภาพ 94
บทที่ 4 ตัวอยางแนวทางปฏิบัติเพื่อใหเปนไปตามเกณฑมาตรฐานดาน 98
กระบวนการ
บทที่ 5 การวิเคราะหตวบงชี้ตามองคประกอบคุณภาพ มาตรฐานการศึกษา
ั 145
ระดับอุดมศึกษา และมุมมองดานการบริหารจัดการ
1. ตัวบงชี้เพื่อการประเมินคุณภาพตามองคประกอบคุณภาพ 9 ดาน 145
2. ตัวบงชี้เพื่อการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานการอุดมศึกษา 147
3. ตัวบงชี้เพื่อการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา 150
4. ตัวบงชี้ตามมุมมองดานการบริหารจัดการ 155
รายการอางอิง 156
ภาคผนวก ก ตัวบงชี้ผลการดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา 158
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

5.
สารบัญตาราง
ตารางที่ หนา
5.1 องคประกอบคุณภาพ 9 ดานและตัวบงชีที่ใชประเมินคุณภาพตามองคประกอบ
้ 146
5.2 มาตรฐานการอุดมศึกษาและตัวบงชีที่ใชประเมินคุณภาพตามมาตรฐาน
้ 150
5.3 มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษาและตัวบงชีที่ใชประเมินคุณภาพตามมาตรฐาน
้ 154
5.4 มุมมองดานบริหารจัดการทีสําคัญและตัวบงชี้ตามมุมมองดานการบริหารจัดการ
่ 155
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

6.
สารบัญแผนภาพ
แผนภาพที่ หนา
1.1 ความเชื่อมโยงระหวางมาตรฐานการศึกษาและการประกันคุณภาพ 8
1.2 ความสัมพันธระหวางการประกันคุณภาพการศึกษาภายในกับการประเมินคุณภาพภายนอก 14
2.1 วงจรในการจัดกระบวนการประเมินคุณภาพภายใน 17
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

7. 1
บทที่ 1
การประกันคุณภาพการศึกษาภายในระดับอุดมศึกษา
1. ความจําเปนและวัตถุประสงคของการประกันคุณภาพการศึกษา ระดับอุดมศึกษา
ภารกิจหลักที่สถาบันอุดมศึกษาจะตองปฏิบัติมี 4 ประการ คือ การผลิตบัณฑิต การวิจัย การ
ใหบริการทางวิชาการแกสังคม และการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม การดําเนินการตามภารกิจทั้ง 4
ประการดังกลาว มีความสําคัญอยางยิ่งตอการพัฒนาประเทศทั้งระยะสั้นและระยะยาว ปจจุบันมีปจจัย
ภายในและภายนอกหลายประการที่ทําใหการประกันคุณภาพการศึกษาในระดับอุดมศึกษาเปนสิ่งจําเปนที่
จะตองเรงดําเนินการ ปจจัยดังกลาวคือ
1) คุณภาพของสถาบันอุดมศึกษาและบัณฑิตภายในประเทศ มีแนวโนมที่จะมีความแตกตาง
กันมากขึ้น ซึ่งจะกอใหเกิดผลเสียแกสงคมโดยรวมของประเทศในระยะยาว
ั
2) ความทาทายของโลกาภิวัตนตอการอุดมศึกษา ทั้งในประเด็นการบริการการศึกษาขาม
พรมแดน และการเคลื่อ นย า ยนั กศึก ษาและบัณฑิต อั น เปนผลจากการรวมตั วของประเทศในภู มิ ภาค
อาเซียน ซึ่งทั้งสองประเด็นตองการการรับประกันของคุณภาพการศึกษา
3) สถาบันอุดมศึกษามีความจําเปนที่จะตองสรางความมั่นใจแกสังคมวาสามารถพัฒนา
องคความรูและผลิตบัณฑิต ตอบสนองตอยุทธศาสตรการพัฒนาประเทศใหมากขึ้น ไมวาจะเปนการสราง
ขีดความสามารถในการแขงขันระดับสากล การพัฒนาภาคการผลิตจริงทั้งอุตสาหกรรมและบริการ การ
พัฒนาอาชีพ คุณภาพชีวิต ความเปนอยูระดับทองถิ่นและชุมชน
4) สถาบันอุดมศึกษาจะตองใหขอมูลสาธารณะ (public information) ที่เปนประโยชนตอ
ผูมสวนไดสวนเสีย ทั้งนักศึกษา ผูจางงาน ผูปกครอง รัฐบาล และประชาชนทั่วไป
ี
5) สั ง คมต อ งการระบบอุ ด มศึ ก ษาที่ เ ป ด โอกาสให ผู มี ส ว นได ส ว นเสี ย มี ส ว นร ว ม
(participation) มีความโปรงใส (transparency) และมีความรับผิดชอบซึ่งตรวจสอบได (accountability)
ตามหลักธรรมาภิบาล
6) พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545
กําหนดใหสถานศึกษาทุกแหงจัดใหมีระบบการประกันคุณภาพภายใน รวมถึงใหมีสํานักงานรับรอง
มาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษาทําหนาที่ประเมินคุณภาพภายนอก โดยการประเมินผลการจัด
การศึกษาของสถานศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

8. 2
7) คณะกรรมการการอุ ด มศึ ก ษาได ป ระกาศใช ม าตรฐานการอุ ด มศึ ก ษา เมื่ อ วั น ที่ 7
สิงหาคม 2549 เพื่อเปนกลไกกํากับมาตรฐานระดับกระทรวง ระดับคณะกรรมการการอุดมศึกษา และ
ระดับ หน ว ยงาน โดยทุก หน ว ยงานระดั บอุดมศึก ษาจะไดใชเ ป น กรอบการดํา เนิ น งานประกัน คุณภาพ
การศึกษา
8) กระทรวงศึกษาธิการไดมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่องมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2551 เพื่อเปนกลไกสงเสริมและกํากับใหสถาบันอุดมศึกษาจัดการศึกษาใหมี
มาตรฐานตามประเภทหรือกลุมสถาบันอุดมศึกษา 4 กลุม
9) กระทรวงศึกษาธิการไดมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิ
ระดับอุดมศึกษาแหงชาติ เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2552 และคณะกรรมการการอุดมศึกษาไดประกาศแนว
ทางการปฏิบัติตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2552 เพื่อให
การจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษาเปนไปตามมาตรฐานการอุดมศึกษาและเพื่อการประกันคุณภาพของ
บัณฑิตในแตละระดับคุณวุฒิและสาขาวิชา
ดวยความจําเปนดังกลาว สถาบันอุดมศึกษารวมกับตนสังกัดจึงจําเปนตองพัฒนาระบบและ
กลไกการประกันคุณภาพการศึกษา โดยมีวัตถุประสงคดังนี้
1) เพื่อตรวจสอบและประเมินการดําเนินงานของภาควิชา คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทา
และสถาบันอุดมศึกษาในภาพรวม ตามระบบคุณภาพและกลไกที่สถาบันนั้น ๆ กําหนดขึ้น โดยวิเคราะห
เปรียบเทียบผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้ในทุกองคประกอบคุณภาพวาเปนไปตามเกณฑและไดมาตรฐาน
2) เพื่อใหภาควิชา คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทาและสถาบันอุดมศึกษาทราบสถานภาพ
ของตนเองอั น จะนํ า ไปสู ก ารกํ า หนดแนวทางในการพั ฒ นาคุ ณ ภาพไปสู เ ป า หมาย (targets) และ
เปาประสงค (goals) ที่ตั้งไวตามจุดเนนของตนเองและเปนสากล
3) เพื่อใหภาควิชา คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทาและสถาบันอุดมศึกษาทราบจุดแข็ง จุด
ที่ควรปรับปรุง ตลอดจนไดรับขอเสนอแนะในการพัฒนาการดําเนินงานเพื่อเสริมจุดแข็ง และพัฒนาจุดที่
ควรปรับปรุงของสถาบันอยางตอเนื่อง
4) เพื่ อ ให ข อ มู ล สาธารณะที่ เ ป น ประโยชน ต อ ผู มี ส ว นได ส ว นเสี ย ทํ า ให มั่ น ใจว า
สถาบันอุดมศึกษาสามารถสรางผลผลิตทางการศึกษาที่มคุณภาพและไดมาตรฐานตามที่กําหนด
ี
5) เพื่ อให ห นว ยงานต น สัง กัด ของสถาบั น อุ ดมศึ ก ษาและหน ว ยงานที่ เ กี่ย วของ มีขอมูล
พื้นฐานที่จําเปนสําหรับการสงเสริมสนับสนุนการจัดการอุดมศึกษาในแนวทางที่เหมาะสม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

9. 3
2. พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 กับการ
ประกันคุณภาพการศึกษา
พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 ไดกําหนด
จุดมุงหมายและหลักการของการจัดการศึกษาที่มุงเนนคุณภาพและมาตรฐาน โดยกําหนดรายละเอียดไวใน
หมวด 6 มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา ซึ่งประกอบดวย “ระบบการประกันคุณภาพภายใน”
และ “ระบบการประกันคุณภาพภายนอก” เพื่อใชเปนกลไกในการผดุงรักษาคุณภาพและมาตรฐานของ
สถาบันอุดมศึกษา
การประกันคุณภาพภายใน เปนการสรางระบบและกลไกในการพัฒนา ติดตามตรวจสอบและ
ประเมินการดําเนินงานของสถานศึกษาใหเปนไปตามนโยบาย เปาหมายและระดับคุณภาพตามมาตรฐานที่
กําหนดโดยสถานศึกษาและหรือหนวยงานตนสังกัด โดยหนวยงานตนสังกัดและสถานศึกษากําหนดใหมีระบบ
การประกั น คุ ณภาพภายในสถานศึ ก ษาและให ถื อ ว า การประกั น คุ ณ ภาพภายในเป น ส ว นหนึ่ ง ของ
กระบวนการบริหารการศึกษาที่ตองดําเนินการอยางตอเนื่อง มีการจัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงาน
ประเมินคุณภาพภายในเสนอตอสภาสถาบัน หนวยงานตนสังกัด และหนวยงานที่เกี่ยวของเพื่อพิจารณา
และเปดเผยตอสาธารณชนเพื่อนําไปสูการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาและเพื่อรองรับการ
ประกันคุณภาพภายนอก
การประกันคุณภาพภายนอก เปนการประเมินคุณภาพการจัดการศึกษาเพื่อใหมีการติดตาม
และตรวจสอบคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา โดยคํานึงถึงความมุงหมาย หลักการ และ
แนวการจัดการศึกษาในแตละระดับ ซึ่งประเมินโดย “สํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพ
การศึกษา (องคการมหาชน) หรือเรียกชื่อยอวา “สมศ.” พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542
แก ไ ขเพิ่ ม เติ ม (ฉบั บ ที่ 2 ) พ.ศ.2545 ได กํ า หนดให ส ถานศึ ก ษาทุ ก แห ง ต อ งได รั บ การประเมิ น คุ ณ ภาพ
ภายนอกอยางนอย 1 ครั้งในทุกรอบ 5 ป นับตั้งแตการประเมินครั้งสุดทาย และเสนอผลการประเมินตอ
หนวยงานที่เกี่ยวของและสาธารณชน ซึ่ง สมศ. ไดดําเนินการประเมินคุณภาพภายนอกรอบแรก (พ.ศ.
2544-2548) เสร็จสิ้นไปแลว ปจจุบันอยูระหวางประเมินคุณภาพภายนอกรอบที่สอง (พ.ศ.2549-2553)
และการเตรียมการประเมินคุณภาพภายนอกรอบที่สาม (พ.ศ.2554-2558) ในการประเมินรอบที่สามของ
สมศ. เปนการประเมินทั้งระดับสถาบันและคณะวิชา แตหากสถาบันใดจัดการศึกษานอกสถานที่ตั้งหลัก
เชน วิทยาเขต หรือศูนย หรือหนวยจัดการศึกษานอกที่ต้ัง การประเมินจะครอบคลุมการจัดการนอกสถาน
ที่ตั้งหลักทั้งหมด นอกจากนั้น การประเมินคุณภาพจะมีความสอดคลองกับจุดเนนหรือกลุมสถาบันที่แตละ
สถาบันเลือกตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

10. 4
รูปแบบและวิธีการประเมินคุณภาพภายนอกจะเปนไปตามหลักเกณฑที่กําหนดโดยสํานักงาน
รับ รองมาตรฐานและประเมิ น คุ ณ ภาพการศึก ษา (องค ก ารมหาชน) ซึ่ง มี ห ลั ก การสํา คั ญ 5 ประการ1
ดังตอไปนี้
1) เปนการประเมินเพื่อมุงใหมีการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ไมไดมุงเนนเรื่องการตัดสิน
การจับผิด หรือการใหคุณ – ใหโทษ
2) ยึดหลักความเที่ยงตรง เปนธรรม โปรงใส มีหลักฐานขอมูลตามสภาพความเปนจริง
(evidence – based) และมีความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได (accountability)
3) มุงเนนในเรื่องการสงเสริมและประสานงานในลักษณะกัลยาณมิตรมากกวาการกํากับ
ควบคุม
4) สงเสริมการมีสวนรวมในการประเมินคุณภาพและการพัฒนาการจัดการศึกษาจากทุก
ฝายที่เกี่ยวของ
5) มุงสรางความสมดุลระหวางเสรีภาพทางการศึกษากับจุดมุงหมายและหลักการศึกษา
ของชาติตามที่กําหนดไวในพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 ใหเอกภาพเชิงนโยบาย แตยังคง
มี ค วามหลายหลายในทางปฏิ บั ติ โดยสถาบั น สามารถกํ า หนดเป า หมายเฉพาะและพั ฒ นาคุ ณ ภาพ
การศึกษาใหเต็มตามศักยภาพของสถาบันและผูเรียน
3. กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2551-2565)
กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) ไดกําหนดแนวทางการพัฒนา
และแกปญหาอุดมศึกษาที่ไรทิศทาง ซ้ําซอน ขาดคุณภาพ และขาดประสิทธิภาพ โดยใชกลไกการประเมิน
คุณภาพและมาตรฐานการศึกษาเปนกลไกหลักในการดําเนินการ กลาวคือ ใหมการสรางกลไกการประเมิน
ี
คุ ณ ภาพสถาบั น อุ ด มศึ ก ษาตามพั น ธกิ จ ของสถาบั น ในแต ล ะกลุ ม ซึ่ ง มี พื้ น ที่ บ ริ ก ารและจุ ด เน น ระดั บ
การศึกษาที่ตางกัน รวมทั้งมีพันธกิจและบทบาทในการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจของประเทศตางกันตาม
ความหลากหลาย ทั้งการพัฒนาฐานราก สังคม เศรษฐกิจรวมถึงการกระจายอํานาจในระดับทองถิ่น การ
ขับเคลื่อนภาคการผลิตในชนบท ทองถิ่นและระดับประเทศ จนถึงการแขงขันในโลกาภิวัตน ซึ่งระบบ
อุดมศึกษาแตละกลุมเหลานี้ จะนําไปสูการเปลี่ยนแปลงอุดมศึกษา และสงผลกระทบที่เปนประโยชนตอ
ประเทศอยางมีนัยสําคัญ อาทิ สามารถสรางความเปนเลิศไดตามพันธกิจของตัวเอง สามารถตอบสนองตอ
1
ดูเพิ่มเติม “คูมือการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา (ฉบับปรับปรุง : ธันวาคม 2549)” สํานักงานรับรอง
มาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน). หรือ http:// www.onesqa.or.th
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

11. 5
ยุทธศาสตรการพัฒนาประเทศดีขึ้น สงผลเชิงบวกตอการผลิต พัฒนาและการทํางานของอาจารย สามารถ
ปรับจํานวนของบัณฑิตในสาขาที่เปนความตองการของสังคม ลดการวางงาน โดยที่สถาบันอุดมศึกษาใน
กลุมเหลานี้มีกลไกรวมกันในการประกันคุณภาพ เพื่อใหนักศึกษาสามารถตอยอด ถายโอนแลกเปลี่ยนกัน
ไดระหวางกลุม และในระยะยาวการประเมินคุณภาพควรนําไปสูระบบรับรองวิทยฐานะ (accreditation) ที่
นักศึกษาและสาธารณะใหความเชื่อถือ เปนฐานและเงื่อนไขในการจัดสรรงบประมาณของรัฐ และการ
สนับสนุนจากภาคเอกชน รวมทั้งการโอนยายหนวยกิต
จากกรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ดั ง กล า ว กระทรวงศึ ก ษาธิ ก ารได มี ป ระกาศ
กระทรวงศึ ก ษาธิ ก าร เรื่ อ ง มาตรฐานสถาบั น อุ ด มศึ ก ษา ในป 2551 กํ า หนดประเภทหรื อ กลุ ม
สถาบันอุดมศึกษาเปน 4 กลุม คือ
กลุม ก วิทยาลัยชุมชน หมายความถึง สถาบันที่เนนการผลิตบัณฑิตระดับต่ํากวาปริญญา
ตรี จัดฝกอบรมสนองตอบความตองการของทองถิ่น เพื่อเตรียมกําลังคนที่มีความรูเขาสูภาคการผลิตจริง
ในชุมชน สถาบันสนับสนุนรองรับการเปลี่ยนอาชีพพื้นฐาน เชน แรงงานที่ออกจากภาคเกษตร เปนแหลง
เรียนรูที่สงเสริมใหประชาชนไดมีโอกาสเรียนรูตลอดชีวิตอันจะนําไปสูความเขมแข็งของชุมชนและการ
พัฒนาที่ยั่งยืน
กลุม ข สถาบันที่เนนระดับปริญญาตรี หมายความถึง สถาบันที่เนนการผลิตบัณฑิต
ระดับปริญญาตรี เพื่อใหไดบัณฑิตที่มีความรูความสามารถเปนหลักในการขับเคลื่อนการพัฒนาและการ
เปลี่ยนแปลงในระดับภูมิภาค สถาบันมีบทบาทในการสรางความเขมแข็งใหกับหนวยงาน ธุรกิจ และบุคคล
ในภู มิ ภ าค เพื่ อ รองรั บ การดํ า รงชี พ สถาบั น อาจมี ก ารจั ด การเรี ย นการสอนในระดั บ บั ณ ฑิ ต ศึ ก ษา
โดยเฉพาะระดับปริญญาโทดวยก็ได
กลุม ค สถาบันเฉพาะทาง หมายความถึง สถาบันที่เนนการผลิตบัณฑิตเฉพาะทางหรือ
เฉพาะกลุมสาขาวิชา ทั้งสาขาวิช าทางวิทยาศาสตรกายภาพ วิทยาศาสตรชีวภาพ สังคมศาสตรห รือ
มนุษยศาสตร รวมทั้งสาขาวิชาชีพเฉพาะทาง สถาบันอาจเนนการทําวิทยานิพนธหรือการวิจัย หรือเนน
การผลิตบัณฑิตที่มีความรู ความสามารถ ทักษะและสมรรถนะในการประกอบอาชีพระดับสูง หรือเนนทั้ง
สองดาน รวมทั้งสถาบันอาจมีบทบาทในการพัฒนาภาคการผลิตจริงทั้งอุตสาหกรรมและบริการ สถาบันใน
กลุมนี้อาจจําแนกไดเปน 2 ลักษณะคือ ลักษณะที่ 1 เปนสถาบันที่เนนระดับบัณฑิตศึกษา และลักษณะที่ 2
เปนสถาบันที่เนนระดับปริญญาตรี
กลุม ง สถาบันที่เนนการวิจัยขั้นสูงและผลิตบัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษาโดยเฉพาะ
ระดับปริญญาเอก หมายความถึง สถาบันที่เนนการผลิตบัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษาโดยเฉพาะระดับ
ปริญญาเอก และเนนการทําวิทยานิพนธและการวิจัยรวมถึงการวิจัยหลังปริญญาเอก สถาบันเนนการ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

12. 6
ผลิตบัณฑิตที่เปนผูนําทางความคิดของประเทศ สถาบันมีศักยภาพในการขับเคลื่อนอุดมศึกษาไทยใหอยูใน
แนวหนาระดับสากล มุงสรางองคความรูทฤษฎี และขอคนพบใหมทางวิชาการ
ดังนั้น การประกันคุณภาพการศึกษาจึงตองสรางกลไกการประเมินคุณภาพใหสอดรับกับการ
แบงกลุมสถาบันอุดมศึกษา 4 กลุมดังกลาว
4. การประกันคุณภาพกับมาตรฐานการศึกษา
พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ในหมวด
5 ที่วาดวยการบริหารและการจัดการศึกษา มาตรา 34 ไดกําหนดให คณะกรรมการการอุดมศึกษามีหนาที่
พิจารณาเสนอมาตรฐานการอุดมศึกษาที่สอดคลองกับความตองการตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แหงชาติ และสอดคลองกับมาตรฐานการศึกษาของชาติ โดยคํานึงถึงความเปนอิสระและความเปนเลิศทาง
วิชาการของสถาบันอุดมศึกษา คณะกรรมการการอุดมศึกษาจึงไดจัดทํามาตรฐานการอุดมศึกษาเพื่อใช
เปนกลไกระดับกระทรวง ระดับคณะกรรมการการอุดมศึกษา และระดับหนวยงาน เพื่อนําไปสูการกําหนด
นโยบายการพัฒนาการอุดมศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาตอไป มาตรฐานการอุดมศึกษาที่จัดทําขึ้นฉบับนี้ได
ใช ม าตรฐานการศึ ก ษาของชาติ ที่ เ ปรี ย บเสมื อ นร ม ใหญ เ ป น กรอบในการพั ฒ นา โดยมี ส าระสํ า คั ญ ที่
ครอบคลุมเป า หมายและหลักการของการจั ดการศึกษาระดั บอุดมศึก ษาของไทยและเป น มาตรฐานที่
คํานึงถึงความหลากหลายของกลุมหรือประเภทของสถาบันอุดมศึกษา เพื่อใหทุกสถาบันสามารถนําไปใช
กําหนดพันธกิจและมาตรฐานของการปฏิบัติงานได
มาตรฐานการอุดมศึกษาที่ปรากฏตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ ลงวันที่ 7 สิงหาคม
2549 ประกอบดวยมาตรฐาน 3 ดาน ไดแก มาตรฐานดานคุณภาพบัณฑิต มาตรฐานดานการบริหารจัดการ
การอุดมศึกษา และมาตรฐานดานการสรางและพัฒนาสังคมฐานความรูและสังคมแหงการเรียนรู มาตรฐาน
ยอยทั้ง 3 ดานนี้ อยูในมาตรฐานการศึกษาของชาติที่ประกอบดวยมาตรฐานยอย 3 มาตรฐานเชนกัน คือ
มาตรฐานที่ 1 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค ทั้งในฐานะพลเมืองและพลโลก มาตรฐานที่ 2 แนวการ
จัดการศึกษา มาตรฐานที่ 3 แนวการสรางสังคมแหงการเรียนรู/สังคมแหงความรู แตละมาตรฐานยอยของ
มาตรฐานการอุดมศึกษาจะมีความสอดคลองและสัมพันธกับมาตรฐานยอยของมาตรฐานการศึกษาของชาติ
เพื่อใหการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาบรรลุตามจุดมุงหมายและหลักการของการจัดการศึกษา
ของชาติ
นอกเหนื อ จากมาตรฐานการอุ ด มศึ ก ษาที่ เ ป น มาตรฐานแม บ ทแล ว คณะกรรมการการ
อุดมศึกษาไดจัดทํามาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา ตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2551 เพื่อนําไปสู
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

13. 7
การพัฒนาสถาบันอุดมศึกษาตามกลุมสถาบันที่มีปรัชญา วัตถุประสงค และพันธกิจในการจัดตั้งที่แตกตาง
กันไดอยางมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ประกอบดวยมาตรฐานหลัก 2 ดาน คือ มาตรฐานดานศักยภาพ
และความพรอมในการจัดการศึกษา และมาตรฐานดานการดําเนินการตามภารกิจของสถาบันอุดมศึกษา
และกําหนดกลุมสถาบันอุดมศึกษาเปน 4 กลุม ไดแก กลุม ก วิทยาลัยชุมชน กลุม ข สถาบันที่เนนระดับ
ปริญญาตรี กลุม ค สถาบัน เฉพาะทาง และกลุม ง สถาบั นที่เ นนการวิ จัย ขั้นสูง และผลิตบัณฑิตระดับ
บั ณ ฑิ ต ศึ ก ษาโดยเฉพาะระดั บ ปริ ญ ญาเอก นอกจากนั้ น ยั ง ได จั ด ทํ า กรอบมาตรฐานคุ ณ วุ ฒิ
ระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552 เพื่อใหเปนไปตามมาตรฐานการอุดมศึกษาและเพื่อเปนการประกัน
คุณภาพบัณฑิตในแตละระดับคุณวุฒิและสาขาวิชา โดยกําหนดใหคุณภาพของบัณฑิตทุกระดับคุณวุฒิและ
สาขาวิชาตองเปนไปตามมาตรฐานผลการเรียนรูอยางนอย 5 ดาน คือ ดานคุณธรรม จริยธรรม ดานความรู
ดานทักษะทางปญญา ดานทักษะความสัมพันธระหวางบุคคลและความรับผิดชอบ และดานทักษะการ
วิเคราะหเชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใชเทคโนโลยีสารสนเทศ
คณะกรรมการการอุ ด มศึ ก ษายัง ได กํา หนดเกณฑ ม าตรฐานอื่น ๆ อาทิ เกณฑม าตรฐาน
หลักสูตรระดับอุดมศึกษา หลักเกณฑการขอเปดและดําเนินการหลักสูตรระดับปริญญาในระบบการศึกษา
ทางไกล หลักเกณฑการกําหนดชื่ อปริญญา หลักเกณฑและแนวปฏิ บัติเกี่ยวกับการพิจารณาประเมิน
คุณภาพการจัดการศึกษานอกสถานที่ตั้งของสถาบันอุดมศึกษา เพื่อสงเสริมใหสถาบันอุดมศึกษาไดพัฒนา
ด า นวิ ช าการและวิ ช าชี พ รวมทั้ ง การพั ฒ นาคุ ณ ภาพและยกระดั บ มาตรฐานในการจั ด การศึ ก ษา
ระดับอุดมศึกษาใหมีความทัดเทียมกันและพัฒนาสูสากล ซึ่งทําใหสถาบันอุดมศึกษาสามารถจัดการศึกษา
ไดอยางยืดหยุน คลองตัว และตอเนื่องในทุกระดับการศึกษา ตลอดจนสะทอนใหเห็นถึงมาตรฐานคุณภาพ
การจัดการศึกษาในระดับอุดมศึกษา
เพื่อใหการจัดการศึกษาทุกระดับและทุกประเภทมีคุณภาพและไดมาตรฐานตามที่กําหนด
ทั้งมาตรฐานการศึกษาระดับชาติ มาตรฐานการอุดมศึกษา มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา และสัมพันธกับ
มาตรฐานและหลั ก เกณฑ ที่ เ กี่ ย วข อ งกั บ การจั ด การศึ ก ษาอื่ น ๆ รวมถึ ง กรอบมาตรฐานคุ ณ วุ ฒิ
ระดับอุดมศึกษาแหงชาติ จึงจําเปนตองมีระบบประกันคุณภาพที่พัฒนาขึ้นตามที่กําหนดไวในกฎกระทรวง
วาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ.2553 ทั้งนี้ ความเชื่อมโยงระหวาง
มาตรฐานการศึกษา หลักเกณฑที่เกี่ยวของ และการประกันคุณภาพการศึกษา สามารถแสดงในแผนภาพ
ที่ 1.1
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

14. 8
แผนภาพที่ 1.1 ความเชื่อมโยงระหวางมาตรฐานการศึกษาและการประกันคุณภาพ
มาตรฐานการศึกษาของชาติ
มาตรฐานที่ 1 มาตรฐานที่ 2 มาตรฐานที่ 3
คุณลักษณะของคนไทยที่พึง แนวทางการจัดการศึกษา แนวการสรางสังคมแหง
ประสงคทั้งในฐานะพลเมือง การเรียนรู/สังคมแหงความรู
และพลโลก
มาตรฐานดานการบริหาร มาตรฐานดานการสรางและพัฒนา
มาตรฐาน มาตรฐาน
จัดการการอุดมศึกษา สังคมฐานความรู
การอุดมศึกษา ดานคุณภาพบัณฑิต
และสังคมแหงการเรียนรู
หลักเกณฑกํากับ การประกันคุณภาพภายใน ภายใตตัวบงชี้ตามองคประกอบคุณภาพ 9 ดาน
มาตรฐาน รวมถึง
มาตรฐานสถาบันอุดม
ผลผลิตทางการศึกษาที่ไดคุณภาพ
ศึกษาและกรอบ
มาตรฐานคุณวุฒิระดับ
อุดมศึกษาแหงชาติ
5. การประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
กอนมีประกาศพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 ทบวงมหาวิทยาลัยไดตระหนัก
ดีถึงความสําคัญของการประกันคุณภาพการศึกษาและไดจัดทําประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง นโยบาย
และแนวปฏิบัติในการประกันคุณภาพการศึกษาระดับอุดมศึกษามาตั้งแตป พ.ศ. 2539 เพื่อเปนแนวทางใน
การประกันคุณภาพการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาตามหลักการสําคัญ 3 ประการ คือ การใหเสรีภาพทาง
วิชาการ (academic freedom) ความมีอิสระในการดําเนินการของสถาบัน (institutional autonomy) และ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

15. 9
ความพรอมของสถาบันที่จะรับการตรวจสอบคุณภาพจากภายนอกตามหลักการของความรับผิดชอบที่
ตรวจสอบได (accountability)
ตอมาพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 ได
ระบุใหหนวยงานตนสังกัดและสถานศึกษาจัดใหมีระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ประกอบกับ
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.2546 และกฎกระทรวงแบงสวนราชการ
กําหนดใหสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา มีหนาที่พิจารณาเสนอนโยบาย แผนพัฒนา และ
มาตรฐานการอุดมศึกษาที่สอดคลองกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ และแผนการศึกษาแหงชาติ
สนับสนุนทรัพยากร ติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษา โดยคํานึงถึง
ความเปนอิสระและความเปนเลิศทางวิชาการของสถานศึกษาระดับปริญญาตามกฎหมายวาดวยการจัดตั้ง
สถานศึกษาแตละแหงและกฎหมายที่เกี่ยวของ สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาจึงมีหนาที่รวมกับ
สถานศึกษาในการจัดใหมีระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน โดยมีรายละเอียดดังนี้
5.1 กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา
หลั ง จากที่ พ ระราชบั ญ ญั ติ ก ารศึ ก ษาแห ง ชาติ พ.ศ.2542 มี ผ ลบั ง คั บ ใช สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา (ทบวงมหาวิทยาลัยเดิม) ในฐานะหนวยงานตนสังกัดที่ทําหนาที่กํากับดูแล
สถาบันอุดมศึกษา ไดเสนอระบบการประกันคุณภาพการศึกษาใหคณะรัฐมนตรีพิจารณาเพื่อใหสอดคลอง
กับเจตนารมณแหงพระราชบัญญัตฉบับดังกลาว ซึ่งคณะรัฐมนตรีในการประชุมเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2543
ิ
ได มี ม ติ เ ห็ น ชอบกั บ ระบบประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาของสํ า นั ก งานคณะกรรมการการอุ ด มศึ ก ษา
(ทบวงมหาวิทยาลัยเดิม) ซึ่งตอมาไดจัดทําเปนประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง ระบบ หลักเกณฑ
และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2545 เพื่อใชเปนแนวปฏิบัติ
สาระสําคัญของประกาศฉบับนี้ระบุใหทบวงมหาวิทยาลัยสนับสนุนและสงเสริมสถาบันอุดมศึกษาจัดทํา
ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในตามภารกิจหลักของสถาบันอุดมศึกษาใหมีประสิทธิภาพและ
ประสิ ท ธิ ผ ล รวมทั้ ง ให มี ก ารประเมิ น ผลและติ ด ตามตรวจสอบคุ ณ ภาพและมาตรฐานการศึ ก ษาของ
สถาบันอุดมศึกษาจากภายใน หรือโดยหนวยงานตนสังกัดที่มีหนาที่กํากับดูแลสถาบันการศึกษาเพื่อเตรียม
ความพรอมสําหรับการประเมินคุณภาพจากภายนอก รวมถึงสนับสนุนใหมีการแตงตั้งคณะกรรมการ
ประกันคุณภาพภายในระดับอุดมศึกษาขึ้นในแตละคณะวิชาหรือสถาบันอุดมศึกษา เพื่อกําหนดนโยบาย
หลักเกณฑ แนวทาง วิธีการตรวจสอบและประเมินระบบกลไกและประเมินผลการดําเนินงานการประกัน
คุณภาพการศึกษาภายในของแตละคณะวิชาหรือสถาบันอุดมศึกษา
หลังจากดําเนินการตามประกาศฉบับป พ.ศ. 2545 ไประยะหนึ่ง สํานักงานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษาจึงไดจัดทํากฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

16. 10
ภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2546 เพื่อใหเปนไปตามพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ
พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ในมาตรา 5 และมาตรา 47 วรรคสอง โดยสาระสําคัญ
เกี่ยวกับระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายในของกฎกระทรวงฉบับนี้ยังคงไวตามประกาศ
ทบวงมหาวิทยาลัยฯ พ.ศ. 2545 ซึ่งสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาไดถือปฏิบัติมาอยางตอเนื่อง
ตอมาในป 2553 กระทรวงศึกษาธิการไดออกกฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกัน
คุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2553 แทนฉบับเดิม โดยรวมการประกันคุ ณภาพภายในและภายนอกของ
การศึกษาทุกระดับไวในฉบับเดียวกัน มีคณะกรรมการประกันคุณภาพภายในระดับอุดมศึกษาทําหนาที่
หลัก 2 ประการคือ 1) วางระเบียบหรือออกประกาศกําหนดหลักเกณฑและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการประกัน
คุ ณ ภาพภายในระดั บ อุ ด มศึ ก ษา เพื่ อ ส ง เสริ ม สนั บ สนุ น และพั ฒ นาการประกั น คุ ณ ภาพภายใน
ระดับอุดมศึกษา โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการการอุดมศึกษา และ 2) เสนอแนะแนวทางปรับปรุง
และพัฒนาคุณภาพการศึกษาแกสถานศึกษา โดยนําผลการประเมินคุณภาพทั้งภายในและภายนอกไป
ปรับปรุงคุณภาพการศึกษาอยางตอเนื่อง นอกจากนี้ ยังมีการปรับเปลี่ยนใหระบบการประกันคุณภาพ
ภายในประกอบดวย การประเมินคุณภาพ การติดตามตรวจสอบคุณภาพ และการพัฒนาคุณภาพ และ
กําหนดใหหนวยงานตนสังกัดจัดใหมีการติดตามตรวจสอบคุณภาพการศึกษาอยางนอยหนึ่งครั้งในทุกสาม
ปและแจ งผลให ส ถานศึ ก ษาระดั บอุ ดมศึก ษาทราบ รวมทั้ง เป ด เผยผลการติ ด ตามตรวจสอบคุณภาพ
การศึกษาตอสาธารณชน
5.1.1 หลักเกณฑการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
หลั ก เกณฑ ก ารประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาภายในที่ ร ะบุ ใ นกฎกระทรวงให
พิจารณาจากประเด็นตอไปนี้
1) ระบบการประกั น คุ ณ ภาพภายในของคณะวิ ช าและสถานศึ ก ษา
ระดับอุดมศึกษา โดยคํานึงถึงมาตรฐานการศึกษาระดับอุดมศึกษาตามที่กระทรวงศึกษาธิการประกาศ
กําหนด
2) ผลการปฏิบัติงานของคณะวิชาและสถานศึกษาระดับอุดมศึกษาตามระบบ
การประกันคุณภาพภายในที่กําหนดไว
3) ประสิทธิภาพและประสิทธิผลการดําเนินงานตามระบบการประกันคุณภาพ
ภายในที่สงผลตอคุณภาพการศึกษาตามตัวบงชี้คุณภาพการศึกษา

5.1.2 วิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
วิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในที่ระบุในกฎกระทรวงใหใชแนวปฏิบัติดังนี้
1) ให ค ณะวิ ช าและสถานศึ ก ษาระดั บ อุ ด มศึ ก ษาจั ด ให มี ห น ว ยงานหรื อ
คณะกรรมการที่รับผิดชอบการดําเนินการดานการประกันคุณภาพขึ้น โดยมีหนาที่พัฒนา บริหารและ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

17. 11
ติดตามการดําเนินการประกันคุณภาพภายใน ตลอดจนประสานกับหนวยงานภายนอก เพื่อใหเกิดความ
มั่นใจวาการจัดการศึกษาจะเปนไปอยางมีประสิทธิภาพ
2) ใหคณะวิชาและสถานศึกษาระดับอุดมศึกษาพัฒนาระบบการประกันคุณภาพ
ภายใน เพื่อใชกํากับ ติดตาม ตรวจสอบและประเมินคุณภาพการศึกษาใหมีประสิทธิภาพภายใตกรอบ
นโยบายและหลักการที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษากําหนด
3) ให ค ณะวิ ช าและสถานศึ ก ษาระดั บ อุ ด มศึ ก ษาดํ า เนิ น การตามระบบการ
ประกันคุณภาพภายใน โดยถือเปนสวนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษา
4) ใหคณะวิชาและสถานศึกษาระดับอุดมศึกษาจัดใหมีระบบและกลไกควบคุม
คุณภาพขององคประกอบตางๆ ที่ใชในการผลิตบัณฑิต ดังนี้ (1) หลักสูตรการศึกษาในสาขาวิชาตางๆ (2)
คณาจารยและระบบการพัฒนาคณาจารย (3) สื่อการศึกษาและเทคนิคการสอน (4) หองสมุดและแหลง
การเรียนรูอื่น (5) อุปกรณการศึกษา (6) สภาพแวดลอมในการเรียนรูและบริการการศึกษา(7) การวัดผล
การศึ ก ษาและสั ม ฤทธิ ผ ลทางการเรี ย นของนั ก ศึ ก ษา (8) องค ป ระกอบอื่ น ตามที่ แ ต ล ะสถานศึ ก ษา
ระดับอุดมศึกษาเห็นสมควร
ทั้ ง นี้ ให แ ต ล ะคณะวิ ช าและสถานศึ ก ษาระดั บ อุ ด มศึ ก ษาจั ด ให มี ร ะบบการ
ติดตามตรวจสอบคุณภาพการศึกษาตามที่เห็นสมควร โดยใหสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
สงเสริมและสนับสนุนใหมีการพัฒนาดานการประกันคุณภาพการศึกษาในระดับคณะวิชาของสถานศึกษา
ระดับอุดมศึกษาอยางตอเนื่อง
5.1.3 การรายงานผลการประกันคุณภาพการศึกษา
ระบบการประกั น คุ ณ ภาพภายในถื อ เป น ส ว นหนึ่ ง ของกระบวนการบริ ห าร
การศึ ก ษาที่ ค ณะวิ ช าและสถานศึ ก ษาระดั บ อุ ด มศึ ก ษาต อ งดํ า เนิ น การอย า งมี ร ะบบและต อ เนื่ อ ง
สถานศึกษาระดับอุดมศึกษาตองจัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงานการประเมินคุณภาพภายในเสนอตอ
สภาสถาบัน หนวยงานตนสังกัด และหนวยงานที่เกี่ยวของเพื่อพิจารณาและเปดเผยตอสาธารณชน โดย
ใหสอดคลองกับเจตนารมณและแนวทางของพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม
(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545
5.1.4 การติดตามตรวจสอบของตนสังกัด
ให ห น ว ยงานต น สั ง กั ด ของสถานศึ ก ษาระดั บ อุ ด มศึ ก ษาจั ด ให มี ก ารติ ด ตาม
ตรวจสอบคุณภาพการศึกษานั้นอยางนอยหนึ่งครั้งในทุกสามปและแจงผลใหสถานศึกษาระดับอุดมศึกษา
ทราบ รวมทั้งเปดเผยผลการติดตามตรวจสอบคุณภาพการศึกษาตอสาธารณชน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

18. 12
5.2 แนวทางการพัฒนาระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
5.2.1 ระบบการประกันคุณภาพการศึกษา
สถาบันอุดมศึกษาอาจพัฒนาระบบประกันคุณภาพที่เหมาะสมสอดคลองกับระดับการ
พัฒนาของสถาบัน โดยอาจเปนระบบประกันคุณภาพที่ใชกันแพรหลายในระดับชาติหรือนานาชาติ หรือ
เปนระบบเฉพาะที่สถาบันพัฒนาขึ้นเอง แตไมวาจะเปนระบบคุณภาพแบบใดจะตองมีกระบวนการทํางาน
ที่เริ่มตนจากการวางแผน การดําเนินงานตามแผน การตรวจสอบประเมิน และการปรับปรุงพัฒนา ทั้งนี้
เพื่อใหการดําเนินภารกิจของสถาบันบรรลุเปาประสงคและมีพัฒนาการอยางตอเนื่อง ขณะเดียวกันก็เปน
หลักประกันแกสาธารณชนใหมั่นใจวาสถาบันอุดมศึกษาสามารถสรางผลผลิตทางการศึกษาที่มีคุณภาพ
5.2.2 มาตรฐาน ตัวบงชี้และเกณฑประเมินคุณภาพ
มาตรฐานเป น กรอบสํ า คั ญ ในการดํ า เนิ น งานของสถาบั น อุ ด มศึ ก ษา คื อ
มาตรฐานการอุดมศึกษา อยางไรก็ตาม ในปจจุบันสถาบันอุดมศึกษาตาง ๆ ยังตองดําเนินการใหไดตาม
มาตรฐานและหลักเกณฑอื่น ๆ ที่เกี่ยวของอีกมาก เชน มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา กรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ เกณฑมาตรฐานหลักสูตรระดับอุดมศึกษา มาตรฐานเพื่อการประเมิน
คุณภาพภายนอกของ สมศ. กรอบการปฏิบัติราชการตามมิติดานตาง ๆ ของสํานักงานคณะกรรมการ
พัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) ในกรณีมหาวิทยาลัยของรัฐ เปนตน
ตัวบงชี้เปนขอกําหนดของการประกันคุณภาพภายในที่พัฒนาขึ้นในองคประกอบ
คุณภาพ 9 ดานที่มีความครอบคลุมพันธกิจหลัก 4 ประการของการอุดมศึกษาและพันธกิจสนับสนุน ไดแก
(1) ปรัชญา ปณิธาน วัตถุประสงคและแผนดําเนินการ (2) การผลิตบัณฑิต (3) กิจกรรมการพัฒนา
นักศึกษา (4) การวิจัย (5) การบริการทางวิชาการแกสังคม (6) การทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม (7) การ
บริหารและการจัดการ (8) การเงินและงบประมาณ และ (9) ระบบและกลไกการประกันคุณภาพ ซึ่งตัวบงชี้
ดังกลาวสามารถชี้วัดคุณลักษณะที่พึงประสงคตามมาตรฐานการอุดมศึกษา มาตรฐานและหลักเกณฑอื่น ๆ ที่
เกี่ยวของกับองคประกอบคุณภาพนั้นๆ ไดทั้งหมด ดังนั้น ในบทที่ 3 ของคูมือฉบับนี้จึงไดพัฒนาตัวบงชี้ที่
สถาบันอุดมศึกษาจําเปนตองใชประเมินคุณภาพภายใน ทั้งตัวบงชี้ที่ใชประเมินปจจัยนําเขา กระบวนการ
และผลผลิตหรือผลลัพธ นอกจากนี้ ตัวบงชี้ที่ใชประเมินกระบวนการยังไดนําเสนอตัวอยางแนวทางปฏิบัติ
เพื่อใหเปนไปตามมาตรฐานไวดวยในบทที่ 4 เพื่อประโยชนของสถาบันอุดมศึกษาในการนําตัวบงชี้ดังกลาว
ไปใช
เกณฑการประเมินเปนมาตรวัดของแตละตัวบงชี้ซึ่งพัฒนาจากเกณฑและแนว
ปฏิบติที่เปนมาตรฐานซึ่งกําหนดโดยสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา หรือโดยหนวยงานที่เกี่ยวของ
ั
อาทิ สมศ. ทั้งนี้ เพื่อใหการประเมินคุณภาพการศึกษามีความสอดคลองไปในแนวทางเดียวกัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

19. 13
5.2.3 กลไกการประกันคุณภาพ
ในดานของกลไกการประกันคุณภาพ ผูที่มีความสําคัญสงผลใหการดําเนินงาน
ประสบความสําเร็จและนําไปสูการพัฒนาคุณภาพอยางตอเนื่องคือ คณะกรรมการระดับนโยบายและ
ผูบริหารสูงสุดของสถาบันที่จะตองใหความสําคัญและกําหนดนโยบายการประกันคุณภาพการศึกษาที่
ชัดเจนและเขาใจรวมกันทุกระดับ โดยมอบหมายใหหนวยงานหรือคณะกรรมการรับผิดชอบในการติดตาม
ตรวจสอบ ประเมิน และกระตุนใหเกิดการพัฒนาคุณภาพอยางตอเนื่อง หนาที่สําคัญประการหนึ่งของ
คณะกรรมการหรือหนวยงานนี้ คือ การจัดระบบประกันคุณภาพพรอมทั้งตัวบงชี้และเกณฑการประเมิน
คุณภาพที่เหมาะสมสําหรับสถาบัน ระบบประกันคุณภาพที่ใชตองสามารถเชื่อมโยงใหเกิดคุณภาพของการ
ปฏิบัติงาน ตั้งแตระดับบุคคล ระดับภาควิชาหรือสาขาวิชา ระดับคณะวิชาไปจนถึงระดับสถาบัน โดยอาจ
จําเปนตองจัดทําคูมือคุณภาพในแตละระดับเพื่อกํากับการดําเนินงาน แตที่สําคัญคณะกรรมการหรือ
หนวยงานนี้ตองประสานงานและผลักดันใหเกิดระบบฐานขอมูลและสารสนเทศที่มประสิทธิภาพซึ่งสามารถ
ี
ใชงานรวมกันไดในทุกระดับ
5.2.4 ระบบฐานขอมูลและระบบสารสนเทศ
การวิเคราะหและวัดผลดําเนินงานเปนสิ่งจําเปนในกระบวนการประกันคุณภาพ
การวัดและวิเคราะหผลการดําเนินงานจะไมสามารถทําไดอยางถูกตองและมีประสิทธิภาพหากปราศจาก
ฐานขอมูลและระบบสารสนเทศที่เปนจริง ถูกตองตรงกันทุกระดับตั้งแตระดับบุคคล ภาควิชา คณะวิชา
และสถาบั น ตลอดจนเป น ข อ มู ล ที่ ส ามารถเรี ย กใช ไ ด อ ย า งรวดเร็ ว ดั ง นั้ น ระบบสารสนเทศที่ ดี มี
ประสิทธิภาพจึงเปนปจจัยสําคัญยิ่งที่จะสงผลตอความสําเร็จของการประกันคุณภาพการศึกษา และสงผล
ตอคุณภาพในทุกขั้นตอนการดําเนินงานตั้งแตการวางแผน การปฎิบัติงานประจํา การตรวจสอบประเมิน
ตลอดจนถึงการปรับปรุงและพัฒนา
6. การเชื่อมโยงระหวางการประกันคุณภาพการศึกษาภายในและการประเมินคุณภาพภายนอก
ตามมาตรา 48 ของพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.
2545 ระบุวา “ใหหนวยงานตนสังกัดและสถานศึกษาจัดใหมีระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาและ
ใหถือวาการประกันคุณภาพภายในเปนสวนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษาที่ตองดําเนินการอยาง
ตอเนื่อง” ในขณะที่มาตรา 49 ของพระราชบัญญัติฉบับเดียวกันระบุถึงการประเมินคุณภาพภายนอกไววา “ให
มีสํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา มีฐานะเปนองคการมหาชนทําหนาที่พัฒนา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

20. 14
เกณฑ วิธีการประเมินคุณภาพภายนอก และทําการประเมินผลการจัดการศึกษาเพื่อใหมีการตรวจสอบ
คุณภาพของสถานศึกษา”
จากขอมูลขางตนจะเห็นวาการประกันคุณภาพการศึกษาภายในเปนสวนหนึ่งของกระบวนการ
บริหารการศึกษาปกติที่ตองดําเนินการอยางตอเนื่อง โดยมีการควบคุมดูแลปจจัยที่เกี่ยวของกับคุณภาพ มีการ
ตรวจสอบ ติดตามและประเมินผลการดําเนินงานเพื่อนําไปสูการพัฒนาปรับปรุงคุณภาพอยางสม่ําเสมอ ดวย
เหตุนี้ระบบประกันคุณภาพภายในจึงตองดูแลทั้งปจจัยนําเขา (input) กระบวนการ (process) และผลผลิต
หรือผลลัพธ (output/outcome) ซึ่งตางจากการประเมินคุณภาพภายนอกที่เนนการประเมินผลการจัด
การศึกษา ดังนั้น ความเชื่อมโยงระหวางการประกันคุณภาพภายในกับการประเมินคุณภาพภายนอกจึงเปน
สิ่งจําเปน โดยไดเชื่อมโยงใหเห็นจากแผนภาพที่ 1.2
แผนภาพที่ 1.2 ความสัมพันธระหวางการประกันคุณภาพการศึกษาภายในกับการประเมินคุณภาพภายนอก
การประกันคุณภาพภายใน การประเมินคุณภาพภายนอก
การปฏิบัติงาน การประเมิน
รายงาน การติดตาม
ของสถาบัน ตนเองของ รายงานประจําป การตรวจเยี่ยม
ผลการประเมิน ผล
สถาบัน
ติดตามตรวจสอบโดยตนสังกัดทุก 3 ป
ขอมูลปอนกลับ
ขอมูลปอนกลับ
จากแผนภาพที่ 1.2 จะเห็นวา เมื่อสถาบันอุดมศึกษามีการดําเนินการประกันคุณภาพภายใน
แลว จําเปนตองจัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงานประเมินคุณภาพภายใน ซึ่งเปนผลจากการ
ประกันคุณภาพภายในหรือเรียกวา รายงานการประเมินตนเอง (Self Assessment Report : SAR) เพื่อ
นําเสนอสภาสถาบัน หนวยงานตนสังกัด หนวยงานที่เกี่ยวของ และเปดเผยตอสาธารณชน เอกสารดังกลาว
จะเปนเอกสารเชื่อมโยงระหวางการประกันคุณภาพภายในของสถาบัน การติดตามตรวจสอบของตนสังกัด
และการประเมินคุณภาพภายนอก โดยสํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการ
มหาชน) หรือ สมศ. ดังนั้น สถาบันอุดมศึกษาจําเปนตองจัดทํารายงานการประเมินตนเองที่มีความลุมลึก
สะทอนภาพที่แทจริงของสถาบันในทุกองคประกอบคุณภาพ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

21. 15
บทที่ 2
กระบวนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน
1. แนวทางการจัดการกระบวนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน
จุดมุงหมายของการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในก็เพื่อตรวจสอบและประเมินการ
ดําเนินงานของสถาบันตามระบบและกลไกที่สถาบันนันๆ ไดกําหนดขึ้น ทั้งนี้ เพื่อใหสถาบันไดทราบ
้
สถานภาพที่แทจริง อันจะนําไปสูการกําหนดแนวทางและพัฒนาคุณภาพตามเกณฑและมาตรฐานที่ตั้งไว
อยางตอเนื่อง การประเมินคุณภาพที่มประสิทธิภาพนัน ทั้งคณะผูประเมินและสถาบันที่รับการประเมิน
ี ้
จําเปนตองกําหนดบทบาทหนาที่ของตนเองอยางเหมาะสม และสอดคลองกับกฎกระทรวงวาดวยระบบ
หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2553
ทั้งนี้ สถาบันตองวางแผนจัดกระบวนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในใหเสร็จกอนสิ้นป
การศึกษาที่จะเริ่มวงรอบการประเมิน เพื่อประโยชนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถาบัน ดังนี้
1) เพื่ อใหสามารถนํ าผลการประเมิน และขอเสนอแนะไปใช ปรั บปรุง และพั ฒ นาการจัด
การศึ ก ษาได ทั น ในป ก ารศึ ก ษาถั ด ไป และตั้ ง งบประมาณได ทั น ก อ นเดื อ นตุ ล าคม (กรณี ที่ เ ป น
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ)
2) เพื่ อ ให ส ามารถจั ด ทํ า รายงานประจํ า ป ที่ เ ป น รายงานประเมิ น คุ ณ ภาพภายในส ง ให
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาและเผยแพรตอสาธารณชนไดภายใน 120 วัน นับจากวันสิ้นป
การศึกษาของแตละสถาบัน
เพื่อใหการประกันคุณภาพการศึกษาเกิดประโยชนดังที่กลาวขางตน จึงควรมีแนวทางการจัด
กระบวนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน ดังปรากฏในตารางที่ 2.1 ตารางดังกลาวสามารถแยกได
เปน 4 ขั้นตอนตามระบบการพัฒนาคุณภาพ PDCA คือ การวางแผน (plan) การดําเนินงานและเก็บขอมูล
(do) การประเมินคุณภาพ (check) และการเสนอแนวทางปรับปรุง (act) โดยมีรายละเอียดดังนี้
P = กิจกรรมขอที่ 1 เริ่มกระบวนการวางแผนการประเมินตั้งแตตนปการศึกษา โดยนําผลการ
ประเมินปกอนหนานี้มาใชเปนขอมูลในการวางแผนดวย กรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงระบบ
ประกั น คุ ณ ภาพหรื อ ตั ว บ ง ชี้ ห รื อ เกณฑ ก ารประเมิ น จะต อ งมี ก ารประกาศให ทุ ก
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

22. 16
หนวยงานในสถาบันไดรับทราบและถือปฏิบัติโดยทั่วกันกอนเริ่มปการศึกษา เพราะตอง
เก็บขอมูลตั้งแตเดือนมิถุนายน
D = กิจกรรมขอที่ 2 ดําเนินงานและเก็บขอมูลบันทึกผลการดําเนินงานตั้งแตตนปการศึกษา
คือเดือนที่ 1 – เดือนที่ 12 ของปการศึกษา (เดือนมิถุนายน – เดือนพฤษภาคม ปถัดไป)
C = กิจกรรมขอที่ 3 – 8 ดําเนินการประเมินคุณภาพในระดับภาควิชา คณะวิชาหรือ
หนวยงานเทียบเทา และสถาบัน ระหวางเดือนมิถุนายน – สิงหาคม ของปการศึกษา
ถัดไป
A = กิจกรรมขอที่ 9 วางแผนปรับปรุงและดําเนินการปรับปรุงตามผลการประเมิน โดย
คณะกรรมการบริหารของสถาบันอุดมศึกษานําขอเสนอแนะและผลการประเมินของ
คณะกรรมการประเมินคุณภาพภายในมาวางแผนปรับปรุงการดําเนินงาน (รวมทั้ง
ข อ เสนอแนะของสภามหาวิ ท ยาลั ย ) มาทํ า แผนปฏิ บั ติ ก ารประจํ า ป แ ละเสนอตั้ ง
งบประมาณปถัดไป หรือจัดทําโครงการพัฒนาและเสนอใชงบประมาณกลางปหรือ
งบประมาณพิเศษก็ได
สํ า หรับ กิ จ กรรมข อ ที่ 10 ในตารางดั ง กล า วเป น กิ จ กรรมที่ส ถาบั น อุ ด มศึ ก ษาทุก แหง ต อ ง
ดํ า เนิ น การตามกฎหมาย เพื่ อ ประโยชน ข องสถาบั น ในการปรั บ ปรุ ง คุ ณ ภาพ และเพื่ อ ประโยชน ข อง
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาและหนวยงานตนสังกัดใชเปนขอมูลประกอบการตัดสินใจเชิง
นโยบาย เพื่อการสงเสริมสนับสนุนคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาของชาติใหทัดเทียมกับนานาอารยะ
ประเทศและมีความเปนสากล
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

23. 17
ตารางที่ 2.1 วงจรในการจัดกระบวนการประเมินคุณภาพภายใน
เปรียบเทียบปงบประมาณกับปการศึกษา ต.ค.- พค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
(เปดเทอม)
ปงบประมาณ (ตค.- กย.) ปงบประมาณถัดไป
ปการศึกษา (มิ.ย. – พ.ค.)
มิ.ย.
กิจกรรมดําเนินการ ต.ค.- พค. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
(เปดเทอม)
1. สถาบันวางแผนการประเมินคุณภาพประจําป พ.ค.- มิ.ย.
การศึ ก ษาใหม โ ดยประกาศตั ว บ ง ชี้ ก อ นเริ่ ม ต น ป
การศึกษาใหมและแจกคูมือการจัดทํา SAR (กรณีที่มี
การเปลี่ ย นแปลงตั ว บ ง ชี้ วิ ธี ก ารและกํ า หนดการ
ประเมินคุณภาพภายในประจําป)
2. สถาบันเก็บขอมูลระยะ 12 เดือนตามตัวบงชี้ที่
ไดประกาศใชบนระบบ CHE QA Online (มีทีมงานให
คํ า ปรึ ก ษากั บ บุ ค ลากร และหรื อ หน ว ยงาน และหรื อ
ภาควิ ชาในการเก็บ ขอ มูลพร อ มทั้ง พิจารณาปรั บปรุ ง
การดําเนินการตามความเหมาะสม)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

24. 18
มิ.ย.
กิจกรรมดําเนินการ ต.ค.- พค. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
(เปดเทอม)
3. ภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทาจัดทํา SAR
และเตรียมการประเมินระดับภาควิชาหรือหนวยงาน
เทียบเทา และแตงตั้งกรรมการประเมินระดับภาควิชา
หรือหนวยงานเทียบเทา
4. ประเมิ น ระดั บ ภาควิ ช าหรื อ หน ว ยงาน
เทียบเทา
5. คณะนําผลการประเมินระดับภาควิชาหรือ
หน ว ยงานเที ย บเทา มาจั ด ทํ า SAR บนระบบ CHE
QA Online และเตรียมการประเมินระดับคณะวิชา
หรื อ หน ว ยงานเที ย บเท า และแต ง ตั้ ง กรรมการ
ประเมินระดับคณะวิชาและหนวยงานเทียบเทา
6. ประเมิ น ระดั บ คณะวิ ช าหรื อ หน ว ยงาน
เทียบเทาบนระบบ CHE QA Online
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

25. 19
มิ.ย.
กิจกรรมดําเนินการ ต.ค.- พค. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
(เปดเทอม)
7. สถาบันนําผลการประเมินระดับคณะวิชาหรือ
หนวยงานเทียบเทามาจัดทํา SAR บนระบบ CHE QA
Online และเตรียมการประเมินระดับสถาบันและแตงตั้ง
กรรมการประเมินระดับสถาบัน
8. ประเมินระดับสถาบันบนระบบ CHE QA
Online และนําผลการประเมินเสนอสภาสถาบันเพื่อ
พิ จ ารณาวางแผนพั ฒ นาสถาบั น ในป ก ารศึ ก ษา
ถัดไป
9. ผูบริหารของสถาบันอุดมศึกษานําผลการ
ประเมินและขอเสนอแนะของคณะกรรมการประเมิน
คุ ณ ภาพภายใน (รวมทั้ ง ข อ เสนอแนะของสภา
สถาบัน) มาวางแผนปรับปรุงการดําเนินงาน หรือ
ปรับแผนกลยุทธ/แผนปฏิบัติการประจําปและเสนอ
ตั้งงบประมาณปถัดไป หรือจัดทําโครงการพัฒนา
และเสนอใชงบประมาณกลางป
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

26. 20
มิ.ย.
กิจกรรมดําเนินการ ต.ค.- พค. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
(เปดเทอม)
10. ส ง รายงานประจํ า ป ท่ี เ ป น รายงานการ
ประเมินคุณภาพภายใน (ประกอบดวย SAR และ
ผลการประเมิ น คุ ณ ภาพภายในระดั บ คณะหรื อ
หนวยงานเทียบเทาและระดับสถาบัน)ใหสํานักงาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษาผานระบบ CHE QA
Online และหนวยงานตนสังกัด (ภายใน 120 วันนับ
จากสิ้นปการศึกษา)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

27. 21
2. ขั้นตอนการประเมินคุณภาพการศึกษา
2.1 การเตรียมการของสถาบันกอนการตรวจเยี่ยมของผูประเมิน
2.1.1 การเตรียมรายงานประจําป
ก. จัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงานการประเมินคุณภาพภายใน โดยใช
รู ป แบบการจั ด ทํ า รายงานประจํ า ป ที่ เ ป น รายงานการประเมิ น คุ ณ ภาพภายในตามที่ กํ า หนดในระบบ
ฐานขอมูลดานการประกันคุณภาพ (CHE QA Online)
ปจจุบันสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาไดพัฒนาระบบฐานขอมูล
ดานการประกันคุณภาพ (CHE QA Online) เปนฐานขอมูลกลางเพื่อใชประโยชนในเชิงนโยบายและการ
สงเสริมสนับสนุนการพัฒนาคุณภาพอุดมศึกษา ตลอดจนอํานวยความสะดวกใหกับสถาบันอุดมศึกษาใน
การดํ า เนิ น งานประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาผ า นทางระบบออนไลน ตั้ ง แต ก ารจั ด เก็ บ ข อ มู ล พื้ น ฐาน
(common data set) และเอกสารอางอิง การประเมินตนเอง การประเมินของคณะกรรมการประเมิน
คุณภาพ รวมทั้งการจัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงานการประเมินคุณภาพภายในบนระบบฐานขอมูล
อิเล็กทรอนิกส (e - SAR) รวมทั้งเปดเผยตอสาธารณะเพื่อการคุมครองผูบริโภค โดยมีนโยบายให
สถาบันอุดมศึกษาทุกแหงในสังกัดใชฐานขอมูลดังกลาวในการดําเนินงานประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
และจัดสงรายงานประจําปที่เปนรายงานการประเมินคุณภาพภายในผานทางระบบออนไลนและเปดเผยตอ
สาธารณชนตามกฎหมาย
ข. จัดการเตรียมเอกสารหรือหลักฐานอางอิงในแตละองคประกอบคุณภาพ
1) เอกสารหรือหลักฐานอางอิงในแตละตัวบงชี้ตองเปนขอมูลในชวงเวลา
เดียวกับที่นําเสนอในรายงานการประเมินตนเอง ตลอดจนสาระในเอกสารตองตรงกับชื่อเอกสารที่ระบุใน
รายงานการประเมินตนเอง
2) การนําเสนอเอกสารในชวงเวลาตรวจเยี่ยมอาจทําไดในสองแนวทาง คือ
จัดเอกสารใหอยูในที่อยูปกติตามหนวยงาน ในกรณีนี้ตองระบุใหชัดเจนวาจะเรียกดูเอกสารไดจากผูใด
หนวยงานไหน ชื่อหรือหมายเลขเอกสารอะไร หรืออาจจัดในแนวทางที่สอง คือ นําเอกสารมารวมไวที่
เดียวกัน ในหองทํางานของคณะผูประเมิน โดยจั ดใหเปนระบบที่สะดวกตอการเรียกใช การนําเสนอ
เอกสารในแนวทางนี้เปนที่นิยมกวาแนวทางแรก เพราะสามารถเรียกหาเอกสารไดรวดเร็วและดูความ
เชื่อมโยงในเอกสารฉบับตางๆ ไดในคราวเดียว
ปจจุบัน เอกสารหรือหลักฐานอางอิงที่เกี่ยวของกับตัวบงชี้แตละตัวและ
องคประกอบคุณภาพแตละองคประกอบสามารถบรรจุหรือจัดเก็บ (upload) หรือเชื่อมโยง (link) ไวบน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

28. 22
ระบบฐานขอมูลดานการประกันคุณภาพ (CHE QA Online) ซึ่งทําใหการจัดเก็บเปนระบบและงายตอการ
คนหาของคณะกรรมการประเมิน และไมเปนภาระเรื่องการจัดเตรียมเอกสารหลักฐานของสถาบัน
2.1.2 การเตรียมบุคลากร
ก. การเตรียมบุคลากรในสถาบัน ควรมีความครอบคลุมประเด็นตางๆ ดังตอไปนี้
1) ทําความเขาใจเกี่ยวกับการประเมินคุณภาพในประเด็นที่สําคัญๆ อาทิ
การประเมินคุณภาพคืออะไร มีความสําคัญตอการพัฒนาอยางไร ขั้นตอนการประเมินคุณภาพเปนเชนไร
2) เน น ย้ํ า กั บ บุ ค ลากรในการให ค วามร ว มมื อ การตอบคํ า ถามหรื อ การ
สัมภาษณ โดยยึดหลักวาตอบตามสิ่งที่ปฏิบัติจริงและผลที่เกิดขึ้นจริง
3) เปดโอกาสใหมีการอภิปราย ซักถาม แสดงความคิดเห็น เพื่อสรางความ
กระจางในการดําเนินงานของทุกหนวยงานในทุกประเด็น เพื่อความเขาใจที่ถูกตองของบุคลากร
4) เนนย้ําใหบุคลากรทุกคนตระหนักวาการประกันคุณภาพ คือภารกิจประจํา
ของทุกคนที่ตองรวมมือกันทําอยางตอเนื่อง
ข. การเตรียมบุคลากรผูประสานงานในระหวางการตรวจเยี่ยมจําเปนตองมี
บุคลากร จํานวน 1-3 คน ทําหนาที่ประสานงานระหวางคณะผูประเมินกับบุคคลหรือหนวยงานที่เกี่ยวของ
ทั้งนี้ ผูประสานงานควรเตรียมตัวดังนี้
1) ทําความเขาใจทุกกิจกรรมของแผนการประเมินอยางละเอียด
2) ทําความเขาใจอยางดีกับภารกิจของคณะวิชาและสถาบันเพื่อสามารถให
ขอมูลตอผูประเมิน รวมทั้งตองรูวาจะตองติดตอกับใครหรือหนวยงานใด หากผูประเมินตองการขอมูล
เพิ่มเติมที่ตนเองไมสามารถตอบได
3) มีรายชื่อ สถานที่ หมายเลขโทรศัพทของผูที่คณะกรรมการประเมินจะเชิญ
มาใหขอมูลอยางครบถวน
4) ประสานงานล ว งหน า กั บ ผู ที่ จ ะให ข อ มู ล ที่ เ ป น บุ ค ลากรภายในและ
ภายนอกสถาบันวาจะเชิญมาเวลาใด หองใด หรือพบกับใครตามตารางการประเมินที่คณะกรรมการ
ประเมินกําหนด
5) เมื่อมีปญหาในการอํานวยความสะดวกแกคณะผูประเมินจะตองสามารถ
ประสานงานแกไขไดทันที
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

29. 23
2.1.3 การเตรียมสถานที่สําหรับคณะผูประเมิน
ก. หองทํางานของคณะผูประเมิน
1) จัดเตรียมหองทํางานและโตะที่กวางพอสําหรับวางเอกสารจํานวนมาก
โดยเปนหองที่ปราศจากการรบกวนขณะทํางาน เพื่อความเปนสวนตัวของคณะกรรมการ
2) จั ด เตรี ย มคอมพิ ว เตอร อุ ป กรณ เ ครื่ อ งเขี ย นในห อ งทํ า งานและ
อุปกรณเสริมอื่นๆ ใหคณะผูประเมินพรอมใชงานไดตามความตองการ
3) จัดเตรียมโทรศัพทพรอมหมายเลขที่จําเปนไวในหองทํางานหรือบริเวณ
ใกลเคียง
4) หองทํางานควรอยูใกลกับที่จัดเตรียมอาหารวาง อาหารกลางวัน ตลอดจน
บริการสาธารณูปโภคอื่นๆ
5) ควรประสานงานกับคณะผูประเมิน เพื่อทราบความตองการพิเศษอื่นใด
เพิ่มเติม
ข. หองที่ใชสัมภาษณผูบริหาร อาจารย บุคลากร นักศึกษา ฯลฯ ควรจัดไวเปน
การเฉพาะใหเหมาะสมกับการใชงาน
2.1.4 การเตรียมการประสานงานกับทีมคณะกรรมการประเมินคุณภาพ
ก. สถาบันอุดมศึกษาจัดทําคําสั่งแตงตั้งและจัดสงใหคณะกรรมการประเมิน
คุณภาพการศึกษาภายในทราบ ทั้งนี้ แนวทางการแตงตั้งคณะกรรมการประเมิน เปนดังนี้ :
1) คณะกรรมการประเมินระดับภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทา
- มีกรรมการประเมินฯ อยางนอย 3 คน ทั้งนี้ ขึ้นอยูกับขนาดของ
ภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทา
- เปนผูประเมินจากภายนอกภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทาที่ผานการ
ฝกอบรมหลักสูตรผูประเมินของ สกอ. อยางนอย 1 คน ในกรณีที่ผูประเมินจากภายนอกภาควิชาหรือ
หนวยงานเทียบเทาเปนผูท่มความรูและประสบการณสูง ซึ่งสามารถใหคําแนะนําที่จะเปนประโยชนอยางยิ่ง
ี ี
ตอภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทาที่รับการประเมิน อาจอนุโลมใหไมตองผานการฝกอบรมหลักสูตรผู
ประเมินของ สกอ. ก็ได สวนผูประเมินจากภายในภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทาตองผานการฝกอบรม
หลักสูตรผูประเมินของ สกอ. หรือที่สถาบันจัดฝกอบรมใหโดยใชหลักสูตรของ สกอ.
- ประธานคณะกรรมการประเมิ น ฯเป น ผู ป ระเมิ น จากภายในหรื อ
ภายนอกภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทาก็ได โดยตองเปนผูที่ผานการฝกอบรมหลักสูตรผูประเมินของ
สกอ. หรือที่สถาบันจัดฝกอบรมใหโดยใชหลักสูตรของ สกอ.
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

30. 24
2) คณะกรรมการประเมินระดับคณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทา
- มีกรรมการประเมินฯ อยางนอย 3 คน ทั้งนี้ ขึ้นอยูกับขนาดของคณะ
วิชาหรือหนวยงานเทียบเทา
- เป น ผู ป ระเมิ น จากภายนอกสถาบั น ที่ ผ า นการฝ ก อบรมหลั ก สู ต ร
ผูประเมินของ สกอ. อยางนอย 1 คน ในกรณีที่ผูประเมินจากภายนอกสถาบันเปนผูที่มีความรูและ
ประสบการณสูง ซึ่งสามารถใหคําแนะนําที่จะเปนประโยชนอยางยิ่งตอคณะที่รับการประเมิน อาจอนุโลมให
ไมตองผานการฝกอบรมหลักสูตรผูประเมินของ สกอ. ก็ได สวนผูประเมินจากภายในสถาบันตองผานการ
ฝกอบรมหลักสูตรผูประเมินของ สกอ. หรือที่สถาบันจัดฝกอบรมใหโดยใชหลักสูตรของ สกอ.
- ประธานคณะกรรมการประเมินฯ เปนผูประเมินจากภายในหรือนอก
สถาบันก็ได ในกรณีที่เปนผูประเมินภายในสถาบันตองอยูนอกสังกัดคณะที่ประเมิน โดยประธานตองเปน
ผูที่ขึ้นบัญชีประธานคณะกรรมการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในของ สกอ.
3) คณะกรรมการประเมินระดับสถาบัน
- มีกรรมการประเมินฯ อยางนอย 5 คน ทั้งนี้ ขึ้นอยูกับขนาดของสถาบัน
- เป น ผู ป ระเมิ น จากภายนอกสถาบั น ที่ ผ า นการฝ ก อบรมหลั ก สู ต ร
ผูประเมินของ สกอ. อยางนอยรอยละ 50 สวนผูประเมินจากภายในสถาบันตองผานการฝกอบรมหลักสูตร
ผูประเมินของ สกอ. หรือที่สถาบันจัดฝกอบรมใหโดยใชหลักสูตรของ สกอ.
- ประธานคณะกรรมการประเมินฯ เปนผูประเมินจากภายนอกสถาบันที่
ขึ้นบัญชีประธานคณะกรรมการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในของ สกอ.
ข. สถาบั น อุ ด มศึ ก ษาแจ ง ให ค ณะกรรมการประเมิ น คุ ณ ภาพทราบว า
คณะกรรมการประเมินฯ จะตองทําการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในระดับคณะวิชาหรือหนวยงาน
เทียบเทาและระดับสถาบัน ผานทางระบบ CHE QA Online พรอมทั้งจัดสง username และ password ให
คณะกรรมการประเมินฯ ทุกทานและทุกระดับทราบเพื่อเขาไปศึกษารายงานการประเมินตนเองลวงหนา
กอนวันรับการตรวจเยี่ยมอยางนอย 2 สัปดาห โดยในสวนของผูทําหนาที่ประธานคณะกรรมการประเมิน
คุณภาพการศึกษาภายใน ระดับสถาบัน สถาบันอุดมศึกษาจะตองแจงใหสํานักงานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษาจัดสงรหัสประจําตัว (ID code) ใหดวย เพื่อใหประธานฯ ทําหนาที่ตรวจสอบและยืนยันความ
ถูกตองของขอมูลพื้นฐาน (common data set) และผลการประเมินกอนสงรายงานการประเมินคุณภาพ
ของคณะกรรมการประเมินฯ เขาสูระบบ
นอกจากนั้น ใหสถาบันแจงรายชื่อผูทําหนาที่ประสานงานระหวางสถาบัน
คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทากับคณะกรรมการประเมินฯ รวมทั้งเบอรโทรศัพทและ e-mail address
สําหรับติดตอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

31. 25
ค. ประสานงานกับประธานหรือตัวแทนของคณะกรรมการประเมินคุณภาพ เพื่อ
รวมเตรียมแผนการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน อาทิ การจัดตารางเวลาเขาตรวจเยี่ยม การใหขอมูลที่
คณะกรรมการประเมินฯ ตองการเพิ่มเติมกอนการตรวจเยี่ยม การนัดหมายตาง ๆ เปนตน
2.2 การดําเนินการของสถาบันระหวางการตรวจเยี่ยมเพื่อประเมินคุณภาพ
1) เป ดโอกาสใหบุคลากรทุ กคนได รวมรั บฟ งคณะกรรมการประเมินคุ ณภาพชี้แจง
วัตถุประสงคและวิธีการประเมินในวันแรกของการตรวจเยี่ยม
2) บุคลากรพึงปฏิบัติงานตามปกติระหวางการตรวจเยี่ยม แตเตรียมพรอมสําหรับการ
นําเยี่ยมชม หรือตอบคําถาม หรือรับการสัมภาษณจากคณะกรรมการประเมินคุณภาพ
3) จัดใหมีผูประสานงานทําหนาที่ตลอดชวงการตรวจเยี่ยม ทั้งนี้ เพื่อประสานงานกับ
บุคคลหรือหนวยงานที่คณะกรรมการประเมินฯ ตองการขอมูลและเพื่อนําการเยี่ยมชมหนวยงานภายใน
ตลอดจนอํานวยความสะดวกอื่นๆ
4) ในกรณีที่คณะกรรมการประเมินฯ ทํางานตอหลังเวลาราชการ ควรมีผูประสานงาน
สวนหนึ่งอยูอํานวยความสะดวก
5) บุคลากรทุกคนควรไดมีโอกาสรับฟงการใหขอมูลปอนกลับจากคณะกรรมการประเมินฯ
เมื่อสิ้นสุดการตรวจเยี่ยม ตลอดจนเปดโอกาสใหซักถามหรือขอความเห็นเพิ่มเติมไดตามความเหมาะสม
2.3 การดําเนินการของสถาบันภายหลังการประเมินคุณภาพ
1) ผูบริหารระดับภาควิชา คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทา และระดับสถาบัน รวมทั้ง
ผูเกี่ยวของ นําผลการประเมินและขอเสนอแนะเขาสูการประชุมหรือสัมมนาระดับตางๆ เพื่อวางแผนพัฒนา
หรือปรับปรุงการดําเนินภารกิจอยางเปนรูปธรรมตอไป โดยอาจจัดทําเปนแผนปฏิบัติการในการแกไขจุดที่
ควรปรับปรุง และเสริมจุดแข็ง ซึ่งประกอบดวยกิจกรรมที่ตองดําเนินการ กําหนดเวลาเริ่มตนจนถึงเวลา
สิ้นสุดกิจกรรม งบประมาณสําหรับแตละกิจกรรม ตลอดจนผูรับผิดชอบกิจกรรมเหลานั้น ทั้งนี้ เพื่อให
สามารถติดตามตรวจสอบผลการพัฒนาไดอยางตอเนื่อง
2) พิจารณาการจัดกิจกรรมเสริมสรางขวัญและกําลังใจ โดยแสดงใหเห็นวาสถาบัน
ชื่นชมผลสําเร็จที่เกิดขึ้น และตระหนักวาผลสําเร็จทั้งหมดมาจากความรวมมือรวมใจของทุกฝาย
3) ภาควิชา คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทา และสถาบันควรใหขอมูลยอนกลับแก
คณะกรรมการประเมินคุณภาพเพื่อประโยชนในการพัฒนาผูประเมินคุณภาพการศึกษาภายในตอไป
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

32. 26
บทที่ 3
ตัวบงชี้และเกณฑการประเมินคุณภาพตามองคประกอบคุณภาพ
1. แนวทางการพัฒนาตัวบงชี้เพื่อการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับอุดมศึกษา
1.1 หลักการ
การพัฒนาตัวบงชี้การประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับอุดมศึกษา มีหลักการ
สําคัญ 6 ประการ คือ
1) ตัวบงชี้พัฒนาขึ้นภายใตองคประกอบคุณภาพ 9 ดานที่มีความครอบคลุมพันธกิจ
หลัก 4 ประการของการอุดมศึกษาและพันธกิจสนับสนุน ซึ่งมีความสอดคลองกับหลักเกณฑที่กําหนดใน
กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2553
2) ตัวบงชี้ตอบสนองเจตนารมณแหงพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542
แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2551-2565)
มาตรฐานการศึกษาของชาติ มาตรฐานการอุดมศึกษา มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา กรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ และมาตรฐานตาง ๆ ที่เกี่ยวของ รวมทั้งสอดคลองไปในทิศทางเดียวกับ
ตัวบงชี้การประกันคุณภาพภายนอกของ สมศ. ภายใตหลักการสําคัญ คือ ไมใหเปนภาระซ้ําซอนในการ
ปฏิบัติงานแกสถาบันอุดมศึกษา
3) ตัวบงชี้ประเมินปจจัยนําเขา กระบวนการ ผลผลิตหรือผลลัพธ โดยตัวบงชี้ผลผลิต
และผลลัพธจะมีทั้งที่ สกอ.พัฒนาขึ้นและตัวบงชี้ที่ สมศ.ใชในการประเมินคุณภาพภายนอก ทั้งนี้ เพื่อ
ความเชื่อมโยงและความเปนเอกภาพของระบบประกันคุณภาพอุดมศึกษาไทยและเพื่อรองรับการประเมิน
ภายนอกของ สมศ.
4) ตัวบงชี้มีความสมดุลระหวางมุมมองการบริหารจัดการทั้ง 4 ดาน คือ ดานนักศึกษา
และผูมีสวนไดสวนเสีย ดานกระบวนการภายใน ดานการเงิน และดานบุคลากร การเรียนรูและนวัตกรรม
5) จํานวนตัวบงชี้ที่พัฒนาขึ้นเปนเพียงจํานวนตัวบงชี้ขั้นต่ํา สถาบันอุดมศึกษาสามารถ
เพิ่มเติมตัวบงชี้และเกณฑไดตามความเหมาะสมกับระดับการพัฒนาของสถาบัน
6) เกณฑ ที่ พั ฒ นาขึ้ น มี ทั้ ง ประเภทเกณฑ ม าตรฐานทั่ ว ไปที่ ใ ช กั บ ทุ ก กลุ ม
สถาบันอุดมศึกษา และเกณฑมาตรฐานเพิ่มเติมเฉพาะกลุมสถาบันอุดมศึกษา ไดแก กลุม ข สถาบันที่เนน
ระดับปริญญาตรี กลุม ค 1 สถาบันเฉพาะทางที่เนนระดับบัณฑิตศึกษา กลุม ค 2 สถาบันเฉพาะทางที่เนน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

33. 27
ระดับปริญญาตรี และกลุม ง สถาบันที่เนนการวิจัยขั้นสูงและผลิตบัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษา โดยเฉพาะ
ระดับปริญญาเอก ตามนิยามที่กําหนดในประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่องมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา
1.2 วิธีการพัฒนาตัวบงชี้
1.2.1 ศึกษากฎหมาย และเอกสารที่เกี่ยวของ ไดแก
1) พระราชบั ญญัติการศึกษาแหง ชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่ม เติม (ฉบับที่ 2)
พ.ศ. 2545
2) กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา
พ.ศ. 2553
3) กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2551-2565) สํานักงาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
4) มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2547 สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
5) มาตรฐานการอุ ด มศึ ก ษา พ.ศ. 2549 สํ า นั ก งานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา
6) มาตรฐานสถาบั น อุ ด มศึ ก ษา พ.ศ. 2551 สํ า นั ก งานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา
7) กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552 สํานัก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
8) เกณฑ ม าตรฐานหลั ก สู ต รระดั บ อุ ด มศึ ก ษา พ.ศ. 2548 สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
9) มาตรฐานและตัวบงชี้การประเมินคุณภาพภายนอก ระดับอุดมศึกษาของ
สํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน)
1.2.2 วิเคราะห และประมวลขอมูลจากเอกสารตางๆ ที่เกี่ยวของในขอ 1.2.1 เพื่อนํามา
พัฒนาตัวบงชี้ โดยจําแนกตามปจจัยนําเขา กระบวนการ ผลผลิตและผลลัพธ โดยใชองคประกอบคุณภาพ
9 ด า นที่ค รอบคลุ ม พั น ธกิ จ ของสถาบั น อุ ด มศึ ก ษาเป น กรอบในการพั ฒ นาตั ว บง ชี้ เพื่อ ให ส ามารถวั ด
คุณภาพตามมาตรฐานการอุดมศึกษา และมาตรฐานที่เกี่ยวของอื่นๆ ไดครบทุกมาตรฐาน
1.2.3 กําหนดตัวบ งชี้การประกัน คุณภาพการศึกษาภายใน ระดับอุดมศึกษาที่เป น
ตัวบงชี้ดานปจจัยนําเขา ตัวบงชี้ดานกระบวนการ และตัวบงชี้ดานผลผลิตและผลลัพธ ซึ่งมีความครอบคลุม

ทุกองคประกอบคุณภาพ ทุกมาตรฐานการอุดมศึกษา และทุกมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

34. 28
1.2.4 ตรวจสอบความสมดุลของตัวบงชี้ที่กําหนดตามมุมมองการบริหารจัดการทั้ง
4 ดาน คือ ดานนักศึกษาและผูมีสวนไดสวนเสีย ดานกระบวนการภายใน ดานการเงิน และดานบุคลากร
การเรียนรูและนวัตกรรม
1.2.5 กําหนดตัวบงชี้เปน 2 ประเภท คือ ตัวบงชี้เชิงคุณภาพและตัวบงชี้เชิงปริมาณ
ดังนี้
1) ตั ว บ ง ชี้ เ ชิ ง คุ ณ ภาพจะระบุ เ กณฑ ม าตรฐานเป น ข อ ๆ กํ า หนดเกณฑ ก าร
ประเมินตัวบงชี้เปน 5 ระดับ มีคะแนนตั้งแต 1 ถึง 5 การประเมินจะนับจํานวนขอและระบุวาผลการ
ดําเนินงานไดกี่ขอ ไดคะแนนเทาใด กรณีที่ไมดําเนินการใดๆ หรือดําเนินการไมครบที่จะได 1 คะแนน ใหถือ
วาได 0 คะแนน
2) ตั ว บ ง ชี้ เ ชิ ง ปริ ม าณอยู ใ นรู ป ของร อ ยละหรื อ ค า เฉลี่ ย กํ า หนดเกณฑ ก าร
ประเมินเปนคะแนนระหวาง 1 ถึง 5 โดยเปนคาตอเนื่อง (มีจุดทศนิยม) สําหรับการแปลงผลการดําเนินงาน
ตามตัวบงชี้ (ซึ่งอยูในรูปรอยละหรือคาเฉลี่ย) เปนคะแนนทําโดยการเทียบบัญญัติไตรยางศ โดยที่แตละ
ตัวบงชี้จะกําหนดคารอยละหรือคาเฉลี่ยที่คิดเปนคะแนน 5 ไว ตัวอยางเชน
ตัวอยางที่ 1 กํ า หนดร อ ยละ 100 เป น คะแนน 5 ผลการดํ า เนิ น งานตาม
ตัวบงชี้ไดรอยละ 75.51
75.51
คะแนนที่ได = ×5 = 3.78
100
ตัวอยางที่ 2 กํ า หนดร อ ยละ 85 เป น คะแนน 5 ผลการดํ า เนิ น งานตาม
ตัวบงชี้ไดรอยละ 34.62
34.62
คะแนนที่ได = ×5 = 2.04
85
ตัวอยางที่ 3 กํ า หนดค า เฉลี่ ย คื อ จํ า นวนเงิ น วิ จั ย ต อ อาจารย แ ละนั ก วิ จั ย
200,000 บาท เปนคะแนน 5 ผลการดําเนินงานได 152,500.35 บาทตอคน
152,500.35
คะแนนที่ได = × 5 = 3.81
200,000
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

35. 29
ตัวอยางที่ 4 กํ า หนดร อ ยละ 90 เป น คะแนน 5 ผลการดํ า เนิ น งานตาม
ตัวบงชี้ไดรอยละ 92.08
92.08
คะแนนที่ได ×5 = 5
90
หลักการคํานวณการแปลงคารอยละหรือคาเฉลี่ยเปนคะแนน สรุปไดดังนี้
1) ผลการดําเนินงานเทากับหรือสูงกวาคารอยละหรือคาเฉลี่ยที่กําหนดใหเปน
คะแนน 5 จะไดคะแนน 5
2) ผลการดําเนินงานต่ํากวาคารอยละหรือคาเฉลี่ยที่กําหนดใหเปนคะแนน 5
คํานวณคะแนนที่ไดดังนี้
คะแนนที่ได = คารอยละหรือคาเฉลี่ยที่ไดจากการดําเนินการ x5
คารอยละหรือคาเฉลี่ยที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 ของตัวบงชี้นั้น ๆ
ขอปฏิบัติเรื่องจุดทศนิยม
การคํานวณคารอยละ คาเฉลี่ย และคาคะแนนใหใชทศนิยม 2 ตําแหนง โดยการ
ปดทศนิยมตําแหนงที่ 3 ตามหลักการปดทศนิยม (ตั้งแตเลข 5 ขึ้นไปปดขึ้น) เชน
72.364 เปน 72.36
3.975 เปน 3.98
1.2.6 กําหนดเกณฑการประเมินตัวบงชี้เปน 5 ระดับ มีคะแนนตั้งแต 1 ถึง 5 กรณีที่ไม
ดําเนินการใด ๆ หรือดําเนินการไมครบที่จะได 1 คะแนนใหได 0 คะแนน โดยมีความหมายของคะแนน
ดังนี้
คะแนน 0.00 – 1.50 หมายถึง การดําเนินงานตองปรับปรุงเรงดวน
คะแนน 1.51 – 2.50 หมายถึง การดําเนินงานตองปรับปรุง
คะแนน 2.51 – 3.50 หมายถึง การดําเนินงานระดับพอใช
คะแนน 3.51 – 4.50 หมายถึง การดําเนินงานระดับดี
คะแนน 4.51 – 5.00 หมายถึง การดําเนินงานระดับดีมาก
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

36. 30
2. คําชี้แจงอื่นๆ ในการนําตัวบงชี้ไปใชประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน
1) การประเมินคุณภาพการศึกษาภายในระดับสถาบัน แตละสถาบันอุดมศึกษาจะตองใช
ตัวบงชี้คุณภาพทุกตัวในการประเมินคุณภาพ
2) การประเมินคุณภาพการศึกษาภายในระดับภาควิชา คณะวิชาหรือหนวยงานเทียบเทา
และหน ว ยงานที่ มี ก ารเรี ย นการสอนให ส ถาบั น พิ จ ารณาตั ว บ ง ชี้ ที่ จ ะนํ า ไปใช ใ ห ส อดคล อ งกั บ บริ บ ท
โครงสราง และระบบการบริหาร และปรับขอความในตัวบงชี้และเกณฑมาตรฐานใหสอดคลองกับระดับของ
หนวยงานที่รับการประเมิน เชน ตัวบงชี้ที่ 7.1 การประเมินสภาสถาบันและผูบริหารของสถาบันอาจปรับ
เปนการประเมินกรรมการประจําคณะวิชาและผูบริหารคณะวิชา เปนตน
3) การประเมินทุกตัวบงชี้เปนการประเมินในรอบปการศึกษา ยกเวนตัวบงชี้ที่ 1.1 ตัวบงชี้ที่
4.3 และตัวบงชี้ที่ 8.1 สถาบันอาจจะเลือกประเมินตามปงบประมาณก็ได ในกรณีเชนนั้นจะตองระบุให
ชัดเจนและตองประเมิน ในรอบปง บประมาณอยา งตอเนื่อง โดยใช พ.ศ.ของปงบประมาณที่ ตรงกับป
การศึกษาที่ประเมิน สําหรับตัวบงชี้ของสมศ. ใหใชรอบปตามที่ สมศ. กําหนด
4) อาจารยป ระจํา หมายถึ ง ข า ราชการ พนั ก งาน และบุ ค ลากรที่ มีสั ญ ญาจ า งกั บ
สถาบันอุดมศึกษาทั้งปการศึกษา ซึ่งมีหนาที่ความรับผิดชอบตามพันธกิจหลักของสถาบันอุดมศึกษา
นั ก วิ จั ย ประจํ า หมายถึ ง ข า ราชการ หรื อ พนั ก งาน หรื อ บุ ค ลากรที่ มี สั ญ ญาจ า งกั บ
สถาบันอุดมศึกษาทั้งปการศึกษา ที่มีตําแหนงเปนเจาหนาที่วิจัยหรือนักวิจัย
การนับจํานวนอาจารยประจําและนักวิจัยประจํา ใหนับระยะเวลาการทํางาน ดังนี้
9-12 เดือน คิดเปน 1 คน
6 เดือนขึ้นไปแตไมถง 9 เดือน คิดเปน 0.5 คน
ึ
นอยกวา 6 เดือน ไมสามารถนํามานับได
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

37. 31
3. นิยามศัพทที่ใชในตัวบงชี้
กระบวนการเรียนรูที่เนนผูเรียนเปนสําคัญ หมายถึง การจัดการศึกษาที่ถือวาผูเรียนสําคัญที่สุด เปน
กระบวนการจัดการศึกษาที่ตองเนนใหผูเรียนแสวงหาความรู และพัฒนาความรูไดดวยตนเอง หรือรวมทั้งมี
การฝกและปฏิบัติในสภาพจริงของการทํางาน มีการเชื่อมโยงสิ่งที่เรียนกับสังคมและการประยุกตใช มีการ
จัดกิจกรรมและกระบวนการใหผูเรียนไดคิด วิเคราะห สังเคราะห ประเมินและสรางสรรคสิ่งตางๆ
นอกจากนี้ตองสงเสริมใหผูเรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ โดย
สะทอนจากการที่นักศึกษาสามารถเลือกเรียนรายวิชา หรือเลือกทําโครงงานหรือชิ้นงานในหัวขอที่สนใจใน
ขอบเขตเนื้อหาของวิชานั้นๆ
รูปแบบการจัดการเรียนรูในระดับอุดมศึกษาตามแนวทางเนนผูเรียนเปนสําคัญ ซึ่งมุงพัฒนา
ความรู และทักษะทางวิชาชีพ ทักษะชีวิตและทักษะสังคม มีปรากฏในวงการศึกษาไทยหลายรูปแบบ
ตัวอยางเชน1
1) การเรียนรูจากกรณีปญหา (Problem-based Learning : PBL)
2) การเรียนรูเปนรายบุคคล (Individual Study)
3) การเรียนรูแบบสรรคนิยม (Constructivism)
4) การเรียนรูแบบแสวงหาความรูไดดวยตนเอง (Self-Study)
5) การเรียนรูจากการทํางาน (Work-based Learning)
6) การเรียนรูท่เนนการวิจยเพื่อสรางองคความรู (Research–based Learning)
ี ั
7) การเรียนรูที่ใชวิธีสรางผลงานจากการตกผลึกทางปญญา (Crystal-based Approach)
การบูรณาการ (Integration) หมายถึง การผสมกลมกลืนของแผน กระบวนการ สารสนเทศ การจัดสรร
ทรั พ ยากร การปฏิ บั ติ ก าร ผลลั พ ธ และการวิ เ คราะห เพื่ อ สนั บ สนุน เป า ประสงค ที่สํ า คั ญ ของสถาบั น
(organization-wide goal) การบูรณาการที่มีประสิทธิผล เปนมากกวาความสอดคลองไปในแนวทาง
เดียวกัน (alignment) ซึ่งการดําเนินการของแตละองคประกอบภายใน ระบบการจัดการ ผลการดําเนินการ
มีความเชื่อมโยงกันเปนหนึ่งเดียวอยางสมบูรณ
1
ดูเพิ่มเติม “รายงานการวิจัย การสังเคราะหองคความรูเกี่ยวกับการจัดการเรียนรูที่เนนตัวผูเรียนเปนสําคัญ ตั้งแต พ.ศ.
2542-2547” .
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

38. 32
การเผยแพรผลงานวิจัยในที่ประชุมวิชาการระดับชาติ หมายถึง การนําเสนอบทความวิจัยในที่ประชุม
วิชาการ และบทความฉบับสมบูรณ(Full paper) ไดรับการตีพิมพในรายงานสืบเนื่องจากการประชุม
(Proceedings) โดยมีกองบรรณาธิการจัดทํารายงานฯ หรือคณะกรรมการจัดประชุม ประกอบดวย
ศาสตราจารย หรือผูทรงคุณวุฒิระดับปริญญาเอก หรือผูทรงคุณวุฒิที่มีผลงานเปนที่ยอมรับในสาขาวิชา
นั้นๆ จากนอกสถาบันเจาภาพอยางนอยรอยละ 25 และมีผูประเมินบทความที่เปนผูเชี่ยวชาญในสาขานั้น
จากนอกสถาบันของเจาของบทความ
การเผยแพรผลงานวิจัยในที่ประชุมวิชาการระดับนานาชาติ หมายถึง การนําเสนอบทความวิจัยในที่
ประชุมวิชาการ และบทความฉบับสมบูรณ(Full paper) ไดรับการตีพิมพในรายงานสืบเนื่องจากการประชุม
(Proceedings) โดยมี ก องบรรณาธิ ก ารจั ด ทํ า รายงานฯ หรื อ คณะกรรมการจั ด ประชุ ม ประกอบด ว ย
ศาสตราจารย หรือผูทรงคุณวุฒิระดับปริญญาเอก หรือผูทรงคุณวุฒิที่มีผลงานเปนที่ยอมรับในสาขาวิชา
นั้นๆ จากตางประเทศอยางนอยรอยละ 25 และมีผูประเมินบทความที่เปนผูเชี่ยวชาญในสาขานั้นจาก
ตางประเทศ
การให บ ริ ก ารทางวิ ช าการแก สั ง คม หมายถึ ง กิ จ กรรมหรื อ โครงการให บ ริ ก ารแก สั ง คมภายนอก
สถาบันการศึกษา หรือเปนการใหบริการที่จัดในสถาบันการศึกษาโดยมีบุคคลภายนอกเขามาใชบริการ
การใหอํานาจในการตัดสินใจ หมายถึง การใหอํานาจและความรับผิดชอบในการตัดสินใจและในการ
ปฏิบติแกผปฏิบติงาน ซึ่งเปนผูมีความรู ความเขาใจเกี่ยวกับงาน เพื่อใหมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ั ู ั
งานวิจย หมายถึง กระบวนการที่มีระเบียบแบบแผนในการคนหาคําตอบของปญหา หรือการเสาะแสวงหา
ั
ความรูใหม ตลอดจนถึงการประดิษฐคิดคนที่ผานกระบวนการศึกษา คนควาหรือทดลอง วิเคราะหและ
ตีความขอมูลตลอดจนสรุปผลอยางเปนระบบ
งานสรางสรรค หมายถึง ผลงานวิชาการ (ไมจําเปนตองเปนงานวิจัย) ที่มีการศึกษา คนควาที่แสดงออก
ทางศิลปะหรือดนตรีอันเปนที่ยอมรับ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

39. 33
จรรยาบรรณนักวิจัย2 หมายถึง หลักเกณฑควรประพฤติปฏิบัติของนักวิจัยทั่วไป เพื่อใหการดําเนินงาน
วิจัยตั้งอยูบนพื้นฐานของจริยธรรมและหลักวิชาการที่เหมาะสม ตลอดจนประกันมาตรฐานของการศึกษา
คนควาใหเปนไปอยางสมศักดิ์ศรีและเกียรติภูมิของนักวิจัย ดังนี้
1) นักวิจัยตองซื่อสัตยและมีคุณธรรมในทางวิชาการและการจัดการ
2) นั ก วิ จั ย ต อ งตระหนั ก ถึ ง พั น ธกรณี ใ นการทํ า วิ จั ย ตามข อ ตกลงที่ ทํ า ไว กั บ หน ว ยงานที่
สนับสนุนการวิจัยและตอหนวยงานที่ตนสังกัด
3) นักวิจัยตองมีพื้นฐานความรูในสาขาวิชาการที่ทําวิจย ั
4) นักวิจัยตองมีความรับผิดชอบตอสิ่งที่ศกษาวิจัย ไมวาจะเปนสิ่งมีชีวิตหรือไมมีชีวิต
ึ
5) นักวิจัยตองเคารพศักดิ์ศรี และสิทธิของมนุษยที่ใชเปนตัวอยางในการวิจัย
6) นักวิจยตองมีอิสระทางความคิด โดยปราศจากอคติในทุกขั้นตอนของการทําวิจัย
ั
7) นักวิจัยพึงนําผลงานวิจัยไปใชประโยชนในทางที่ชอบ
8) นักวิจัยพึงเคารพความคิดเห็นทางวิชาการของผูอื่น
9) นักวิจัยพึงมีความรับผิดชอบตอสังคมทุกระดับ
จรรยาบรรณอาจารยและบุคลากรสายสนับสนุน หมายถึง ประมวลความประพฤติที่อาจารยและ
บุคลากรสายสนับสนุนพึงปฏิบัติเพื่อรักษา สงเสริมเกียรติคุณ ชื่อเสียง และฐานะของอาจารยและบุคลากร
สายสนั บ สนุ น ตามที่ ส ภามหาวิ ท ยาลั ย กํ า หนด โดยอาจใช ก รอบแนวทางตามประกาศ ก.พ.อ.เรื่ อ ง
มาตรฐานของจรรยาบรรณที่พึงมีในสถาบันอุดมศึกษา โดยตองยึดมั่นในหลักการ 6 ประการ คือ 1) ยึดมั่น
และยืนหยัดในสิ่งที่ถูกตอง 2) ซื่อสัตยสุจริตและรับผิดชอบ 3) ปฏิบัติหนาที่ดวยความโปรงใสและสามารถ
ตรวจสอบได 4) ปฏิบัติหนาที่โดยไมเลือกปฏิบัติอยางไมเปนธรรม 5) มุงผลสัมฤทธิ์ของงาน 6) ไมใชอํานาจ
ครอบงําผิดทํานองคลองธรรมตอนักศึกษา และตองครอบคลุมจรรยาบรรณ10 ประการ คือ 1) จรรยาบรรณ
ตอตนเอง 2) จรรยาบรรณตอวิชาชีพ 3) จรรยาบรรณตอการปฏิบัติงาน 4) จรรยาบรรณตอหนวยงาน 5)
จรรยาบรรณต อผู บัง คั บบั ญชา 6) จรรยาบรรณต อผูใ ตบัง คั บ บัญ ชา 7) จรรยาบรรณต อผู รว มงาน 8)
จรรยาบรรณตอนักศึกษาและผูรบบริการ 9) จรรยาบรรณตอประชาชน และ10) จรรยาบรรณตอสังคม
ั
นักวิจัยประจํา หมายถึง ขาราชการ หรือพนักงาน หรือบุคลากรที่มีสัญญาจางกับสถาบันอุดมศึกษาทั้งป
การศึกษา ที่มีตําแหนงเปนเจาหนาที่วิจัยหรือนักวิจัย
2
ดูเพิ่มเติม “จรรยาบรรณนักวิจัย” สภาวิจยแหงชาติ. สํานักงานคณะกรรมการวิจัยแหงชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร
ั
เทคโนโลยีและสิ่งแวดลอม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

40. 34
นักศึกษาเต็มเวลาเทียบเทา (Full Time Equivalent Student : FTES) หมายถึง นักศึกษาที่ลงทะเบียน
เรียนตามเกณฑจํานวนหนวยกิตมาตรฐานของการลงทะเบียน ดังนี้
ระบบทวิภาค - สําหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี : ลงทะเบียน 36 หนวยกิตตอปการศึกษา
(18 หนวยกิตตอภาคการศึกษา)
- สําหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาทั้งโครงการปกติและโครงการ
ภาคพิเศษ : ลงทะเบียน 24 หนวยกิตตอปการศึกษา (12 หนวยกิต
ตอภาคการศึกษาปกติ)
ระบบไตรภาค - สําหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี : ลงทะเบียน 45 หนวยกิตตอปการศึกษา
(15 หนวยกิตตอภาคการศึกษา)
- สําหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา : ลงทะเบียน 30 หนวยกิตตอปการศึกษา
(10 หนวยกิตตอภาคการศึกษา)
ขั้นตอนการคํานวณคา FTES มีดังนี้
1) คํานวณคาหนวยกิตนักศึกษา (Student Credit Hours : SCH) ซึ่งก็คือ ผลรวมของผลคูณ
ระหวางจํานวนนักศึกษาที่ลงทะเบียนเรียนกับจํานวนหนวยกิตแตละรายวิชาที่เปดสอนทุกรายวิชาตลอดป
การศึกษา รวบรวมหลังจากนักศึกษาลงทะเบียนแลวเสร็จ (หมดกําหนดเวลาการเพิ่ม-ถอน) โดยมีสูตรการ
คํานวณ ดังนี้
SCH = ∑ nici
เมื่อ ni = จํานวนนักศึกษาที่ลงทะเบียนในวิชาที่ i
Ci = จํานวนหนวยกิตของวิชาที่ i
2) คํานวณคา FTES โดยใชสตรคํานวณดังนี้
ู
SCH
FTES =
จํานวนหนวยกิตตอปการศึกษาตามเกณฑมาตรฐานการลงทะเบียนในระดับปริญญานั้น ๆ
นักศึกษาภาคปกติ หมายถึง นักศึกษาที่เรียนในชวงเวลาราชการ หรือนอกเวลาราชการโดยสถาบันไดมี
การคํานวณเปนภาระงานสอนของอาจารย และไมมีการจายคาตอบแทนเปนการพิเศษ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

41. 35
นักศึกษาภาคพิเศษ หมายถึง นักศึกษาที่เรียนในชวงเวลาราชการ หรือนอกเวลาราชการโดยสถาบันมิได
นับวาการสอนดังกลาวเปนภาระงานสอนของอาจารย และ/หรือไดมีการจายคาตอบแทนใหกับการสอนของ
อาจารยเปนการพิเศษ
แนวปฏิบัติที่ดี หมายถึง วิธีปฏิบัติ หรือขั้นตอนการปฏิบัติที่ทําใหองคการประสบความสําเร็จ หรือสูความ
เปนเลิศตามเปาหมาย เปนที่ยอมรับในวงวิชาการหรือวิชาชีพนั้น ๆ มีหลักฐานของความสําเร็จปรากฏ
ชัดเจน โดยมีการสรุปวิธีปฏิบัติ หรือขั้นตอนการปฏิบัติ ตลอดจนความรูและประสบการณ บันทึกเปน
เอกสาร เผยแพรใหหนวยงานภายในหรือภายนอกสามารถนําไปใชประโยชนได
ผูมีสวนไดสวนเสีย (Stakeholders) หมายถึง กลุมคนตาง ๆ ที่ไดรับผลกระทบ หรืออาจไดรับผลกระทบ
จากการดําเนินการและความสําเร็จของสถาบัน ตัวอยางของกลุมผูมีสวนไดสวนเสียที่สําคัญ เชน นักศึกษา
ผู ป กครอง สมาคมผู ป กครอง ผู ป ฏิ บั ติ ง าน คู ค วามร ว มมื อ ทั้ ง ที่ เ ป น ทางการและไม เ ป น ทางการ
คณะกรรมการกํากับดูแลสถาบันในดานตาง ๆ ศิษยเกา นายจาง สถาบันการศึกษาอื่น ๆ องคการที่ทํา
หนาที่กํากับดูแลกฎ ระเบียบ องคการที่ใหเงินสนับสนุน ผูเสียภาษี ผูกําหนดนโยบาย ผูสงมอบ ตลอดจน
ชุมชนในทองถิ่นและชุมชนวิชากาหรือวิชาชีพ
แผนกลยุทธ หมายถึง แผนระยะยาวของสถาบันโดยทั่วไปมักใชเวลา 5 ป เปนแผนที่กําหนดทิศทางการ
พัฒนาของสถาบั น แผนกลยุ ทธ ประกอบไปดว ยวิสัย ทั ศน พัน ธกิจ เปา ประสงค วัตถุประสงค ผลการ
วิเคราะหจุดแข็ง จุดออน โอกาสและภัยคุกคาม กลยุทธตาง ๆ ของสถาบันควรคลอบคลุมทุกภารกิจของ
สถาบัน มีการกําหนดตัว บง ชี้ความสํา เร็จของแต ละกลยุท ธและคาเป า หมายของตัวบ ง ชี้ เ พื่อวั ดระดับ
ความสําเร็จของการดําเนินงานตามกลยุทธ โดยสถาบันนําแผนกลยุทธมาจัดทําแผนดําเนินงานหรือ
แผนปฏิบัติการประจําป
แผนปฏิบัติการประจําป หมายถึง แผนระยะสั้นที่มีระยะเวลาในการดําเนินงานภายใน 1 ป เปนแผนที่
ถายทอดแผนกลยุทธลงสูภาคปฎิบัติ เพื่อใหเกิดการดําเนินงานจริงตามกลยุทธ ประกอบดวย โครงการหรือ
กิจกรรมตาง ๆ ที่จะตองดําเนินการในปนั้น ๆ เพื่อใหบรรลุเปาหมายตามแผนกลยุทธ ตัวบงชี้ความสําเร็จ
ของโครงการหรือกิจกรรม คาเปาหมายของตัวบงชี้เหลานั้น รวมทั้งมีการระบุผูรับผิดชอบหลักหรือหัวหนา
โครงการ งบประมาณในการดําเนินการ รายละเอียดและทรัพยากรที่ตองใชในการดําเนินโครงการที่ชัดเจน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

42. 36
ระบบและกลไก
ระบบ หมายถึง ขั้นตอนการปฏิบัติงานที่มีการกําหนดอยางชัดเจนวาตองทําอะไรบางเพื่อใหไดผลออกมา
ตามที่ตองการ ขั้นตอนการปฏิบัติงานจะตองปรากฏใหทราบโดยทั่วกันไมวาจะอยูในรูปของเอกสารหรือสื่อ
อิเล็กทรอนิกสหรือโดยวิธีการอื่น ๆ องคประกอบของระบบ ประกอบดวย ปจจัยนําเขา กระบวนการ ผลผลิต
และขอมูลปอนกลับ ซึ่งมีความสัมพันธเชื่อมโยงกัน
กลไก หมายถึง สิ่งที่ทําใหระบบมีการขับเคลื่อนหรือดําเนินอยูได โดยมีการจัดสรรทรัพยากร มีการจัด
องคการ หนวยงาน หรือกลุมบุคคลเปนผูดําเนินงาน
ระบบสารสนเทศ หมายถึ ง ระบบที่ ทํ า หน า ที่ ใ นการรวบรวมข อ มู ล เข า มาทํ า การประมวลผล
รวมทั้งการวิเคราะหเพื่อจัดทําเปนสารสนเทศในรูปแบบตาง ๆ และนําสงไปยังผูที่มีสิทธิไดรับสารสนเทศ
เพื่อใชในการปฏิบัติงาน การบริหาร หรือการตัดสินใจ โดยมีคอมพิวเตอร รวมทั้งอุปกรณตาง ๆ เปน
เครื่องมือสนับสนุนการทํางานของระบบสารสนเทศ ระบบสารสนเทศในองคการมีหลายประเภทในแตละ
ประเภทมีไดหลายระบบ ทั้งนี้ เพื่อตอบสนองวัตถุประสงคเฉพาะดานในการทํางานที่แตกตางกันออกไป
วารสารระดั บ ชาติ หมายถึ ง วารสารวิ ช าการ (Journal) ที่ ย อมรั บ โดยสํ า นั ก งานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา (สกอ.) ใหเปนวารสารระดับชาติ และมีชื่อปรากฏในบัญชีรายชื่อที่เผยแพรโดยสํานักงานฯ หรือ
วารสารวิชาการ ที่มีชื่อปรากฏอยูในฐานขอมูล Thai-Journal Citation Index Centre (TCI)
วารสารระดับนานาชาติ หมายถึง วารสารวิชาการ(Journal) ที่ปรากฏในฐานขอมูลสากล เชน ฐานขอมูล
Web of Science (Science Citation Index Expand, Social Sciences Citation Index, Art and
Humanities Citation Index) หรือฐานขอมูล Scopus หรือในฐานขอมูลสากลอื่น ๆ ที่เปนที่ยอมรับใน
ศาสตรนั้น ๆ หรือวารสารวิชาการที่ยอมรับโดยสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) ใหเปน
วารสารระดับนานาชาติ และมีชื่อปรากฏในบัญชีรายชื่อที่เผยแพรโดยสํานักงานฯ
หนวยงานหรือองคกรระดับชาติ หมายถึง หนวยงานราชการระดับกรมหรือเทียบเทาขึ้นไป หรือ
รัฐวิสาหกิจ หรือองคการมหาชน หรือองคกรกลางระดับชาติทั้งภาครัฐและเอกชน
หลักธรรมาภิบาล3 หมายถึง การปกครอง การบริหาร การจัดการ การควบคุม ดูแลกิจการตางๆ ใหเปนไป
ในครรลองธรรม นอกจากนี้ ยังหมายถึงการบริหารจัดการที่ดี ซึ่งสามารถนําไปใชไดทั้งภาครัฐและเอกชน
3
ดูเพิ่มเติม “คูมือนโยบายการกํากับดูแลองคการที่ดี” สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (สํานักงาน ก.พ.ร.)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

43. 37
ธรรมที่ใชในการบริหารงานนี้มีความหมายอยางกวางขวาง กลาวคือ หาไดมีความหมายเพียงหลักธรรมทาง
ศาสนาเทานั้น แตรวมถึงศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรมและความถูกตอง ชอบธรรมทั้งปวง ซึ่งวิญูชนพึงมี
และพึงประพฤติปฏิบัติ อาทิ ความโปรงใสตรวจสอบได การปราศจากการแทรกแซงจากองคการภายนอก
เปนตน
หลักธรรมาภิบาลของการบริหารกิจการบานเมืองที่ดี (Good Governance) ที่เหมาะสมจะ
นํามาปรับใชในภาครัฐมี 10 องคประกอบ ดังนี้ 4
1) หลักประสิทธิผล (Effectiveness) คือ ผลการปฏิบัติราชการที่บรรลุวัตถุประสงคและ
เปาหมายของแผนการปฏิบัติราชการตามที่ไดรับงบประมาณมาดําเนินการ รวมถึงสามารถเทียบเคียงกับ
สวนราชการหรือหนวยงานที่มีภารกิจคลายคลึงกันและมีผลการปฏิบัติงานในระดับชั้นนําของประเทศ
เพื่อใหเกิดประโยชนสุขตอประชาชนโดยการปฏิบัติราชการจะตองมีทิศทางยุทธศาสตร และเปาประสงคที่
ชัดเจน มีกระบวนการปฏิบัติงานและระบบงานที่เปนมาตรฐาน รวมถึงมีการติดตามประเมินผลและพัฒนา
ปรับปรุงอยางตอเนื่องและเปนระบบ
2) หลักประสิทธิภาพ (Efficiency) คือ การบริหารราชการตามแนวทางการกํากับดูแลที่ดีที่มี
การออกแบบกระบวนการปฏิบัติงานโดยใชเทคนิคและเครื่องมือการบริหารจัดการที่เหมาะสมใหองคการ
สามารถใช ท รั พ ยากรทั้ ง ด า นต น ทุ น แรงงานและระยะเวลาให เ กิ ด ประโยชน สู ง สุ ด ต อ การพั ฒ นาขี ด
ความสามารถในการปฏิบัติราชการตามภารกิจเพื่อตอบสนองความตองการของประชาชนและผูมีสวนได
สวนเสียทุกกลุม
3) หลักการตอบสนอง (Responsiveness) คือ การใหบริการที่สามารถดําเนินการไดภายใน
ระยะเวลาที่กําหนด และสรางความเชื่อมั่น ความไววางใจ รวมถึงตอบสนองความคาดหวังหรือความ
ตองการของประชาชนผูรับบริการ และผูมีสวนไดสวนเสียที่มีความหลากหลายและมีความแตกตาง
4) หลักภาระรับผิดชอบ (Accountability) คือ การแสดงความรับผิดชอบในการปฏิบัติหนาที่
และผลงานตอเปาหมายที่กําหนดไว โดยความรับผิดชอบนั้นควรอยูในระดับที่สนองตอความคาดหวังของ
สาธารณะ รวมทั้งการแสดงถึงความสํานึกในการรับผิดชอบตอปญหาสาธารณะ
5) หลักความโปรงใส (Transparency) คือ กระบวนการเปดเผยอยางตรงไปตรงมา ชี้แจงได
เมื่อมีขอสงสัยและสามารถเขาถึงขอมูลขาวสารอันไมตองหามตามกฎหมายไดอยางเสรี โดยประชาชน
สามารถรูทุกขั้นตอนในการดําเนินกิจกรรมหรือกระบวนการตางๆ และสามารถตรวจสอบได
6) หลักการมีสวนรวม (Participation) คือ กระบวนการที่ขาราชการ ประชาชนและผูมีสวนได
สวนเสียทุกกลุมมีโอกาสไดเขารวมในการรับรู เรียนรู ทําความเขาใจ รวมแสดงทัศนะ รวมเสนอปญหาหรือ
4
ดูเพิ่มเติม “คูมือการจัดระดับการกํากับดูแลองคการภาครัฐตามหลักธรรมาภิบาลของการบริหารกิจการบานเมืองที่ดี
(Good Governance Rating)” สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (สํานักงาน ก.พ.ร.)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

44. 38
ประเด็นที่สําคัญที่เกี่ยวของ รวมคิดแนวทาง รวมการแกไขปญหา รวมในกระบวนการตัดสินใจ และรวม
กระบวนการพัฒนาในฐานะหุนสวนการพัฒนา
7) หลั ก การกระจายอํ า นาจ (Decentralization) คื อ การถ า ยโอนอํ า นาจการตั ด สิ น ใจ
ทรัพยากร และภารกิจจากสวนราชการสวนกลางใหแกหนวยการปกครองอื่นๆ (ราชการบริหารสวนทองถิ่น)
และภาคประชาชนดําเนินการแทนโดยมีอิสระตามสมควร รวมถึงการมอบอํานาจและความรับผิดชอบใน
การตัดสินใจและการดําเนินการใหแกบุคลากร โดยมุงเนนการสรางความพึงพอใจในการใหบริการตอ
ผูรับบริการและผูมีสวนไดสวนเสีย การปรับปรุงกระบวนการ และเพิ่มผลิตภาพเพื่อผลการดําเนินงานที่ดี
ของสวนราชการ
8) หลักนิติธรรม (Rule of Law) คือ การใชอํานาจของกฎหมาย กฎระเบียบ ขอบังคับในการ
บริหารราชการดวยความเปนธรรม ไมเลือกปฏิบัติ และคํานึงถึงสิทธิเสรีภาพของผูมีสวนไดสวนเสีย

9) หลักความเสมอภาค (Equity) คือ การไดรับการปฏิบัติและไดรับบริการอยางเทาเทียมกัน
โดยไมมีการแบงแยกดาน ชายหรือหญิง ถิ่นกําเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกาย
หรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษา การฝกอบรม
และอื่นๆ
10) หลักมุงเนนฉันทามติ (Consensus Oriented) คือ การหาขอตกลงทั่วไปภายในกลุมผูมี
สวนไดสวนเสียที่เกี่ยวของ ซึ่งเปนขอตกลงที่เกิดจากการใชกระบวนการเพื่อหาขอคิดเห็นจากกลุมบุคคลที่
ไดรับประโยชนและเสียประโยชน โดยเฉพาะกลุมที่ไดรับผลกระทบโดยตรงซึ่งตองไมมีขอคัดคานที่ยุติไมได
ในประเด็นที่สาคัญ โดยฉันทามติไมจาเปนตองหมายความวาเปนความเห็นพองโดยเอกฉันท
ํ ํ
หลักสูตรสาขาวิชาชีพ หมายถึง รายวิชาและประสบการณทั้งหมดที่ผูเรียนตองศึกษาเพื่อใหไดรับการ
รับรองจากสภาหรือองคกรวิชาชีพที่กําหนดตามกฎหมาย
อาจารยประจํา หมายถึง ขาราชการ พนักงาน และบุคลากรที่มีสัญญาจางกับสถาบันอุดมศึกษาทั้งป
การศึกษา ซึ่งมีหนาที่ความรับผิดชอบตามพันธกิจหลักของสถาบันอุดมศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

45. 39
4. องคประกอบคุณภาพ ตัวบงชี้ และเกณฑการประเมิน
องคประกอบที่ 1 ปรัชญา ปณิธาน วัตถุประสงค และแผนดําเนินการ
หลักการ
สถาบันอุดมศึกษาแตละแหงมีปรัชญา ปณิธาน และจุดเนนที่อาจแตกตางกัน ดังนั้น จึงเปน
หนาที่ท่ีสถาบันจะกําหนดวิสัยทัศน แผนกลยุทธและแผนปฏิบัติการประจําปใหชัดเจนและสอดคลองกับ
ปรัชญา ปณิธาน กฎหมาย และจุดเนนของสถาบัน ที่สนับสนุนภารกิจของสถาบันอุดมศึกษาตามหลักการ
อุดมศึกษา มาตรฐานการศึ กษาของชาติ มาตรฐานการอุ ดมศึ กษา มาตรฐานวิชาชี พ (ถามี ) ตลอดจน
สอดคลองกับกรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) และการเปลี่ยนแปลงของ
กระแสโลก
ในกระบวนการกําหนดวิสัยทัศนและแผนกลยุทธ สภาสถาบันเปดโอกาสใหมีสวนรวมของ
สมาชิกทุกกลุมในสถาบัน และมีการถายทอดวิสัยทัศนและแผนกลยุทธที่กําหนดแลวใหรับทราบทั่วกันทั้ง
อาจารย เจาหนาที่ นักศึกษา ตลอดจนผูที่มีสวนไดสวนเสีย เชน ผูปกครอง ชุมชน ผูใชบริการและสังคม
โดยรวม
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
2. พระราชบัญญัติสถาบันอุดมศึกษาของรัฐและเอกชน
3. กรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
4. มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2547 สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
5. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
6. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
7. กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552 (Thai Qualification
Framework for Higher Education) (TQF: HEd.) สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
8. หลักการอุดมศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

46. 40
ตัวบงชี้ จํานวน 1 ตัวบงชี้ คือ
1.1 กระบวนการพัฒนาแผน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

47. 41
ตัวบงชี้ที่ 1.1 : กระบวนการพัฒนาแผน
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบันอุดมศึกษามีพันธกิจหลัก คือ การเรียนการสอน การวิจัย การ
บริ ก ารทางวิ ช าการแก สั ง คม และการทํ า นุ บํ า รุ ง ศิ ล ปะและวั ฒ นธรรม ในการดํ า เนิ น พั น ธกิ จ หลั ก
สถาบันอุดมศึกษาจําเปนตองมีการกําหนดทิศทางการพัฒนาและการดําเนินงานของสถาบัน เพื่อให
สถาบันดําเนินการสอดคลองกับอัตลักษณหรือจุดเนน มีคุณภาพ มีความเปนสากล และเจริญเติบโตอยาง
ยั่งยืน ดังนั้น สถาบันตองกําหนดวิสัยทัศน พันธกิจ ตลอดจนมีการพัฒนาแผนกลยุทธและแผนดําเนินงาน
เพื่อเปนแนวทางในการดําเนินงานของสถาบัน
ในการพัฒนาแผนกลยุทธ นอกเหนือจากการพิจารณาอัตลักษณหรือ
จุดเนนของสถาบันแลว จะตองคํานึงถึงหลักการอุดมศึกษา กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว มาตรฐาน
การศึกษาของชาติ มาตรฐานการอุดมศึกษา มาตรฐานวิชาชีพที่เกี่ยวของ ยุทธศาสตรดานตางๆ ของชาติ
รวมถึงทิศทางการพัฒนาประเทศตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ และการเปลี่ยนแปลงของ
กระแสโลก ทั้งนี้ เพื่อใหการดําเนินงานของสถาบันเปนไปอยางมีคุณภาพ เปนที่ยอมรับ และสามารถ
ตอบสนองสังคมในทิศทางที่ถูกตองเหมาะสม
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการจัดทําแผนกลยุทธที่สอดคลองกับนโยบายของสภาสถาบัน โดยการมีสวนรวมของ
บุคลากรในสถาบัน และไดรับความเห็นชอบจากสภาสถาบัน โดยเปนแผนที่เชื่อมโยงกับปรัชญาหรือ
ปณิธานและพระราชบัญญัติสถาบัน ตลอดจนสอดคลองกับจุดเนนของกลุมสถาบัน กรอบแผนอุดมศึกษา
ระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551 – 2565) และแผนพัฒนาการศึกษาระดับอุดมศึกษา ฉบับที่ 10 (พ.ศ.
2551 – 2554)
2. มีการถายทอดแผนกลยุทธระดับสถาบันไปสูทุกหนวยงานภายใน
3. มีกระบวนการแปลงแผนกลยุทธเปนแผนปฏิบัติการประจําปครบ 4 พันธกิจ คือ ดานการ
เรียนการสอน การวิจัย การบริการทางวิชาการ และการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
4. มี ตั ว บ ง ชี้ ข องแผนกลยุ ท ธ แผนปฏิ บั ติ ก ารประจํ า ป และค า เป า หมายของแต ล ะ
ตัวบงชี้ เพื่อวัดความสําเร็จของการดําเนินงานตามแผนกลยุทธและแผนปฏิบัติการประจําป
5. มีการดําเนินงานตามแผนปฏิบัตการประจําปครบ 4 พันธกิจ
ิ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

48. 42
6. มีการติดตามผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้ของแผนปฏิบัติการประจําป อยางนอยปละ 2
ครั้ง และรายงานผลตอผูบริหารเพื่อพิจารณา
7. มีการประเมินผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้ของแผนกลยุทธ อยางนอยปละ 1 ครั้ง และ
รายงานผลตอผูบริหารและสภาสถาบันเพื่อพิจารณา
8. มีการนําผลการพิจารณา ขอคิดเห็น และขอเสนอแนะของสภาสถาบันไปปรับปรุงแผนกล
ยุทธและแผนปฏิบัติการประจําป
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 หรือ 7 ขอ 8 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

49. 43
องคประกอบที่ 2 การผลิตบัณฑิต
หลักการ
พันธกิจที่สาคัญที่สุดของสถาบันอุดมศึกษา คือ การผลิตบัณฑิต หรือการจัดกิจกรรม
ํ
การเรียนการสอนใหผูเรียนมีความรูในวิชาการและวิชาชีพ มีคุณลักษณะตามหลักสูตรที่กําหนด การเรียน
การสอนในยุคปจจุบันใชหลักการของการจัดกระบวนการเรียนรูที่เนนผูเรียนเปนสําคัญ ดังนั้น พันธกิจ
ดังกลาวจึงเกี่ยวของกับการบริหารจัดการหลักสูตรและการเรียนการสอน เริ่มตั้งแตการกําหนดปจจัยนําเขา
ที่ไดมาตรฐานตามที่กําหนด ประกอบดวย การมีอาจารยที่มีปริมาณและคุณภาพตามมาตรฐานหลักสูตร
มีกระบวนการบริหารจัดการการเรียนการสอนที่อาศัยหลักการรวมมือรวมพลังของทุกฝายที่เกี่ยวของทั้ง
ภายในและภายนอกสถาบัน
ดังนั้น จึงจําเปนตองมีการวางระบบและกลไกการควบคุมคุณภาพขององคประกอบตางๆ
ที่ใชในการผลิตบัณฑิต ไดแก (ก) หลักสูตรการศึกษาในสาขาวิชาตางๆ (ข) คณาจารยและระบบการพัฒนา
อาจารย (ค) สื่อการศึกษาและเทคนิคการสอน (ง) หองสมุดและแหลงการเรียนรูอื่น (จ) อุปกรณการศึกษา
(ฉ) สภาพแวดลอมในการเรียนรูและบริการการศึกษา (ช) การวัดผลการศึกษาและสัมฤทธิผลทางการเรียน
ของนักศึกษา (ซ) องคประกอบอื่นตามที่แตละสถานศึกษาระดับอุดมศึกษาเห็นสมควร ตามที่กฎกระทรวง
วาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ.2553 กําหนด
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
2. กรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2547 สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
4. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
5. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
6. ประกาศ ก.พ.อ. เรื่อง มาตรฐานของจรรยาบรรณที่พึงมีในสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2551
7. กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552 (Thai Qualification
Framework for Higher Education) (TQF: HEd.) สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

50. 44
8. กฎกระทรวง วาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ.2553
กระทรวงศึกษาธิการ
9. แนวทางการปฏิบัติตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
10. เกณฑมาตรฐานหลักสูตรระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2548 สํานักงานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา
11. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษารอบสาม พ.ศ. 2553 สํานักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
ตัวบงชี้ จํานวน 8 ตัวบงชี้ คือ
2.1 ระบบและกลไกการพัฒนาและบริหารหลักสูตร
2.2 อาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก
2.3 อาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการ
2.4 ระบบการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุน
2.5 หองสมุด อุปกรณการศึกษา และสภาพแวดลอมการเรียนรู
2.6 ระบบและกลไกการจัดการเรียนการสอน
2.7 ระบบและกลไกการพัฒนาสัมฤทธิผลการเรียนตามคุณลักษณะของบัณฑิต
2.8 ระดับความสําเร็จของการเสริมสรางคุณธรรมจริยธรรมที่จัดใหกับนักศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

51. 45
ตัวบงชี้ที่ 2.1 : ระบบและกลไกการพัฒนาและบริหารหลักสูตร
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบั น อุ ด มศึ ก ษามี ห น า ที่ พั ฒ นาหลั ก สู ต รให ส อดคล อ งกั บ ปรั ช ญา
ปณิธาน วิสัยทัศน พันธกิจและความพรอมของสถาบัน ตลอดจนสอดคลองกับความตองการทางดาน
วิชาการและวิชาชีพของสังคม มีการประเมินหลักสูตรอยางสม่ําเสมอตามหลักเกณฑและตัวบงชี้ของการ
ประกันคุณภาพหลักสูตร มีการวางระบบและกลไกบริหารหลักสูตรอยางมีประสิทธิภาพและมีการปรับปรุง
หลักสูตรใหทันตอการเปลี่ยนแปลง
เกณฑมาตรฐานทั่วไป :
1. มีระบบและกลไกการเปดหลักสูตรใหมและปรับปรุงหลักสูตรตามแนวทางปฏิบัติที่กําหนด
โดยคณะกรรมการการอุดมศึกษา และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
2. มีระบบและกลไกการปดหลักสูตรตามแนวทางปฏิบัติที่กําหนดโดยคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
3. ทุกหลักสูตรมีการดําเนินงานใหเปนไปตามเกณฑมาตรฐานหลักสูตรระดับอุดมศึกษา และ
กรอบมาตรฐานคุ ณ วุ ฒิ ร ะดั บ อุ ด มศึ ก ษาแห ง ชาติ (การดํ า เนิ น งานตามกรอบมาตรฐานคุ ณ วุ ฒิ
ระดับอุดมศึกษาแหงชาติ หมายถึง ตองมีการประเมินผลตาม “ตัวบงชี้ผลการดําเนินงานตามประกาศ
มาตรฐานคุณวุฒิสาขาหรือสาขาวิชา เพื่อการประกันคุณภาพหลักสูตรและการเรียนการสอน” กรณีที่
หลักสูตรใดยังไมมีประกาศมาตรฐานคุณวุฒิสาขาหรือสาขาวิชา ใหประเมินตามตัวบงชี้กลางที่กําหนดใน
ภาคผนวก ก) สําหรับหลักสูตรสาขาวิชาชีพตองไดรับการรับรองหลักสูตรจากสภาหรือองคกรวิชาชีพที่
เกี่ยวของดวย
(หมายเหตุ : สําหรับหลักสูตรเกาหรือหลักสูตรปรับปรุงที่ยังไมไดดําเนินการตามกรอบ
มาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติกอนปการศึกษา 2555 ใหยึดตามเกณฑมาตรฐานหลักสูตร
ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2548 )
4. มีคณะกรรมการรับผิดชอบควบคุมกํากับใหมีการดําเนินการไดครบถวนทั้งขอ 1 ขอ 2 และ
ขอ 3 ขางตนตลอดเวลาที่จัดการศึกษา และมีการประเมินหลักสูตรทุกหลักสูตรอยางนอยตามกรอบเวลาที่
กํ า หนดในเกณฑ ม าตรฐานหลั ก สู ต รฯ กรณี ห ลั ก สู ต รที่ ดํ า เนิ น งานตามกรอบมาตรฐานคุ ณ วุ ฒิ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

52. 46
ระดับอุดมศึกษาแหง ชาติ จะตองควบคุ ม กํา กั บให ก ารดํา เนิน งานตามตัว บ ง ชี้ใ นขอ 3 ผานเกณฑก าร
ประเมิน 5 ขอแรกและอยางนอยรอยละ 80 ของตัวบงชี้ที่กําหนดในแตละป ทุกหลักสูตร
5. มีคณะกรรมการรับผิดชอบควบคุมกํากับใหมีการดําเนินการไดครบถวนทั้งขอ 1 ขอ 2 และ
ขอ 3 ขางตนตลอดเวลาที่จัดการศึกษา และมีการพัฒนาหลักสูตรทุกหลักสูตรตามผลการประเมินในขอ 4
กรณีหลักสูตรที่ดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ จะตองควบคุมกํากับให
การดําเนินงานตามตัวบงชี้ในขอ 3 ผานเกณฑการประเมินครบ ทุกตัวบงชี้และทุกหลักสูตร
เกณฑมาตรฐานเพิ่มเติมเฉพาะกลุม :
6. มีความรวมมือในการพัฒนาและบริหารหลักสูตรระหวางสถาบันกับภาครัฐหรือภาคเอกชน
ที่เ กี่ย วข องกับ วิ ช าชี พ ของหลัก สูต ร มากกว า ร อยละ 30 ของจํ า นวนหลั ก สู ต รวิ ช าชี พ ทั้ ง หมดทุ ก ระดั บ
การศึกษา (เฉพาะกลุม ค1 และ ค2)
7. หลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาที่เนนการวิจัยที่เปดสอน (ปริญญาโท เฉพาะแผน ก และ
ปริญญาเอก) มีจํานวนมากกวารอยละ 50 ของจํานวนหลักสูตรทั้งหมดทุกระดับการศึกษา(เฉพาะกลุม ค1
และ ง)
8. หลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาที่เนนการวิจัยที่เปดสอน (ปริญญาโท เฉพาะแผน ก และ
ปริญญาเอก) มีจํานวนนักศึกษาที่ศึกษาอยูในหลักสูตรมากกวารอยละ 30 ของจํานวนนักศึกษาทั้งหมดทุก
ระดับการศึกษา (เฉพาะกลุม ค1 และ ง)
หมายเหตุ :
1. การนั บ หลั ก สู ต รปริ ญ ญาโทแผน ก และปริ ญ ญาเอก ให นั บ หลั ก สู ต รที่ มี นั ก ศึ ก ษา
ลงทะเบียนเรียนในรอบปการศึกษาที่ทําการประเมิน สําหรับการนับหลักสูตรทั้งหมดใหนับหลักสูตรที่ไดรับ
อนุมัติใหเปดสอนทุกระดับปริญญา โดยนับรวมหลักสูตรที่งดรับนักศึกษา แตไมนับรวมหลักสูตรที่สภา
สถาบันอนุมัติใหปดดําเนินการแลว
2. การนั บ จํ า นวนนั ก ศึ ก ษาให นั บ ตามจํ า นวนนั ก ศึ ก ษาเต็ ม เวลาเที ย บเท า (FTES)ในป
การศึกษานั้น ๆ และนับทั้งนักศึกษาภาคปกติและภาคพิเศษ ทั้งในที่ตั้งและนอกที่ตั้ง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

53. 47
เกณฑการประเมิน :
1. เกณฑทวไป
ั่
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
2. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ค1 ค2 และ ง
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ ครบ 5 ขอตาม
เกณฑทั่วไป และ
ครบถวนตาม
เกณฑมาตรฐาน
เพิ่มเติมเฉพาะ
กลุม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

54. 48
ตัวบงชี้ที่ 2.2 : อาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก
ชนิดของตัวบงชี้ : ปจจัยนําเขา
คําอธิบายตัวบงชี้ : การศึ ก ษาระดั บ อุ ด มศึ ก ษาถื อ เป น การศึ ก ษาระดั บ สู ง สุ ด ที่ ต อ งการ
บุคลากรที่มีความรูความสามารถและความลุมลึกทางวิชาการ เพื่อปฏิบัติพันธกิจสําคัญของสถาบันในการ
ผลิตบัณฑิต ศึกษาวิจัยเพื่อการติดตามความกาวหนาทางวิชาการและการพัฒนาองคความรู ดังนั้น สถาบัน
จึงควรมีอาจารยที่มีระดับคุณวุฒิทางการศึกษาในสัดสวนที่เหมาะสมกับพันธกิจหรือจุดเนนของสถาบัน
เกณฑการประเมิน : สถาบันสามารถเลือกใชเกณฑการประเมินจาก 2 แนวทางตอไปนี้
1) แปลงค า ร อ ยละของอาจารย ป ระจํ า ที่ มี คุ ณ วุ ฒิ ป ริ ญ ญาเอกเป น คะแนนระหว า ง
0 – 5 หรือ
2) แปลงค า การเพิ่ ม ขึ้ น ของค า ร อ ยละของอาจารย ป ระจํ า ที่ มี คุ ณ วุ ฒิ ป ริ ญ ญาเอก
เปรียบเทียบกับปที่ผานมาเปนคะแนนระหวาง 0 – 5

1. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ข และ ค2
1) คารอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอกที่กาหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
ํ
= รอยละ 30 ขึ้นไป หรือ
2) คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําทีมคุณวุฒิปริญญาเอกเปรียบเทียบ
่ ี
กับปที่ผานมา ที่กาหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = รอยละ 6 ขึ้นไป
 ํ
2. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ค1 และ ง
1) คารอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอกที่กาหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
ํ
= รอยละ 60 ขึ้นไป หรือ
2) คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําทีมีคุณวุฒิปริญญาเอกเปรียบเทียบ
่
กับปที่ผานมา ที่กาหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = รอยละ 12 ขึ้นไป
 ํ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

55. 49
สูตรการคํานวณ :
1. คํานวณคารอยละของอาจารยประจําทีมีวฒิปริญญาเอก
่ ุ
รอยละของอาจารยประจําทีมีคุณวุฒิปริญญาเอก = จํานวนอาจารยประจําที่มีคุณวุฒปริญญาเอก x 100
่ ิ
จํานวนอาจารยประจําทั้งหมด
2. แปลงคารอยละที่คํานวณไดในขอ 1 เทียบกับคะแนนเต็ม 5
รอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก x5
คะแนนที่ได = รอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอกที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
หรือ
1. คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒปริญญาเอกเปรียบเทียบกับปที่ผาน
ิ
มา = รอยละของอาจารยประจําที่มีคณวุฒิปริญญาเอกในปที่ประเมิน ลบดวย รอยละของอาจารยประจําที่
ุ
มีคุณวุฒิปริญญาเอกในปกอนหนาปที่ประเมิน

2. แปลงคาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําทีมีคุณวุฒิปริญญาเอกเปรียบเทียบ
่
กับปที่ผานมา ที่คํานวณไดในขอ 1 เทียบกับคะแนนเต็ม 5
คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอกเปรียบเทียบกับปที่ผานมา x 5
คะแนนที่ได = คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่มีคุณวุฒิปริญญาเอกเปรียบเทียบกับปที่ผานมา
ที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
หมายเหตุ :
1. คุณวุฒิปริญญาเอก พิจารณาจากระดับคุณวุฒิที่ไดรับหรือเทียบเทาตามหลักเกณฑการ
พิจารณาคุณวุฒิของกระทรวงศึกษาธิการ กรณีที่มีการปรับวุฒิการศึกษาใหมีหลักฐานการสําเร็จการศึกษา
ภายในรอบปการศึกษานั้น ทั้งนี้ อาจใชคุณวุฒิอื่นแทนคุณวุฒิปริญญาเอกไดสําหรับกรณีท่ีบางสาขา
วิชาชีพ มีคุณวุฒิอ่นที่เหมาะสมกวา ทั้งนี้ ตองไดรับความเห็นชอบจากคณะกรรมการการอุดมศึกษา
ื
2. การนับจํานวนอาจารยประจํา ใหนับตามปการศึกษาและนับทั้งที่ปฏิบัติงานจริงและลา
ศึกษาตอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

56. 50
ตัวบงชี้ที่ 2.3 : อาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการ
ชนิดของตัวบงชี้ : ปจจัยนําเขา
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบันอุดมศึกษาถือเปนขุมปญญาของประเทศ และมีความรับผิดชอบ
ที่จะตองสงเสริมให อาจารย ในสถาบันทํ าการศึก ษาวิจัยเพื่อแสวงหาและพัฒนาองค ความรูในศาสตร
สาขาวิชาตางๆ อยางตอเนื่อง เพื่อนําไปใชในการเรียนการสอน รวมทั้งการแกไขปญหาและพัฒนาประเทศ
การดํารงตําแหนงทางวิชาการเปนสิ่งสะทอนการปฏิบัติงานดังกลาวของอาจารยตามพันธกิจของสถาบัน
เกณฑการประเมิน : สถาบันสามารถเลือกใชเกณฑการประเมินจาก 2 แนวทางตอไปนี้
1) แปลงคารอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการเปนคะแนนระหวาง 0 – 5
หรือ
2) แปลงค า การเพิ่ ม ขึ้ น ของค า ร อ ยละของอาจารย ป ระจํ า ที่ ดํ า รงตํ า แหน ง ทางวิ ช าการ
เปรียบเทียบกับปท่ผานมาเปนคะแนนระหวาง 0 – 5
ี
1. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ข และ ค2
1) คารอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงผูชวยศาสตราจารย รองศาสตราจารย
และศาสตราจารยรวมกัน ที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = รอยละ 60 ขึ้นไป หรือ
2) คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงผูชวยศาสตราจารย
รองศาสตราจารย และศาสตราจารยรวมกัน เปรียบเทียบกับปที่ผานมา ที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 =
รอยละ 12 ขึ้นไป
2. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ค1 และ ง
1) คารอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงรองศาสตราจารยและศาสตราจารย
รวมกัน ที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = รอยละ 30 ขึ้นไป หรือ
2) คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงรองศาสตราจารย และ
ศาสตราจารยรวมกัน เปรียบเทียบกับปที่ผานมา ที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = รอยละ 6 ขึ้นไป
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

57. 51
สูตรการคํานวณ :
1. คํานวณคารอยละของอาจารยประจําที่ดารงตําแหนงทางวิชาการ
ํ
จํานวนอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนง
รอยละของอาจารยประจําที่ดารงตําแหนงทางวิชาการ = ทางวิชาการ
ํ x 100
จํานวนอาจารยประจําทั้งหมด
2. แปลงคารอยละที่คํานวณไดในขอ 1 เทียบกับคะแนนเต็ม 5
รอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการ x5
คะแนนที่ได = รอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
หรือ
1. คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการเปรียบเทียบ
กับปที่ผานมา = รอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการในปที่ประเมิน ลบดวย รอยละของ
อาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการในปกอนหนาปที่ประเมิน
2. แปลงคาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการเปรียบเทียบ
กับปที่ผานมา ที่คํานวณไดในขอ 1 เทียบกับคะแนนเต็ม 5
คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการเปรียบเทียบ
กับปที่ผานมา x5
คะแนนที่ได =
คาการเพิ่มขึ้นของรอยละของอาจารยประจําที่ดํารงตําแหนงทางวิชาการเปรียบเทียบ
กับปที่ผานมาที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
หมายเหตุ : การนับจํานวนอาจารยประจํา ใหนับตามปการศึกษาและนับทั้งที่ปฏิบัติงานจริงและลา
ศึกษาตอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

58. 52
ตัวบงชี้ที่ 2.4 : ระบบการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุน
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : การจั ด การเรีย นการสอนโดยเนน ผูเ รี ย นเป น สํา คั ญ จํ า เปน ต อ งมี ก าร
บริหารและพัฒนาคณาจารยอยางเหมาะสมทั้งในดานเทคนิคการสอน การประเมินผลการเรียนรู และการ
ใชส่ือการสอนที่ทันสมัย รวมทั้งมีการปรับกระบวนการเรียนการสอนโดยใชผลการเรียนรูและขอมูลจาก
ความคิดเห็นของผูเรียน นอกจากนั้น ยังจําเปนตองมีบุคลากรสายสนับสนุนที่มีคุณภาพสอดคลองกับพันธ
กิจและเปาหมายของสถาบัน
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารยทั้งดานวิชาการ เทคนิคการสอนและการวัดผล
และมีแผนการบริหารและพัฒนาบุคลากรสายสนับสนุนที่มีการวิเคราะหขอมูลเชิงประจักษ
2. มีการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนใหเปนไปตามแผนที่
กําหนด
3. มีสวัสดิการเสริมสรางสุขภาพที่ดี และสรางขวัญและกําลังใจใหคณาจารยและบุคลากร
สายสนับสนุนสามารถทํางานไดอยางมีประสิทธิภาพ
4. มีระบบการติดตามใหคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนนําความรูและทักษะที่ไดจาก
การพัฒนามาใชในการจัดการเรียนการสอนและการวัดผลการเรียนรูของนักศึกษา ตลอดจนการปฏิบัติงาน
ที่เกี่ยวของ
5. มีการใหความรูดานจรรยาบรรณอาจารยและบุคลากรสายสนับสนุน และดูแลควบคุมให
คณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนถือปฏิบัติ
6. มีการประเมินผลความสําเร็จของแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากร
สายสนับสนุน
7. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงแผนหรือปรับปรุงการบริหารและการพัฒนาคณาจารย
และบุคลากรสายสนับสนุน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

59. 53
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 หรือ 4 ขอ 5 หรือ 6 ขอ 7 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

60. 54
ตัวบงชี้ที่ 2.5 : หองสมุด อุปกรณการศึกษา และสภาพแวดลอมการเรียนรู
ชนิดของตัวบงชี้ : ปจจัยนําเขา
คําอธิบายตัวบงชี้ : นอกเหนือจากการเรียนการสอน สถาบันอุดมศึกษาควรจัดบริการดาน
กายภาพอยางครบถวน โดยเฉพาะในเรื่องการบริการสิ่งอํานวยความสะดวกที่เอื้อตอการเรียน เชน สื่อ
เทคโนโลยี เพื่อการศึก ษา ห องสมุดและแหลงการเรียนรูอื่น ๆ การบริก ารดานงานทะเบี ย น การบริก าร
นักศึกษานานาชาติ เปนตน นอกจากนั้น ยังจําเปนตองมีสภาพแวดลอมและการบริการดานกายภาพที่
สงเสริมคุณภาพชีวิตของนักศึกษา เชน สิ่งแวดลอมในสถาบัน หอพักนักศึกษา หองเรียน สถานที่ออกกําลัง
กาย บริการอนามัย การจัดจําหนายอาหาร เปนตน
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการจัดการหรือจัดบริการเพื่อใหนักศึกษามีเครื่องคอมพิวเตอรใชในอัตราไมสูงกวา 8
FTES ตอเครื่อง
2. มีบริการหองสมุดและแหลงเรียนรูอื่นๆ ผานระบบเครือขายคอมพิวเตอร และมีการ
ฝกอบรมการใชงานแกนักศึกษาทุกปการศึกษา
3. มีบริการดานกายภาพที่เหมาะสมตอการจัดการเรียนการสอนและการพัฒนานักศึกษา
อยางนอยในดานหองเรียน หองปฏิบัติการ อุปกรณการศึกษา และจุดเชื่อมตออินเตอรเน็ตในระบบไรสาย
4. มีบริการสิ่งอํานวยความสะดวกที่จําเปนอื่นๆ อยางนอยในดานงานทะเบียนนักศึกษาผาน
ระบบเครือขายคอมพิวเตอร การบริการอนามัยและการรักษาพยาบาล การจัดการหรือจัดบริการดานอาหาร
และสนามกีฬา
5. มีระบบสาธารณูปโภคและรักษาความปลอดภัยของอาคารตลอดจนบริเวณโดยรอบ อยาง
นอยในเรื่องประปา ไฟฟา ระบบกําจัดของเสีย การจัดการขยะ รวมทั้งมีระบบและอุปกรณปองกันอัคคีภัย
ในบริเวณอาคารตาง ๆ โดยเปนไปตามกฎหมายที่เกี่ยวของ
6. มีผลการประเมินคุณภาพของบริการในขอ 2 – 5 ทุกขอไมต่ํากวา 3.51 จากคะแนนเต็ม 5
7. มีการนําผลการประเมินคุณภาพในขอ 6 มาใชเปนขอมูลในการพัฒนาการจัดบริการดาน
กายภาพที่สนองความตองการของผูรับบริการ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

61. 55
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ 7 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

62. 56
ตัวบงชี้ที่ 2.6 : ระบบและกลไกการจัดการเรียนการสอน
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : กระบวนการจัดการเรียนการสอนตองเปนไปตามแนวทางที่กําหนดใน
พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ที่เนนผูเรียนเปน
สําคัญ มีการจัดรูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่เหมาะสมและยืดหยุน โดยการมีสวนรวมจากบุคคล
สถาบัน หรือชุมชนภายนอก มีการจัดกระบวนการเรียนรูที่คํานึงถึงความแตกตางเฉพาะตัวของนักศึกษา
ซึ่งเปนเรื่องที่สําคัญมากตอความสนใจใฝรูและตอศักยภาพในการแสวงหาความรูของนักศึกษา เชน การ
เปดโอกาสใหนักศึกษาไดคนควาวิจัยโดยอิสระในรูปโครงการวิจัยสวนบุคคล การจัดใหมีชั่วโมงเรียนใน
ภาคปฏิบัติ ในหองปฏิบัติการ รวมทั้งมีการฝกประสบการณภาคสนามอยางพอเพียง มีการจัดสัมมนา จัด
ประชุมเชิงปฏิบัติการ จัดทําโครงการ มีการเรียนการสอนทางเครือขายคอมพิวเตอร (Internet) และมี
หองสมุดและระบบสืบคนขอมูลอิเล็กทรอนิกสที่เพียงพอสําหรับการศึกษาหาความรูเพิ่มเติมไดดวยตนเอง
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีระบบและกลไกการประกันคุณภาพการจัดการเรียนการสอนที่เนนผูเรียนเปนสําคัญทุก
หลักสูตร
2. ทุกรายวิชาของทุกหลักสูตร มีรายละเอียดของรายวิชาและของประสบการณภาคสนาม
(ถามี) กอนการเปดสอนในแตละภาคการศึกษา ตามที่กําหนดในกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา
แหงชาติ
3. ทุกหลักสูตรมีรายวิชาที่สงเสริมทักษะการเรียนรูดวยตนเอง และการใหผูเรียนไดเรียนรูจาก
การปฏิบัติท้งในและนอกหองเรียนหรือจากการทําวิจย
ั ั
4. มีการใหผูมีประสบการณทางวิชาการหรือวิชาชีพจากหนวยงานหรือชุมชนภายนอกเขามา
มีสวนรวมในกระบวนการเรียนการสอนทุกหลักสูตร
5. มี ก ารจั ด การเรี ย นรู ที่ พั ฒ นาจากการวิ จั ย หรื อ จากกระบวนการจั ด การความรู เ พื่ อ
พัฒนาการเรียนการสอน
6. มีการประเมินความพึงพอใจของผูเรียนที่มีตอคุณภาพการจัดการเรียนการสอนและสิ่ง
สนับสนุนการเรียนรูทุกรายวิชา ทุกภาคการศึกษา โดยผลการประเมินความพึงพอใจแตละรายวิชาตองไม
ต่ํากวา 3.51 จากคะแนนเต็ม 5
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

63. 57
7. มีการพัฒนาหรือปรับปรุงการจัดการเรียนการสอน กลยุทธการสอน หรือการประเมินผล
การเรียนรู ทุกรายวิชา ตามผลการประเมินรายวิชา
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ 7 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

64. 58
ตัวบงชี้ที่ 2.7 : ระบบและกลไกการพัฒนาสัมฤทธิผลการเรียนตามคุณลักษณะ
ของบัณฑิต
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : คุณลั ก ษณะของบั ณฑิ ต หมายถึ ง คุ ณ สมบั ติที่ พึ ง ประสงคซึ่ ง ผู สํา เร็ จ
การศึกษาระดับอุดมศึกษาพึงมี ประกอบดวย 2 สวน คือ คุณลักษณะของบัณฑิตตามกรอบมาตรฐาน
คุ ณ วุ ฒิ แ ห ง ชาติ ข องแต ล ะหลั ก สู ต ร และคุ ณ ลั ก ษณะของบั ณ ฑิ ต ตามความต อ งการของผู ใ ช บั ณ ฑิ ต
คุณลักษณะตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิแหงชาติมี 5 ดาน ไดแก ดานคุณธรรม จริยธรรม ดานความรู ดาน
ทักษะทางปญญา ดานทักษะความสัมพันธระหวางบุคคลและความรับผิดชอบ ดานทักษะการวิเคราะห
เชิงตัวเลข การสื่อสารและการใชเทคโนโลยีสารสนเทศ สวนคุณลักษณะบัณฑิตตามความตองการของผูใช
บัณฑิต อาจมีความแตกตางกันตามลักษณะอาชีพหรือบริบทของผูใช และอาจปรากฏในกรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิแหงชาติ หรือที่มลักษณะเพิ่มเติมจากกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ เชน การบริหารจัดการ การเปนผูใฝรู
ี
ใฝเรียน การกาวทันวิทยาการ ความสามารถในการประยุกตความรูกับการปฏิบัติงานจริง สําหรับผูสําเร็จ
การศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา หรือผูสําเร็จการศึกษาในหลักสูตรที่เนนการวิจัย ควรมีคุณลักษณะเพิ่มเติม
ดานความเปนนักวิชาการ การเปนผูนําทางความคิด โดยเฉพาะความสามารถดานการคิดเชิงวิพากษ และ
การนําเสนอผลงาน
เกณฑมาตรฐานทัวไป : ่
1. มีการสํารวจคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงคตามความตองการของผูใชบัณฑิตอยาง
นอยสําหรับทุกหลักสูตรระดับปริญญาตรี ทุกรอบระยะเวลาตามแผนกําหนดการศึกษาของหลักสูตร
2. มีการนําผลจากขอ 1 มาใชในการปรับปรุงหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน การวัดผล
การศึกษาและสัมฤทธิผลทางการเรียนที่สงเสริมทักษะอาชีพและคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค
ตามความตองการของผูใชบณฑิต
ั
3. มีการสงเสริมสนับสนุนทรัพยากรทั้งดานบุคลากร เทคโนโลยีสารสนเทศ และงบประมาณที่
เอื้อตอการพัฒนาคุณลักษณะของบัณฑิต
4. มีร ะบบและกลไกการสง เสริม ใหนัก ศึ ก ษาระดั บปริ ญญาตรีแ ละบัณฑิตศึก ษาเขา ร ว ม
กิจกรรมการประชุมวิชาการหรือนําเสนอผลงานทางวิชาการในที่ประชุมระหวางสถาบัน หรือที่ประชุม
ระดับชาติหรือนานาชาติ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

65. 59
5. มีกิจกรรมเสริมสรางคุณธรรมจริยธรรมใหแกนักศึกษาระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษา
ที่จัดโดยสถาบัน
เกณฑมาตรฐานเพิ่มเติมเฉพาะกลุม :
6. มีระบบและกลไกสนับสนุนการประยุกตใชผลงานจากวิทยานิพนธของนักศึกษาระดับ
บัณฑิตศึกษา และมีการรับรองการใชประโยชนจริงจากหนวยงานภาครัฐ หรือเอกชน หรือหนวยงานวิชาชีพ
(เฉพาะกลุม ค 1)
7. มีการพัฒนาทักษะนักศึกษาในการจัดทําบทความจากวิทยานิพนธและมีการนําไปตีพิมพ
เผยแพรในวารสารระดับนานาชาติ (เฉพาะกลุม ง)
เกณฑการประเมิน :
1. เกณฑทวไป
ั่
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
2. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ค1 และ ง
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ ครบ 5 ขอตาม
เกณฑทั่วไป และ
ครบถวนตาม
เกณฑมาตรฐาน
เพิ่มเติมเฉพาะ
กลุม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

66. 60
ตัวบงชี้ที่ 2.8 : ระดับความสําเร็จของการเสริมสรางคุณธรรมจริยธรรมที่จัดใหกับ
นักศึกษา
ชนิดของตัวบงชี้ : ผลผลิต
คําอธิบายตัวบงชี้ : คุณธรรมจริยธรรมของนักศึกษาเปนคุณลักษณะที่พึงประสงคและเปน
ป จ จั ย สํ า คั ญ ของคุ ณ ภาพบั ณ ฑิ ต ตามเจตนารมณ ข องพระราชบั ญ ญั ติ ก ารศึ ก ษาแห ง ชาติ แ ละกรอบ
มาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ รวมทั้งความคาดหวังของผูใชบัณฑิตและสังคม ดังนั้น สถาบัน
จึงควรมีการวัดระดับความสําเร็จของการสงเสริมคุณธรรมจริยธรรมที่สถาบันจัดใหกับนักศึกษา
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการกําหนดพฤติกรรมดานคุณธรรมจริยธรรมสําหรับนักศึกษาที่ตองการสงเสริม
ไวเปนลายลักษณอักษร
2. มีการถายทอดหรือเผยแพรพฤติกรรมดานคุณธรรมจริยธรรมสําหรับนักศึกษาที่
ตองการสงเสริมตามขอ 1 ไปยังผูบริหาร คณาจารย นักศึกษาและผูเกี่ยวของทราบอยางทั่วถึงทั้งสถาบัน
3. มีโครงการหรือกิจกรรมสงเสริมการพัฒนาพฤติกรรมดานคุณธรรมจริยธรรมที่
กําหนดในขอ 1 โดยระบุตัวบงชี้และเปาหมายวัดความสําเร็จที่ชัดเจน
4. มีการประเมินผลโครงการหรือกิจกรรมสงเสริมคุณธรรมจริยธรรมของนักศึกษา
ตามตัวบงชี้และเปาหมายที่กําหนดในขอ 3 โดยมีผลการประเมินบรรลุเปาหมายอยางนอยรอยละ 90 ของ
ตัวบงชี้
5. มีนักศึกษาหรือกิจกรรมที่เกี่ยวกับนักศึกษาไดรับการยกยองชมเชย ประกาศเกียรติ
คุณดานคุณธรรมจริยธรรม โดยหนวยงานหรือองคกรระดับชาติ
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

67. 61
องคประกอบที่ 3 กิจกรรมการพัฒนานักศึกษา
หลักการ
การดําเนินงานดานกิจการนักศึกษาเปนกิจกรรมที่สถาบันอุดมศึกษาสนับสนุนสงเสริมเพื่อให
นักศึกษาเปนบัณฑิตที่มีคุณสมบัติพรอม นอกเหนือจากการจัดการเรียนการสอนที่จัดขึ้นตามหลักสูตร
กิจกรรมการพัฒนานักศึกษาแบงออกไดเปนสองสวน คือ (1) การจัดบริการแกนักศึกษาและศิษยเกาซึ่ง
สถาบันจัดขึ้นใหสอดคลองกับความตองการ และเกิดประโยชนสูงสุดตอนักศึกษาและศิษยเกา และ (2) การ
จัดกิจกรรมนักศึกษาที่ดําเนินการโดยองคกรนัก ศึกษาซึ่งไดรับการสนับสนุนสงเสริ มจากสถาบัน ทั้ง นี้
เพื่อใหนักศึกษาไดพัฒนารางกาย อารมณ สังคม สติปญญา ตลอดจนคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค
ได แ ก คุ ณ ธรรม จริ ย ธรรม ความรู ทั ก ษะทางป ญ ญา ทั ก ษะความสั ม พั น ธ ร ะหว า งบุ ค คลและความ
รับผิดชอบ รวมทั้งทักษะการวิเคราะหเชิงตัวเลข การสื่อสารและการใชเทคโนโลยีสารสนเทศ
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
2. กรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2547 สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
4. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
5. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
6. กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552 (Thai Qualification
Framework for Higher Education) (TQF: HEd.) สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
7. มาตรฐานกิจการนักศึกษา พ.ศ. 2541 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
8. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษารอบสาม พ.ศ. 2553 สํานักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

68. 62
ตัวบงชี้ จํานวน 2 ตัวบงชี้ คือ
3.1 ระบบและกลไกการใหคําปรึกษาและบริการดานขอมูลขาวสาร
3.2 ระบบและกลไกการสงเสริมกิจกรรมนักศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

69. 63
ตัวบงชี้ที่ 3.1 : ระบบและกลไกการใหคําปรึกษาและบริการดานขอมูลขาวสาร
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบัน อุดมศึ กษาควรจัดบริการดานต า งๆ ใหนั ก ศึก ษาและศิ ษ ยเ กา
อยางครบถวน โดยเฉพาะในกิจกรรมตอไปนี้ (1) การบริการดานการแนะแนวและการใหคําปรึกษา ทั้งดาน
วิชาการและการใชชีวิต (2) การบริการดานขอมูลขาวสารที่เปนประโยชนตอนักศึกษาและศิษยเกา เชน ทุน
กูยืมการศึกษา แหลงทุนการศึกษาตอ การบริการจัดหางาน แหลงขอมูลการฝกประสบการณวิชาชีพ ขอมูล
ขาวสารความเคลื่อนไหวในและนอกสถาบันที่จาเปนแกนักศึกษาและศิษยเกา และ (3) การจัดโครงการเพื่อ
ํ
พัฒนาประสบการณทางวิชาชีพแกนักศึกษาและศิษยเกาในรูปแบบตาง ๆ
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการจัดบริการใหคําปรึกษาทางวิชาการและแนะแนวการใชชีวิตแกนักศึกษา
2. มีการจัดบริการขอมูลขาวสารที่เปนประโยชนตอนักศึกษา

3. มีการจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนาประสบการณทางวิชาการและวิชาชีพแกนักศึกษา
4. มีการจัดบริการขอมูลขาวสารที่เปนประโยชนตอศิษยเกา
5. มีการจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนาความรูและประสบการณใหศิษยเกา
6. มีผลการประเมินคุณภาพของการใหบริการในขอ 1 – 3 ทุกขอไมต่ํากวา 3.51 จากคะแนน
เต็ม 5
7. มี ก ารนํ า ผลการประเมิ น คุ ณ ภาพของการให บ ริ ก ารมาใช เ ป น ข อ มู ล ในการพั ฒ นาการ
จัดบริการที่สนองความตองการของนักศึกษา
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ 7 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

70. 64
นิดของตัว3.2ชี้
ตัวบงชี้ที่ บง :: กระบวนการ
ระบบและกลไกการสงเสริมกิจกรรมนักศึกษา
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบันอุดมศึกษาตองสงเสริมใหมีการจัดกิจกรรมนักศึกษาตาง ๆ อยาง
เหมาะสมและครบถวน กิจกรรมนักศึกษาหมายถึงกิจกรรมเสริมหลักสูตรที่ดําเนินการทั้งโดยสถาบันและ
โดยองคกรนักศึกษา เปนกิจกรรมที่ผูเขารวมจะมีโอกาสไดรับการพัฒนาสติปญญา สังคม อารมณ รางกาย
และคุณธรรมจริยธรรมสอดคลองกับคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค 5 ประการ ไดแก (1) คุณธรรม
จริยธรรม (2) ความรู (3) ทักษะทางปญญา (4) ทักษะความสัมพันธระหวางบุคคลและความรับผิดชอบ (5)
ทักษะการวิเคราะหเชิงตัวเลข การสื่อสารและการใชเทคโนโลยีสารสนเทศ และสอดคลองกับคุณลักษณะ
ของบัณฑิตที่พึงประสงคที่สภา/องคกรวิชาชีพไดกําหนดเพิ่มเติม ตลอดจนสอดคลองกับความตองการของ
ผูใชบัณฑิต
เกณฑมาตรฐาน :
1. สถาบั น จั ด ทํ า แผนการจั ด กิ จ กรรมพั ฒ นานั ก ศึ ก ษาที่ ส ง เสริ ม ผลการเรี ย นรู ต ามกรอบ
มาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติทุกดาน
2. มีกิจกรรมใหความรูและทักษะการประกันคุณภาพการศึกษาแกนักศึกษา
3. มีการสงเสริมใหนักศึกษานําความรูดานการประกันคุณภาพไปใชในการจัดกิจกรรมที่
ดําเนินการโดยนักศึกษาอยางนอย 5 ประเภทสําหรับระดับปริญญาตรี และอยางนอย 2 ประเภทสําหรับ
ระดับบัณฑิตศึกษา จากกิจกรรมตอไปนี้
- กิจกรรมวิชาการที่สงเสริมคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค

- กิจกรรมกีฬาหรือการสงเสริมสุขภาพ
- กิจกรรมบําเพ็ญประโยชนหรือรักษาสิ่งแวดลอม
- กิจกรรมเสริมสรางคุณธรรมและจริยธรรม
- กิจกรรมสงเสริมศิลปะและวัฒนธรรม
4. มีการสนับสนุน ให นัก ศึกษาสรางเครื อขายพัฒนาคุณภาพภายในสถาบันและระหวา ง
สถาบัน และมีกิจกรรมรวมกัน
5. มีการประเมินความสําเร็จตามวัตถุประสงคของแผนการจัดกิจกรรมพัฒนานักศึกษา
6. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงแผนหรือปรับปรุงการจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนานักศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

71. 65
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 หรือ 4 ขอ 5 ขอ 6 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

72. 66
องคประกอบที่ 4 การวิจย
ั
หลักการ
สถาบันอุดมศึกษาแตละแหงอาจมีจุดเนนในเรื่องการวิจัยที่แตกตางกันขึ้นกับสภาพแวดลอม
และความพรอมของแตละสถาบัน อยางไรก็ตาม ทุกสถาบันอุดมศึกษาจําเปนตองมีพันธกิจนี้เปนสวนหนึ่งของ
พันธกิจสถาบัน ดังนั้น จึงตองมีระบบและกลไกควบคุมใหสามารถดําเนินการในพันธกิจดานนี้อยางมี
ประสิทธิภาพและคุณภาพตามจุดเนนเฉพาะของแตละสถาบัน เพื่อใหไดผลงานวิจัยและงานสรางสรรคที่
เกิดประโยชน การวิจั ยจะประสบความสําเร็จและเกิดประโยชนจําเป นตองมีสวนประกอบที่สํา คัญ 3
ประการ คือ 1) สถาบันตองมีแผนการวิจัย มีระบบและกลไก ตลอดจนมีการสนับสนุนทรัพยากรใหสามารถ
ดําเนินการไดตามแผน 2) คณาจารยมีสวนรวมในการวิจัยอยางเขมแข็ง โดยบูรณาการงานวิจัยกับการ
จัดการเรียนการสอน และพันธกิจดานอื่นๆ ของสถาบัน และ 3) ผลงานวิจัยมีคุณภาพ มีประโยชน สนอง
ยุทธศาสตรของชาติและมีการเผยแพรอยางกวางขวาง
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. กรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ. 2551-2565) สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
2. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
4. มาตรฐานการประเมิ น คุ ณ ภาพภายนอกระดั บ อุ ด มศึ ก ษารอบสาม พ.ศ. 2553
สํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
5. นโยบายและยุทธศาสตรการวิจัยของชาติ (พ.ศ. 2551-2554) สํานักงานคณะกรรมการ
วิจัยแหงชาติ
6. แนวทางปฏิบติจรรยาบรรณนักวิจัย พ.ศ. 2541 สํานักงานคณะกรรมการวิจัยแหงชาติ
ั
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

73. 67
ตัวบงชี้ จํานวน 3 ตัวบงชี้ คือ
4.1 ระบบและกลไกการพัฒนางานวิจัยหรืองานสรางสรรค
4.2 ระบบและกลไกการจัดการความรูจากงานวิจัยหรืองานสรางสรรค
4.3 เงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรคตอจํานวนอาจารยประจําและนักวิจัย
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

74. 68
ตัวบงชี้ที่ 4.1 : ระบบและกลไกการพัฒนางานวิจัยหรืองานสรางสรรค
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบันอุดมศึกษาตองมีการบริหารจัดการงานวิจัยหรืองานสรางสรรคที่มี
คุณภาพ โดยมีแนวทางการดําเนินงานที่เปนระบบและมีกลไกสงเสริมสนับสนุนครบถวน เพื่อใหสามารถ
ดําเนินการไดตามแผนที่กําหนดไว ทั้งการสนับสนุนดานการจัดหาแหลงทุนวิจัยและการจัดสรรทุนวิจัย การ
สงเสริมและพัฒนาสมรรถนะแกนักวิจัยและทีมวิจัย การสนับสนุนทรัพยากรที่จําเปน ซึ่งรวมถึงทรัพยากร
บุคคล ทรัพยากรเงิน เครื่องมืออุปกรณตาง ๆ ที่เกี่ยวของ

เกณฑมาตรฐานทั่วไป :
1. มีระบบและกลไกบริหารงานวิจัยหรืองานสรางสรรค เพื่อใหบรรลุเปาหมายตามแผนดาน
การวิจัยของสถาบัน และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
2. มีการบูรณาการกระบวนการวิจัยหรืองานสรางสรรคกับการจัดการเรียนการสอน
3. มีการพัฒนาศักยภาพดานการวิจัยหรืองานสรางสรรคและใหความรูดานจรรยาบรรณการ
วิจัยแกอาจารยประจําและนักวิจัยประจํา
4. มีการจัดสรรงบประมาณของสถาบัน เพื่อเปนทุนวิจัยหรืองานสรางสรรค
5. มีการสนับสนุนพันธกิจดานการวิจัยหรืองานสรางสรรคตามอัตลักษณของสถาบันอยาง
นอยในประเด็นตอไปนี้
- หองปฏิบัติการวิจัยฯ หรือหนวยวิจัยฯ หรือศูนยเครื่องมือ หรือศูนยใหคําปรึกษาและ
สนับสนุนการวิจยฯั
- หองสมุดหรือแหลงคนควาขอมูลสนับสนุนการวิจัยฯ
- สิ่งอํานวยความสะดวกหรือการรักษาความปลอดภัยในการวิจัยฯ เชน ระบบเทคโนโลยี
สารสนเทศ ระบบรักษาความปลอดภัยในหองปฏิบัตการวิจัย ิ
- กิจกรรมวิชาการที่ สงเสริมงานวิ จัย ฯ เชน การจั ดประชุ มวิ ชาการ การจัดแสดงงาน
สรางสรรค การจัดใหมีศาสตราจารยอาคันตุกะหรือศาสตราจารยรับเชิญ (visiting professor)
6. มีการติดตามและประเมินผลการสนับสนุนในขอ 4 และขอ 5 อยางครบถวนทุกประเด็น
7. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงการสนับสนุนพันธกิจดานการวิจัยหรืองานสรางสรรค
ของสถาบัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

75. 69
เกณฑมาตรฐานเพิ่มเติมเฉพาะกลุม :
8. มีระบบและกลไกเพื่อสรางงานวิจัยหรืองานสรางสรรคบนพื้นฐานภูมิปญญาทองถิ่น หรือ
จากสภาพปญหาของสังคม เพื่อตอบสนองความตองการของทองถิ่นและสังคม และดําเนินการตามระบบที่
กําหนด (เฉพาะกลุม ข และ ค 2)
เกณฑการประเมิน :
1. เกณฑทวไป
ั่
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ 7 ขอ
2. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ข และ ค2
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ ครบ 7 ขอตาม
เกณฑทั่วไป และ
ครบถวนตาม
เกณฑมาตรฐาน
เพิ่มเติมเฉพาะ
กลุม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

76. 70
ตัวบงชี้ที่ 4.2 : ระบบและกลไกการจัดการความรูจากงานวิจัยหรืองานสรางสรรค
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : การบริหารจัดการความรูจากผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรค เพื่อเผยแพร
ไปยังคณาจารย นักศึกษา วงการวิชาการ หนวยงานทั้งภาครัฐและเอกชน ตลอดจนชุมชนเปาหมายที่จะนํา
ผลการวิ จัยไปใชประโยชน เปน เรื่องที่มี ความสํ าคัญสํ าหรับทุกสถาบันอุดมศึก ษา ดัง นั้น สถาบั นตอง
จัดระบบสงเสริมสนับสนุนใหมีการรวบรวม เผยแพร และแลกเปลี่ยนเรียนรูในทรัพยสินทางปญญาจาก
งานวิจัยหรืองานสรางสรรคอยางเหมาะสมกับผูใชแตละกลุม โดยสิ่งที่เผยแพรตองมีคุณภาพเชื่อถือไดและ
รวดเร็วทันเหตุการณ
เกณฑมาตรฐานทั่วไป :
1. มี ร ะบบและกลไกสนั บ สนุ น การเผยแพร ผ ลงานวิ จั ย หรือ งานสรา งสรรค ใ นการประชุ ม
วิชาการหรือการตีพิมพในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติ และมีการเผยแพรผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรค
ในการประชุมวิชาการหรือการตีพิมพในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติ
2. มีระบบและกลไกการรวบรวม คัดสรร วิเคราะหและสังเคราะหความรูจากงานวิจัยหรืองาน
สรางสรรค เพื่อใหเปนองคความรูที่คนทั่วไปเขาใจได และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
3. มีการประชาสัมพันธและเผยแพรองคความรูจากงานวิจัยหรืองานสรางสรรคที่ไดจากขอ 2
สูสาธารณชนและผูเกี่ยวของ
4. มีการนําผลงานงานวิจัยหรืองานสรางสรรคไปใชใหเกิดประโยชน และมีการรับรองการใช
ประโยชนจริงจากหนวยงานภายนอกหรือชุมชน
5. มีระบบและกลไกเพื่อชวยในการคุมครองสิทธิ์ของงานวิจัยหรืองานสรางสรรคที่นําไปใช
ประโยชน และดําเนินการตามระบบที่กาหนด ํ
เกณฑมาตรฐานเพิ่มเติมเฉพาะกลุม :
6. มีระบบและกลไกสงเสริมการจดสิทธิบัตรหรืออนุสิทธิบัตร และมีการยื่นจดสิทธิบตรและอนุ
ั
สิทธิบัตร (เฉพาะกลุม ค1 และ ง)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

77. 71
เกณฑการประเมิน :
1. เกณฑทวไป
ั่
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
2. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ค1 และ ง
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ ครบ 5 ขอตาม
เกณฑทั่วไป และ
ครบถวนตาม
เกณฑมาตรฐาน
เพิ่มเติมเฉพาะ
กลุม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

78. 72
ตัวบงชี้ที่ 4.3 : เงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรคตอจํานวนอาจารย

ประจําและนักวิจัยประจํา
ชนิดของตัวบงชี้ : ปจจัยนําเขา
คําอธิบายตัวบงชี้ : ป จ จั ย สํ า คั ญ ที่ ส ง เสริ ม สนั บ สนุ น ให เ กิ ด การผลิ ต งานวิ จั ย หรื อ งาน
สรางสรรคในสถาบันอุดมศึกษา คือ เงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรค ดังนั้น สถาบันอุดมศึกษาจึง
ต อ งจัดสรรเงิน จากภายในสถาบั น และที่ ได รับ จากภายนอกสถาบั น เพื่อสนับสนุน การทํ า วิจัย หรือ งาน
สรางสรรคอยางมีประสิทธิภาพตามสภาพแวดลอมและจุดเนนของสถาบัน
นอกจากนั้นเงินทุนวิจัยหรืองานสรางสรรคที่สถาบันไดรับจากแหลงทุน
ภายนอกยังเปนตัวบงชี้ที่สาคัญ ที่แสดงถึงศักยภาพดานการวิจัยของสถาบัน โดยเฉพาะสถาบันที่อยูในกลุม
ํ
ที่เนนการวิจัย
เกณฑการประเมิน : โดยการแปลงจํานวนเงินตอจํานวนอาจารยประจําและนักวิจัยประจําเปน
คะแนนระหวาง 0 – 5
1. เกณฑเฉพาะสถาบันกลุม ข และ ค2 จําแนกเปน 3 กลุมสาขาวิชา
1.1 กลุมสาขาวิชาวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรคจากภายในและภายนอกสถาบันที่
กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = 60,000 บาทขึ้นไปตอคน
1.2 กลุมสาขาวิชาวิทยาศาสตรสขภาพ
ุ
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรคจากภายในและภายนอกสถาบันที่
กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = 50,000 บาทขึ้นไปตอคน
1.3 กลุมสาขาวิชามนุษยศาสตรและสังคมศาสตร
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรคจากภายในและภายนอกสถาบันที่
กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = 25,000 บาทขึ้นไปตอคน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

79. 73
2. เกณฑประเมินเฉพาะสถาบันกลุม ค1 และ ง จําแนกเปน 3 กลุมสาขาวิชา

2.1 กลุมสาขาวิชาวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
จํ า นวนเงิ น สนั บ สนุ น งานวิ จั ย หรื อ งานสร า งสรรค จ ากภายในและภายนอกสถาบั น ที่
กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = 180,000 บาทขึ้นไปตอคน
2.2 กลุมสาขาวิชาวิทยาศาสตรสุขภาพ
จํ า นวนเงิ น สนั บ สนุ น งานวิ จั ย หรื อ งานสร า งสรรค จ ากภายในและภายนอกสถาบั น ที่
กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = 150,000 บาทขึ้นไปตอคน
2.3 กลุมสาขาวิชามนุษยศาสตรและสังคมศาสตร
จํ า นวนเงิ น สนั บ สนุ น งานวิ จั ย หรื อ งานสร า งสรรค จ ากภายในและภายนอกสถาบั น ที่
กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5 = 75,000 บาทขึ้นไปตอคน
สูตรการคํานวณ :
1. คํานวณจํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยหรืองานสรางสรรคจากภายในและภายนอกสถาบัน
ตอจํานวนอาจารยประจําและนักวิจัยประจํา
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยฯจากภายในและภายนอก
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจยฯ =
ั
จํานวนอาจารยประจําและนักวิจัยประจํา
2. แปลงจํานวนเงินที่คํานวณไดในขอ 1 เทียบกับคะแนนเต็ม 5
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยฯจากภายในและภายนอก x5
คะแนนที่ได =
จํานวนเงินสนับสนุนงานวิจัยฯที่กําหนดใหเปนคะแนนเต็ม 5
สรุปคะแนนที่ไดในระดับคณะวิชาและระดับสถาบัน
1. คะแนนที่ไดในระดับคณะวิชา = คาเฉลี่ยของคะแนนที่ไดของทุกกลุมสาขาวิชาในคณะวิชา
2. คะแนนที่ไดในระดับสถาบัน = คาเฉลี่ยของคะแนนที่ไดของทุกคณะวิชาในสถาบัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

80. 74
หมายเหตุ :
1. จํานวนอาจารยและนักวิจัยประจํา ใหนับตามปการศึกษา และนับเฉพาะที่ปฏิบัติงานจริง
ไมนบรวมผูลาศึกษาตอ
ั
2. ใหนับจํานวนเงินที่มีการเซ็นสัญญารับทุนในปการศึกษาหรือปงบประมาณนั้นๆ ไมใช
จํานวนเงินที่เบิกจายจริง
3. การแบงสั ดส วนจํานวนเงินกรณีมีผูวิจัยจากหลายคณะวิ ชาหรือหลายสถาบัน ให แบ ง
สัดสวนจํานวนเงินตามที่คณะวิชาหรือสถาบันตกลงกัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

81. 75
องคประกอบที่ 5 การบริการทางวิชาการแกสังคม
หลักการ
การบริการทางวิชาการแกสังคมเปนหนึ่งในภารกิจหลักของสถาบันอุดมศึกษา สถาบันพึง
ใหบริการทางวิชาการแกชุมชน สังคม และประเทศชาติ ในรูปแบบตางๆ ตามความถนัดและในดานที่
สถาบันมีความเชี่ยวชาญ การใหบริการทางวิชาการอาจใหเปลาโดยไมคิดคาใชจายหรืออาจคิดคาใชจาย
ตามความเหมาะสม โดยใหบริการทั้งหนวยงานภาครัฐและเอกชน หนวยงานอิสระ หนวยงานสาธารณะ
ชุมชน และสังคมโดยกวาง รูปแบบการใหบริการทางวิชาการมีความหลากหลาย เชน การอนุญาตใหใช
ประโยชนทรัพยากรของสถาบัน เปนแหลงอางอิงทางวิชาการ ใหคําปรึกษา ใหการอบรม จัดประชุมหรือ
สัมมนาวิชาการ ทํางานวิจัยเพื่อตอบคําถามตางๆ หรือเพื่อชี้แนะสังคม การใหบริการทางวิชาการนอกจาก
เป น การทํ า ประโยชน ใ ห สั ง คมแล ว สถาบั น ยั ง ได รั บ ประโยชน ใ นด า นต า ง ๆ คื อ เพิ่ ม พู น ความรู แ ละ
ประสบการณของอาจารยอันจะนํามาสูการพัฒนาหลักสูตร มีการบูรณาการเพื่อใชประโยชนทางดานการ
จัดการเรียนการสอนและการวิจัย พัฒนาตําแหนงทางวิชาการของอาจารย สรางเครือขายกับหนวยงาน
ตาง ๆ ซึ่งเปนแหลงงานของนักศึกษาและเปนการสรางรายไดของสถาบันจากการใหบริการทางวิชาการดวย
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. กรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ. 2551-2565) สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
2. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
4. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษารอบสาม พ.ศ. 2553 สํานักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

82. 76
ตัวบงชี้ จํานวน 2 ตัวบงชี้ คือ
5.1 ระบบและกลไกการบริการทางวิชาการแกสงคม
ั
5.2 กระบวนการบริการทางวิชาการใหเกิดประโยชนตอสังคม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

83. 77
ตัวบงชี้ที่ 5.1 : ระบบและกลไกการบริการทางวิชาการแกสังคม
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : การบริการทางวิชาการแกสังคมเปนภารกิจหลักอยางหนึ่งของสถาบัน
อุดมศึกษา สถาบันพึงกําหนดหลักเกณฑและขั้นตอนการบริการทางวิชาการอยางเปนระบบ และมีการจัด
โครงสรางสถาบันเพื่อเปนกลไกในการขับเคลื่อนระบบดังกลาว การใหบริการทางวิชาการตองมีความ
เชื่อมโยงกับการจัดการเรียนการสอนและการวิจัย และสามารถบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคม
กับการเรียนการสอนและการวิจัยอยางเปนรูปธรรม
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีระบบและกลไกการบริการทางวิชาการแกสังคม และดําเนินการตามระบบที่กาหนด
ํ
2. มีการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการเรียนการสอน
3. มีการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการวิจัย
4. มีการประเมินผลความสําเร็จของการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการเรียนการ
สอนและการวิจัย
5. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการเรียนการ
สอนและการวิจัย
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

84. 78
ตัวบงชี้ที่ 5.2 : กระบวนการบริการทางวิชาการใหเกิดประโยชนตอสังคม
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : ความสามารถในการใหบริการทางวิชาการในลักษณะหวงโซคุณภาพที่
สนองความตองการและเปนที่พ่ึงของชุมชน ภาครัฐ ภาคเอกชน หนวยงานวิชาชีพ สังคมไดอยางมีคุณภาพ
ตามศักยภาพและความพรอมตามจุดเนนของสถาบัน พิจารณาไดจาก (1) ประโยชนหรือผลกระทบของการ
ใหบริการทางวิชาการ (2) การสรางความรวมมือกับหนวยงานภายนอก และ (3) ความรูท่ีเกิดจากการ
ใหบริการทางวิชาการและการเผยแพรความรูนั้นทั้งภายในและภายนอกสถาบัน
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการสํารวจความตองการของชุมชน หรือภาครัฐ หรือภาคเอกชน หรือหนวยงานวิชาชีพ
เพื่อประกอบการกําหนดทิศทางและการจัดทําแผนการบริการทางวิชาการตามจุดเนนของสถาบัน
2. มีความรวมมือดานบริการทางวิชาการเพื่อการเรียนรูและเสริมสรางความเขมแข็งของ
ชุมชน หรือภาคเอกชน หรือภาครัฐ หรือหนวยงานวิชาชีพ
3. มีการประเมินประโยชนหรือผลกระทบของการใหบริการทางวิชาการตอสังคม
4. มีการนําผลการประเมินในขอ 3 ไปพัฒนาระบบและกลไก หรือกิจกรรมการใหบริการทาง
วิชาการ
5. มีการพัฒนาความรูที่ไดจากการใหบริการทางวิชาการและถายทอดความรูสูบุคลากร
ภายในสถาบันและเผยแพรสูสาธารณชน
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

85. 79
องคประกอบที่ 6 การทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
หลักการ
การทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมถือเปนพันธกิจสําคัญประการหนึ่งของสถาบันอุดมศึกษา
ดังนั้น สถาบันอุดมศึกษาจึงตองมีระบบและกลไกการดําเนินงานดานนี้ใหเปนไปอยางมีประสิทธิภาพและ
คุณภาพ โดยอาจมีจุดเนนเฉพาะที่แตกตางกันตามปรัชญา และธรรมชาติของแตละสถาบัน และมีการบูร
ณาการเขากับพันธกิจอื่นๆ โดยเฉพาะการผลิตบัณฑิต รวมทั้งมีการจัดกิจกรรมที่ฟนฟู อนุรักษ สืบสาน
พัฒนา เผยแพรศิลปะและวัฒนธรรม สรางสรรค สงเสริมภูมิปญญาทองถิ่นใหเปนรากฐานการพัฒนาองค
ความรูที่ดีขึ้น
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป (พ.ศ. 2551-2565) สํานักงานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา
2. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
4. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษารอบสาม พ.ศ. 2553 สํานักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
ตัวบงชี้ จํานวน 1 ตัวบงชี้ คือ
6.1 ระบบและกลไกการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

86. 80
ตัวบงชี้ที่ 6.1 : ระบบและกลไกการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบันอุดมศึกษาตองมีนโยบาย แผนงาน โครงสราง และการบริหาร
จัดการงานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมทั้งการอนุรักษ ฟนฟู สืบสาน เผยแพรวัฒนธรรม ภูมิปญญา
ทองถิ่นตามจุดเนนของสถาบันอยางมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล มีการบูรณาการการทํานุบํารุงศิลปะ
และวัฒนธรรมกับการเรียนการสอนและกิจกรรมนักศึกษา
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีระบบและกลไกการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
2. มีการบูรณาการงานดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมกับการจัดการเรียนการสอนและ
กิจกรรมนักศึกษา
3. มีการเผยแพรกิจกรรมหรือการบริการดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมตอสาธารณชน
4. มีการประเมินผลความสําเร็จของการบูรณาการงานดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมกับ
การจัดการเรียนการสอนและกิจกรรมนักศึกษา
5. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงการบูรณาการงานดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
กับการจัดการเรียนการสอนและกิจกรรมนักศึกษา
6. มีการกําหนดหรือสรางมาตรฐานคุณภาพดานศิลปะและวัฒนธรรมและมีผลงานเปนที่
ยอมรับในระดับชาติ
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 หรือ 6 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

87. 81
องคประกอบที่ 7 การบริหารและการจัดการ
หลักการ
หลักการ
สถาบันอุดมศึกษาตองใหความสําคัญกับการบริหารจัดการ โดยมีสภามหาวิทยาลัยทําหนาที่
ในการกํากับดูแลการทํางานของสถาบันใหมีประสิทธิภาพ สถาบันอุดมศึกษาจะตองบริหารจัดการดาน
ต า งๆ ให มี คุ ณ ภาพ เช น ทรั พ ยากรบุ ค คล ระบบฐานข อ มู ล การบริ ห ารความเสี่ ย ง การบริ ห ารการ
เปลี่ยนแปลง การบริหารทรัพยากรทั้งหมด ฯลฯ เพื่อสัมฤทธิผลตามเปาหมายที่กําหนดไว โดยใชหลักธรร
มาภิบาล (Good Governance)
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) สํานักงานคณะกรรมการ
การอุดมศึกษา
2. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
4. มาตรฐานการประเมินผลการปฏิบัติราชการตามคํารับรองการปฏิบัติราชการ สํานักงาน
คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.)
5. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา สํานักงานรับรองมาตรฐานและ
ประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
6. เกณฑรางวัลคุณภาพแหงชาติเพื่อสถาบันที่เปนเลิศ 2009-2010
7. เกณฑการบริหารจัดการภาครัฐ (PMQA)
8. ประกาศคณะกรรมการการอุดมศึกษา เรื่อง คูมือและแนวปฏิบัติในการพิจารณาออก
ใบอนุญาตใหจัดตั้งสถาบันอุดมศึกษาเอกชน พ.ศ.2551
9. ประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง มาตรฐานหองสมุดสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2544
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

88. 82
ตัวบงชี้ จํานวน 4 ตัวบงชี้ คือ
7.1 ภาวะผูนําของสภาสถาบันและผูบริหารทุกระดับของสถาบัน
7.2 การพัฒนาสถาบันสูสถาบันเรียนรู
7.3 ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจ
7.4 ระบบบริหารความเสี่ยง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

89. 83
ตัวบงชี้ที่ 7.1 : ภาวะผูนําของสภาสถาบันและผูบริหารทุกระดับของสถาบัน
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : ปจจัยสนับสนุนที่สําคัญตอการเจริญกาวหนาของสถาบันอุดมศึกษา คือ
สภาสถาบันและผูบริหารทุกระดับของสถาบันนั้น ๆ หากสภาสถาบันและผูบริหารมีวิสัยทัศน เปนผูนําที่ดี มี
ธรรมาภิบาล รับผิดชอบตอสังคม รักความกาวหนา ดูแลบุคลากรอยางดี เปดโอกาสใหชุมชนเขามามีสวน
รวมในการบริหาร มีความสามารถในการตัดสินใจแกปญหา และกํากับดูแล ติดตามผลการดําเนินงานของ
สถาบันไปในทิศทางที่ถูกตอง จะทําใหสถาบันเจริญรุดหนาอยางรวดเร็ว
เกณฑมาตรฐาน :
1. สภาสถาบันปฏิบัติหนาที่ตามที่กฎหมายกําหนดครบถวนและมีการประเมินตนเองตาม
หลักเกณฑที่กําหนดลวงหนา
2. ผูบริหารมีวิสัยทัศน กําหนดทิศทางการดําเนินงาน และสามารถถายทอดไปยังบุคลากรทุก
ระดับ มีความสามารถในการวางแผนกลยุทธ มีการนําขอมูลสารสนเทศเปนฐานในการปฏิบัติงานและ
พัฒนาสถาบัน
3. ผู บริ ห ารมี การกํ า กับ ติ ดตามและประเมิ น ผลการดํ า เนิน งานตามที่ม อบหมาย รวมทั้ ง
สามารถสื่อสารแผนและผลการดําเนินงานของสถาบันไปยังบุคลากรในสถาบัน
4. ผูบริหารสนับสนุนใหบุคลากรในสถาบันมีสวนรวมในการบริหารจัดการ ใหอํานาจในการ
ตัดสินใจแกบุคลากรตามความเหมาะสม
5. ผูบริหารถายทอดความรูและสงเสริมพัฒนาผูรวมงาน เพื่อใหสามารถทํางานบรรลุ
วัตถุประสงคของสถาบันเต็มตามศักยภาพ
6. ผูบริหารบริหารงานดวยหลักธรรมาภิบาล โดยคํานึงถึงประโยชนของสถาบันและผูมีสวนได
สวนเสีย
7. สภาสถาบัน ประเมินผลการบริห ารงานของสถาบั น และผูบริ ห ารนําผลการประเมิน ไป
ปรับปรุงการบริหารงานอยางเปนรูปธรรม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

90. 84
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ 7 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

91. 85
ตัวบงชี้ที่ 7.2 : การพัฒนาสถาบันสูสถาบันเรียนรู
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : มาตรฐานการอุดมศึกษาขอที่ 3 กําหนดใหสถาบันมีการสรางและพัฒนา
สังคมฐานความรูและสังคมแหงการเรียนรู ซึ่งตองมีการจัดการความรูเพื่อมุงสูสถาบันแหงการเรียนรู โดยมี
การรวบรวมองคความรูที่มีอยูในสถาบันซึ่งกระจัดกระจายอยูในตัวบุคคลหรือเอกสารมาพัฒนาใหเปน
ระบบ เพื่อใหทุกคนในสถาบันสามารถเขาถึงความรู และพัฒนาตนเองใหเปนผูรู รวมทั้งปฏิบัติงานไดอยาง
มีประสิทธิภาพ อันจะสงผลใหสถาบันอุดมศึกษามีความสามารถในเชิงแขงขันสูงสุด กระบวนการในการ
บริหารจัดการความรูในสถาบัน ประกอบดวย การระบุความรู การคัดเลือก การรวบรวม การจัดเก็บความรู
การเขาถึงขอมูล และการแลกเปลี่ยนความรูทั้งภายในและภายนอกสถาบัน การสรางบรรยากาศและ
วัฒนธรรมการเรียนรูภายในสถาบัน การกําหนดแนววิธีปฏิบัติงาน ตลอดจนการใชเทคโนโลยีสารสนเทศ
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการความรูในสถาบันใหดียิ่งขึ้น
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการกําหนดประเด็นความรูและเปาหมายของการจัดการความรูที่สอดคลองกับแผน
กลยุทธของสถาบันอยางนอยครอบคลุมพันธกิจดานการผลิตบัณฑิตและดานการวิจัย
2. กําหนดบุคลากรกลุมเปาหมายที่จะพัฒนาความรูและทักษะดานการผลิตบัณฑิตและดาน
การวิจัยอยางชัดเจนตามประเด็นความรูที่กําหนดในขอ 1
3. มีการแบง ปนและแลกเปลี่ยนเรียนรูจากความรู ทักษะของผูมีประสบการณตรง (tacit
knowledge) เพื่อคนหาแนวปฏิ บัติที่ดีตามประเด็นความรูที่กําหนดในขอ 1 และเผยแพรไปสูบุคลากร
กลุมเปาหมายที่กําหนด
4. มีการรวบรวมความรูตามประเด็นความรูที่กําหนดในขอ 1 ทั้งที่มีอยูในตัวบุคคลและแหลง
เรียนรูอ่ืนๆ ที่เปนแนวปฏิบัติที่ดีมาพัฒนาและจัดเก็บอยางเปนระบบโดยเผยแพรออกมาเปนลายลักษณ
อักษร (explicit knowledge)
5. มีการนําความรูที่ไดจากการจัดการความรูในปการศึกษาปจจุบันหรือปการศึกษาที่ผานมา
ที่เปนลายลักษณอักษร (explicit knowledge) และจากความรู ทักษะของผูมีประสบการณตรง (tacit
knowledge) ที่เปนแนวปฏิบัติที่ดีมาปรับใชในการปฏิบัตงานจริง
ิ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

92. 86
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

93. 87
ตัวบงชี้ที่ 7.3 : ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจ
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบั น ควรมี ก ารพั ฒ นาระบบสารสนเทศเพื่ อ การบริ ห ารและการ
ตัดสินใจที่สอดรับกับนโยบายและการวางแผนระดับสถาบัน เพื่อใหเปนระบบที่สมบูรณสามารถเชื่อมโยง
กับทุกหนวยงานที่เกี่ยวของทั้งภายในและภายนอก เปนระบบที่ใชงานไดทั้งเพื่อการบริหาร การวางแผน
และการตัดสินใจของผูบริหารทุกระดับ เพื่อการปฏิบัติงานตามภารกิจทุกดานของบุคลากร เพื่อการติดตาม
ตรวจสอบและประเมินการดําเนินงาน ตลอดจนเพื่อการปรับปรุงและพัฒนาสถาบัน ทั้งนี้ ระบบดังกลาว
ตองมีความสะดวกในการใชงานโดยประเมินจากความพึงพอใจของผูใช
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีแผนระบบสารสนเทศ (Information System Plan)
2. มีระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจตามพันธกิจของสถาบัน โดยอยางนอย
ตองครอบคลุมการจัดการเรียนการสอน การวิจัย การบริหารจัดการ และการเงิน และสามารถนําไปใชในการ
ดําเนินงานประกันคุณภาพ
3. มีการประเมินความพึงพอใจของผูใชระบบสารสนเทศ
4. มี ก ารนํ า ผลการประเมิ น ความพึ ง พอใจของผู ใ ช ร ะบบสารสนเทศมาปรั บ ปรุ ง ระบบ
สารสนเทศ
5. มีการสงขอมูลผานระบบเครือขายของหนวยงานภายนอกที่เกี่ยวของตามที่กําหนด
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 ขอ 4 ขอ 5 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

94. 88
ตัวบงชี้ที่ 7.4 : ระบบบริหารความเสี่ยง
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : เพื่อใหสถาบันอุดมศึกษามีระบบบริหารความเสี่ยง โดยการบริหารและ
ควบคุมปจจัย กิจกรรม และกระบวนการดําเนินงานที่อาจเปนมูลเหตุของความเสียหาย (ทั้งในรูปของตัว
เงิน หรือไมใชตัวเงิน เชน ชื่อเสียง และการฟองรองจากการไมปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ ขอบังคับ
ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล หรือความคุมคา) เพื่อใหระดับความเสี่ยง และขนาดของความเสียหายที่จะ
เกิ ด ขึ้น ในอนาคตอยู ใ นระดั บที่ ย อมรั บ และควบคุ ม ได โดยคํ า นึ ง ถึ ง การเรี ย นรู วิ ธีก ารปอ งกั น จากการ
คาดการณปญหาลวงหนาและโอกาสในการเกิด เพื่อปองกันหรือบรรเทาความรุนแรงของปญหา รวมทั้ง
การมีแผนสํารองตอภาวะฉุกเฉิน เพื่อใหมั่นใจวาระบบงานตาง ๆ มีความพรอมใชงาน มีการปรับปรุงระบบ
อยางตอเนื่องและทันตอการเปลี่ยนแปลงเพื่อการบรรลุเปาหมายของสถาบันตามยุทธศาสตรหรือกลยุทธ
เปนสําคัญ
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีการแตงตั้งคณะกรรมการหรือคณะทํางานบริหารความเสี่ยง โดยมีผูบริหารระดับสูงและ
ตัวแทนที่รับผิดชอบพันธกิจหลักของสถาบันรวมเปนคณะกรรมการหรือคณะทํางาน
2. มีการวิเคราะหและระบุความเสี่ยง และปจจัยที่กอใหเกิดความเสี่ยงอยางนอย 3 ดาน ตาม
บริบทของสถาบัน จากตัวอยางตอไปนี้
- ความเสี่ยงดานทรัพยากร (การเงิน งบประมาณ ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ อาคาร
สถานที่)
- ความเสี่ยงดานยุทธศาสตร หรือกลยุทธของสถาบัน
- ความเสี่ยงดานนโยบาย กฎหมาย ระเบียบ ขอบังคับ
- ความเสี่ยงดานการปฏิบัติงาน เชน ความเสี่ยงของกระบวนการบริหารหลักสูตร การ
บริหารงานวิจย ระบบงาน ระบบประกันคุณภาพ
ั
- ความเสี่ยงดานบุคลากรและความเสี่ยงดานธรรมาภิบาล โดยเฉพาะจรรยาบรรณ
ของอาจารยและบุคลากร
- ความเสี่ยงจากเหตุการณภายนอก
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

95. 89
3. มีการประเมินโอกาสและผลกระทบของความเสี่ยงและจัดลําดับความเสี่ยงที่ไดจากการ
วิเคราะหในขอ 2
4. มีการจัดทําแผนบริหารความเสี่ยงที่มระดับความเสี่ยงสูง และดําเนินการตามแผน
ี
5. มีการติดตาม และประเมินผลการดําเนินงานตามแผน และรายงานตอสภาสถาบันเพื่อ
พิจารณาอยางนอยปละ 1 ครั้ง
6. มีก ารนํ า ผลการประเมิ น และขอ เสนอแนะจากสภาสถาบั น ไปใช ใ นการปรั บแผนหรื อ
วิเคราะหความเสี่ยงในรอบปถัดไป
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 ขอ 3 หรือ 4 ขอ 5 ขอ 6 ขอ
หมายเหตุ : คะแนนการประเมินจะเทากับ 0 หากพบวาเกิดเหตุการณรายแรงขึ้นภายในสถาบันในรอบ
ปการประเมิน ที่สงผลกระทบตอชีวิตและความปลอดภัยของนักศึกษา คณาจารย บุคลากร หรือตอชื่อเสียง
ภาพลักษณ หรือตอความมั่นคงทางการเงินของสถาบัน อันเนื่องมาจากความบกพรองของสถาบันในการ
ควบคุม หรือจัดการกับความเสี่ยง หรือปจจัยเสี่ยงที่ไมมีประสิทธิภาพเพียงพอ โดยมีหลักฐานประกอบที่
ชัดเจน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

96. 90
องคประกอบที่ 8 การเงินและงบประมาณ
หลักการ
การเงินและงบประมาณเปนสิ่งที่สําคัญอยางหนึ่งของสถาบันอุดมศึกษา ไมวาแหลงเงินทุน
ของสถาบันอุดมศึกษาจะไดมาจากงบประมาณแผนดิน (สําหรับสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ) หรือเงินรายได
ของสถาบัน เชน คาหนวยกิต คาธรรมเนียม คาบํารุงการศึกษาตางๆ ของนักศึกษา รายไดจากงานวิจัย
บริการทางวิชาการ คาเชาทรัพยสิน ฯลฯ ผูบริหารสถาบันจะตองมีแผนการใชเงินที่สะทอนความตองการใช
เงินเพื่อการดําเนินงานตามแผนกลยุทธและแผนปฏิบัติงานประจําปของสถาบันไดอยางมีประสิทธิภาพ ทํา
ความเขาใจกับการวิเคราะหทางการเงิน เชน คาใชจายทั้งหมดตอจํานวนนักศึกษา ทรัพยสินถาวรตอ
จํานวนนักศึกษา คาใชจายที่สถาบันใชสําหรับการผลิตบัณฑิตตอหัว จําแนกตามกลุมสาขา รายไดทั้งหมด
ของสถาบันหลังจากหักงบ (คาใชจาย) ดําเนินการทั้งหมด งบประมาณในการพัฒนาอาจารย ความรวดเร็ว
ในการเบิกจาย รอยละของงบประมาณที่ประหยัดไดหลังจากที่ปฏิบัติตามภารกิจทุกอยางครบถวน สิ่ง
เหลานี้จะเปนการแสดงศักยภาพเชิงการบริหารจัดการดานการเงินของสถาบันที่เนนถึงความโปรงใส ความ
ถูกตอง ใชเม็ดเงินอยางคุมคา มีประสิทธิภาพ และเกิดประโยชนสูงสุด
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. แผนพัฒนาดานการเงินระดับอุดมศึกษา สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
2. แผนปฏิบัติงานประจําปของสถาบัน
3. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
4. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษารอบสาม พ.ศ. 2553 สํานักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
5. มาตรฐานแผนการปฏิบัติราชการของสํานักงบประมาณ
6. รายงานงบประมาณแผนดิน (สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ) และเงินรายได
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

97. 91
ตัวบงชี้ จํานวน 1 ตัวบงชี้ คือ
8.1 ระบบและกลไกการเงินและงบประมาณ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

98. 92
ตัวบงชี้ที่ 8.1 : ระบบและกลไกการเงินและงบประมาณ
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : สถาบัน อุดมศึก ษาจะต องมี ร ะบบในการจัดหาและจั ด สรรเงิน อย า งมี
ประสิทธิภาพ จะตองมีแผนกลยุทธทางดานการเงินซึ่งเปนแผนจัดหาเงินทุนจากแหลงเงินทุนตาง ๆ ที่
สามารถผลักดันแผนกลยุทธของสถาบันใหสามารถดําเนินการได มีการวิเคราะหรายได คาใชจายของการ
ดําเนินงาน ทั้งจากงบประมาณแผนดินและเงินรายไดอื่น ๆ ที่สถาบันไดรับ มีการจัดสรรงบประมาณและ
การจัดทํารายงานทางการเงินอยางเปนระบบครบทุกพันธกิจ มีระบบการตรวจสอบการใชเงินอยางมี
ประสิทธิภาพ รายงานทางการเงินตองแสดงรายละเอียดการใชจายในทุกพันธกิจ โครงการ กิจกรรม
เพื่อใหสามารถวิเคราะหสถานะทางการเงินและความมั่นคงของสถาบันได
เกณฑมาตรฐาน :
1. มีแผนกลยุทธทางการเงินที่สอดคลองกับแผนกลยุทธของสถาบัน
2. มีแนวทางจัดหาทรัพยากรทางดานการเงิน หลักเกณฑการจัดสรร และการวางแผนการใช
เงินอยางมีประสิทธิภาพ โปรงใส ตรวจสอบได
3. มีงบประมาณประจํา ปที่ สอดคล องกับแผนปฎิบัติการในแตละพั นธกิจและการพัฒ นา
สถาบันและบุคลากร
4. มีการจัดทํารายงานทางการเงินอยางเปนระบบ และรายงานตอสภาสถาบันอยางนอยปละ
2 ครั้ง
5. มีการนําขอมูลทางการเงินไปใชในการวิเคราะหคาใชจาย และวิเคราะหสถานะทางการเงิน
และความมั่นคงของสถาบันอยางตอเนื่อง
6. มีหนวยงานตรวจสอบภายในและภายนอก ทําหนาที่ตรวจ ติดตามการใชเงินใหเปนไปตาม
ระเบียบและกฎเกณฑที่สถาบันกําหนด
7. ผูบริหารระดับสูงมีการติดตามผลการใชเงินใหเปนไปตามเปาหมาย และนําขอมูลจาก
รายงานทางการเงินไปใชในการวางแผนและการตัดสินใจ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

99. 93
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 ขอ 6 ขอ 7 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

100. 94
องคประกอบที่ 9 ระบบและกลไกการประกันคุณภาพ
หลักการ
ระบบและกลไกในการประกันคุณภาพการศึกษาภายในเปนปจจัยสําคัญที่แสดงถึงศักยภาพ
การพัฒนาคุ ณภาพของสถาบันอุดมศึกษา โดยตองครอบคลุม ทั้งป จจั ย นํา เขา กระบวนการ ผลผลิต
ผลลัพธ และผลกระทบที่เกิดขึ้น สถาบันอุดมศึกษาจะตองพัฒนาระบบและกลไกการประกันคุณภาพ
การศึกษาภายในอยางตอเนื่อง และมีกระบวนการจัดการความรู เพื่อใหเกิดนวัตกรรมดานการประกัน
คุณภาพการศึกษาภายในที่เปนลักษณะเฉพาะของสถาบัน
มาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวของ
1. พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
2. กรอบแผนอุ ด มศึ ก ษาระยะยาว 15 ป ฉบั บ ที่ 2 (พ.ศ.2551-2565) สํ า นั ก งาน
คณะกรรมการการอุดมศึกษา
3. กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2553
4. มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2547 สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
5. มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
6. มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2551 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
7. กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2552 (Thai Qualification
Framework for Higher Education) (TQF: HEd.) สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
8. เกณฑมาตรฐานหลักสูตรระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2548 สํานักงานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา
9. มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษารอบสาม พ.ศ. 2553 สํานักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (สมศ.)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

101. 95
ตัวบงชี้ จํานวน 1 ตัวบงชี้ คือ
9.1 ระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

102. 96
ตัวบงชี้ที่ 9.1 : ระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
ชนิดของตัวบงชี้ : กระบวนการ
คําอธิบายตัวบงชี้ : การประกันคุณภาพการศึกษาภายในเปนภารกิจของสถาบันอุดมศึกษา
ตามที่กําหนดไวในพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ซึ่ง
สถาบันตองสรางระบบและกลไกในการควบคุม ตรวจสอบ ประเมินและพัฒนาการดําเนินงานของสถาบัน
ใหเปนไปตามนโยบาย เปาประสงค และระดับคุณภาพตามมาตรฐานที่กําหนดโดยสถาบันและหนวยงาน
ตนสังกัด ตลอดจนหน วยงานที่เกี่ยวของ มีการวัดผลสําเร็จของการประกัน คุณภาพการศึกษาภายใน
รวมทั้งการรายงานผลการประกันคุณภาพตอหนวยงานที่เกี่ยวของ และเปดเผยตอสาธารณชน มีการ
ประเมินและปรับปรุงอยางตอเนื่อง และมีนวัตกรรมที่เปนแบบอยางที่ดี
การประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาภายในถื อ เป น ส ว นหนึ่ ง ของกระบวนการ
บริหารการศึกษาที่ตองดําเนินการอยางตอเนื่อง โดยมีการสรางจิตสํานึกใหเห็นวาเปนความรับผิดชอบ
รวมกันของทุกคนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ทั้งนี้ เพื่อเปนหลักประกันแกสาธารณชนใหมั่นใจไดวา
สถาบันสามารถสรางผลผลิตทางการศึกษาที่มีคุณภาพ
เกณฑมาตรฐานทัวไป : ่
1.มีระบบและกลไกการประกั น คุณภาพการศึกษาภายในที่เหมาะสมและสอดคลอ งกับ
พันธกิจและพัฒนาการของสถาบัน ตั้งแตระดับภาควิชาหรือหนวยงานเทียบเทา และดําเนินการตามระบบที่
กําหนด
2. มีการกําหนดนโยบายและใหความสําคัญเรื่องการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน โดย
คณะกรรมการระดับนโยบายและผูบริหารสูงสุดของสถาบัน
3. มีการกําหนดตัวบงชี้เพิ่มเติมตามอัตลักษณของสถาบัน
4. มีการดําเนินงานดานการประกันคุณภาพการศึกษาภายในที่ครบถวน ประกอบดวย 1) การ
ควบคุม ติดตามการดําเนินงาน และประเมินคุณภาพ 2) การจัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงานประเมิน
คุณภาพเสนอตอสภาสถาบันและสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาตามกําหนดเวลา โดยเปนรายงาน
ที่มีขอมูลครบถวนตามที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษากําหนดใน CHE QA Online และ 3) การ
นําผลการประเมินคุณภาพไปทําแผนการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถาบัน
5. มีการนําผลการประกันคุณภาพการศึกษาภายในมาปรับปรุงการทํางาน และสงผลใหมีการ
พัฒนาผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้ของแผนกลยุทธทุกตัวบงชี้
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

103. 97
6. มีระบบสารสนเทศที่ใหขอมูลสนับสนุนการประกันคุณภาพการศึกษาภายในครบทั้ง 9
องคประกอบคุณภาพ
7. มีสวนรวมของผูมีสวนไดสวนเสียในการประกันคุณภาพการศึกษา โดยเฉพาะนักศึกษา
ผูใชบัณฑิต และผูใชบริการตามพันธกิจของสถาบัน
8. มีเครือขายการแลกเปลี่ยนเรียนรูดานการประกันคุณภาพการศึกษาระหวางสถาบัน และมี
กิจกรรมรวมกัน
9. มีแนวปฏิบัติที่ดีหรืองานวิจัยดานการประกันคุณภาพการศึกษาที่หนวยงานพัฒนาขึ้น และ
เผยแพรใหหนวยงานอื่นสามารถนําไปใชประโยชน
เกณฑการประเมิน :
คะแนน 1 คะแนน 2 คะแนน 3 คะแนน 4 คะแนน 5
มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ มีการดําเนินการ
1 ขอ 2 หรือ 3 ขอ 4 หรือ 5 หรือ 6 ขอ 7 หรือ 8 ขอ 9 ขอ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2553

104. 98
บทที่ 4
ตัวอยางแนวทางปฏิบัติเพื่อใหเปนไปตามเกณฑมาตรฐานดานกระบวนการ
ตัวบงชี้ที่ 1.1 กระบวนการพัฒนาแผน
1. มีการจัดทําแผนกลยุทธที่สอดคลองกับนโยบายของสภาสถาบัน โดยการมีสวน
รวมของบุคลากรในสถาบัน และไดรับความเห็นชอบจากสภาสถาบัน โดยเปนแผนที่เชื่อมโยงกับ
ปรัชญาหรือปณิธานและพระราชบัญญัติสถาบัน ตลอดจนสอดคลองกับจุดเนนของกลุมสถาบัน
กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551 – 2565) และแผนพัฒนาการศึกษา
ระดับอุดมศึกษา ฉบับที่ 10 (พ.ศ.2551 – 2554)
1.1 มีการกํ าหนดปรัชญาหรือปณิ ธานของสถาบัน หากสถาบัน ไดกํ าหนดปรัชญาหรือ
ปณิ ธ านอยู แ ล ว ตั้ ง แต เ ริ่ ม ต น สถาบั น ควรทบทวนว า ปรั ช ญาหรื อ ปณิ ธ านยั ง มี ค วามเหมาะสมกั บ
สภาพการณในปจจุบันของสถาบันหรือไม หากเหมาะสมตองดําเนินการใหแนใจวาสมาชิกในสถาบันและผู
มีสวนเกี่ยวของไดรับทราบโดยทั่วกัน

1.2 หากตองมีการปรับแกปรัชญาหรือปณิธานของสถาบันตามสภาพการณที่เปลี่ยนไป
ควรเปนการกําหนดปรัชญาหรือปณิธานรวมกันทั้งผูบริหาร อาจารยและเจาหนาที่ เพื่อเปนที่ยอมรับของ
ทุกฝาย อันจะนําไปสูความรวมมือรวมใจกันปฏิบัติงานใหบรรลุผลตามปรัชญาหรือปณิธานที่ไดกําหนด
รวมกัน และไดรับความเห็นชอบจากสภาสถาบัน
1.3 มี การพัฒ นาแผนกลยุ ทธใหสอดคลองกับปรัช ญาหรื อปณิธ านและนโยบายของสภา
สถาบัน พระราชบัญญัติสถาบัน จุดเนนของสถาบัน และแผนอุดมศึกษาระยะยาว รวมทั้งหลักการและ
มาตรฐานตาง ๆ ที่เกี่ยวของ โดยทําตารางวิเคราะหใหชัดเจนวาปรัชญาหรือปณิธานและนโยบายของสภา
สถาบันและกลยุทธสอดคลองกันในประเด็นใด อยางไร หากมีประเด็นที่ไมสอดคลองควรพิจารณาปรับแก
ใหสอดคลอง
1.4 มีการจัดตั้งคณะกรรมการจัดทําแผนกลยุทธ (strategy) เพื่อนําสถาบันไปสูความสําเร็จ
ที่พึงประสงค ประกอบดวย วิสัยทัศน (vision) พันธกิจ (mission) เปาประสงค (goal) และวัตถุประสงค
(objective) คณะกรรมการควรวิเคราะหจุดแข็ง (strength) จุดออน (weakness) โอกาส (opportunity)
และภัยคุกคาม (threat) เพื่อนําไปสูการกําหนดกลยุทธที่ชัดเจนและครอบคลุมทุกภารกิจของสถาบัน อัน
ไดแก การเรียนการสอน การวิจัย การบริการทางวิชาการแกสังคม และการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
วิสัยทัศนและแผนกลยุทธที่สถาบันกําหนดควรผานการประชาพิจารณรวมกันจากทั้งผูบริหาร อาจารยและ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

105. 99
เจาหนาที่ เพื่อใหเกิดการยอมรับของทุกฝาย อันจะนําไปสูความรวมมือรวมใจกันปฏิบัติงานใหบรรลุผล
ตามความมุงหวังของสถาบัน และไดรับความเห็นชอบจากสภาสถาบัน
2. มีการถายทอดแผนกลยุทธระดับสถาบันไปสูทุกหนวยงานภายใน
2.1 มีการชี้แจงทําความเขาใจกับผูบริหารหนวยงานยอยภายในถึงวิสัยทัศน กลยุทธและ
เปาหมายของกลยุทธ และมีการกําหนดหนวยงานภายในรับผิดชอบดําเนินงานตามแผนกลยุทธอยางเปน
ทางการ
2.2 มีการกําหนดเปาหมายในการดําเนินงานตามแผนกลยุทธของแตละหนวยงานภายใน
และมีการมอบหมายอยางเปนทางการ
3. มีกระบวนการแปลงแผนกลยุทธเปนแผนปฏิบัติการประจําปครบ 4 พันธกิจ คือ ดานการเรียน
การสอน การวิจัย การบริการทางวิชาการ และการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
3.1 มีการจัดทําแผนที่กลยุทธ (Strategic map) เพื่อชวยในการแปลงแผนกลยุทธไปสูแผน
ปฎิบัติการตามกระบวนการของ Balance scorecard
3.2 มีการจัดทํารายงานผลการวิเคราะหความสอดคลองระหวางแผนกลยุทธกับแผนปฏิบัติ
การประจําปทั้ง 4 พันธกิจ คือ ดานการเรียนการสอน การวิจัย การบริการทางวิชาการ และการทํานุบํารุง
ศิลปะและวัฒนธรรม
4. มีตัวบงชี้ของแผนกลยุทธ แผนปฏิบัติการประจําป และคาเปาหมายของแตละตัวบงชี้ เพื่อวัด
ความสําเร็จของการดําเนินงานตามแผนกลยุทธและแผนปฏิบัติการประจําป
4.1 มีก ารจั ด ทํ า ตั ว บ ง ชี้ (KPI) พร อ มทั้ ง เป า หมาย (target) ของแต ล ะตั ว บ ง ชี้ ที่ จ ะใช วั ด
ความสําเร็จของการดําเนินงานตามแผนกลยุทธ และแผนปฏิบัติการประจําป ทั้งนี้ ควรจัดทําพรอมกับการ
จัดทําแผนกลยุทธ และแผนปฏิบติการประจําป
ั
4.2 มีกระบวนการสงเสริมใหผูบริหาร อาจารยและเจาหนาที่ผูที่เกี่ยวของในการดําเนินการ
ตามตัวบงชี้เขามีสวนรวมในการจัดทําตัวบงชี้และคาเปาหมาย เพื่อใหเกิดการยอมรับของทุกฝาย อันจะ
นําไปสูความรวมมือรวมใจกันปฏิบัติงานใหบรรลุผลตามเปาหมายที่ไดกําหนดรวมกัน
5. มีการดําเนินงานตามแผนปฏิบัติการประจําปครบ 4 พันธกิจ
สถาบันควรจัดทําปฏิทินการดําเนินงานตามแผนปฏิบัติงานทั้ง 4 พันธกิจเพื่อใชเปนแนว
ทางการดําเนินงานและสรางความเชื่อมั่นวาไดมีการดําเนินงานตามแผนปฏิบัติงานในเวลาที่เหมาะสม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

106. 100
6. มีการติดตามผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้ของแผนปฏิบัติการประจําป อยางนอยปละ 2 ครั้ง
และรายงานผลตอผูบริหารเพื่อพิจารณา
มีการพัฒนาระบบการติดตามการดําเนินงานตามแผนปฏิบัติการวาเปนไปตามแผนหรือไม
และควรมีการรายงานผลการดําเนินตามตัวบงชี้เทียบกับคาเปาหมายเสนอตอผูบริหาร ในชวงเวลาหนึ่ง ๆ
เชน 3 เดือน หรือ 6 เดือน หากไมเปนไปตามแผนควรจะมีการวิเคราะหถึงสาเหตุและนําเสนอแนวทางการ
แกไขปรับปรุง
7. มี ก ารประเมิ น ผลการดํ า เนิ น งานตามตั ว บ ง ชี้ ข องแผนกลยุ ท ธ อย า งน อ ยป ล ะ 1 ครั้ ง และ
รายงานผลตอผูบริหารและสภาสถาบันเพื่อพิจารณา
มีการประเมิ นผลการดําเนิ นงานตามแผนกลยุทธโดยการเปรียบเที ยบผลของตัวบงชี้การ
ดําเนินงานตามแผนกลยุทธกับคาเปาหมาย และนําผลการประเมินที่ไดบรรจุเขาวาระเพื่อพิจารณาในที่
ประชุมผูบริหารสถาบันและที่ประชุมสภาสถาบันเปนประจําอยางนอยปละ 1 ครั้ง
8. มีการนําผลการพิจารณา ขอคิดเห็น และขอเสนอแนะของสภาสถาบันไปปรับปรุงแผนกลยุทธ
และแผนปฏิบัติการประจําป
8.1 มีการมอบหมายผูรับผิดชอบในการดําเนินงานตามขอเสนอแนะที่ไดรับมา และมีการ
จัดทําแผนการปรับปรุงตามขอเสนอแนะ
8.2 มีการนําแผนกลยุทธและแผนปฏิบัติการประจําปที่ไดรับการปรับปรุงเสนอสภาสถาบัน
ตัวบงชี้ที่ 2.1 ระบบและกลไกการพัฒนาและบริหารหลักสูตร
1. มีระบบและกลไกการเปดหลักสูตรใหมและปรับปรุงหลักสูตรตามแนวทางปฏิบัติที่กําหนด
โดยคณะกรรมการการอุดมศึกษา และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
1.1 มีการกําหนดวิธีการหรือขั้นตอนในการดําเนินการเพื่อเปดหลักสูตรใหมและปรับปรุง
หลักสูตรและกําหนดหนวยงานหรือคณะกรรมการที่รับผิดชอบพิจารณาหลักสูตรใหมและหลักสูตรปรับปรุง
คณะกรรมการพิ จ ารณาหลั ก สู ต รควรประกอบด ว ย ผู ท รงคุ ณ วุ ฒิ ภ ายนอกที่ มี ค วามเชี่ ย วชาญและ
ประสบการณในสาขาวิชานั้น ๆ
1.2 การเปดหลักสูตรใหมควรมีการศึกษาความตองการบัณฑิตในสาขาวิชานั้น ๆ ในตลาด
งานวามีมากนอยเพียงใด การผลิตบัณฑิตสาขาวิชานั้น ๆ สอดคลองกับนโยบายและแผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแหงชาติหรือไม สถาบันมีความพรอมในการจัดการเรียนการสอนในสาขาวิชานั้น ๆ หรือไม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

107. 101
นอกจากศึกษาความตองการหรือความจําเปนแลว ควรมีการวิเคราะหทรัพยากรของการดําเนินการของ
หลักสูตรใหมและคํานวณจุดคุมทุนประกอบการขออนุมัตจากสภามหาวิทยาลัย
ิ
1.3 การปรับปรุงหลักสูตรควรศึกษาความกาวหนาทางวิชาการของสาขาวิชานั้น ๆ ความ
คิดเห็นจากบัณฑิตและผูประกอบการที่รับบัณฑิตเขาทํางานเพื่อใหทราบจุดที่ควรปรับปรุงหลักสูตร
1.4 มีการเสนอหลักสูตรใหมหรือหลักสูตรที่ปรับปรุงผานการพิจารณาตามระบบที่สถาบัน
กําหนด เชน คณะกรรมการบริหารคณะวิชา สภาวิชาการ เปนตน และนําเสนอสภามหาวิทยาลัยเพื่อ
พิจารณาอนุมัติ
1.5 มีการเสนอหลัก สูตรใหมหรือหลั กสูตรปรับปรุงตามแบบฟอรมที่คณะกรรมการการ
อุดมศึกษากําหนด และนําเสนอตอสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาภายใน 30 วันนับจากวันที่สภา
สถาบันอนุมัติ
2. มี ร ะบบและกลไกการป ด หลั ก สู ต รตามแนวทางปฏิ บั ติ ที่ กํ า หนดโดยคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
2.1 มีการกําหนดหลักเกณฑ ขั้นตอนการดําเนินงานและการอนุมัติการปดหลักสูตร โดย
พิจารณาหลักสูตรที่ไมสอดคลองกับความตองการบัณฑิตในตลาดงาน หลักสูตรที่มีผูสมัครเรียนนอย หรือ
หลักสูตรที่องคความรูลาสมัยไมเปนประโยชนตอการพัฒนาประเทศ เปนตน
2.2 เมื่ อ หลั ก สู ต รใดเข า เกณฑ ข องการป ด หลั ก สู ต ร ให เ สนอเรื่ อ งผ า นการอนุ มั ติ ข อง
คณะกรรมการตางๆ ตามที่สถาบันกําหนด เชน คณะกรรมการบริหารคณะวิชา สภาวิชาการ เปนตน และ
เสนอสภาสถาบันเพื่อพิจารณาอนุมัติ รวมทั้งแจงสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาภายใน 30 วันนับ
จากวันที่สภาสถาบันอนุมติ ั
3. ทุกหลักสูตรมีการดําเนินงานใหเปนไปตามเกณฑมาตรฐานหลักสูตรระดับอุดมศึกษา และ
กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ (การดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ
ระดับอุดมศึกษาแหงชาติ หมายถึง ตองมีการประเมินผลตาม “ตัวบงชี้ผลการดําเนินงานตาม
ประกาศมาตรฐานคุณวุฒิสาขาหรือสาขาวิชา เพื่อการประกันคุณภาพหลักสูตรและการเรียนการ
สอน” กรณีที่หลักสูตรใดยังไมมีประกาศมาตรฐานคุณวุฒิสาขาหรือสาขาวิชา ใหประเมินตามตัว
บงชี้กลางที่กําหนดในภาคผนวก ก) สําหรับหลักสูตรสาขาวิชาชีพตองไดรับการรับรองหลักสูตร
จากสภาหรือองคกรวิชาชีพที่เกี่ยวของดวย
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

108. 102
3.1 หลักสูตรทุกหลักสูตรที่เปดสอนตองเปนไปตามเกณฑมาตรฐานหลักสูตร และยังตอง
ดําเนินการใหเปนไปตามเกณฑฯ ตลอดระยะเวลาที่มีการจัดการเรียนการสอน
3.2 มีการดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ระดับอุดมศึกษาแหงชาติ และมีการประกัน
คุณภาพหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนอยางตอเนื่อง โดยกําหนดตัวบงชี้และเกณฑการประเมินที่
สะทอนการดํา เนิ น การตามประกาศมาตรฐานคุณ วุ ฒิ ส าขาหรื อ สาขาวิ ชา (กรณี ที่ ห ลัก สูตรใดยั ง ไม มี
ประกาศมาตรฐานคุณวุฒิสาขาหรือสาขาวิชาควรประเมินตามตัวบงชี้กลาง) ทั้งในประเด็นการบริหาร
หลักสูตร การบริหารทรัพยากรการเรียนการสอน การบริหารคณาจารย การบริหารบุคลากรสนับสนุนการ
เรียนการสอน การสนับสนุนและการใหคําแนะนํานักศึกษา ความตองการของตลาดแรงงาน หรือความพึง
พอใจของผูใชบัณฑิต มีการควบคุม ติดตาม และประเมินคุณภาพตามตัวบงชี้ที่กําหนด และรายงานผล
การดําเนินการตอผูเกี่ยวของและสาธารณชน
3.3 สํ า หรั บ หลั ก สู ต รสาขาวิ ช าชี พ ผู บริ ห ารหลั ก สู ต รควรทํ า การศึก ษาอยา งละเอี ย ดและ
รอบคอบเกี่ยวกับหลักเกณฑและรายละเอียดของการรับรองหลักสูตร ทั้งนี้ คณะกรรมการพัฒนาหลักสูตร
ควรมีผูท รงคุณวุฒิจ ากสภาหรือ องค กรวิ ช าชีพ อย างน อย 1 คนในกระบวนการพัฒ นาหลัก สูตร และ
ดําเนินการใหหลักสูตรไดรับการรับรองจากสภาหรือองคกรวิชาชีพที่เกี่ยวของกอนการรับนักศึกษาและ
จัดการเรียนการสอน และดําเนินการขอรับรองตามกําหนดเวลาอยางตอเนื่อง
4. มีคณะกรรมการรับผิดชอบควบคุมกํากับใหมีการดําเนินการไดครบถวนทั้งขอ 1 ขอ 2 และขอ
3 ขางตนตลอดเวลาที่จัดการศึกษา และมีการประเมินหลักสูตรทุกหลักสูตรอยางนอยตามกรอบ
เวลาที่กําหนดในเกณฑมาตรฐานหลักสูตรฯ กรณีหลักสูตรที่ดําเนินงานตามกรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ จะตองควบคุมกํากับใหการดําเนินงานตามตัวบงชี้ในขอ 3 ผาน
เกณฑ ก ารประเมิ น 5 ข อ แรกและอย า งน อ ยร อ ยละ 80 ของตั ว บ ง ชี้ ที่ กํ า หนดในแต ล ะป ทุ ก
หลักสูตร
4.1 สรางกลไกกํากับดูแลใหทุกหลักสูตรดําเนินงานใหเปนไปตามเกณฑมาตรฐานหลักสูตร
มาตรฐานวิชาชีพ และกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติตลอดเวลาที่จัดการศึกษา โดยจัด
ในรูปของคณะกรรมการ ทั้งนี้ อาจเปนชุดเดียวกับคณะกรรมการบริหารหลักสูตรของภาควิชา หรือคณะ
วิชาที่มีอยู หรือแตงตั้งคณะกรรมการรับผิดชอบโดยเฉพาะ
4.2 จัดใหมีการประเมินผลการดําเนินงานทุกหลักสูตรตามตัวบงชี้และเกณฑที่กําหนดอยาง
นอยทุกปการศึกษา เพื่อวัดคุณภาพของการดําเนินการหลักสูตรวาเปนไปตามมาตรฐานหลักสูตรและกรอบ
มาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติเพียงใด
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

109. 103
4.3 มี ก ารกํ า หนดระบบการรายงานผลการดํ า เนิ น งานตามตั ว บ ง ชี้ ที่ กํ า หนดของแต ล ะ
หลักสูตร โดยอาจจัดทําเปนแบบฟอรมใหผูรับผิดชอบกรอกขอมูลตัวบงชี้ วิเคราะหผลการประเมิน และ
แนวทางการปรับปรุงหรือพัฒนาเสนอตอคณะกรรมการที่เกี่ยวของ
5. มีคณะกรรมการรับผิดชอบควบคุมกํากับใหมีการดําเนินการไดครบถวนทั้งขอ 1 ขอ 2 และขอ
3 ขางตนตลอดเวลาที่จัดการศึกษา และมีการพัฒนาหลักสูตรทุกหลักสูตรตามผลการประเมินใน
ขอ 4 กรณีหลักสูตรที่ดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ จะตอง
ควบคุมกํากับใหการดําเนินงานตามตัวบงชี้ในขอ 3 ผานเกณฑการประเมินครบ ทุกตัวบงชี้และ
ทุกหลักสูตร
คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรทุกหลักสูตร ดําเนินการปรับปรุงหรือพัฒนาหลักสูตรตาม
ผลการประเมินที่ไดจากขอ 4 จนทําใหผลการดําเนินงานเปนไปตามมาตรฐานและตัวบงชี้ผานเกณฑการ
ประเมินครบทุกตัวบงชี้และทุกหลักสูตร
6. มีความรวมมือในการพัฒนาและบริหารหลักสูตรระหวางสถาบันกับภาครัฐหรือภาคเอกชนที่
เกี่ยวของกับวิชาชีพของหลักสูตรมากกวารอยละ 30 ของจํานวนหลักสูตรวิชาชีพทั้งหมดทุก
ระดับการศึกษา (เฉพาะกลุม ค1 และ ค2)
คณะกรรมการพิ จ ารณาหลัก สูตรในเกณฑขอ 1 และคณะกรรมการบริ หารคณะวิช าหรื อ
ภาควิชา ควรมีองคประกอบของผูทรงคุณวุฒิภายนอกที่มาจากหนวยงานภาครัฐหรือภาคเอกชนที่เกี่ยวของ
กับวิชาชีพของหลักสูตร เพื่อใหไดความคิดเห็นเกี่ยวกับความรูความสามารถและทักษะที่จําเปนในการ
ปฏิบัตงานจริงที่จะเปนประโยชนตอการพัฒนาและบริหารหลักสูตร ตลอดจนกระบวนการเรียนการสอนให
ิ
ผูเรียนสามารถออกไปปฏิบัติงานไดจริงเมื่อสําเร็จการศึกษา
7. หลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาที่เนนการวิจัยที่เปดสอน (ปริญญาโท เฉพาะแผน ก และปริญญา
เอก) มีจานวนมากกวารอยละ 50 ของจํานวนหลักสูตรทั้งหมดทุกระดับการศึกษา (เฉพาะกลุม
ํ
ค1 และ ง)
สถาบันที่อยูในกลุมเฉพาะทางที่เนนระดับบัณฑิตศึกษาและกลุมเนนการวิจัยขั้นสูงและผลิต
บัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษา โดยเฉพาะระดับปริญญาเอกควรเนนการเปดสอนระดับบัณฑิตศึกษามากกวา
ระดั บ ปริญ ญาตรี ไม นอ ยกว า ครึ่ ง หนึ่ง โดยหลั ก สู ตรระดับ ปริ ญ ญาโทควรเน น การเรี ย นแผน ก เพื่ อ ให
สอดคลองกับจุดเนนของสถาบัน โดยอาจพิจารณาจัดสรรทุนการศึกษาระดับปริญญาโทแผน ก เพื่อจูงใจ
นักศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

110. 104
8. หลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาที่เนนการวิจัยที่เปดสอน (ปริญญาโท เฉพาะแผน ก และปริญญา
เอก) มีจํานวนนักศึกษาที่ศึกษาอยูในหลักสูตรมากกวารอยละ 30 ของจํานวนนักศึกษาทั้งหมด
ทุกระดับการศึกษา (เฉพาะกลุม ค1 และ ง)
สถาบันที่อยูในกลุมเฉพาะทางที่เนนระดับบัณฑิตศึกษาและกลุมเนนการวิจัยขั้นสูงและผลิต
บัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษา โดยเฉพาะระดับปริญญาเอกไมเพียงแตเปดหลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาที่เนน
การวิจัยใหมากกวาหลักสูตรระดับปริญญาตรีเทานั้น แตตองดําเนินการใหมีจํานวนนักศึกษาในหลักสูตร
ระดับบัณฑิตศึกษาที่เนนการวิจัยมากพอ เพื่อผลิตบัณฑิตที่มีทักษะการวิจัยอันจะเปนประโยชนตอการ
พัฒนาประเทศ
ตัวบงชี้ที่ 2.4 ระบบการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสนับสนุน
1. มีแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารยทั้งดานวิชาการ เทคนิคการสอนและการวัดผล
และมีแผนการบริหารและพัฒนาบุคลากรสายสนับสนุนที่มีการวิเคราะหขอมูลเชิงประจักษ
ขอมูลที่ควรพิจารณาประกอบการวางแผนการบริหารและการพัฒนาทรัพยากรบุคคลควร
ครอบคลุมขอมูลที่สําคัญ ดังตอไปนี้
1.1 ขอมูลอัตรากําลังของอาจารยและบุคลากรในปจจุบัน รวมทั้งที่ตองการในอนาคต
อยางนอย 5 ปขางหนา เพื่อใชในการวางแผนความตองการดานบุคลากรของสถาบัน กําหนดอัตรากําลังที่
ตองการเพื่อการปฏิบัติงานตามแผนยุทธศาสตร และการพัฒนางานประจํา กําหนดแผนการจางงานและ
วิธีการสรรหาบุคลากรที่มีความรูความสามารถ มีทัศนคติที่ดีใหเขามาสูกระบวนการคัดสรร อาจมีการสรร
หาทั้งจากภายนอกและภายในสถาบัน
1.2 ขอมูลจากการสํารวจความตองการในการอบรม (training needs) ของบุคลากร ทั้ง
สายอาจารยและสายสนับสนุน เพื่อใหไดรับการฝกอบรมตามเกณฑที่สถาบันการศึกษากําหนด และ
สามารถนําความรูที่ไดรับมาพัฒนางานของตนใหมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ซึ่งหัวหนาหนวยงานสามารถ
ประเมินความตองการนี้ได ขอมูลเกี่ยวกับความสามารถ (competencies) ที่จําเปนตอการปฏิบัติงาน ใน
ระดับตาง ๆ เพื่อใชในการปฐมนิเทศ และฝกอบรมใหผูปฏิบัติงานมีความเขาใจในวิธีการทํางาน เกิด
กระบวนการเรียนรูเกี่ยวกับแนวคิด กฎเกณฑ มีทัศนคติและทักษะที่ ดี เพื่อเพิ่มผลการปฏิบัติง านของ
ผูปฏิบัติงาน รวมทั้งขอมูลเกี่ยวกับการสอนงาน การหมุนเวียนใหไปทํางานในดานอื่น ๆ การเขาศึกษาใน
โครงการที่มหาวิทยาลัยจัดขึ้น
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

111. 105
1.3 ขอมูลปอนกลับของผลการปฏิบัติงานและผลการพัฒนาตามเสนทางความกาวหนา
ของสายงาน ในรอบปท่ีผานมา เพื่อใชในการมอบหมายงานหรือมีขอตกลงในการทํางาน และใชเพื่อการ
ปรับปรุงแกไข ชมเชย ใหรางวัล ตลอดจนปรับปรุงคาตอบแทนและสวัสดิการที่เหมาะสมและเปนธรรม
รวมทั้งการสรรหาคนเกง คนดีเขามาปฏิบัติงานในสถาบัน
1.4 ขอมูลการวิเคราะหจุดแข็ง จุดออนดานทรัพยากรมนุษยวามีประเด็นใดบางที่ควรมี
การวางแผน เพื่อการปรับปรุงแกไขแผนพัฒนาทรัพยากรใหสอดคลองกับความตองการและความคาดหวัง
ของผูปฏิบัติงาน และของสถาบัน
2. มีการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนใหเปนไปตามแผนที่กําหนด
2.1 มีการสรรหา คัดเลือกบุคลากรอยางเปนระบบ โปรงใสและกําหนดแนวปฏิบัติไวเปน
ลายลักษณอักษร เพื่อใหไดอาจารย หรือบุคลากรไดทราบ ภายใตเวลาที่กําหนด และเปนไปตามกรอบ
อัตรากําลังที่สถาบันวางแผนไว
2.2 มีการวิเคราะหงาน (job analysis) โดยกําหนดใหมีคําอธิบายลักษณะงาน (job
description) การระบุคุณสมบัติเฉพาะตําแหนง (job specification) รวมทั้งความสามารถ
(competencies ) ที่จําเปนตอการปฏิบัติงาน เพื่อใชในการปฐมนิเทศ และการฝกอบรมวิธีการทํางานและ
ทักษะที่จําเปนใหผูปฏิบัติงานเขาใจในงาน
2.3 มีการประเมินผลการปฏิบัติงาน (job evaluation) ที่มีรูปแบบชัดเจน มีการกําหนด
เสนทางเดินของตําแหนงงาน (career path) ของบุคลากรทุกกลุม วิเคราะหปริมาณการเขา – ออกของ
บุคลากรแตละกลุม และพิจารณาหาแนวทางการปรับปรุงแกไขและติดตามผล
2.4 มีการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนใหเปนไปตามแผนและเสนทาง
เดินของตําแหนงงานที่กําหนด รวมทั้งติดตามตรวจสอบเปนรายบุคคล เพื่อการสงเสริมสนับสนุนอยาง
ตอเนื่อง
3. มีสวัสดิการเสริมสรางสุขภาพที่ดี และสรางขวัญและกําลังใจใหคณาจารยและบุคลากรสาย
สนับสนุนสามารถทํางานไดอยางมีประสิทธิภาพ
3.1 สรางบรรยากาศของสถานที่ทํางานใหนาอยู ตั้งแตสภาพแวดลอม บรรยากาศการ
ทํ า งาน การจั ด สวั ส ดิ ก าร การเอาใจใส ดู แ ลบุ ค ลากรทุ ก คนอย า งเสมอภาคทั ด เที ย มกั น การสร า ง
บรรยากาศของความสุขในการทํางาน
3.2 มีระบบสงเสริมสนับสนุนการเสนอขอรับรางวัลของคณาจารยและบุคลากรสาย
สนับสนุน เชน มีการติดตามขอมูลแหลงใหรางวัลตาง ๆ เพื่อประชาสัมพันธใหคณาจารยและบุคลากรสาย
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

112. 106
สนับสนุนทราบโดยเร็ว มีการกระตุนและชวยเหลือผูที่มีศักยภาพเพื่อขอรับรางวัลในดานตาง ๆ เชน ชวย
จัดทําเอกสารการขอรับรางวัล ประสานงานในกระบวนการขอรับรางวัล หรืองานธุรการอื่น ๆ
3.3 มีการยกยองใหเกียรติผูไดรับรางวัลโดยวิธีการตาง ๆ เชน ประชาสัมพันธผลงานที่
ได รั บ รางวั ล ทั้ ง ภายในและภายนอกสถาบั น จั ด บรรยากาศพิ เ ศษเพื่ อ เป น เกี ย รติ พิ จ ารณาความดี
ความชอบเปนกรณีพิเศษ
3.4 มีระบบพี่เลี้ยง โดยจัดใหผูที่มีประสบการณเคยไดรับรางวัลใหคําแนะนําชวยเหลือ
และสนับสนุนอาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนรุนใหมในการขอรับรางวัลตางๆ
3.5 มีกิจกรรมที่กอใหเกิดการพัฒนารวมกัน เปดโอกาสใหผูใตบังคับบัญชาไดมีโอกาส
แสดงความคิดเห็นและรวมมือในการทํางาน มีชองทางการสื่อสารหลายชองทางระหวางผูบังคับบัญชา
และผูใตบังคับบัญชา รวมทั้งระหวางผูใตบังคับบัญชาดวยกัน เพื่อทําใหเกิดความรูสึกที่ดีและพัฒนางาน
รวมกัน
3.6 มีน โยบายดู แลสุข ภาพของบุค ลากร ทั้ ง ในเชิง ปอ งกัน และส ง เสริม มีสวั สดิก าร
ตรวจเช็คสุขภาพ สงเสริมการออกกําลังกายในรูปแบบตาง ๆ เชน สนับสนุนดานสถานที่ออกกําลังกาย
สนับสนุนผูเชี่ยวชาญในการแนะนําดานการดูแลสุขภาพ
4. มีระบบการติดตามใหคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนนําความรูและทักษะที่ไดจากการ
พัฒนามาใชในการจัดการเรียนการสอนและการวัดผลการเรียนรูของนักศึกษา ตลอดจนการ
ปฏิบัติงานที่เกี่ยวของ
ทุกหลักสูตรการฝกอบรม หรือทุกโครงการที่มีวัตถุประสงคในการเพิ่มความรูและทักษะ
การปฏิบัติงาน ควรกําหนดแนวทาง หรือวิธีการติดตาม ประเมินผลสัมฤทธิ์ของการอบรม หรือการพัฒนา
เพื่อใหเกิดความมั่นใจวาบุคลากรสามารถนําความรูและทักษะที่ไดจากการพัฒนามาใชในการปฏิบัติงาน
หรือปรับปรุงตนเอง โดยอาจใชกลไกการติดตามผลการนําความรูและทักษะไปใชภายหลังการอบรมหรือ
พัฒนา 6-9 เดือน หรือใชกลไกการจัดการความรูเปนเครื่องมือในการติดตามประเมินผลสัมฤทธิ์ของการ
อบรม หรือการพัฒนา เปนตน
5. มีก ารใหความรูด า นจรรยาบรรณอาจารยแ ละบุคลากรสายสนั บ สนุน และดู แลควบคุม ให
คณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนถือปฏิบัติ
5.1 สถาบันจัดใหมีการใหความรูดานจรรยาบรรณ และกิจกรรมสงเสริมการปลูกฝง
จรรยาบรรณแกคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนอยางสม่ําเสมอ
5.2 ผูรับผิดชอบในการใหความรูดานจรรยาบรรณ ควรมีการติดตามผลการปรับปรุง
และพัฒนาตนเองของคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนอยางตอเนื่อง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

113. 107
6. มี ก ารประเมิ น ผลความสํ า เร็ จ ของแผนการบริ ห ารและการพั ฒ นาคณาจารย แ ละบุ ค ลากร
สนับสนุน
สถาบันจัดใหมีการประเมินผลความสําเร็จของการปฏิบัติงานตามกิจกรรมที่กําหนดไวใน
แผน รวมทั้งผลสัมฤทธิ์ของแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนตาม
ตัวชี้วัดผลการดําเนินงาน (KPI) หรือเปาหมายของแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากร
สายสนับสนุน โดยที่ตัวชี้วัดผลการดําเนินงานและคาเปาหมายนั้นควรมีความเชื่อมโยงกับกลยุทธของ
สถาบัน และนําผลการประเมินไปปรับปรุงแผนหรือปรับปรุงการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและ
บุคลากรสายสนับสนุนในรอบปถัดไป
7. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงแผนหรือปรับปรุงการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและ
บุคลากรสายสนับสนุน
7.1 นําผลการประเมินความสําเร็จของแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารย และ
บุคลากรสายสนับสนุนไปปรับปรุงแผนการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุน
7.2 ดําเนินการตามแผนปรับปรุงการบริหารและการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสาย
สนับสนุนตามระยะเวลาที่กําหนด
7.3 มี การสํ ารวจความต องการ และความพึ งพอใจของคณาจารย แ ละบุ ค ลากรสาย
สนับสนุนที่เขารวมกิจกรรมตาง ๆ ที่มีวัตถุประสงคเพื่อการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุน เพื่อ
เปนขอมูลประกอบการจัดทําแผนการพัฒนาคณาจารยและบุคลากรสายสนับสนุนในระยะตอไป
ตัวบงชี้ที่ 2.6 ระบบและกลไกการจัดการเรียนการสอน
1. มีระบบและกลไกการประกั น คุณภาพการจั ดการเรียนการสอนที่เ นน ผูเ รียนเปน สํา คัญทุ ก
หลักสูตร
1.1 มี ก ารพั ฒ นาระบบและกลไกการจั ด การเรี ย นการสอนที่ มี ค วามยื ด หยุ น และ
หลากหลาย สามารถตอบสนองความตองการและความถนัดของผูเรียน ยอมรับความสามารถที่แตกตาง
และวิธีการเรียนรูที่หลากหลายของผูเรียน เนนใหผูเรียนมีสวนรวมในการออกแบบวิธีการเรียนการสอนที่
เนนการคิดวิเคราะห การมีทักษะในการเรียนรูและแสวงหาความรู รวมทั้งการสรางหรือพัฒนาความรู
ใหมๆ ดวยตนเอง โดยผูสอนมีบทบาทในการกระตุนใหผูเรียนเกิดการคิดวิเคราะห และลงมือปฏิบัติจริง
ชี้แนะแหลงขอมูลความรู จัดการเรียนการสอนและอํานวยความสะดวกในการเรียนรูเพื่อใหผูเรียนเกิดความ
สัมฤทธิผลในการเรียนรูทุกรายวิชา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

114. 108
1.2 มีการจัดกิจกรรมการเรียนรูที่เนนผูเรียนเปนสําคัญทุกรายวิชา อาทิ จัดใหมีชั่วโมง
ปฏิบัติการ อภิปรายกลุม สัมมนา ทํากรณีศึกษาหรือโครงงานหรือวิจัย เรียนรูนอกสถานที่ รวมทั้งฝกงาน
และฝกประสบการณ
1.3 มีการกําหนดตัวบงชี้ความสําเร็จของการจัดการเรียนการสอนที่เนนผูเรียนเปน
สําคัญในแตละรายวิชา และมีการติดตามตรวจสอบ ประเมินผลความสําเร็จเพื่อนํามาปรับปรุงการเรียนการ
สอนใหมีประสิทธิภาพ
2. ทุกรายวิชามีรายละเอียดของรายวิชาและของประสบการณภาคสนาม(ถามี) กอนการเปดสอน
ในแตละภาคการศึกษา ตามที่กําหนดในกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ
2.1 อาจารยจัดทํารายละเอียดของรายวิชาที่จะเปดสอนในแตละภาคการศึกษา แตละ
รายวิชาระบุรายละเอียดในหัวขอตอไปนี้เปนอยางนอย
- จุดมุงหมายของรายวิชา เปนการระบุผลการเรียนรูเมื่อผูเรียนไดเรียนรายวิชา
เสร็จสิ้นแลว โดยเนนพฤติกรรมที่เปนผลจากการเรียนรู ซึ่งอิงมาตรฐานผลการเรียนรูตามกรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ
- ลักษณะและการดําเนินการ เปนการระบุคําอธิบายรายวิชา จํานวนชั่วโมงการ
สอน และการใหคําปรึกษา
- การพั ฒ นาผลการเรี ย นรู ข องผู เ รี ย น เป น การอธิ บ ายความรู ห รื อ ทั ก ษะที่
รายวิชามุงหวังที่จะพัฒนาผูเรียน วิธีการสอน และการประเมินผลการเรียนรูในดานตางๆ ที่กําหนดใน
กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ
- แผนการสอนและการประเมิ น ผล ในแต ล ะคาบเรี ย นมี ก ารระบุ หั ว ข อ หรื อ
เนื้อหาที่จะสอน กิจกรรมการเรียนการสอน สื่อการสอนที่ใชและวิธีการประเมินผลการเรียนรูของหัวขอหรือ
เนื้อหานั้นๆ
- ทรัพยากรประกอบการเรียนการสอน ระบุเอกสาร หนังสือ ตําราที่ทันสมัยที่ใช
ประกอบการเรียนการสอน รวมทั้งแหลงเรียนรูนอกหองเรียนที่ชวยเสริมประสบการณจริงหรือประสบการณ
เชิงปฏิบัตแกผูเรียน
ิ
- การประเมิ น และปรั บ ปรุ ง การดํ า เนิ น การของรายวิ ช า มี ก ารประเมิ น
กระบวนการเรียนการสอนโดยใชขอมูลจากแหลงหลากหลาย เชน ความเห็นของผูเรียน ความเห็นของทีม
ผูสอน ผลการเรียนรูของผูเรียน และจากการสังเกตการณ เปนตน
2.2 อาจารยผูสอนแจกรายละเอียดของรายวิชาและแผนการสอนใหผูเรียนในคาบแรกที่
พบผูเรียน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

115. 109
2.3 การประเมินผลการเรียนรูของรายวิชาใหมีการประเมินทั้งในระหวางภาคการศึกษา
(formative evaluation) และเมื่อสิ้นสุดภาคการศึกษา (summative evaluation)
3. ทุกหลักสูตรมีรายวิชาที่สงเสริมทักษะการเรียนรูดวยตนเอง และการใหผูเรียนไดเรียนรูจาก
การปฏิบัติทั้งในและนอกหองเรียนหรือจากการทําวิจย ั
3.1 คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรกําหนดใหทุกหลักสูตรตองมีรายวิชาที่สงเสริมให
ผูเรียนเรียนรูดวยตนเอง และเรียนรูจากการปฏิบัติจริงทั้งในและนอกชั้นเรียน อาทิ จัดใหมีชั่วโมงปฏิบัติการ

อภิปรายกลุม สัม มนา ทํ ากรณีศึกษาหรือโครงงานหรือวิจัย เรียนรูนอกสถานที่ รวมทั้ง ฝกงานและฝก
ประสบการณ
3.2 จัดใหมีระบบการรายงานพัฒนาการของผูเรียนที่สะทอนใหเห็นถึงความสามารถใน
การเรียนรูดวยตนเอง และการปฏิบัตจริงของผูเรียนเปนรายบุคคลหลังจบหลักสูตร
ิ
4. มีการใหผูมีประสบการณทางวิชาการหรือวิชาชีพจากหนวยงานหรือชุมชนภายนอกเขามามี
สวนรวมในกระบวนการเรียนการสอนทุกหลักสูตร
ทุกหลักสูตรควรมีการออกแบบใหผูเรียนไดมีโอกาสเรียนรูจากบุคคล หนวยงานหรือชุมชน
ภายนอกในดานวิชาการหรือวิชาชีพ เพื่อใหผูเรียนไดทราบถึงการนําความรูทางทฤษฎีไปใชในทางปฏิบัติและมี
ความรูทางวิชาการที่ทันสมัย การดําเนินการนี้อาจทําโดยเชิญบุคลากรภายนอกมาเปนอาจารยพิเศษสอนทั้ง
รายวิชาหรือบรรยายในบางคาบเวลา นํานักศึกษาฟงการบรรยายและเยี่ยมชมหนวยงานหรือสถานที่ภายนอก
สถาบัน ใหนักศึกษาฝกงานหรือปฏิบัติงานในวิชาสหกิจศึกษาในสถานประกอบการ เปนตน
5. มีการจัดการเรียนรูที่พัฒนาจากการวิจัย หรือจากกระบวนการจัดการความรูเพื่อพัฒนาการ
เรียนการสอน
5.1 อาจารย ค วรพั ฒ นากระบวนการเรี ย นการสอนและวิ ธี ก ารสอนในรายวิ ช าที่
รับผิดชอบอยางตอเนื่อง ในการพัฒนากระบวนการเรียนการสอนและวิธีการสอนควรวิเคราะหการสอนที่
ผานมา โดยการทําวิจัยในชั้นเรียนวาวิธีการสอนและกระบวนการเรียนการสอนรวมทั้งการประเมินผลการ
เรียนรูของผูเรียนเหมาะสมหรือไม ควรปรับปรุงดานใด อยางไร
5.2 ควรจัดเวทีการสัมมนา หรือการแลกเปลี่ยนเรียนรูเกี่ยวกับการวิจัยและประสบการณ
การจัดการเรียนการสอนระหวางอาจารยเพื่อการปรับปรุงและพัฒนาการเรียนการสอนเปนประจําอยาง
ตอเนื่อง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

116. 110
6. มี ก ารประเมิ น ความพึ ง พอใจของผู เ รี ย นที่ มี ต อ คุ ณ ภาพการจั ด การเรี ย นการสอนและสิ่ ง
สนับสนุนการเรียนรูทุกรายวิชา ทุกภาคการศึกษา โดยผลการประเมินความพึงพอใจแตละ
รายวิชาตองไมต่ํากวา 3.51 จากคะแนนเต็ม 5
เมื่อสิ้นภาคการศึกษา สถาบันจัดใหมีการประเมินความคิดเห็นของผูเรียนตอคุณภาพการ
จั ด การเรี ย นการสอนของอาจารย ใ นทุ ก รายวิ ช าและมี ก ารประเมิ น คุ ณ ภาพความเพี ย งพอและความ
เหมาะสมของอุปกรณและสื่อสนับสนุนการเรียนรู เชน อุปกรณที่ใชในหองเรียน คอมพิวเตอร อุปกรณใน
หองปฏิบัติการ หนังสือ ตํารา และสิ่งพิมพในหองสมุด เปนตน นําผลการประเมินความคิดเห็นดังกลาว
ขางตนไปปรับปรุงกระบวนการเรียนการสอนและสิ่งสนับสนุนการเรียนรู โดยมีการระบุในรายละเอียดของ
รายวิช าในภาคการศึก ษาถัดไปดว ยวา มีการนํ า การประเมิ น ความคิดเห็ น ของผู เ รีย นมาปรั บปรุง และ
พัฒนาการเรียนการสอนอยางไร
7. มีการพัฒนาหรือปรับปรุงการจัดการเรียนการสอน กลยุทธการสอนหรือการประเมินผลการ
เรียนรู ทุกรายวิชา ตามผลการประเมินรายวิชา
สถาบันหรือคณะวิชาควรมีการตั้งคณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตร ทําหนาที่ตอไปนี้
- พิจารณารายละเอียดของรายวิชาตามขอ 2 เพื่อตรวจสอบความครบถวนสมบูรณ
- ติดตาม วิเคราะหผลการดําเนินงานแตละรายวิชาและภาพรวมของทุกหลักสูตร ทุก
ภาคการศึกษา โดยเฉพาะจากผลการประเมินของผูเรียน และวางแผนปรับปรุงในสวนที่เกี่ยวของ หรือเสนอ
การปรับปรุงตอคณะกรรมการระดับที่สูงขึ้น
- ดูแลใหการดําเนินการหลักสูตรไดรับการประเมินโดยผูมีสวนไดสวนเสีย เชน ผูเรียน
ปจจุบัน และผูที่กําลังจะสําเร็จการศึกษาหรือศิษยเกา และกรรมการอิสระ ตามหลักเกณฑและกรอบเวลาที่
กําหนดทุกปการศึกษา
- ระบุถึงความจําเปนตอการปรับปรุง หรือปด หรือเปดรายวิชาหรือหลักสูตร ตาม
หลักฐานจากผลการประเมินของผูเรียน / ของผูที่กําลังจะสําเร็จการศึกษา / ของผูประเมินอิสระ และของ
ผูใชบัณฑิตอยางตอเนื่อง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

117. 111
ตัวบงชี้ที่ 2.7 ระบบและกลไกการพัฒนาสัมฤทธิผลการเรียนตามคุณลักษณะของบัณฑิต
1. มีการสํารวจคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงคตามความตองการของผูใชบัณฑิต อยางนอย
สํ า หรั บ ทุ ก หลั ก สู ต รระดั บ ปริ ญ ญาตรี ทุ ก รอบระยะเวลาตามแผนกํ า หนดการศึ ก ษาของ
หลักสูตร
1.1 คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรตองสํารวจหรือวิเคราะหความตองการของผูใช
บัณฑิตเกี่ยวกับคุณลักษณะของบัณฑิตเปนระยะๆ อยางนอยทุก 5 ป เพื่อนําขอมูลมาใชในการปรับปรุง
หลักสูตรหรือจัดการเรียนการสอนเพื่อใหไดบัณฑิตที่สนองความตองการของผูใชบณฑิตใหมากที่สุด โดยนํา
ั
ขอมูลจากการสํารวจมาบูรณาการรวมกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ
1.2 คณะกรรมการรั บผิ ด ชอบหลั ก สู ต รต องมีก ารทบทวน ปรับ ปรุ ง คุณ ลัก ษณะของ
บัณฑิตที่จําเปน และเหมาะสมกับสาขาวิชา ระดับการศึกษา เพื่อใหสอดคลองกับความตองการของผูใช
บั ณ ฑิ ต โดยคํ า นึ ง ถึ ง ความทั น สมั ย ของหลั ก สู ต รที่ ต อ งสอดคล อ งกั บ การเปลี่ ย นแปลงระดั บ ท อ งถิ่ น
ระดับชาติ หรือระดับนานาชาติดวย มีการกําหนดเปนเปาหมายการผลิตบัณฑิตระหวางผูสอนรวมกัน และ
เผยแพรใหผที่รับผิดชอบในการผลิตบัณฑิตทุกคนรับรูและรวมกันพัฒนานักศึกษา
ู
2. มี ก ารนํา ผลจากข อ 1 มาใช ใ นการปรั บปรุ ง หลัก สูตร การจั ด การเรี ย นการสอน การวั ด ผล
การศึกษาและสัมฤทธิผลทางการเรียนที่สงเสริมทักษะอาชีพและคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึง
ประสงค ตามความตองการของผูใชบัณฑิต
2.1 คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรมีการวิเคราะหติดตามประเมินผลการใชหลักสูตร
และนําขอมูลจากผลการสํารวจความตองการของผูใชบัณฑิตมาใชในการปรับปรุงหลักสูตร โดยเฉพาะ
ประเด็ น การกํ า หนดโครงสร า งหลั ก สู ต ร การจั ด กิ จ กรรมการเรี ย นการสอน สื่ อ การศึ ก ษา และการ
ประเมินผล
2.2 คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรมีการวางระบบการประกันคุณภาพการจัดการ
เรียนการสอนระดับหลักสูตร โดยอาจมีการเชื่อมโยงรายวิชากับคุณลักษณะของบัณฑิตที่กําหนด เพื่อให
ผูสอนแตละวิชาไดรับรูและถือเปนภาระหนาที่ที่ตองพัฒนาผูเรียนในทักษะที่จําเปนของรายวิชานั้นๆ อาจมี
การออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนในลักษณะของการบูรณาการระหวางรายวิชา และระหวางการ
เรียนรูในหองเรียนกับนอกหองเรียน ใหผูเรียนไดเรียนรูทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ เพื่อใหมีทักษะการ
ปฏิบัตงานในโลกแหงการทํางานจริงได
ิ
2.3 คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรมีการวางระบบการกํากับติดตามการออกแบบ
กิจกรรมการเรียนการสอนของอาจารยที่จะชวยสงเสริมเรียนรูดวยตนเองของนักศึกษา มีการประชุมวิพากษ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

118. 112
การจัดการเรียนการสอน สื่อการศึกษา และวิธีการประเมินผล เพื่อใหผูสอนไดขอมูลในการปรับปรุงตนเอง
จากเพื่อนรวมงาน
2.4 มีการวางระบบการประเมินผลที่สะทอนทักษะความสามารถดานการเรียนรูของ
ผูเรียน เนนการประเมินตามสภาพจริง (authentic assessment) โดยเฉพาะความสามารถในการเรียนรูขั้น
สูง ใชวิธีการวัดและประเมินผลที่หลากหลาย สะทอนความสามารถในการปฏิบัติงาน (performance) ของ
ผูเรียน โดยเฉพาะทักษะการเรียนรูที่ใชวิจยเปนฐาน
ั
2.5 ควรจั ด ให มี ก ารประชุ ม หารื อ ระหว า งคณะกรรมการรั บ ผิ ด ชอบหลั ก สู ต รในการ
แลกเปลี่ยนกิจกรรมการเรียนการสอน และการแกปญหารวมกันสําหรับผูเรียนที่จําเปนตองไดรับการพัฒนา
เปนพิเศษ
3. มีการสงเสริมสนับสนุนทรัพยากรทั้งดานบุคลากร เทคโนโลยีสารสนเทศ และงบประมาณที่
เอื้อตอการพัฒนาคุณลักษณะของบัณฑิต
3.1 คณะกรรมการรับผิดชอบหลักสูตรควรมีการวางแผนการจัดหางบประมาณ หรือ
ทรัพยากรที่สนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่สงเสริมคุณลักษณะของบัณฑิตอยางเพียงพอ
3.2 หน ว ยงานระดั บ คณะวิ ช า ภาควิ ช าสนั บ สนุ น ส ง เสริ ม การใช สื่ อ เทคโนโลยี ท าง
การศึกษาเพื่อใหผูเรียนรูจักแสวงหาความรูดวยตนเอง อาจมีการจัดทําเว็บไซตเพื่อใหนักศึกษาและ
อาจารยมีการสรางสังคมแหงการเรียนรู ในรูปของการสรางชุมชนนักปฏิบัติ (community of practice)
เพื่อใหการเรียนรูเกิดขึ้นไดทุกที่ ทุกเวลา
4. มีระบบและกลไกการสงเสริมใหนักศึกษาระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาเขารวมกิจกรรม
การประชุมวิชาการหรือนําเสนอผลงานทางวิชาการในที่ประชุมระหวางสถาบัน หรือที่ประชุม
ระดับชาติหรือนานาชาติ
4.1 มีการเผยแพรประชาสัมพันธโปรแกรมการประชุมวิชาการที่เกิดขึ้นในที่ตาง ๆ ทั้งใน
ประเทศและตางประเทศใหนักศึกษารับรู
4.2 มีการจัดหางบประมาณใหนักศึกษามีโอกาสเขารวมกิจกรรมทางวิชาการทั้งภายใน
สถาบันหรือนอกสถาบัน
4.3 หากเปนไปได อาจมีการกําหนดเปนเงื่อนไขใหนักศึกษาตองมีโอกาสเขารวมประชุม
วิชาการระดับชาติทุกป หรือระดับนานาชาติอยางนอย 1 ครั้งในระหวางการศึกษา
4.4 ในระดับชั้นเรียน ผูสอนมีการฝกทักษะการนําเสนอผลงานทางวิชาการ สนับสนุนให
นักศึกษาสงผลงานวิชาการใหที่ประชุมวิชาการตาง ๆ พิจารณา เรียนรูเทคนิคการสงผลงานวิชาการใหไดรับ
การคัดเลือกไปเผยแพร
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

119. 113
5. มีกิจกรรมเสริมสรางคุณธรรมจริยธรรมใหแกนักศึกษาระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาที่จัด
โดยสถาบัน
5.1 มีการจัดหางบประมาณสนับสนุนการจัดกิจกรรมที่สงเสริมคุณธรรมจริยธรรมใหแก
นักศึกษา และจัดกิจกรรมอยางตอเนื่อง ทั้งกิจกรรมภายใตหลักสูตรและกิจกรรมเสริมหลักสูตร
5.2 มีการกําหนดเงื่อนไขใหนักศึกษาตองเขารวมกิจกรรมสงเสริมคุณธรรมจริยธรรมของ
สถาบัน โดยมีการประเมินผลที่เปนรูปธรรม ซึ่งผลการประเมินควรเปนปจจัยสําคัญตอผลการเรียน หรือตอ
การสําเร็จการศึกษาของนักศึกษา
6. มี ร ะบบและกลไกสนั บ สนุ น การประยุ ก ต ใ ช ผ ลงานจากวิ ท ยานิ พ นธ ข องนั ก ศึ ก ษาระดั บ
บัณฑิตศึกษา และมีการรับรองการใชประโยชนจริงจากหนวยงานภาครัฐ หรือเอกชน หรือ
หนวยงานวิชาชีพ (เฉพาะกลุม ค 1)
6.1 มีการเชิญหนวยงาน สถาบัน องคกรภาครัฐ และเอกชน ผูใชบัณฑิต หรือนักวิชาการ
มาใหความรู หรือใหขอมูลเกี่ยวกับประเด็นวิจัยที่ตองการใหนักศึกษาจัดทําเปนหัวขอวิทยานิพนธประมาณ
ภาคเรียนละ 1 ครั้ง เพื่อใหนักศึกษาไดจัดทําขอเสนอโครงการวิจัยที่สนองความตองการของหนวยงานที่
เกี่ยวของ
6.2 ประชาสั ม พั น ธ แหล ง ทุน วิ จั ย จากหนว ยงานตา งๆ ให นัก ศึก ษาทราบ และมีก าร
พัฒนาทักษะการจัดทําขอเสนอโครงการวิจัยที่มีประสิทธิภาพ สอดคลองกับชวงเวลาของการสมัครทุน
6.3 สนับสนุนใหนักศึกษาเสนอขอเสนอโครงการวิทยานิพนธไปยังหนวยงานตางๆ ที่
เกี่ยวของ เพื่อขอทุนสนับสนุนการวิจัย
6.4 ในการสอบวิทยานิพนธ อาจมีการแตงตั้งกรรมการผูทรงคุณวุฒิภายนอกที่เกี่ยวของ
กับประเด็นวิจัยของนักศึกษามารวมเปนกรรมการสอบ เพื่อใหรับรูผลงานวิจัย และนําผลไปใชประโยชน
6.5 มีการเผยแพรผลงานวิทยานิพนธของนักศึกษาในรูปแบบตางๆ หรือจัดทําเปนขาว
เพื่อเผยแพรตามสื่อวิทยุ โทรทัศน หนังสือพิมพ และอาจจัดทําบทคัดยองานวิจัยเปนหมวดหมู เผยแพรไป
ยังสถาบันหรือองคการที่เกี่ยวของ หรือนําออกเผยแพรในชวงโอกาสที่กําลังเกิดเหตุการณหรือสถานการณที่
เปนปญหา และสามารถใชคําตอบจากผลการวิจัยที่นักศึกษาผลิตไปชวยชี้แนะแนวทางการแกไขปญหาได
6.6 มี ก ารจั ด ทํ า ระบบฐานข อ มู ล งานวิ ท ยานิ พ นธ ที่ มี บุ ค คลหรื อ หน ว ยงานนํ า ไปใช
ประโยชน โดยอาจใชวิธีการสืบคนการอางอิง หรือการสํารวจดวยแบบสอบถามจากหนวยงานที่เกี่ยวของ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

120. 114
7. มีก ารพั ฒนาทั ก ษะนั ก ศึก ษาในการจั ดทํ า บทความจากวิ ท ยานิ พ นธและมี ก ารนํ า ไปตี พิ ม พ
เผยแพรในวารสารระดับนานาชาติ (เฉพาะกลุม ง)
7.1 ผูสอนอาจมอบหมายใหนักศึกษาอานบทความวิจัยที่ตีพิมพในวารสารวิชาการ มี
การวิพากษบทความ การสังเคราะหความรูจากบทความวิจัยในรายวิชาตาง ๆ
7.2 จัดหลักสูตรรายวิชาหรือกิจกรรมเสริมหลักสูตรเกี่ยวกับการจัดทําบทความวิจัยเพื่อ
ตีพมพเผยแพรในวารสารวิชาการใหนักศึกษาไดพัฒนาทักษะการจัดทําบทความ
ิ
7.3 อาจมีการตั้งคลินิกใหความชวยเหลือในการทําบทความวิจัย รวมทั้งการแปลเปน
ภาษาตางประเทศ
7.4 สนับสนุนใหนักศึกษาจัดทําบทความวิจัยจากผลการวิจัยบางสวน ที่สามารถตีพิมพ
เผยแพรได สงไปยังวารสารตาง ๆ ในระหวางการทําวิทยานิพนธ
7.5 นําบทความวิจัยของนักศึกษาที่ไดรับการคัดเลือกหรือไมไดรับการคัดเลือกใหตีพิมพ
เผยแพรมาเรียนรูรวมกันในชั้นเรียน และมีการวิพากษเพื่อการเรียนรูรวมกัน
ตัวบงชี้ที่ 3.1 ระบบและกลไกการใหคําปรึกษาและบริการดานขอมูลขาวสาร
1. มีการจัดบริการใหคําปรึกษาทางวิชาการและแนะแนวการใชชีวิตแกนักศึกษา
1.1. สถาบันจัดทําฐานขอมูลนักศึกษา ประกอบดวยขอมูลดานสุขภาพทั้งทางกายและ
ทางจิต ขอมูลดานการเรียน ขอมูลครอบครัว และบุคคลที่สถาบันสามารถติดตอเมื่อนักศึกษามีปญหา
1.2. หน ว ยงานระดั บ ภาควิ ช า มี ร ะบบการตั้ ง อาจารย ที่ ป รึ ก ษาวิ ช าการที่ เ หมาะสม
คํานึงถึงสัดสวนอาจารยตอนักศึกษา ที่ทําใหอาจารยสามารถดูแลนักศึกษาไดทั่วถึง มีระบบการชวยเหลือ
นักศึกษาในความดูแลใกลชิด เนนการพัฒนาผูเรียนเปนรายบุคคล มีการประชุมระหวางอาจารยทั้งที่เปน
ทางการหรือไมเปนทางการ เพื่อสงตอขอมูลเกี่ยวกับนักศึกษาที่มีปญหาดานการเรียนในกลุมผูสอนหรือ
ผูรับผิดชอบหลักสูตร เนนการใหบริการความชวยเหลือนักศึกษาในรูปแบบของการปองกันปญหามากกวา
การแกปญหา
1.3. หนวยงานระดับคณะหรือระดับสถาบัน เชน ฝายกิจการนักศึกษามีหนวยใหบริการ
หรือใหคําปรึกษาสําหรับนักศึกษาที่มีปญหาชีวิต โดยมีเจาหนาที่คอยรับเรื่องรองทุกขของนักศึกษาที่ขอใช
บริการตลอดเวลา อาจมีการจัดบริการสายดวน (hotline) สําหรับใหคําปรึกษาหรือใหความชวยเหลือ
นักศึกษาที่มีปญหาวิกฤติและตองการความชวยเหลือดวน และมีระบบการดูแลนักศึกษาในกรณีที่อาจารย
ที่ปรึกษาสงนักศึกษามารับบริการ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

121. 115
1.4. มี ร ะบบการส ง ต อ การดู แ ลสุ ข ภาพกายและสุ ข ภาพจิ ต ของนั ก ศึ ก ษา ไปยั ง
โรงพยาบาลหรือหนวยใหบริการเฉพาะทางในกรณีที่นักศึกษามีปญหาที่รุนแรงเกินความสามารถของ
สถาบันที่จะดูแลได
1.5. ผู เ กี่ ย วข อ งกั บ นั ก ศึ ก ษาทุ ก ระดั บ มี ร ะบบการติ ด ตามผลการช ว ยเหลื อ หรื อ ให
คําแนะนําแกนักศึกษา จนสามารถแกไขปญหาของนักศึกษาไดสําเร็จ
1.6. มีการจัดประชุม พัฒนาอาจารยหรือบุคลากรที่รับผิ ดชอบการดูแลนักศึกษาเปน
ระยะๆ เพื่อสรางความเขาใจรวมกัน และสรางเครือขายการใหความชวยเหลือรวมกัน
1.7. มีการจัดประชุมเพื่อสรางความสัมพันธระหวางสถาบันกับครอบครัวของนักศึกษา
เพื่อรวมมือกันแกไขปญหาของนักศึกษา
1.8. มี ช อ งทางให นั ก ศึ ก ษาหรื อ ผู เ กี่ ย วข อ งได ใ ห ข อ เสนอแนะเพื่ อ การปรั บ ปรุ ง การ
ใหบริการ
2. มีการจัดบริการขอมูลขาวสารที่เปนประโยชนตอนักศึกษา
2.1. สถาบั น จั ด ทํ า ฐานข อ มู ล อิ เ ล็ ก ทรอนิ ก ส บอร ด เว็ บ ไซต สํ า หรั บ ประกาศข อ มู ล
ขาวสารที่เปนประโยชนกับนักศึกษา เชน ขอมูลทุนการศึกษา ทุนวิจัย การรับสมัครงาน ขาวสารวิชาการที่
ทันสมัยและที่เกี่ยวของกับสาขาวิชาที่นักศึกษาจําเปนตองรู
2.2. มี ช อ งทางให นั ก ศึ ก ษาหรื อ ผู เ กี่ ย วข อ งได ใ ห ข อ เสนอแนะเพื่ อ การปรั บ ปรุ ง การ
ใหบริการ
2.3. มีระบบการติดตามประเมินผลการใหบริการขอมูลขาวสาร
3. มีการจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนาประสบการณทางวิชาการและวิชาชีพแกนักศึกษา
3.1 มีการประสานงานกับหนวยงานตาง ๆ ทั้งในและนอกสถาบัน เพื่อเปนแหลงดูงาน
แหลงฝกประสบการณของนักศึกษา และมีการติดตามประเมินคุณภาพของความเปนแหลงเรียนรูของ
แหลงฝกประสบการณวิชาชีพ เพื่อนํามาใชเปนขอมูลในการวางแผนการจัดเตรียมแหลงฝกประสบการณ
ทางวิชาชีพที่เหมาะสมตอไป
3.2 มีการจัดกิจกรรมวิชาการ หรือกิจกรรมทางสังคม โดยใหนักศึกษาเปนผูรับผิดชอบ
หลักในการดําเนินงานเพื่อฝกทักษะประสบการณการทํางานรวมกัน
3.3 มีชองทางใหนักศึกษาหรือผูเกี่ยวของไดใหขอเสนอแนะเพื่อการปรับปรุงการพัฒนา
ประสบการณทางวิชาการและวิชาชีพ
3.4 มีระบบการติดตามประเมินผลการฝกประสบการณวิชาการและวิชาชีพชีพ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

122. 116
4. มีการจัดบริการขอมูลขาวสารที่เปนประโยชนตอศิษยเกา

4.1 สถาบัน มีฐานขอมูลศิษ ยเกา และมีการจัดทํ าฐานขอมู ลอิเ ล็กทรอนิก ส เว็บไซต
จดหมายขาว ฯลฯ สําหรับเผยแพรขอมูลขาวสารที่เปนประโยชนกับศิษยเกา เชน ขอมูลกิจกรรมการประชุม
วิชาการ การสัมมนาความรูใหมๆ ขอมูลแหลงทุนการศึกษาตอ ทุนวิจัย การรับสมัครงาน ขาวสารวิชาการที่
เกี่ยวของกับสาขาวิชา
4.2 มีการสงขาวใหศิษยเการับรูเกี่ยวกับกิจกรรมทางวิชาการเพื่อพัฒนาความรูและ
ประสบการณเปนระยะๆ
4.3 เปดโอกาสใหศิษยเกาไดมสวนรวมในการปรับปรุงพัฒนาหลักสูตร การมีสวนรวมใน
ี
การจั ดการเรีย นการสอน การทํา วิจัยแบบรว มมือในลักษณะของสหวิท ยาการ การเปนกรรมการสอบ
วิทยานิพนธ กิจกรรมดังกลาวนอกจากจะใหศิษยเกาไดมีสวนรวมในการพัฒนาความรูและประสบการณที่ดี
แกนักศึกษาปจจุบัน และสรางเครือขายความสัมพันธระหวางนักศึกษาปจจุบันกับศิษยเกาแลว ยังทําให
ศิษยเกาและอาจารยไดเรียนรูวิทยาการใหม ๆ ในฐานะผูใหและผูรับ
4.4 มีชองทางใหศิษยเกาไดใหขอเสนอแนะเพื่อการปรับปรุงการใหบริการ
5. มีการจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนาความรูและประสบการณใหศิษยเกา
5.1 มี ก ารจั ด กิ จ กรรมทางวิ ช าการและวิ ช าชี พ เพื่ อ พั ฒ นาความรู แ ละประสบการณ
สําหรับศิษยเกาเปนระยะๆ โดยมีการสงขาวใหศิษยเการับรู
5.2 มีชองทางใหศิษยเกาไดใหขอเสนอแนะเพื่อการปรับปรุงกิจกรรมเพื่อพัฒนาความรู
และประสบการณวิชาการและวิชาชีพ
6. มีผลการประเมินคุณภาพของการใหบริการในขอ 1 – 3 ทุกขอไมตํ่ากวา 3.51 จากคะแนน
เต็ม 5
6.1 หนวยงานที่เกี่ยวของในสถาบันระดับภาควิชา ฝาย คณะ หรือสถาบัน มีระบบการ
ติดตามประเมินผลการใหบริการทุกดานแกนักศึกษาและศิษยเกา มีการมอบหมายผูรับผิดชอบในการ
ประเมินและระยะเวลาในการประเมิน
6.2 มีการประเมินคุณภาพของการใหบริการทุกดาน และนําเสนอผลการประเมินแก
ผูรับผิดชอบ และผูบริหารระดับคณะ สถาบัน
6.3 คะแนนเฉลี่ยของผลการประเมินความพึงพอใจของนักศึกษาควรอยูในระดับ 3.51
ขึ้นไปจากคะแนนเต็ม 5 จึงจะถือวามีการบริการที่อยูในระดับดี หากผลการประเมินคุณภาพของการ
ใหบริการดานใดที่ยังไมไดตามเกณฑมาตรฐาน (ต่ํากวา 3.51 คะแนน) ใหทําการวิเคราะหสาเหตุ ปญหา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

123. 117
อุปสรรค เพื่อหาแนวทางการปรับปรุงการใหบริการ ทั้งนี้ ควรเปดโอกาสใหนักศึกษาหรือศิษยเกา มีสวนรวม
ในการเสนอแนะแนวทางการแกไขปญหา หรือการปรับปรุงการใหบริการดวย
7. มีการนําผลการประเมินคุณภาพของการใหบริการมาใชเปนขอมูลในการพัฒนาการจัดบริการที่
สนองความตองการของนักศึกษา
7.1 นําผลการประเมินคุณภาพการใหบริการเสนอใหผูเกี่ยวของทราบทุกระดับ และมี
การจัดทําแผนพัฒนาปรับปรุงการใหบริการ โดยเฉพาะการบริการในดานที่ยังไมบรรลุเปาหมายที่กําหนด
7.2 มีการปรับปรุงพัฒนาการใหบริการแกนักศึกษาและศิษยเกา และประเมินคุณภาพ
ของการใหบริการทุกดานตามแผนที่กําหนด
7.3 มีการสํารวจขอมูลจากนักศึกษา และศิษยเกาเพื่อศึกษาความพึงพอใจในบริการที่
สถาบันจัดใหทุกดานอยางนอยปละครั้ง เพื่อเปนขอมูลประกอบการจัดทําแผนการพัฒนาระบบการ
ใหบริการในระยะตอไป
ตัวบงชี้ที่ 3.2 ระบบและกลไกการสงเสริมกิจกรรมนักศึกษา
1. สถาบันจัดทําแผนการจัดกิจกรรมพัฒนานักศึกษาที่สงเสริมผลการเรียนรูตามกรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติทุกดาน
1.1 หนวยงานระดับคณะหรือสถาบันมีการกําหนดแผนการสงเสริมการจัดกิจกรรมของ
นักศึกษา ที่ชัดเจน นอกเหนือจากการพัฒนานักศึกษาผานการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนตามรายวิชาใน
หลักสูตร ทั้งนี้กิจกรรมการพัฒนานักศึกษาจะมีทั้งที่จัดโดยสถาบัน หรือจัดโดยองคกรนักศึกษา เพื่อพัฒนา
นักศึกษาใหมีคุณลักษณะตามที่สถาบันกําหนด และสอดคลองกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิในแตละระดับ
การศึกษา
1.2 มี ก ารกํ า หนดตั ว บ ง ชี้ ค วามสํ า เร็ จ ของการจั ด กิ จ กรรมการพั ฒ นานั ก ศึ ก ษา
ประกอบดวย ตัวบงชี้หลักตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ และตัวบงชี้เฉพาะ (ถามี) ที่
นอกเหนือจากกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ เพื่อใชในการติดตามประเมินผลการเรียนรู
ของนักศึกษาที่ไดรับการพัฒนาจากการทํากิจกรรม
2. มีกิจกรรมใหความรูและทักษะการประกันคุณภาพการศึกษาแกนักศึกษา
สถาบันมีการพัฒนาความรูความเขาใจแกนักศึกษาดานการประกันคุณภาพ และกําหนด
เงื่อนไขใหนักศึกษาระบุตัวบงชี้ความสําเร็จของการดําเนินงาน วิธีการประเมินคุณภาพในโครงการหรือ
กิจกรรมที่นักศึกษาเสนอเพื่อขอรับการสนับสนุนจากสถาบัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

124. 118
3. มี ก ารส ง เสริ ม ให นั ก ศึ ก ษานํ า ความรู ด า นการประกั น คุ ณ ภาพไปใช ใ นการจั ด กิ จ กรรมที่
ดํ า เนิ น การโดยนั ก ศึ ก ษาอย า งน อ ย 5 ประเภทสํ า หรั บ ระดั บ ปริ ญ ญาตรี และอย า งน อ ย 2
ประเภทสําหรับระดับบัณฑิตศึกษา จากกิจกรรมตอไปนี้
- กิจกรรมวิชาการที่สงเสริมคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค
- กิจกรรมกีฬาหรือการสงเสริมสุขภาพ
- กิจกรรมบําเพ็ญประโยชนหรือรักษาสิ่งแวดลอม
- กิจกรรมเสริมสรางคุณธรรมและจริยธรรม
- กิจกรรมสงเสริมศิลปะและวัฒนธรรม
3.1 สําหรับการจัดการศึกษาระดับปริญญาตรี สถาบันควรสงเสริมใหนักศึกษาจัดทํา
แผนการจัดกิจกรรมการพัฒนานักศึกษาที่ดําเนินการโดยนักศึกษาอยางนอย 5 ประเภท ไดแก กิจกรรม
วิชาการที่สงเสริมคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค กิจกรรมกีฬาหรือการสงเสริมสุขภาพ กิจกรรมบําเพ็ญ
ประโยชนหรือรักษาสิ่งแวดลอม กิจกรรมเสริมสรางคุณธรรมและจริยธรรม และกิจกรรมสงเสริมศิลปะและ
วัฒนธรรม
3.2 สําหรับการจัดการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สถาบันตองสงเสริมการจัดทําแผนการ
จัดกิจกรรมที่ดําเนินการโดยนักศึกษาระดับปริญญาโทหรือเอกอยางนอย 2 ประเภทจากประเภทกิจกรรม
ตอไปนี้ ไดแก กิจกรรมวิชาการ กิจกรรมกีฬาหรือการสงเสริมสุขภาพ กิจกรรมบําเพ็ญประโยชนหรือรักษา
สิ่งแวดลอม กิจกรรมเสริมสรางคุณธรรมและจริยธรรม กิจกรรมสงเสริมศิลปะและวัฒนธรรม โดยควรมี
กิจกรรมวิชาการรวมอยูดวย
3.3 การจัดกิจกรรมของนักศึกษาทั้งในระดับปริญญาตรีหรือบัณฑิตศึกษาทุกกิจกรรม
ตองจัดทําขอเสนอโครงการใหผูรับผิดชอบอนุมัติ (อาจารยที่ปรึกษา หรือฝายกิจการนักศึกษาของสถาบัน)
โดยมีคําอธิบายเกี่ยวกับระบบประกันคุณภาพที่ใชในการจัดกิจกรรม ประกอบดวยสาระสําคัญ ไดแก
วัตถุประสงคของกิจกรรม ตัวบงชี้ความสําเร็จของกิจกรรมที่จัด ลักษณะของกิจกรรม กลุมเปาหมาย และ
วิธีการประเมินความสําเร็จ และมีการติดตามประเมินผลการดําเนินงานของกิจกรรมกอนหนานี้มาใช
ประกอบการจัดทําโครงการหรือกิจกรรมใหม
3.4 ผูรับผิดชอบควรใหขอมูลปอนกลับแกนักศึกษาในการปรับปรุงพัฒนาการจัดทํา
ขอเสนอโครงการที่ถูกตองเหมาะสม โดยเฉพาะในสวนของการประกันคุณภาพการปฏิบติงาน ั
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

125. 119
4. มีการสนับสนุนใหนักศึกษาสรางเครือขายพัฒนาคุณภาพภายในสถาบันและระหวางสถาบัน
และมีกจกรรมรวมกัน
ิ
4.1 สถาบันใหนักศึกษาเสนอแผนการจัดกิจกรรมการสรางเครือขายพัฒนาคุณภาพ
ภายในสถาบัน และใหการสนับสนุนการจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนประสบการณในการทํางานในรูปแบบตาง ๆ
เชน กิจกรรมการจัดการความรู (KM: knowledge management) การใหนักศึกษานําเสนอผลการ
ดําเนินงาน (ผลการประเมิน) ในที่ประชุม เพื่อใหนักศึกษากลุมอื่นรับรูรวมกัน มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู
เกี่ยวกับวิธีการวางแผนการทํางาน การพัฒนาตัวบงชี้ความสําเร็จ การประเมินความสําเร็จ
4.2 ในระดับสถาบัน อาจารยที่รับผิดชอบฝายกิจการนักศึกษา ควรมีการประชุมกับ
สถาบันภายนอก เพื่อสงเสริมการทํากิจกรรมรวมกันของนักศึกษาระหวางสถาบัน และสงเสริมการสราง
เครือขายการพัฒนาคุณภาพของนักศึกษาระหวางสถาบัน ทั้งนี้ สถาบันควรใหทุนสนับสนุนการจัดกิจกรรม
ระหวางสถาบันดวย
4.3 ในแตละป สถาบันอาจหมุนเวียนเปนเจาภาพ ใหนักศึกษาระหวางสถาบันมีการจัด
เวทีหรือการประชุมสัมมนาเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณที่ไดจากการทํากิจกรรม หรือนําเสนอผลการจัด
กิจกรรมของแตละสถาบัน รวมทั้งการแลกเปลี่ยนประสบการณในการใชระบบการประกันคุณภาพในการ
จัดกิจกรรมของนักศึกษา
4.4 อาจมีการรวมมือกันเพื่อสรางชองทางการเผยแพรกิจกรรมการพัฒนานักศึกษา
ระหวางสถาบัน มีการรวมตัวกันเปนเครือขายสถาบัน เพื่อเปนสื่อกลางการแลกเปลี่ยนประสบการณในการ
จัดกิจกรรมนักศึกษา โดยผูรับผิดชอบอาจเปนการทํางานรวมกันของอาจารยและนักศึกษาระหวางสถาบัน
5. มีการประเมินความสําเร็จตามวัตถุประสงคของแผนการจัดกิจกรรมพัฒนานักศึกษา
5.1 สถาบั น (ฝ า ยกิ จ การนั ก ศึ ก ษา) มี ร ะบบติ ด ตามประเมิน ผลการจั ดกิ จ กรรมการ
พัฒนานักศึกษาตามตัวบงชี้ที่กําหนด
5.2 สถาบันกําหนดใหนักศึกษาจัดทํารายงานผลการจัดกิจกรรม และนํารายงานผลการ
จัดกิจกรรมมาสังเคราะห เพื่อใหเห็นภาพรวมของกิจกรรมและผลที่เกิดขึ้นกับนักศึกษาในแตละรอบป
5.3 สถาบันมีการติดตามประเมินความรูความเขาใจ และการประยุกตใชระบบประกัน
คุณภาพในการจัดกิจกรรมของนักศึกษา จากรายงานผลการจัดกิจกรรมของนักศึกษา
5.4 สถาบันมีการวิเคราะหจุดแข็งจุดออนของนักศึกษา เพื่อจัดทําแผนการจัดกิจกรรม
นักศึกษาในปตอไป
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

126. 120
6. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงแผนหรือปรับปรุงการจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนานักศึกษา
6.1 สถาบันมีการนําผลการประเมินความสําเร็จของการจัดกิจกรรมการพัฒนานักศึกษา
และผลการวิเคราะหจุดแข็งจุดออนไปใชในการวางแผนการพัฒนานักศึกษาอยางตอเนื่อง โดยเฉพาะการ
วิเคราะหคุณลักษณะของนักศึกษาตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติในดานที่ยังไม
บรรลุผลเทาที่ควร
6.2 สถาบั น นํ า เสนอผลให ผูเ กี่ย วข อ งทุ ก ระดับรับ รู และมีก ารระดมความคิ ด ในการ
พัฒนานักศึกษาใหมีลักษณะตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติผานกิจกรรมนักศึกษา
ตัวบงชี้ที่ 4.1 ระบบและกลไกการพัฒนางานวิจยหรืองานสรางสรรค
ั
1. มีระบบและกลไกบริหารงานวิจัยหรืองานสรางสรรค เพื่อใหบรรลุเปาหมายตามแผนดานการ
วิจัยของสถาบัน และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
1.1 สถาบันหรือคณะวิชาควรวางแนวทาง ขั้นตอน และหลักเกณฑ ตลอดจนกําหนด
หนวยงาน บุคคลหรือกลุมบุคคลที่รับผิดชอบ และมีงบประมาณสนับสนุนการบริหารงานวิจัยและงาน
สรางสรรคอยางเพียงพอ ในการบริหารควรมีการวางแผน ตรวจสอบติดตาม ประเมินและปรับปรุงอยาง
สม่ําเสมอเพื่อบรรลุตามเปาหมายของแผนการวิจัยของสถาบัน
1.2 การบริหารงานวิจัยและงานสรางสรรคใหบรรลุผลสําเร็จควรจัดสรรงบประมาณเพื่อ
การบริหารงานวิจัย เชน งบประมาณสนับสนุนการปฏิบัติงานของกลุมวิจัย หรือศูนยวิจัยเพื่อใหสามารถ
ดํ า เนิ น การวิ จั ย หรื อ ผลิ ต งานสร า งสรรค ไ ด อ ย า งมี ป ระสิ ท ธิ ภ าพนอกเหนื อ จากการจั ด สรรทุ น วิ จั ย
นอกจากนั้นอาจจัดสรรงบประมาณสนับสนุนงานวิจัยของนักศึกษา หรืองบประมาณสนับสนุนนักวิจัยหลัง
ปริญญาเอกใหปฏิบัติงานในกลุมหรือศูนยวิจย เปนตน ั
2. มีการบูรณาการกระบวนการวิจัยหรืองานสรางสรรคกับการจัดการเรียนการสอน
มีการบูรณาการกระบวนการวิจัยหรืองานสรางสรรคกับกระบวนการจัดการเรียนการสอน
เช น 1) การกํ า หนดให นั ก ศึ ก ษาบั ณ ฑิ ต ศึ ก ษาเป น ส ว นหนึ่ ง ในที ม วิ จั ย ของอาจารย 2) การกํ า หนดให
นักศึกษาระดับปริญญาตรีทําโครงการวิจัย หรืองานสรางสรรค ซึ่งเกี่ยวของกับงานวิจัย หรืองานสรางสรรค
ของอาจารย 3) การกําหนดใหนักศึกษาทุกระดับเขาฟงการบรรยายหรือสัมมนาเกี่ยวกับผลความกาวหนา
ในงานวิจัยของอาจารย หรือของศาสตราจารยอาคันตุกะหรือศาสตราจารยรับเชิญ (visiting professor)
หรือเขารวมการจัดแสดงงานสรางสรรคของอาจารย 4) การจัดใหมีการประชุมเสนอผลงานวิจัยหรือแสดง
งานสรางสรรคของนักศึกษา หรือสงเสริมนักศึกษาเขารวมประชุมการเสนอผลงานวิจัยและงานสรางสรรค
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

127. 121
ระดับชาติและนานาชาติ 5) การสงเสริมใหอาจารยนําผลลัพธที่เกิดจากการวิจัยไปเปนสวนหนึ่งของเนื้อหา
ในการจัดการเรียนการสอน เปนตน
3. มีการพัฒนาศักยภาพดานการวิจัยหรืองานสรางสรรคและใหความรูดานจรรยาบรรณการวิจัย
แกอาจารยประจําและนักวิจย ั
3.1 จั ด ระบบการรั บ เข า และกํา กั บ ดูแ ลอาจารยแ ละนัก วิ จั ย เช น วิเ คราะหกํ า ลั ง คน
วางแผน และรั บ เข า บุ ค คล (ทั้ ง อาจารย นั ก วิจั ย และนั ก ศึ ก ษาบั ณฑิ ต ศึก ษา) ทั้ง จากในประเทศและ
ตางประเทศที่มีคุณสมบัติเหมาะสมกับจุดเนนดานการวิจัยและงานสรางสรรคของสถาบัน ทําการกําหนด
กฎเกณฑ แนวทางกํากับ และสงเสริมใหอาจารยทํางานวิจัยหรืองานสรางสรรค และตีพิมพผลงานใน
วารสารหรือจัดแสดงผลงาน ที่ไดรับการยอมรับระดับชาติและนานาชาติ โดยกําหนดเปนภาระงานที่ชัดเจน
ที่ตองปฏิบัติ
3.2 พัฒนาสมรรถนะนักวิจัยผานกระบวนการที่เหมาะสมกับประสบการณของแตละ
กลุมบุคคล กรณีนักวิจัยรุนใหมอาจเริ่มจากการฝกอบรม การทํางานวิจัยหรืองานสรางสรรคโดยไดรับการ
แนะนําหรือการรวมทีมวิจัยกับนักวิจัยอาวุโส การเขารวมประชุมวิชาการ การชวยใหคําปรึกษาวิทยานิพนธ
ระดับบัณฑิตศึกษา กรณีนักวิจัยทั่วไป การสงเสริมใหมีโอกาสไปทํางานในหองปฏิบัติการวิจัย หรือรวมทีม
วิ จั ย กั บ นั ก วิ จั ย ชั้ น นํ า นอกสถาบั น ทั้ ง ในและต า งประเทศ เป น แนวทางหนึ่ ง ที่ ทํ า ให ไ ด รั บ ความรู แ ละ
ประสบการณที่มีคุณคา
อยางไรก็ตาม การพัฒนาสมรรถนะอาจารยและนักวิจัยที่มีประสิทธิภาพที่สุดคือ
การสงเสริมการทํางานวิจัยเปนทีมที่ประกอบดวยนักวิจัยอาวุโส นักวิจัยระดับกลาง นักวิจัยหรือนักศึกษา
หลังปริญญาเอก และนักศึกษาบัณฑิตศึกษา ผูชวยวิจัย ทั้งนี้เพื่อใหสามารถทํางานวิจัยอยางลุมลึกและ
ตอเนื่อง
3.3 ใหความรูดานจรรยาบรรณของนักวิจัยและจรรยาบรรณที่เกี่ยวของแกอาจารยและ
นักวิจัย ตลอดจนจัดระบบควบคุมใหนักวิจัยปฏิบัติตามโดยเครงครัด
3.4 สรางแรงจูงใจใหนักวิจัย เชน การยกยอง การใหผลตอบแทน หรือการใหรางวัล
สําหรับนักวิจัยที่มีผลงานดีเดน การจัดบรรยากาศและการบริการตางๆในสถาบันใหเหมาะสมและจูงใจแก
การคนควาวิจัยและผลิตงานสรางสรรค เปนตน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

128. 122
4. มีการจัดสรรงบประมาณของสถาบันเพื่อเปนทุนวิจัยหรืองานสรางสรรค
ในกรณีของนักวิจัยรุนใหม การแสวงหาทุนวิจัยจากภายนอกอาจทําไดยาก ดังนั้น สถาบัน
จึงควรจัดสรรงบประมาณเพื่อเปนทุนวิจยหรือผลิตงานสรางสรรคเพื่อใหนักวิจัยเหลานี้มีโอกาสสรางผลงาน
ั
ที่สามารถนําไปใชประกอบการเสนอโครงการขอทุนวิจัยจากแหลงทุนภายนอกสถาบันในโอกาสตอไป
สําหรับการเสนอขอทุนวิจัยจากแหลงทุนภายนอกนั้น สถาบันอาจจัดใหมีระบบสนับสนุน
เชน การจัดใหมีขอมูล รายละเอียด และเงื่อนไขของแหลงทุนวิจัยตางๆ ทั้งแหลงทุนภายในประเทศและ
ตางประเทศ ที่อาจารยและนักวิจัยสามารถเขาดูไดอยางสะดวกรวดเร็ว นอกจากนั้นอาจจัดใหมีคณะ
ผูเชี่ยวชาญเปนพี่เลี้ยงตรวจสอบขอเสนอโครงการวิจัยของอาจารยและนักวิจัยที่เสนอขอทุนไปยังแหลงทุน
ตางๆ และชวยเหลือปรับปรุงโครงการเหลานั้นใหเหมาะสม เพื่อมีโอกาสไดรับทุนวิจัยมากยิ่งขึ้น
5. มีการสนับสนุนพันธกิจดานการวิจัยหรืองานสรางสรรคตามอัตลักษณของสถาบัน
สถาบันควรจัดหาทรัพยากรและหรือจัดหาแหลงสนับสนุนทรัพยากรอยางเพียงพอ ทั้ง
งบประมาณสนับสนุนการวิจัย หองปฏิบัติการวิจัย แหลงคนควาทางวิชาการ และระบบสารสนเทศเพื่อการ
วิจัย ตลอดจนกิจกรรมอื่นๆ ที่สงเสริมการวิจัย ดังนี้
5.1 งบประมาณสนั บสนุน การวิจัย ควรประกอบด ว ย 1) งบประมาณสนั บสนุน การ
บริหารงานวิจัยของกลุมวิจัยหรือหองปฏิบัติการวิจัย หรือศูนยวิจัยเพื่อใหสามารถผลิตผลงานระดับสากล
หรือผลงานตามความตองการของประเทศ หรือของทองถิ่นอยางตอเนื่องนอกเหนือจากเงินทุนวิจัย 2)
งบประมาณสนับสนุนการเผยแพรผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรคในรูปแบบตางๆ 3) งบประมาณสนับสนุน
การวิจัยและงานสรางสรรคของนักศึกษาบัณฑิตศึกษา และของนักวิจัยหลังปริญญาเอก 4) งบประมาณ
สนับสนุนศาสตราจารยอาคันตุกะหรือศาสตราจารยรับเชิญ (visiting professor) เปนตน
5.2 หองปฏิบัติการวิจัยที่เหมาะสมกับงานวิจัยแตละประเภทที่เปนจุดเนนของสถาบัน
ระบบรักษาสุขภาพและความปลอดภัยในหองปฏิบัติการที่ไดมาตรฐาน ศูนยเครื่องมือระดับสูงที่จําเปนที่
หลายหนวยวิจัย หรือกลุมวิจัย หรือศูนยวิจัย สามารถใชรวมกันได หรือหากไมมีศูนยเครื่องมือระดับสูง
ดังกลาว ก็ตองจัดระบบผานเครือขายทั้งในและตางประเทศใหสามารถเขาใชของหนวยงานอื่นได เพื่อไมให
เปนอุปสรรคตอการวิจัยของนักวิจัย
5.3 แหล ง ค น คว า ทางวิ ช าการ ซึ่ ง นอกจากหนัง สื อและวารสารทั้ง ในรูปของเอกสาร
(hard copy) และสื่ออิเล็กทรอนิกสที่เพียงพอแลว ยังหมายรวมถึงการสนับสนุนการจัดประชุมวิชาการ การ
สนับสนุนศาสตราจารยอาคันตุกะหรือศษสตราจารยรับเชิญ (visiting professor) การสนับสนุนการไปรวม
ทํางานวิจัยหรืองานสรางสรรคกับหนวยงานอื่นที่มีช่ือเสียงทั้งในและตางประเทศ ที่สอดคลองกับงานวิจัย
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

129. 123
ของอาจารย โดยเฉพาะในชวงลาเพื่อเพิ่มพูนประสบการณทางวิชาการ (sabbatical leave) ของอาจารยใน
มหาวิทยาลัยวิจัย
5.4 ระบบสารสนเทศเพื่อการวิจัยที่ครอบคลุมขอมูลขาวสารอยางนอย 5 ดานตอไปนี้
1) ขอมูลดานแหลงทุนวิจัยและงานสรางสรรคทั้งภายในและภายนอกสถาบัน 2) ขอมูลดานการวิจัยและ
งานสรางสรรคของสถาบัน ทั้งปจจุบันและผลงานที่ผานมา 3) ขอมูลดานแหลงเผยแพรผลงานวิจัยและงาน
สร า งสรรค ท้ั ง วารสารและการประชุ ม วิ ช าการ การจั ด แสดงงานสร า งสรรค ตา งๆ ตลอดจนข อ มู ล การ
สนับสนุนของสถาบันในการเผยแพรผลงาน 4)ขอมูลดานระบบและกลไกของสถาบันในการสงเสริมการนํา
ผลงานวิจยและงานสรางสรรคไปใชประโยชน รวมถึงการสงเสริมดานการจดสิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร และการ
ั
ซื้อขายทรัพ ยสินทางปญญา 5) ขอมูลเกี่ยวกับระเบีย บ หลักเกณฑและแนวปฏิบัติอื่น ๆ ของสถาบัน ที่
เกี่ยวของกับการวิจัยและงานสรางสรรค
6. มีการติดตามและประเมินผลการสนับสนุนในขอ 4 และขอ 5 อยางครบถวนทุกประเด็น
สถาบันจัดใหมีระบบประเมินผลสําเร็จของการสนับสนุนทุกดานอยางสม่ําเสมอ โดยการมี
สวนรวมของอาจารยและนักวิจัย เชน “การประเมินผลสําเร็จของการใหทุนวิจัย” ทั้งในประเด็น งานวิจัย
เสร็จทันตามกําหนดเวลา คุณภาพของผลงานวิจัยเปนไปตามหลักเกณฑ ผูรับทุนสามารถแสวงหาทุนวิจัย
จากแหลงทุนภายนอกไดในโอกาสตอมา หรือ “การประเมินแหลงคนควาสนับสนุนงานวิจัย” ในประเด็น
ความเหมาะสมและเพียงพอเทียบกับงานวิจัยของอาจารย และนักวิจัยในปจจุบัน หรือ “การประเมินระบบ
สารสนเทศ” ในประเด็นความเหมาะสมกับความตองการใชของอาจารยและนักวิจัย เปนตน
7. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงการสนับสนุนพันธกิจดานการวิจัยหรืองานสรางสรรคของ
สถาบัน
สถาบันนําผลการประเมินไปจัดทําแผนการปรับปรุง โดยกําหนดกิจกรรมที่ตองทําเพื่อการ
ปรับปรุง กําหนดบุคคลหรือหนวยงานรับผิดชอบในการปรับปรุง กําหนดงบประมาณที่ตองใชหากจําเปน
กําหนดระยะเวลาที่การปรับปรุงตองแลวเสร็จ จากนั้นจึงดําเนินการปรับปรุงการสนับสนุนพันธกิจดานการ
วิจัยตามที่กําหนด
8. มีระบบและกลไกเพื่อสรางงานวิจัยหรืองานสรางสรรคบนพื้นฐานภูมิปญญาทองถิ่น หรือจาก
สภาพปญหาของสังคม เพื่อตอบสนองความตองการของทองถิ่นและสังคม และดําเนินการ
ตามระบบที่กําหนด (เฉพาะกลุม ข และ ค 2)
สถาบันหรือคณะวิชาวางแนวทางและขั้นตอน ตลอดจนกําหนดผูรับผิดชอบในการสราง
ความรวมมือกับองคกรภายนอกโดยวิธีการตางๆ เชน การจัดหาขอมูลสารสนเทศของกลุมเปาหมาย การ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

130. 124
สนทนากับกลุมเปาหมายที่สําคัญ (focus group) การติดตอสรางสัมพันธกับองคกรภายนอก การใชขอมูล
ปอนกลับ (feed back) จากความรวมมือที่มีอยูเดิม
วัตถุประสงคของความรวมมือดังกลาวควรมีทั้งการรวมทํางานวิจัยและงานสรางสรรคบน
พื้นฐานภูมปญญาทองถิ่น หรือเพื่อตอบโจทยของหนวยงานหรือชุมชนภายนอก รวมถึงการรวมใชทรัพยากร
ิ
ทั้งสถานที่ บุคคล อุปกรณ หรือทรัพยากรอื่นๆ
ตัวบงชี้ที่ 4.2 ระบบและกลไกการจัดการความรูจากงานวิจัยหรืองานสรางสรรค
1. มีระบบและกลไกสนับสนุนการเผยแพรผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรคในการประชุมวิชาการ
หรือการตีพิมพในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติ และมีการเผยแพรผลงานวิจัยหรืองาน
สรางสรรคในการประชุมวิชาการหรือการตีพิมพในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติ
วางแนวทาง ขั้นตอน และหลักเกณฑ ตลอดจนกําหนดผูรับผิดชอบในการสนับสนุนการ
ตีพิมพหรือการเผยแพรผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรคในวารสารหรือในที่ประชุมวิชาการที่มี peer review
ในประเด็น ต อไปนี้ เช น 1) การจัดใหมี พี่เ ลี้ยงแกนัก วิจัย รุ น ใหมเ พื่อชว ยเขียนรายงานการวิจั ย สํา หรับ
นํ า เสนอในที่ ป ระชุ ม วิ ช าการหรื อ ตี พิ ม พ ใ นวารสาร 2) การสนั บ สนุ น การตรวจสอบภาษาอั ง กฤษของ
บทความวิจัยของอาจารยและนักวิจัย ที่จะนําเสนอในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ 3) การสนับสนุน
งบประมาณเพื่อเขารวมประชุมเสนอผลงานวิจัยหรือเผยแพรงานสรางสรรค 4) การจายคาตอบแทนสําหรับ
ผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรค ที่ไดรับการตีพิมพหรือเผยแพร 5) การจายคาตีพิมพกรณีวารสารเรียกเก็บ
เงิน เปนตน ทั้งนี้การสนับสนุนดังกลาวอาจแตกตางกันตามสถานภาพและจุดเนนของแตละสถาบัน
2. มีระบบและกลไกการรวบรวม คัดสรร วิเคราะหและสังเคราะหความรูจากงานวิจัยหรืองาน
สรางสรรค เพื่อใหเปนองคความรูที่คนทั่วไปเขาใจได และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
วางแนวทาง ขั้นตอน และหลักเกณฑ ตลอดจนกําหนดผูรับผิดชอบในการ รวบรวม คัดสรร
วิเคราะหและสังเคราะหความรูจากผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรคใหเหมาะสมกับกลุมบุคคลเปาหมายโดย
ยังคงความเชื่อถือไดในเชิงวิชาการและรวดเร็วทันตอเหตุการณ เชน กําหนดผูรับผิดชอบติดตามผลงานวิจัย
หรืองานสรางสรรคของอาจารยและนักวิจัย คัดสรรคผลงานที่นาจะเปนที่สนใจของบุคคลทั่วไป จัดใหมีการ
สัม ภาษณอาจารย เ จ า ของผลงาน วิ เ คราะห สั ง เคราะห ขอมูล ให เ ปน ความรูท่ี นา สนใจซึ่ง สาธารณชน
สามารถเขาใจได จัดหมวดหมูความรูที่ไดใหเหมาะสมตอการเผยแพร
3. มีการประชาสัมพันธและเผยแพรองคความรูจากงานวิจัยหรืองานสรางสรรคที่ไดจากขอ 2 สู
สาธารณชนและผูเกี่ยวของ
นําองคความรูที่ไดจากการวิเคราะหสังเคราะหผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรคในขอ 2
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

131. 125
เผยแพรสูสาธารณชนผานสื่อตางๆ อยางเปนระบบในเชิงรุก โดยเริ่มจากการวางแผนประชาสัมพันธให
เหมาะสมกั บ กลุม เป า หมาย ดํา เนินการประชาสัม พั นธ ตามแผนตลอดจนการติดตามขอมู ลปอ นกลับ
นอกจากนั้นการประชาสัมพันธอาจรวมถึงการสรางเครือขายเผยแพรผลงานวิจัยและงานสรางสรรคโดย
เชื่อมโยงกับศิษยเกา ชุมชน และองคกรภายนอกทั้งรัฐและเอกชน โดยเฉพาะกลุมเปาหมายที่คาดวาจะ
สามารถสนับสนุนงานวิจัย หรือรวมวิจัย หรือนําผลงานวิจัยหรืองานสรางสรรคไปใชประโยชน
4. มีการนําผลงานงานวิจัยหรืองานสรางสรรคไปใชใหเกิดประโยชน และมีการรับรองการใช
ประโยชนจริงจากหนวยงานภายนอกหรือชุมชน
สนับสนุนการนําผลงานวิจัยและงานสรางสรรคไปใชประโยชน เชน 1) กําหนดขั้นตอน
วิธีการ และผูรับผิดชอบเพื่อเปนสื่อกลางสานสัมพันธในการถายทอดเทคโนโลยีระหวางอาจารย และ
นั ก วิ จั ย กั บ องค ก รภายนอกที่ มี ศั ก ยภาพในการนํ า ผลการวิ จั ย และงานสร า งสรรค ไ ปใช ป ระโยชน 2)
ผูรับผิดชอบแสวงหางานวิจัยจากภาครัฐและเอกชนทั้งภาคอุตสาหกรรมและบริการ ที่ตองการรับบริการ
วิจัยในเรื่องเฉพาะใดๆ จากสถาบัน (consultancy) และประสานงานตอไปยังผูวิจัย 3) ผูรับผิดชอบริเริ่ม
ประสานงาน หรือส งเสริ มการนําผลงานที่เ กิดจากการวิจั ย หรืองานสรางสรรคไปสูง านเชิง พาณิชยใน
ลักษณะนิติบคคล (start – up company) เปนตน
ุ
5. มี ร ะบบและกลไกเพื่ อช ว ยในการคุม ครองสิท ธิ ข องงานวิจัย หรื อ งานสร า งสรรค ที่นํา ไปใช
ประโยชนและดําเนินการตามระบบ ที่กําหนด
สถาบันหรือคณะวิชาวางแนวทาง ขั้นตอน และหลักเกณฑ ตลอดจนกําหนดผูรับผิดชอบ
ในการสนับสนุนการเจรจาตอรอง ทําขอตกลง หรือสนับสนุนดานระเบียบ หรือกฎหมายที่เกี่ยวของ แก
อาจารย นั ก วิ จั ย และสถาบั น ในการเจรจาเชิ ง ธุ ร กิ จ หรื อ การซื้ อ ขายผลงานวิ จั ย หรื อ งานสร า งสรรค
ตลอดจนสนับสนุนในการเจรจาเขาไปรวมเปนพันธมิตรทางธุรกิจใดๆที่เกิดจากผลของงานวิจัยหรืองาน
สรางสรรค
นอกจากนั้ น ควรมี ก ารกํ า หนดหลั ก เกณฑ แ ละวิ ธี ก ารในการรั ก ษาสิ ท ธิ ป ระโยชน ข อง
อาจารย นักวิจัยและของสถาบันในผลประโยชนที่เกิดขึ้นจากการซื้อขาย หรือทําธุรกิจที่เปนผลจากงานวิจัย
โดยเปนหลักเกณฑที่โปรงใส เปนที่ยอมรับของทุกฝาย
6. มีระบบและกลไกสงเสริมการจดสิทธิบัตรหรืออนุสิทธิบัตร และมีการยื่นจดสิทธิบัตรและอนุ
สิทธิบัตร (เฉพาะกลุม ค1 และ ง)
วางแนวทางและขั้นตอนตลอดจนกําหนดผูรับผิดชอบในการสนับสนุนความรู และอํานวย
ความสะดวกในการจดสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรแกอาจารย และนักวิจัยในประเด็นตางๆ เชน 1) การให
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

132. 126
ความรูและคําปรึกษาดานทรัพยสินทางปญญา ซึ่งอาจดําเนินการโดยการฝกอบรม หรือสัมมนา หรือจัด
คลินิกใหคําปรึกษา 2) ชวยรางคําขอและยื่นขอจดสิทธิบัตร หรืออนุสิทธิบัตรตอกรมทรัพยสินทางปญญา
หรือสํานักงานเทียบเทาในตางประเทศ 3) ประสานงานการอนุญาตใหใชสิทธิในสิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร เพื่อ
ใชประโยชนเชิงพาณิชย เปนตน
ตัวบงชี้ที่ 5.1 ระบบและกลไกการบริการทางวิชาการแกสังคม
1. มีระบบและกลไกการบริการทางวิชาการแกสังคม และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
มีการวางแนวทาง ขั้นตอน และหลักเกณฑของการใหการบริการวิชาการดานตางๆ ที่
สัมพันธกับพันธกิจของสถาบัน มีนโยบายสงเสริม สนับสนุนและจูงใจใหอาจารย บุคลากรทุกระดับมีความ
พรอมทั้งในดานความรู ความเชี่ยวชาญ เวลาและจิตแหงการบริการ (service mind) ในการใหบริการ
วิชาการแกหนวยงานทั้งภายในและภายนอกสถาบัน รวมถึงจัดหางบประมาณสนับสนุนและจัดทําระเบียบ
ของการใหบริการ กําหนดภาระงานของอาจารยและบุคลากรใหชัดเจน โดยมีระบบการเทียบเคียงและ
ทดแทนระหวางภาระงานดานตางๆซึ่งจะเปนการสรางแรงจูงใจใหบุคลากรสนใจการใหบริการแกชุมชน
สังคมตามความถนัดและจุดเนนของสถาบัน
ในการใหบริการทางวิชาการนี้ควรมีการวางแผน ตรวจสอบ ติดตาม ประเมินเพื่อนําไปสู
การปรับปรุงคุณภาพของการใหบริการอยางสม่ําเสมอ เพื่อบรรลุตามเปาหมายที่กําหนดไว
2. มีการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการเรียนการสอน
มีการบูรณาการงานบริก ารทางวิชาการกับกระบวนการจัดการเรีย นการสอนและการ
ปฏิบัติงานประจําดานอื่นๆของอาจารยและบุคลากร เชน การกําหนดใหนักศึกษานําความรูไปจัดทําเปน
โครงการหรือกิจกรรมที่เปนประโยชนตอชุมชน
3. มีการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการวิจัย
มี ก ารบู ร ณาการงานบริ ก ารทางวิ ช าการกั บ การวิ จั ย อย า งเป น ระบบ เช น 1) มี ก ารนํ า
ผลการวิจัยไปสูการใชประโยชนจริงที่ตอบสนองความตองการของทุกภาคสวนในทุกระดับ และ 2) นํา
ความรู ประสบการณ จากการให บ ริก ารกลั บ มาพัฒ นาต อ ยอดไปสู ก ารพั ฒ นาองค ความรู ใ หม ผ า น
กระบวนการวิจัย เปนตน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

133. 127
4. มีการประเมินผลความสําเร็จของการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการเรียน
การสอนและการวิจัย
จัดใหมีระบบติดตาม ประเมินผลความสําเร็จของการบูรณาการงานบริการวิชาการแก
สังคมกับการเรียนการสอนและการวิจัย โดยใหมีสวนรวมของผูใหบริการ ผูรับบริการ และนักศึกษา ซึ่งเปน
ทั้งผูใหบริการและผูรับบริการ ทั้งในระดับแผนการดําเนินงาน เปาหมายของสถาบัน ความรวมมือรวมใจ
ของบุคลากร คุณภาพของบุคลากร คุณภาพของการใหบริการที่สามารถนําไปใชประโยชนไดจริง และ
เปนไปตามหลักเกณฑที่สถาบันกําหนดไว
5. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงการบูรณาการงานบริการทางวิชาการแกสังคมกับการเรียน
การสอนและการวิจัย
สถาบันนําผลการประเมินไปพัฒนาแผน พัฒนากระบวนการ และผลสัมฤทธิ์ที่ไดอยาง
สม่ําเสมอและเปนรูปธรรม
ตัวบงชี้ที่ 5.2 กระบวนการบริการทางวิชาการใหเกิดประโยชนตอสังคม

1. มีการสํารวจความตองการของชุมชน หรือภาครัฐ หรือภาคเอกชน หรือหนวยงานวิชาชีพ เพื่อ
ประกอบการกําหนดทิศทางและการจัดทําแผนการบริการทางวิชาการตามจุดเนนของสถาบัน
มีการสํารวจความตองการของชุมชน หรือภาครัฐ หรือภาคเอกชน หรือหนวยงานวิชาชีพ
เพื่อประกอบการกําหนดนโยบาย ยุทธศาสตร ทิศทางและการจัดทําแผนการบริการทางวิชาการตาม
จุดเนนและความเชี่ยวชาญของสถาบัน
2. มีความรวมมือดานบริการทางวิชาการเพื่อการเรียนรูและเสริมสรางความเขมแข็งของชุมชน
หรือภาคเอกชน หรือภาครัฐ หรือหนวยงานวิชาชีพ
สถาบั น มี ก ารเชิ ญ หรื อ เป ด โอกาสให ผู มี ส ว นร ว มจากชุ ม ชน ภาครั ฐ ภาคเอกชน หรื อ
หนวยงานที่เกี่ยวของกับวิชาชีพที่จะใหบริการ มารวมมือรวมพลัง (Collaboration) ในลักษณะของการสราง
เครื อ ข า ย (Networking) ระหว า งบุ ค คลหรื อ หน ว ยงานในรู ป แบบต า งๆ เช น ความร ว มมื อ กั บ สถาน
ประกอบการในการนําผลการวิจัยไปเปนสวนหนึ่งของการปรับปรุงปญหาที่เกิดขึ้นหรือไปใชพัฒนาบุคลากร
ของสถานประกอบการหรือสวนการผลิต มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู ใหคําปรึกษาแนะนําและจัดใหมีชองทาง
ในการสื่อสาร ทําความเขาใจรวมกันของภาคอุตสาหกรรม หรือริเริ่มโครงการหรือกิจกรรมใหมๆ ในชุมชน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

134. 128
3. มีการประเมินประโยชนหรือผลกระทบของการใหบริการทางวิชาการตอสังคม
มีการประเมินประโยชนหรือผลกระทบของการใหบริการทางวิชาการตอสังคมวาสอดคลอง
กับความตองการของผูรับบริการทั้งทางตรงและทางออม มีการประเมินผลที่เกิดกับนักศึกษา อาจารย
และบุคลากรผูใหบริการ ทั้งในดานการนําความรู ความเชี่ยวชาญไปใชประโยชน การสื่อสาร การชี้แจง
แนะนําใหผูรับบริการและประชาชน
4. มีการนําผลการประเมินในขอ 3 ไปพัฒนาระบบและกลไก หรือกิจกรรมการใหบริการทาง
วิชาการ
มีการนําผลการประเมินการใหบริการทางวิชาการไปพัฒนาคุณภาพมาตรฐานของการ
ใหบริการ ระบบและกลไกการใหบริการ ซึ่งประกอบดวยรูปแบบการใหบริการ ขอบเขตการใหบริการ
คาใชจาย ระยะเวลาในการใหบริการ สัญญาการบริการ ซึ่งรวมทั้งการควบคุมและการกํากับคุณภาพของ
การใหบริการ โดยจัดใหมีระบบการใหขอมูลที่ชัดเจน มีความเปนธรรม โปรงใส และสามารถตรวจสอบได
5. มีการพัฒนาความรูที่ไดจากการใหบริการทางวิชาการและถายทอดความรูสูบุคลากรภายใน
สถาบันและเผยแพรสูสาธารณชน
สถาบันมีการพัฒนาความรูที่ไดจากการใหบริการทางวิชาการ สงเสริมใหเกิดกระบวนการ
ในการถายทอดความรูสูบุคลากรภายในสถาบัน ซึ่งรวมทั้งผูเรียนดวย จัดใหมีการแลกเปลี่ยนความคิดและ
เผยแพรประสบการณในการใหบริการผานทางสื่อการเรียนรูตาง ๆ รวมทั้งจัดทําฐานขอมูลการบริการ
วิชาการเผยแพรสูสาธารณะ
ตัวบงชี้ที่ 6.1 ระบบและกลไกการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
1. มีระบบและกลไกการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม และดําเนินการตามระบบที่กําหนด
สถาบั น อุ ด มศึ ก ษามี ก ารกํ า หนดระบบและกลไกทางด า นการทํ า นุ บํ า รุ ง ศิ ล ปะและ
วัฒนธรรม มีระบบสงเสริมใหบุคลากรนํากิจกรรมดานการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมสูการปฏิบัติ และ
มีผลลัพธชัดเจนตามแนวทางที่กําหนดไว เชน มีการกําหนดนโยบายดานการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
การกํ า หนดผู รั บ ผิ ด ชอบ มี ก ารจั ด ทํ า แผนงบประมาณโครงการ มี ก ารกํ า หนดตั ว ชี้ วั ด ด า นศิ ล ปะและ
วัฒนธรรม มีการนํางานศิลปะและวัฒนธรรมสูการปฏิบัติที่เปนรูปธรรม โดยทุกคนมีสวนรวม มีการติดตาม
ผลการดําเนินงานอยางเปนระบบและมีการนําสูการพัฒนาอยางตอเนื่อง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

135. 129
2. มีก ารบู ร ณาการงานด า นทํ า นุ บํา รุ ง ศิ ล ปะและวั ฒ นธรรมกั บ การจั ด การเรี ย นการสอนและ
กิจกรรมนักศึกษา
สถาบันสนับสนุนใหมีการนําการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมไปบูรณาการรวมกับการ
เรียนการสอน และกิจกรรมนักศึกษา คือมีการจัดการเรียนการสอนที่นําการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
ไปผสมผสานเปนสวนหนึ่งของกิจกรรมการเรียนการสอน หรือบูรณาการการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
เขากับกิจกรรมเสริมหลักสูตรทั้งที่จัดโดยสถาบันและที่จัดโดยองคการนักศึกษา
3. มีการเผยแพรกิจกรรมหรือการบริการดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมตอสาธารณชน
3.1 สถาบันมีสถานที่เพื่อการเผยแพรและบริการดานศิลปะและวัฒนธรรม เชน มีหอ
ศิลป หอประวัติ พิพิธภัณฑ หรือเวทีการแสดง มีการบริหารจัดการโดยมีผูมีความรู ความเชี่ยวชาญดาน
ศิลปะและวัฒนธรรม มีการจัดกิจกรรมอยางตอเนื่องสม่ําเสมอ มีการจัดสรรงบประมาณดานศิลปะและ
วัฒนธรรม
3.2 สถาบั น จั ด ทํ า วารสารศิ ล ปะและวั ฒ นธรรมในระดั บ ต า งๆ เช น วารสารระดั บ
หนวยงาน ระดับชาติ โดยมีความตอเนื่องในการดําเนินงาน
3.3 สถาบั น มี ก ารบริ ก ารวิ ช าการด า นศิ ล ปะและวั ฒ นธรรม โดยมี ค วามร ว มมื อ กั บ
หนวยงานหรือองคกรอื่น มีการสรางเครือขาย มีการกําหนดตัวบงชี้ และมีการดําเนินการอยางตอเนื่อง เปน
ระบบอยางชัดเจน
4. มีการประเมินผลความสําเร็จของการบูรณาการงานดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม กับ
การจัดการเรียนการสอนและกิจกรรมนักศึกษา
มีการติดตามผลการบูรณาการงานดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมกับการจัดการเรียน
การสอนและกิจกรรมนักศึกษา มีการกําหนดตัวบงชี้ และติดตามผลการดําเนินงานอยางเปนระบบ
5. มีการนําผลการประเมินไปปรับปรุงการบูรณาการงานดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมกับ
การจัดการเรียนการสอนและกิจกรรมนักศึกษา
5.1 มีการนําผลการประเมินไปพัฒนากระบวนการ บูรณาการดานทํานุบํารุงศิลปะและ
วัฒนธรรมกับการจัดการเรียนการสอน โดยใชหลักการของ PDCA
5.2 มีแผนปรับปรุงและพัฒนาการบูรณาการดานทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมนําสู
การปฏิบติและปรับปรุงอยางตอเนื่อง
ั
5.3 มีผลสัมฤทธิ์ที่เกิดขึ้นจากการดําเนินการตามแผนปรับปรุงและพัฒนาอยางเปน
รูปธรรม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

136. 130
6. มีการกําหนดหรือสรางมาตรฐานคุณภาพดานศิลปะและวัฒนธรรมและมีผลงานเปนที่ยอมรับ
ในระดับชาติ
6.1 สถาบันมีการกําหนด/การสรางมาตรฐานดานศิลปะและวัฒนธรรม โดยมีการใช
ผูเชี่ยวชาญและมีการเผยแพรสูสาธารณะ
6.2 สถาบันไดรับการยอมรับจากสังคม เชน มีศิลปนแหงชาติ มีบุคลากรไดรับเชิญเปน
วิทยากรหรือเปนที่ประจักษ หรือผูทรงคุณวุฒิในระดับองคกรระดับชุมชน ระดับชาติ และระดับนานาชาติ
6.3 สถาบันมีจํานวนผลงานวิจัย หรืองานสรางสรรค ดานศิลปะและวัฒนธรรมโดยมีการ
เผยแพรทั้งในระดับชาติ ระดับภูมิภาค หรือระดับนานาชาติ หรือมีผลงานไดรับรางวัล ไดรับการอางอิง เปน
ที่ยอมรับ
ตัวบงชี้ที่ 7.1 ภาวะผูนาของสภาสถาบันและผูบริหารทุกระดับของสถาบัน
ํ
1. สภาสถาบั น ปฏิ บั ติ ห น า ที่ ต ามที่ ก ฎหมายกํ า หนดครบถ ว นและมี ก ารประเมิ น ตนเองตาม
หลักเกณฑที่กําหนดลวงหนา
1.1 กรรมการสภาสถาบันทุกคนควรไดรับการชี้แจงและทําความเขาใจเกี่ยวกับกฏหมาย
ขอบังคับตาง ๆ ที่เกี่ยวของกับสถาบัน โดยเฉพาะพระราชบัญญัติสถาบัน ขอบังคับตาง ๆ อาทิ ขอบังคับ
ที่วาดวยการบริหารงานบุคคลและผูบริหาร รวมทั้งทิศทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของประเทศ
กรอบทิศทางการพัฒนาสถาบัน และอัตลักษณของสถาบัน เพื่อใหทราบถึงบทบาทหนาที่ที่มีตอสถาบัน
กอนจะปฎิบติหนาที่
ั
1.2 กรรมการสภาสถาบั น กํ า กั บ ดู แ ลสถาบั น ไปสู ทิ ศ ทางที่ กํ า หนดร ว มกั น ระหว า ง
ผูบริ หารสถาบั นและสภาสถาบั น และมีความสอดคล อ งกับทิศทางการพัฒ นาคุณภาพการศึ กษาของ
ประเทศ รวมทั้งทันตอการเปลี่ยนแปลงของโลก
1.3 มีการเปดเผยประวัติกรรมการสภาสถาบัน รายงานการประเมินตนเอง และรายงาน
ตอสาธารณชน
2. ผูบริหารมีวิสัยทัศน กําหนดทิศทางการดําเนินงาน และสามารถถายทอดไปยังบุคลากรทุก
ระดับ มีความสามารถในการวางแผนกลยุทธ มีการนําขอมูลสารสนเทศเปนฐานในการ
ปฏิบัตงานและพัฒนาสถาบัน
ิ
2.1 ผูบริหารและสภาสถาบัน มีสวนรวมกันในการกําหนดนโยบายและจัดทําวิสัยทัศน
พันธกิจ แผนกลยุทธ และนําสูการปฏิบัติที่เปนระบบชัดเจน โดยมีการกําหนดตัวบงชี้คุณภาพ (KPI) ของ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

137. 131
งานที่ปฏิบัติ ที่ควรมีการพิจารณาจาก 1 ) มิติการพัฒนาองคกร เชนการสงเสริมใหอาจารย บุคลากรมี
โอกาสศึกษา เรียนรู พัฒนาตนเองอยางตอเนื่อง การพัฒนาระบบสารสนเทศ เพื่อการเรียนรู 2) มิติการ
พัฒนา หรือการปรับปรุงกระบวนหลักของสถาบัน เชน การพัฒนาหลักสูตร การปรับปรุงกระบวนการเรียนรู
ของนักศึกษา ทิศทางการสงเสริมการวิจย การบริการวิชาการและสังคม การทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
ั
3) มิติผูรับบริการหรือผูมีสวนได สวนเสียเชน ความพึงพอใจของผูใชบัณฑิต โดยคํานึงถึงความคุมคาของ
การใชจายเงิน งบประมาณ และใหสอดคลองกับเปาประสงคตามประเด็นยุทธศาสตร หรือวัตถุประสงค
เชิงกลยุทธของสถาบัน อยางเหมาะสมโดยพิจารณาจากความคุมคาของการจัดเก็บขอมูล และการรายงาน
ขอมูล กับประโยชนที่จะไดรับ
2.2 ผูบริหารสรางระบบและกลไกการถายทอดนโยบาย วิสัยทัศน และแผนกลยุทธให
หนวยงานและบุคลากรทุกระดับทราบและมีความเขาใจรวมกัน
2.3 ควรจัดทําระบบฐานขอมูลของสถาบันใหทันสมัย นํามาใชในการติดตามผลการ
บริหารสารสนเทศ การรายงานผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้คุณภาพ (KPI) ที่กําหนดไวในแผนกลยุทธ
อยางนอยปละ 2 ครั้ง และนําขอมูลที่ไดมาใชเพื่อการตัดสินใจปรับแผนกลยุทธไดอยางทันการ
3. ผูบริหารมีการกํากับ ติดตามและประเมินผลการดําเนินงานตามที่มอบหมาย รวมทั้งสามารถ
สื่อสารแผนและผลการดําเนินงานของสถาบันไปยังบุคลากรในสถาบัน
3.1 ผูบริหารมีการกํากับ ติดตามผลการนํานโยบายและแผนกลยุทธไปสูการปฏิบัติใน
การประชุมผูบริหารอยางนอย ปละ 1-2 ครั้ง เพื่อทบทวนเปาหมาย หรือปรับแผนการดําเนินงานให
สอดคลองกับสภาพการณยิ่งขึ้น พรอมทั้งสรางกลไกภายในเพื่อสื่อสารแผนการดําเนินงานไปยังบุคลากร
กลุมเปาหมายทุกระดับที่เกี่ยวของ
3.2 ผูบริ ห ารมี ก ารประเมิน ผลการดํ า เนิน งานที่ สํ า คั ญตามภารกิ จ ของสถาบัน อยา ง
ครบถวน รวมทั้งการติดตามผลสัมฤทธิ์ อยางนอย ปละ 1 ครั้ง เพื่อทบทวนเปาหมาย หรือปรับแผนการ
ดําเนินงานในรอบปถัดไป พรอมแจงผลการดําเนินงานไปยังบุคลากรทุกระดับผานการสื่อสารภายใน โดย
ใชสื่อตาง ๆ ที่ตรงกับกลุมเปาหมาย
4. ผูบริ หารสนับสนุนใหบุคลากรในสถาบั นมีสวนรวมในการบริหารจั ดการ ใหอํานาจในการ
ตัดสินใจแกบุคลากรตามความเหมาะสม
4.1 ผูบริหารควรมีระบบการสื่อสาร 2 ทาง เพื่อรับฟงขอคิดเห็นและขอเสนอแนะจาก
บุคลากรผูปฏิบัติงาน อันจะทําใหไดขอมูลเพื่อการปรับปรุงระบบการปฏิบัติงานอยางตอเนื่อง
4.2 ผูบริหารดําเนินการปรับลดขั้นตอนกระบวนการบริหารจัดการโดยการมอบอํานาจ
ในการตัดสินใจแกผูบริหารหรือผูปฏิบัติระดับถัดไป เพื่อเพิ่มความคลองตัว พรอมกับมีการกํากับ และ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

138. 132
ตรวจสอบเพื่อใหเกิดความมั่นใจวาระบบการทํางานมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล คุมคา และมีความเสี่ยงอยู
ระดับในที่ยอมรับได
4.3 ผูบริหารมีการสงเสริมสนับสนุนกิจกรรม เพื่อเปนการสรางขวัญและกําลังใจตอ
บุคลากรเปนประจําอยางตอเนื่อง เชน การจัดโครงการรางวัลคุณภาพและเพิ่มประสิทธิภาพการใหบริการ
โครงการพัฒนาองคการใหคลองตัว (lean organization) เปนตน
5. ผูบริหารถายทอดความรูและสงเสริมพัฒนาผูรวมงานเพื่อใหสามารถทํางานบรรลุวัตถุประสงค
ของสถาบันเต็มตามศักยภาพ
5.1 ผูบริหารมีการถายทอดความรูแกผูรวมงาน โดยเนนการเพิ่มทักษะในการปฏิบัติงาน
ใหสูงขึ้นอยางตอเนื่องหรือเพิ่มศักยภาพในการทํางานใหบรรลุวัตถุประสงค เชน การสอนงานที่หนางาน
(on – the – job training) จัดทําคูมือการปฏิบัติงาน เปนตน
5.2 ผูบริหารในระดับตาง ๆ ควรนําหลักการจัดการความรูมาใช เพื่อการแลกเปลี่ยน
ความรู และถายทอดประสบการณรวมกันระหวางผูปฏิบัติงาน อาทิ การประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู การ
สรางเครือขายชุมชนนักปฎิบัติ (community of practices) เปนตน
6. ผูบริหารบริหารงานดวยหลักธรรมาภิบาล โดยคํานึงถึงประโยชนของสถาบันและผูมีสวนได
สวนเสีย
6.1 ผูบริหารควรยึดหลักธรรมาภิบาลเปนเครื่องมือในการบริหารการดําเนินงานของ
สถาบันใหไปสูทิศทางที่กําหนดรวมกันระหวางผูบริหารสถาบัน และสภาสถาบัน โดยใหสอดคลองทิศ
ทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของประเทศและทันตอการเปลี่ยนแปลงของโลก
6.2 ผูบริหารมีการดําเนินงานภายใตหลักธรรมาภิบาลโดยเฉพาะในประเด็นการปกปอง
ผลประโยชนของผูมีสวนไดสวนเสียในเรื่องคุณภาพทางวิชาการและเปดโอกาสใหมีสวนรวมจากทุกฝายที่
เกี่ยวของในการดําเนินงาน
6.3 ผูบริหารมีการเปดเผยประวัติ มีรายงานประเมินตนเอง จัดทํารายงานสรุปผลการ
ทํางานและรายงานการเงินของสถาบันเสนอตอสภาสถาบันเปนประจําทุกป
6.4 ผู บ ริ ห ารมี ก ารติ ด ตามผลการควบคุ ม ภายใน การบริ ห ารความเสี่ ย ง และการ
ตรวจสอบภายในของสถาบันการศึกษา และรายงานการเงินของสถาบันเสนอตอสภาสถาบันเปนประจํา
ทุกป
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

139. 133
7. สภาสถาบันประเมินผลการบริหารงานของสถาบันและผูบริหารนําผลการประเมินไปปรับปรุง
การบริหารงานอยางเปนรูปธรรม
7.1 สภาสถาบันประเมินผลการบริหารงานของสถาบันและผูบริหารตามที่ระบุไวใน
กฎหมายหรือพระราชบัญญัติของสถาบัน และขอบังคับมหาวิทยาลัยที่วาดวยการบริหารงานบุคคลผูบริหาร
และขอบังคับที่เกี่ยวของกับการประเมิน หรือตามขอตกลงที่ทํารวมกันระหวางสภาสถาบันและผูบริหาร
7.2 สภาสถาบันควรยึดหลักการประเมินผลการบริหารงานแบบกัลยาณมิตร กลาวคือใช
หลักการที่มุงเนนการใหขอเสนอแนะเชิงสรางสรรค นําผลการประเมินไปใชในการพัฒนา หรือปรับปรุง
สถาบันใหเจริญกาวหนาอยางตอเนื่อง
7.3 ผูบริหารมีการนําผลการประเมินจากสภาสถาบันไปใชปรับปรุงการบริหารงาน อาทิ
จัดทําแผนการบริหารงาน และรายงานผลการดําเนินงานตอสภาสถาบันในโอกาสที่เหมาะสม
ตัวบงชี้ที่ 7.2 การพัฒนาสถาบันสูสถาบันเรียนรู

1. มี ก ารกํ า หนดประเด็ น ความรู แ ละเป า หมายของการจั ด การความรู ที่ ส อดคล อ งกั บ แผน
กลยุทธของสถาบันอยางนอยครอบคลุมพันธกิจดานการผลิตบัณฑิตและดานการวิจย ั
1.1 สถาบันควรศึกษาเปาประสงคตามประเด็นยุทธศาสตร หรือวัตถุประสงคเชิงกลยุทธ
ของสถาบัน วามีประเด็นใดที่มุงเนนเปนสําคัญ หรือมุงสูอัตลักษณใดที่ตองการ เพื่อนํามาใชในการกําหนด
แผนยุทธศาสตรหรือแผนปฏิบัติการในการจัดการความรูใหสอดคลองกับแผนกลยุทธของสถาบัน โดยอยาง
นอยตองครอบคลุมพันธกิจดานการผลิตบัณฑิตและดานการวิจัย
1.2 บุคคลที่เกี่ยวของในการกําหนดประเด็นความรู อาจประกอบดวย รองอธิการบดี
ผูชวยอธิการบดี คณบดี รองคณบดี ผูชวยคณบดี ผูอํานวยการ หัวหนางาน ที่กํากับดูแลดานยุทธศาสตร
หรือกลยุทธที่เกี่ยวของกับการผลิตบัณฑิต ดานวิจัย รวมทั้งดานอื่นๆ ที่เปนไปตามอัตลักษณของสถาบัน
1.3 สถาบั น ควรมี เ ป า หมายในการจั ด การความรู โดยเน น เรื่ อ งการพั ฒ นาทั ก ษะ
ความสามารถของบุคลากรภายในเปนหลัก โดยอยางนอยตองครอบคลุมพันธกิจดานการผลิตบัณฑิตและ
ดานการวิจัย รวมทั้งประเด็นการจัดการความรูที่สถาบันมุงเนนตามอัตลักษณ เชน เทคนิคการปรับปรุง
หลักสูตรและวิธีการเรียนรูที่เนนผลลัพธการเรียนรู (learning outcome) เทคนิคการเพิ่มผลงานวิจัยภายใน
สถาบัน เปนตน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

140. 134
2. กําหนดบุคลากรกลุมเปาหมายที่จะพัฒนาความรูและทักษะดานการผลิตบัณฑิตและดานการ
วิจัยอยางชัดเจนตามประเด็นความรูที่กําหนดในขอ 1
2.1 กลุมเปาหมายที่จะไดรับการพัฒนาความรูและทักษะดานการผลิตบัณฑิตและดาน
การวิจัย อยางนอยควรเปนบุคลากรที่ทําหนาที่เกี่ยวของกับการผลิตบัณฑิตและการวิจัย เชน คณาจารย
หรือนักวิจัยที่เกี่ยวของกับประเด็นความรูดังกลาว รวมทั้งดานอื่นๆ ที่สถาบันมุงเนน
2.2 สถาบั น ควรกํ า หนดนโยบายใหมีก ารสํ า รวจผลการปฏิบัติง านที่เ ป น จุ ด เด น ของ
อาจารยหรือนักศึกษาในแตละคณะ หรือสาขาวิชา โดยเฉพาะดานการจัดการเรียนการสอน และการวิจัยที่
สะทอนอัตลักษณของสาขาวิชานั้นๆ เพื่อนํามากําหนดเปนประเด็นสําหรับใชในกระบวนการจัดการความรู
ใหไดองคความรูที่เปนประโยชนตอการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา
3. มี ก ารแบ ง ป น และแลกเปลี่ ย นเรี ย นรู จ ากความรู ทั ก ษะของผู มี ป ระสบการณ ต รง (tacit
knowledge) เพื่อคนหาแนวปฏิบัติที่ดีตามประเด็นความรูที่กําหนดในขอ 1 และเผยแพรไปสู
บุคลากรกลุมเปาหมายที่กําหนด
3.1 สถาบันควรเชิญบุคลากรภายใน หรือภายนอกที่มีผลงานดีเดนทางดานวิชาการ
และผลงานทางดา นวิจัย รวมทั้ง ผลงานดา นอื่น ๆ ที่ส ถาบัน มุง เนน มาถา ยทอดความรู เคล็ดลับ หรื อ
นวัตกรรม อยางสม่ําเสมอผานเวทีตาง ๆ เชน การจัดประชุมสัมมนา เพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรูรวมกับ
เจาของความรู เคล็ดลับ หรือนวัตกรรมดังกลาว
3.2 สถาบันควรสงเสริมใหมีบรรยากาศและวัฒนธรรมการเรียนรูภายในสถาบัน เชน
การสงเสริมใหมีชุมชนนักปฏิบัติและเครือขายดานการจัดการความรู ทั้งระหวางหนวยงานภายในสถาบัน
และภายนอกสถาบัน เพื่อใหเกิดวัฒนธรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรูอยางตอเนื่อง โดยการจัดสรรทรัพยากร
อยางเหมาะสม ทั้งดานงบประมาณ เวลา สถานที่
4. มีการรวบรวมความรูตามประเด็นความรูที่กําหนดในขอ 1 ทั้งที่มีอยูในตัวบุคคลและแหลง
เรียนรูอื่นๆ ที่เปนแนวปฏิบัติที่ดีมาพัฒนาและจัดเก็บอยางเปนระบบโดยเผยแพรออกมาเปน
ลายลักษณอกษร (explicit knowledge)
ั
4.1 มีการกําหนดผูรับผิดชอบในการวิเคราะห สังเคราะหความรูทั้งที่มีอยูในตัวบุคคล
และแหล ง เรีย นรู อื่น ๆ ที่ เ ป น แนวปฏิบั ติท่ีดี ม าพัฒ นาและจัด เก็บ อย า งเป น ระบบ เป น หมวดหมู เ พื่ อ ให
บุคลากรกลุมเปาหมายที่ตองการเพิ่มพูนความรูความสามารถเขาถึงแนวปฏิบัติที่ดีไดงาย
4.2 ควรมีการใชประโยชนจากเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหาร
จัดการ และเผยแพรความรูในองคกร ใหเกิดความประหยัดและเกิดประโยชนสงสุด ู
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

141. 135
4.3 ควรมีการจัดพิมพวารสาร หรือสื่อสิ่งพิมพ เพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรูและยกยองให
เกียรติแกผูเปนเจาของความรู เคล็ดลับ หรือนวัตกรรมดังกลาว
5. มีการนําความรูที่ไดจากการจัดการความรูในปการศึกษาปจจุบันหรือปการศึกษาที่ผานมา ที่
เปนลายลักษณอักษร (explicit knowledge) และจากความรู ทักษะของผูมีประสบการณตรง
(tacit knowledge) ที่เปนแนวปฏิบัติที่ดีมาปรับใชในการปฏิบัตงานจริง
ิ
5.1 ผูรับผิดชอบควร วิเคราะหความรูจากแนวปฏิบัติที่ดีจากแหลงตาง ๆ เชน นวัตกรรม
ที่ไดจากการจัดการความรูไปใชใหเกิดประโยชนแกสถาบันและสังคม นํามาปรับใชใหเหมาะสมกับบริบท
ของหนวยงานที่เปนกลุมเปาหมาย
5.2 ผูรับผิดชอบควรขยายผลการปรับใชไปยังหนวยงานตางๆ และติดตามวัดผลตาม
ประเด็นความรูและเปาหมายของการจัดการความรูที่สอดคลองกับแผนกลยุทธดานการผลิตบัณฑิตและ
ดานการวิจัย
5.3 มีกลไกการนําผลการประเมินคุณภาพจากภายในและภายนอกดานการจัดการ
ความรู มาปรับปรุงและพัฒนาระบบและกลไกการจัดการความรูของสถาบัน
5.4 ผูรับผิดชอบควรสรุปผลสัมฤทธิ์ที่เกิดขึ้นตามเปาประสงคที่กําหนดไวในประเด็น
ยุทธศาสตร หรือกลยุทธของสถาบัน
ตัวบงชี้ที่ 7.3 ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจ
1. มีแผนระบบสารสนเทศ (information system plan)
1.1 สถาบันควรตั้งคณะกรรมการจัดทําแผนระบบสารสนเทศที่ประกอบไปดวยผูบริหาร
ดานระบบสารสนเทศของสถาบันและกลุมผูบริหารที่เปนผูใชระบบสารสนเทศ
1.2 แผนระบบสารสนเทศควรสอดคลองกับแผนกลยุทธของสถาบัน
1.3 ระบบสารสนเทศที่นําเสนอในแผนระบบสารสนเทศควรประกอบดวยรายละเอียด
ดังตอไปนี้เปนอยางนอย
- วัตถุประสงค ความสามารถในการทํางานของระบบแตละระบบ
- ความสอดคลองของแตละระบบที่มีตอแตละกลยุทธของสถาบัน
- ความสัมพันธระหวางระบบสารสนเทศที่นําเสนอใหมกับระบบสารสนเทศที่มี
อยูในปจจุบัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

142. 136
- ทรัพยากรสารสนเทศที่ตองการใชในแตละระบบ ทั้ง hardware software
(system software และ application software) database peopleware และ facilities อื่นๆ
- งบประมาณที่ตองการใชในแตละระบบ
- การประเมินความคุมคาของระบบสารสนเทศ
- การจัดลําดับความสําคัญของระบบสารสนเทศ
2. มีระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจตามพันธกิจของสถาบัน โดยอยางนอยตอง
ครอบคลุมการจัดการเรียนการสอน การวิจัย การบริหารจัดการ และการเงิน และสามารถ
นําไปใชในการดําเนินงานประกันคุณภาพ
ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจเปนระบบสารสนเทศที่นําขอมูลจากระบบ
สารสนเทศในการดําเนินงานตามปกติ เชน ระบบบัญชี ระบบลงทะเบียนนักศึกษา ระบบทะเบียนประวัติ เปน
ตน มาสรางเปนสารสนเทศใหผูบริหารใชในการบริหารและการตัดสินใจในเรื่องที่เปนพันธกิจของสถาบันได
อยางครบถวน ทั้งดานการจัดการเรียนการสอน การวิจัย การเงิน การบริหารจัดการดานอื่น ๆ รวมทั้งเปน
ขอมูลเพื่อใชในการดําเนินงานประกันคุณภาพการศึกษาดวย
3. มีการประเมินความพึงพอใจของผูใชระบบสารสนเทศ
3.1 ผูรั บผิดชอบควรจั ดทํ าแบบประเมิ นความพึ งพอใจของผู ใช ระบบ รวมทั้ งกําหนด
ระยะเวลาในการเก็บแบบประเมินใหสอดคลองกับลักษณะการเขาใชระบบ เชน มีการประเมินความพึงพอใจ
ทุกครั้งที่มีการใชระบบหรือทุกเดือน ทุกภาคการศึกษา ทุกปการศึกษา เปนตน
3.2 ผูรับผิดชอบดานระบบสารสนเทศของสถาบันควรดําเนินการประเมินความพึงใจของ
ผูใชระบบสารสนเทศเปนประจําอยางนอยปละ 1 ครั้ง
4. มีการนําผลการประเมินความพึงพอใจของผูใชระบบสารสนเทศมาปรับปรุงระบบสารสนเทศ
4.1 กําหนดผูรับผิดชอบในการวิเคราะหขอมูลที่ไดจากการประเมินความพึงพอใจของผูใช
ระบบสารสนเทศ
4.2 นําผลการประเมินความพึงพอใจมาใชในการจัดทําแผนปรับปรุงระบบสารสนเทศ
4.3 แผนปรับปรุงระบบสารสนเทศควรผานการพิจารณาจากผูบริหารแลว
4.4 ดําเนินการตามแผนปรับปรุงระบบสารสนเทศตามระยะเวลาที่กําหนด
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

143. 137
5. มีการสงขอมูลผานระบบเครือขายของหนวยงานภายนอกที่เกี่ยวของตามที่กําหนด
มี การส ง ข อมู ลผ า นระบบเครือข า ยของสํา นัก งานคณะกรรมการการอุดมศึ ก ษาตามที่
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษากําหนด ไดแก ระบบฐานขอมูลดานการประกันคุณภาพการศึกษา
ระดับอุดมศึกษา (CHE QA online) ระบบฐานขอมูลรายบุคคลดานนักศึกษา บุคลากร และหลักสูตรใน
สถาบันอุดมศึกษา เปนตน
ตัวบงชี้ที่ 7.4 ระบบบริหารความเสี่ยง
1. มีการแตงตั้งคณะกรรมการหรือคณะทํางานบริหารความเสี่ยง โดยมีผูบริหารระดับสูงและ
ตัวแทนที่รับผิดชอบพันธกิจหลักของสถาบันรวมเปนคณะกรรมการหรือคณะทํางาน
1.1 มีการแตงตั้งคณะกรรมการหรือคณะทํางาน ประกอบดวยผูบริหารระดับสูง และ
ตัวแทนที่รับผิดชอบในแตละพันธกิจหลักของสถาบัน
1.2 มีการระบุรายละเอียดการทํางานของคณะกรรมการหรือคณะทํางาน เชน นโยบาย
หรื อ แนวทางในการดํ า เนิ น งาน หน า ที่ ค วามรั บ ผิ ด ชอบ กํ า หนดระยะเวลาให มี ก ารประชุ ม ของ
คณะกรรมการหรือคณะทํางานฯ อยางสม่ําเสมอ
2. มีการวิเคราะหและระบุความเสี่ยง และปจจัยที่กอใหเกิดความเสี่ยงอยางนอย 3 ดาน ตาม
บริบทของสถาบัน
ปจจัยที่กอใหเกิดความเสี่ยงในประเด็นตาง ๆ เชน
- ความเสี่ยงด า นทรั พ ยากร (การเงิน งบประมาณ ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
อาคารสถานที่)
- ความเสี่ยงดานยุทธศาสตร หรือกลยุทธของสถาบัน
- ความเสี่ยงดานนโยบาย กฎหมาย ระเบียบ ขอบังคับ
- ความเสี่ยงดานการปฏิบัติงาน เชน ความเสี่ยงของกระบวนการบริหารหลักสูตร
การบริหารงานวิจัย ระบบงาน ระบบประกันคุณภาพ
- ความเสี่ยงดานบุคลากรและความเสี่ยงดานธรรมาภิบาล โดยเฉพาะจรรยาบรรณ
ของอาจารยและบุคลากร
- ความเสี่ยงจากเหตุการณภายนอก
- ความเสี่ยงดานอื่นๆ ตามบริบทของสถาบัน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

144. 138
2.1 วิเคราะหและระบุความเสี่ยงพรอมปจจัยที่กอใหเกิดความเสี่ยงที่สงผลกระทบหรือ
สรางความเสียหาย หรือความลมเหลวหรือลดโอกาสที่จะบรรลุเปาหมายในการบริหารการศึกษา
2.2 ประเด็ น ความเสี่ย งที่ นํ า มาพิจ ารณาควรมองถึ ง เหตุ ก ารณ ใ นอนาคตที่ มีโ อกาส
เกิดขึ้นและสงผลกระทบตอสถาบันดานชื่อเสียง คุณภาพการศึกษา รวมถึงความสูญเสียทางดานชีวิต
บุคลากร และทรัพยสนของสถาบันเปนสําคัญ
ิ
2.3 ปจจัยเสี่ยงหรือปจจัยที่กอใหเกิดความเสี่ยงอาจใชกรอบแนวคิดในเรื่องที่เกี่ยวของ
กับคน อาคารสถานที่ อุปกรณ วิธีการปฏิบัติงาน สภาพแวดลอมทั้งภายในและภายนอก เปนตน
2.4 จั ด ลํ า ดั บ ความสํ า คั ญ ของป จ จั ย เสี่ ย ง โดยพิ จ ารณาจากมิ ติ ข องโอกาสและ
ผลกระทบจากความเสี่ยง
3. มี ก ารประเมิ น โอกาสและผลกระทบของความเสี่ ย งและจั ด ลํ า ดั บ ความเสี่ ย งที่ ไ ด จ ากการ
วิเคราะหในขอ 2
3.1 ระดับความเสี่ยงอาจกําหนดเปนเชิงปริมาณ หรือเชิงคุณภาพที่สะทอนถึงความเสี่ยง
ระดับสูง กลาง ต่ํา ได
3.2 ควรมีการกําหนดเกณฑการประเมินความเสี่ยงทั้งในดานของโอกาสและผลกระทบ
3.3 การประเมินโอกาสในการเกิดความเสี่ยง ใหประเมินจากความถี่ที่เคยเกิดเหตุการณ
เสี่ยงในอดีต หรือความนาจะเปนที่จะเกิดเหตุการณในอนาคต โดยคาดการณจากขอมูลในอดีต รวมถึง
สภาพแวดลอมที่เกี่ยวของกับการควบคุมปจจัยเสี่ยงในปจจุบัน
3.4 การประเมินผลกระทบของความเสี่ยง ใหประเมินจากความรุนแรง ถามีเหตุการณ
เสี่ยงดังกลาวเกิดขึ้น โดยจะมีความรุนแรงมาก ถากระทบตอความเชื่อมั่นตอคุณภาพทางการศึกษาของ
สถาบัน ฐานะการเงิน ขวัญกําลังใจและความปลอดภัยของบุคลากร เปนตน
4. มีการจัดทําแผนบริหารความเสี่ยงที่มีระดับความเสี่ยงสูง และดําเนินการตามแผน
4.1 จัดทําแผนบริหารความเสี่ยงเพื่อการบรรลุเปาหมาย โดยตองกําหนดมาตรการหรือ
แผนปฏิบัติการที่จะสรางความรู ความเขาใจใหกับบุคลากรในสถาบัน และดําเนินการแกไข ลด หรือปองกัน
ความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นอยางเปนรูปธรรม
4.2 สรางมาตรการควบคุมความเสี่ยงโดยใชเทคนิค 4 T คือ Take การยอมรับความ
เสี่ยง Treat การลดหรือควบคุมความเสี่ยง Transfer การโอนหรือกระจายความเสี่ยง และ Terminate การ
หยุดหรือหลีกเลี่ยงความเสี่ยง เพื่อลดมูลเหตุของแตละโอกาสที่สถาบันจะเกิดความเสียหาย (ทั้งในรูปแบบ
ของตัวเงินและไมใชตัวเงิน เชน ชื่อเสียง การฟองรองจากการไมปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ ขอบังคับ
ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลหรือความคุมคา คุณคา)
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

145. 139
5. มี ก ารติ ด ตาม และประเมิ น ผลการดํ า เนิ น งานตามแผน และรายงานต อ สภาสถาบั น เพื่ อ
พิจารณาอยางนอยปละ 1 ครั้ง
5.1 มีการรายงานความกาวหนาหรือผลการดําเนินงานตามแผนตอสภาสถาบัน
5.2 มีการรายงานสรุปผลการดําเนินงานและประเมินผลความสําเร็จของการดําเนินงาน
ปญหาอุปสรรคและแนวทางการแกไข พรอมขอเสนอแนะในการปรับปรุงแผนการดําเนินงานตอสภา
สถาบัน
6. มีการนําผลการประเมิน และขอเสนอแนะจากสภาสถาบันไปใชในการปรับแผนหรือวิเคราะห
ความเสี่ยงในรอบปถัดไป
แผนบริหารความเสี่ยงในรอบปถัดไปควรพิจารณาระดับความเสี่ยงที่เหลืออยูหลังการ
จั ด การ ความเสี่ ย งและข อ เสนอแนะจากสภาสถาบั น รวมทั้ ง ความเสี่ ย งใหม จ ากนโยบาย หรื อ
สภาพแวดลอมทางการศึกษาที่เปลี่ยนแปลงไปทั้งภายในสถาบัน และจากหนวยงานกํากับ
ตัวบงชี้ที่ 8.1 ระบบและกลไกการเงินและงบประมาณ
1. มีแผนกลยุทธทางการเงินที่สอดคลองกับแผนกลยุทธของสถาบัน
1.1 แผนกลยุทธทางการเงินเปนแผนที่แสดงใหเห็นถึงแหลงที่มาและแหลงใชไปของเงิน
ที่ตองใชในการดําเนินงานตามแผนกลยุทธ
1.2 สถาบันควรตั้งคณะกรรมการทําหนาที่ดําเนินการวิเคราะหทรัพยากรที่ตองใชในการ
ดํ า เนิ น งานตามแผนกลยุ ท ธ ข องสถาบั น และทํ า การประเมิ น มู ล ค า ของทรั พ ยากรที่ ต อ งใช ซึ่ ง จะเป น
งบประมาณในการดําเนินการตามแผน และ กําหนดแหลงที่มาของงบประมาณดังกลาวซึ่งอาจจะเปน
งบประมาณแผนดิน เงินรายไดสถาบัน เงินบริจาค หรือสถาบันจะตองจัดใหมีการระดมทุนจากแหลงทุนตาง
กอนที่จะนําขอมูลเหลานั้นมาจัดทํางบประมาณประจําปตามแหลงงบประมาณนั้นๆ
2. มีแนวทางจัดหาทรัพยากรทางดานการเงิน หลักเกณฑการจัดสรร และการวางแผนการใชเงิน
อยางมีประสิทธิภาพ โปรงใส ตรวจสอบได
2.1 มีแนวทางการจัดหาแหลงเงินทุนที่เหมาะสมกับลักษณะของคาใชจายหรือเงินทุน
และเพียงพอ สําหรับการบริหารภารกิจของสถาบันในทุกดานใหเปนไปตามเปาหมาย
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

146. 140
2.2 มีแนวทางในการจัดสรรทรัพยากรตามหลักเกณฑที่กําหนดลวงหนาและไดรับการ
ยอมรับโดยทั่วไปของประชาคม ในกรณีที่มีหลักเกณฑในการจัดสรรทรัพยากรอยูแลวควรไดมีการทบทวน
ความเหมาะสมของหลักเกณฑใหสอดคลองกับสถานการณในปจจุบัน
2.3 มีแผนการจัดหาทรัพยากรทางการเงินอยางเพียงพอ สําหรับการบริหารภารกิจของ
สถาบั น ในทุก ดา นให เป นไปตามเปา หมาย และมี แผนใช เ งิ น อยา งมีประสิทธิ ภาพ เพื่อจะทํ า ใหรายได
รายจาย เปนไปอยางเหมาะสม
3. มีงบประมาณประจําปที่สอดคลองกับแผนปฎิบัติการในแตละพันธกิจและการพัฒนาสถาบัน
และบุคลากร
สถาบันการศึกษาแตละแหงอาจจะมีวิธีการและหลักการในการทํางบประมาณประจําปที่
แตกตางกันไดแตอยางไรก็ตามหลังจากไดมีการจัดทํางบประมาณประจําปเสร็จแลวกอนที่ที่จะนํางบประมาณ
ประจําปเสนอสภาสถาบันควรไดมีการวิเคราะหการใชไปของเงินตามงบประมาณในดานตางๆดังนี้
- งบประมาณประจําปสอดคลองกับแผนปฏิบัติการประจําปที่กําหนดไวในแตละปมาก
นอยเพียงใด
- เมื่อวิเคราะหตามพันธกิจของสถาบันแลว งบประมาณประจําปในแตละพันธกิจมีความ
เพียงพอมากนอยเพียงใด
- เมื่อวิเคราะหตามแผนการพัฒนาสถาบันแลว งบประมาณประจําปสําหรับการพัฒนา
บุคลากรมีความเหมาะสมตามนโยบายมากนอยเพียงใด
4. มี ก ารจั ด ทํ า รายงานทางการเงิ น อย า งเป น ระบบ และรายงานต อ สภาสถาบั น อย า งน อ ย
ปละ 2 ครั้ง
มีการจัดทํารายงานทางการเงินที่อยางนอยประกอบไปดวยงบรายรับ คาใชจายและงบดุล
อยางเปนระบบ อยางนอยทุก 6 เดือน ปละ 2 ครั้ง เพื่อจะไดรูถึงสถานะของเงินรายได หักคาใชจายแลว
สถานศึกษามีงบประมาณเหลือเพียงพอ ที่จะใชในกิจกรรมของสถาบันในชวงถัดไป มีการนํารายงาน
ทางการเงินเสนอผูบริหารของสถาบัน และสภาสถาบัน
5. มีการนําขอมูลทางการเงินไปใชในการวิเคราะหคาใชจาย และวิเคราะหสถานะทางการเงินและ
ความมั่นคงของสถาบันอยางตอเนื่อง
5.1 จัดทํารายงานการใชเงินงบประมาณตามแผนการดําเนินงานเสนอผูบริหาร เปน
รายงานที่แจงใหผูบริหารไดทราบวา ไดใชเงินตามแผนหรือไมและไดใชเงินกับกิจกรรมใด มีผลลัพธจากการ
ทํางานอยางไรบาง มีงบประมาณเหลือจายในแตละแผนเทาไร
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

147. 141
5.2 มีการจัดทําคาใชจายตอหัวของนักศึกษา
5.3 มีการจัดทํารายงานการลงทุนของสถาบัน
5.4 มีการวิเคราะหเพื่อพยากรณรายรับและรายจายในอนาคต
6. มีหนวยงานตรวจสอบภายในและภายนอก ทําหนาที่ตรวจ ติดตามการใชเงินใหเปนไปตาม
ระเบียบและกฎเกณฑที่สถาบันกําหนด
6.1 สถาบันการศึกษาที่ไมไดมีสํานักงานตรวจเงินแผนดินเปนผูตรวจสอบภายนอกอยู
แลวควรจัดใหมีผูตรวจสอบภายนอกเขาตรวจสอบเปนประจําทุกป สําหรับสถาบันการศึกษาของรัฐที่มี
สํานักงานตรวจเงินแผนดินเปนผูตรวจสอบภายนอกอยูแลวนั้นหากสํานักงานตรวจเงินแผนดินไมไดเขา
ตรวจสอบเปนประจําทุกปควรจัดใหมีผูตรวจสอบภายนอกเขาตรวจสอบเปนประจําทุกป
6.2 มีการแตงตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ (Audit committee) หรือรวมทั้งผูตรวจสอบ
ภายใน อยางเปนทางการ
7. ผูบริหารระดับสูงมีการติดตามผลการใชเงินใหเปนไปตามเปาหมาย และนําขอมูลจากรายงาน
ทางการเงินไปใชในการวางแผนและการตัดสินใจ
7.1 ผูบริหารสามารถใชระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารและการตัดสินใจชวยในการ
ติดตามการใชเงิน จัดทํารายงานตางๆที่เปนสิ่งจําเปนที่ผูบริหารจะตองทราบ และนําขอมูลมาวิเคราะห
สถานะทางการเงินของหนวยงาน
7.2 มีการนํารายงานทางการเงินเสนอสภาสถาบันตามแผนที่กําหนด
ตัวบงชี้ที่ 9.1 ระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
1. มีระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายในที่เหมาะสม และสอดคลองกับพันธกิจ
และพัฒนาการของสถาบัน ตั้งแตระดับภาควิชา หรือหนวยงานเทียบเทา และดําเนินการตาม
ระบบที่กําหนด
1.1 สถาบันอุดมศึกษาควรพัฒนาระบบประกันคุณภาพ ที่เหมาะสมกับระดับการพัฒนา
ของสถาบัน โดยอาจเปนระบบประกันคุณภาพที่ใชกันแพรหลายทั้งในระดับชาติหรือนานาชาติ หรือเปน
ระบบเฉพาะที่สถาบันพัฒนาขึ้นเอง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

148. 142
1.2 ระบบประกันคุณภาพที่นํามาใชตองเปนสวนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษา
ที่ดําเนินการเปนประจํา โดยเริ่มจากการวางแผน การดําเนินการตามแผน การตรวจสอบ ประเมินและการ
ปรับปรุงพัฒนาเพื่อใหการดําเนินภารกิจบรรลุเปาประสงคและมีการพัฒนาอยางตอเนื่อง
1.3 มีการกําหนดผูรับผิดชอบและประสานงานดานการประกันคุณภาพเพื่อผลักดันใหมี
การประกันคุณภาพเกิดขึ้นอยางตอเนื่อง ตั้งแตระดับสถาบัน คณะวิชา ภาควิชา / สาขาวิชา จนถึงระดับผู
ปฏิบัติแตละบุคคล
2. มี ก ารกํ า หนดนโยบายและให ค วามสํ า คั ญ เรื่ อ งการประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาภายใน โดย
คณะกรรมการระดับนโยบายและผูบริหารสูงสุดของสถาบัน
2.1 คณะกรรมการระดับนโยบายและผูบริหารสูงสุดของสถาบัน ตองใหความสําคัญ
และกําหนดนโยบายการประกันคุณภาพการศึกษาที่ชัดเจน โดยเกิดจากการมีสวนรวมจากทุกภาคีทั้ง
ภายในและภายนอกสถาบัน
2.2 มีหนวยงานหรือคณะกรรมการรับผิดชอบการจัดระบบการประกันคุณภาพพรอมทั้ง
กําหนดมาตรฐาน ตัวบงชี้และเกณฑการประเมินคุณภาพที่เหมาะสม
2.3 มีกลไกเชื่ อมโยงการปฏิ บัติง านตั้ง แตระดั บบุคคล ระดับภาควิช าหรื อสาขาวิชา
ระดับคณะวิชา ถึงระดับสถาบัน เพื่อใหไดคุณภาพตามที่สถาบันหรือคณะวิชากําหนด
2.4 มีคูมือคุณภาพในแตละระดับเพื่อกํากับการดําเนินงานใหสการปฏิบัติที่เปนรูปธรรม
ู
2.5 มีกลไกการติดตาม ตรวจสอบ ประเมินและกระตุนใหเกิดการพัฒนาคุณภาพอยาง
ตอเนื่อง
3. มีการกําหนดตัวบงชี้เพิ่มเติมตามอัตลักษณของสถาบัน
3.1 สถาบันอาจกําหนดมาตรฐานและกําหนดตัวบงชี้ที่ใชเปนกรอบในการดําเนินงาน
ของสถาบันเพิ่มเติมตามอัตลักษณของตนเอง แตทั้งนี้ตองไมขัดกับมาตรฐานการอุดมศึกษา ตลอดจน
มาตรฐาน และกฎเกณฑอื่นๆ ที่เกี่ยวของ
3.2 ตัวบงชี้ที่เพิ่มเติมขึ้นตามอัตลักษณของสถาบันควรชี้วัดคุณลักษณะที่พึงประสงค
ครบถวนทั้งปจจัยนําเขา กระบวนการ ผลผลิตหรือผลลัพธ
3.3 เกณฑหรือแนวปฏิบัติที่ดีที่ใชกํากับแตละตัวบงชี้ ตองสามารถวัดระดับคุณภาพตาม
เปาหมายของตัวบงชี้นั้นๆ และเปนเกณฑที่นําไปสูการปรับปรุงพัฒนาอยางตอเนื่อง
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

149. 143
4. มีการดําเนินงานดานการประกันคุณภาพการศึกษาภายในที่ครบถวน ประกอบดวย1) การ
ควบคุม ติดตามการดําเนิ นงาน และประเมิน คุณภาพ 2) การจัดทํารายงานประจํา ปที่เปน
รายงานประเมินคุณภาพเสนอตอสภาสถาบันและสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาตาม
กําหนดเวลา โดยเปนรายงานที่มีขอมูลครบถวนตามที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
กําหนดใน CHE QA Online และ 3) การนําผลการประเมินคุณภาพไปทําแผนการพัฒนา
คุณภาพการศึกษาของสถาบัน
4.1 มีการดําเนินการตามระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในที่สมบูรณครบถวน
โดยมีการกําหนดการควบคุมคุณภาพ การติดตามการดําเนินงาน และการประเมินคุณภาพ
4.2 มีการนําวงจร PDCA เขามาใชในการดําเนินงานดานระบบคุณภาพ และการ
ปรับปรุงระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
4.3 มีการจัดทํารายงานประจําปที่เปนรายงานประเมินคุณภาพที่มีขอมูลครบถวนตามที่
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษากําหนดใน CHE QA Online เสนอสภาสถาบันพิจารณา พรอมทั้ง
เสนอมาตรการและแผนเรงรัดการพัฒนาคุณภาพตามผลการประเมินในแตละป โดยสงรายงานใหตนสังกัด
หนวยงานที่เกี่ยวของ และเปดเผยตอสาธารณชน
5. มีการนําผลการประกันคุณภาพการศึกษาภายในมาปรับปรุงการทํางาน และสงผลใหมีการ
พัฒนาผลการดําเนินงานตามตัวบงชี้ของแผนกลยุทธทุกตัวบงชี้
สถาบันหรือคณะวิชาควรมอบหมายใหผรับผิดชอบตัวบงชี้ของแผนกลยุทธนําผลจากการ
ู
ประเมินคุณภาพ มาตรการ และแผนพัฒนาคุณภาพในแตละป ไปวิเคราะหและดําเนินการหรือประสานงาน
กับคณะกรรมการ / หนวยงานที่เกียวของเพื่อพิจารณาปรับปรุงการดําเนินงานในสวนที่รับผิดชอบโดยตรง
่
หรือรวมรับผิดชอบ โดยมีเปาหมายใหผลการดําเนินงานตามตัวบงชีของแผนกลยุทธของสถาบัน มีการ
้
พัฒนาขึ้นจากปกอนหนาทุกตัวบงชี้
6. มี ร ะบบสารสนเทศที่ ใ ห ข อ มู ล สนั บ สนุ น การประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษาภายในครบทั้ ง 9
องคประกอบคุณภาพ
สถาบัน ควรจัดใหมีระบบสารสนเทศที่สามารถนํ าเสนอขอมูลประกอบการดําเนิน การ
ประกันคุณภาพการศึกษาที่ถูกตอง เปนปจจุบันครบทั้ง 9 องคประกอบคุณภาพ และสามารถใชรวมกันได
ทั้งระดับบุคคล ภาควิชา คณะวิชา และสถาบัน รวมถึงเปนระบบที่สามารถเชื่อมตอกับหนวยงานภายนอกที่
เกี่ยวของกับการประกันคุณภาพ เชน สกอ. สมศ. กพร. เปนตน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

150. 144
7. มีสวนรวมของผูมีสวนไดสวนเสียในการประกันคุณภาพการศึกษา โดยเฉพาะนักศึกษา ผูใช
บัณฑิต และผูใชบริการตามพันธกิจของสถาบัน
สถาบันควรสงเสริมใหนักศึกษา คณาจารย และบุคลากรของสถาบันเขามามีสวนรวมใน
กระบวนการประกันคุณภาพการศึกษา และเปดโอกาสใหผูมีสวนไดสวนเสีย โดยเฉพาะผูใชบัณฑิตและ
ผูรับบริการตามพันธกิจของสถาบัน เชน ผูรับบริการดานการวิจัย หรือ ชุมชนผูรับบริการทางวิชาการของ
สถาบัน ไดเขามีมาสวนรวมในการประกันคุณภาพ อาทิ ในรูปแบบของการรวมเปนกรรมการ การรวม
กําหนดตัวบงชี้และเปาหมาย การใหขอมูลปอนกลับ หรือการใหความรวมมือกับสถาบันในการดําเนิน
กิจกรรมตางๆดานการประกันคุณภาพ เปนตน
8. มีเครือขายการแลกเปลี่ยนเรียนรูดานการประกันคุณภาพการศึกษาระหวางสถาบันและมี
กิจกรรมรวมกัน
8.1 มีการสรางเครือขายการประกันคุณภาพระหวางสถาบัน ทั้งในสวนของระดับสถาบัน
หรือคณะวิชา และในสวนที่เกี่ยวกับกิจกรรมนักศึกษา และอื่นๆ
8.2 มีการทํางานด านการประกัน คุณภาพรวมกัน ในเครื อขาย มีผลการปฏิบัติง านที่
ชัดเจน และมีพัฒนาการดานตางๆที่เกิดขึ้น จากการแลกเปลี่ยนเรียนรูภายในเครือขาย
8.3 มีการติ ดตาม ประเมินผลการสรา งเครือขา ย เพื่ อนํ าไปสู การพัฒ นาการทํา งาน
รวมกันอยางตอเนื่อง
9. มีแนวปฏิบัติที่ดีหรืองานวิจัยดานการประกันคุณภาพการศึกษาที่หนวยงานพัฒนาขึ้น และ
เผยแพรใหหนวยงานอื่นสามารถนําไปใชประโยชน
9.1 มีกระบวนการคัดสรรแนวปฏิบัตที่ดี ในแตละกิจกรรมที่เกิดขึ้นในการปฏิบัติงานดาน
ิ
การประกันคุณภาพการศึกษา
9.2 มี ก ารเผยแพร แ นวทางการประกั น คุ ณ ภาพการศึ ก ษา ที่ เ ป น วิ ธี ป ฏิ บั ติ ที่ ดี ใ ห กั บ
สาธารณชน และใหหนวยงานอื่นไปใชประโยชน
9.3 มีการวิจัยสถาบันดานการประกันคุณภาพการศึกษา และนําผลไปพัฒนางานดาน
การประกันคุณภาพการศึกษา
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

151. 145
บทที่ 5
การวิเคราะหตัวบงชี้ตามองคประกอบคุณภาพ
มาตรฐานการศึกษาระดับอุดมศึกษา และมุมมองดานการบริหารจัดการ
1. ตัวบงชี้เพื่อการประเมินคุณภาพตามองคประกอบคุณภาพ 9 ดาน
สถาบันอุดมศึกษามีพันธกิจหลักที่สําคัญ 4 ประการ คือ การผลิตบัณฑิต การวิจัย การ
ใหบริการทางวิชาการแกสังคม และการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม และมีพันธกิจอยางนอยอีก 5
ประการที่จะสนับสนุนใหการขับเคลื่อนพันธกิจหลักบรรลุเปาหมายได คือ 1) ปรัชญา ปณิธาน วัตถุประสงค
และแผนการดําเนินการ 2) กิจกรรมการพัฒนานักศึกษา 3) การบริหารและการจัดการ 4) การเงินและ
งบประมาณ และ 5) ระบบและกลไกการประกันคุณภาพ ซึ่งพันธกิจหลักและพันธกิจสนับสนุนจะตอง
ทํางานเชื่อมโยงบูรณาการทุกเรื่องเขาดวยกันอยางเปนระบบและตอเนื่อง จึงจะสงเสริมใหการจัดการศึกษา
ของสถาบัน อุ ด มศึ ก ษามีคุ ณ ภาพได การประกัน คุ ณ ภาพการศึ ก ษาภายในจึ ง พัฒ นาขึ้ น โดยคํ า นึ ง ถึ ง
องคประกอบคุณภาพการศึกษาระดับอุดมศึกษา 9 ดานที่ครอบคลุมทั้งพันธกิจหลักและพันธกิจสนับสนุน
ไดแก 1) ปรัชญา ปณิธาน วัตถุประสงคและแผนการดําเนินการ 2) การผลิตบัณฑิต 3) กิจกรรมการพัฒนา
นักศึกษา 4) การวิจัย 5) การบริการทางวิชาการแกสังคม 6) การทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม 7) การ
บริหารและการจัดการ 8) การเงินและงบประมาณ และ 9) ระบบและกลไกการประกันคุณภาพ
ดังนั้น ในการประกันคุณภาพการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา จึงได
กําหนดตัวบงชี้ภายใตองคประกอบคุณภาพการศึกษาระดับอุดมศึกษา 9 ดาน ดังมีรายละเอียดปรากฏใน
บทที่ 3 เพื่อใหสถาบันอุดมศึกษาใชเปนแนวทางในการกํากับดูแล ตรวจสอบและประเมินคุณภาพภายในของ
สถาบันแตละแหง ซึ่งสามารถสรุปไดตามตารางที่ 5.1
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

152. 146
ตารางที่ 5.1 องคประกอบคุณภาพ 9 ดานและตัวบงชี้ที่ใชประเมินคุณภาพตามองคประกอบ
จํานวนตัวบงชี้
องคประกอบคุณภาพ ผลผลิต
ปจจัยนําเขา กระบวนการ รวม
หรือผลลัพธ
1. ปรัชญา ปณิธาน - ตัวบงชีที่ 1.1
้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่ 1+
วัตถุประสงคและแผน ของ สมศ.
ดําเนินการ
2. การผลิตบัณฑิต ตัวบงชีที่ 2.2, ตัวบงชีที่ 2.1, 2.4 , ตัวบงชีที่ 2.8 และ
้ ้ ้ 8+
2.3 และ 2.5 2.6 และ 2.7 ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ของ สมศ.
3. กิจกรรมการพัฒนา - ตัวบงชีที่ 3.1 และ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ้ ่ 2+
นักศึกษา 3.2 ของ สมศ.
4. การวิจัย ตัวบงชีที่ 4.3 ตัวบงชีที่ 4.1 และ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ้ ้ ่ 3+
4.2 ของ สมศ.
5. การบริการทางวิชาการแก - ตัวบงชีที่ 5.1 และ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ้ ่ 2+
สังคม 5.2 ของ สมศ.
6. การทํานุบารุงศิลปะและ
ํ - ตัวบงชีที่ 6.1 ้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่ 1+
วัฒนธรรม ของ สมศ.
7. การบริหารและการจัดการ - ตัวบงชีที่ 7.1, 7.2, ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ้ ่ 4+
7.3 และ 7.4 ของ สมศ.
8. การเงินและงบประมาณ - ตัวบงชีที่ 8.1 ้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่ 1+
ของ สมศ.
9. ระบบและกลไกการประกัน - ตัวบงชีที่ 9.1 ้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่ 1+
คุณภาพ ของ สมศ.
รวม 4 18 1+ 23+
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

153. 147
2. ตัวบงชี้เพื่อการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานการอุดมศึกษา
พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 มาตรา
34 กําหนดใหคณะกรรมการการอุดมศึกษามีหนาที่พิจารณาเสนอมาตรฐานการอุดมศึกษาที่สอดคลองกับ
ความตองการตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ และสอดคลองกับมาตรฐานการศึกษาของชาติ
ดังนั้น จึงไดมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่องมาตรฐานการอุดมศึกษา ลงวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2549
ซึ่งถือไดวาเปนมาตรฐานการอุดมศึกษาฉบับแรกของประเทศไทย มาตรฐานฉบับนี้ประกอบดวยมาตรฐาน
ยอย 3 ดาน ไดแก มาตรฐานดานคุณภาพบัณฑิต มาตรฐานดานการบริหารจัดการการอุดมศึกษา และ
มาตรฐานดานการสรางและพัฒนาสังคมฐานความรูและสังคมแหงการเรียนรู โดยมีรายละเอียด ดังนี้
1. มาตรฐานดานคุณภาพบัณฑิต
บัณฑิตระดับอุดมศึกษาเปนผูมีความรู มีคุณธรรมจริยธรรม มีความสามารถในการเรียนรู
และพัฒนาตนเอง สามารถประยุกตใชความรูเพื่อการดํารงชีวิตในสังคมไดอยางมีความสุขทั้งทางรางกาย
และจิตใจ มีความสํานึกและความรับผิดชอบในฐานะพลเมืองและพลโลก มาตรฐานนี้มีตัวบงชี้หลัก ไดแก
1) บั ณ ฑิ ต มี ค วามรู ความเชี่ ย วชาญในศาสตร ข องตน สามารถเรี ย นรู สร า งและ
ประยุกตใชความรูเพื่อพัฒนาตนเอง สามารถปฏิบัติงานและสรางงานเพื่อพัฒนาสังคมใหสามารถแขงขันได
ในระดับสากล
2) บัณ ฑิ ต มี จิ ต สํ า นึ ก ดํ า รงชี วิ ต และปฏิ บั ติ ห นา ที่ ต ามความรั บ ผิ ด ชอบโดยยึ ด หลั ก
คุณธรรมจริยธรรม
3) บัณฑิตมีสุขภาพดีทั้งดานรางกายและจิตใจ มีการดูแลเอาใจใสรักษาสุขภาพของ
ตนเองอยางถูกตองเหมาะสม
2. มาตรฐานดานการบริหารจัดการการอุดมศึกษา
มีการบริหารจัดการอุดมศึกษาตามหลักธรรมาภิบาลและพันธกิจของการอุดมศึกษาอยาง
มีดุลยภาพ
ก. มาตรฐานดานธรรมาภิบาลของการบริหารการอุดมศึกษา มีการบริหารจัดการการ
อุดมศึกษาตามหลักธรรมาภิบาล โดยคํานึงถึงความหลากหลาย และความเปนอิสระทางวิชาการ มาตรฐาน
นี้มีตัวบงชี้หลัก ไดแก
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

154. 148
1) มีการบริหารจัดการบุคลากรที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล มีความยืดหยุน
สอดคลองกับความตองการที่หลากหลายของประเภทสถาบันและสังคม เพื่อเพิ่มศักยภาพในการปฏิบติงาน ั
อยางมีอิสระทางวิชาการ
2) มี ก ารบริ ห ารจั ด การทรั พ ยากรและเทคโนโลยี ส ารสนเทศและการสื่ อ สารที่ มี
ประสิทธิภาพและประสิทธิผล คลองตัว โปรงใส และตรวจสอบไดมีการจัดการศึกษาผานระบบและวิธีการ
ตางๆ อยางเหมาะสมและคุมคาคุมทุน
3) มี ร ะบบการประกั น คุ ณ ภาพเพื่ อ นํ า ไปสู ก ารพั ฒ นาคุ ณ ภาพและมาตรฐานการ
อุดมศึกษาอยางตอเนื่อง
ข. มาตรฐานดานพันธกิจของการบริหารการอุดมศึกษา การดําเนินงานตามพันธกิจ
ของการอุดมศึกษาทั้ง 4 ดานอยางมีดุลยภาพ โดยมีการประสานความรวมมือรวมพลังจากทุกภาคสวนของ
ชุมชนและสังคมในการจัดการความรู มาตรฐานนี้มีตัวบงชี้หลัก ไดแก
1) มีหลักสูตรและการเรียนการสอนที่ทันสมัย ยืดหยุนสอดคลองกับความตองการที่
หลากหลายของประเภทสถาบันและสังคม โดยใหความสําคัญกับการพัฒนาคุณภาพผูเรียนแบบเนนผูเรียน
เปนสําคัญ เนนการเรียนรูและการสรางงานดวยตนเองตามสภาพจริง ใชการวิจัยเปนฐาน มีการประเมิน
และใชผลการประเมินเพื่อพัฒนาผูเรียน และการบริหารจัดการหลักสูตร ตลอดจนมีการบริหารกิจการนิสิต
นักศึกษาที่เหมาะสมสอดคลองกับหลักสูตรและการเรียนการสอน
2) มีการวิจัยเพื่อสรางและประยุกตใชองคความรูใหมที่เปนการขยายพรมแดนความรู
และทรัพยสนทางปญญาที่เชื่อมโยงกับสภาพเศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรม และสิ่งแวดลอมตามศักยภาพของ
ิ
ประเภทสถาบันมีการสรางเครือขายความรวมมือระหวางสถาบันอุดมศึกษาทั้งในและตางประเทศ เพื่อ
พัฒนาความสามารถในการแขงขันไดในระดับนานาชาติของสังคมและประเทศชาติ
3) มีการใหบริการวิชาการที่ทันสมัย เหมาะสม สอดคลองกับความตองการของสังคม
ตามระดับความเชี่ยวชาญของประเภทสถาบัน มีการประสานความรวมมือระหวางสถาบันอุดมศึกษากับ
ภาคธุรกิจอุตสาหกรรมทั้งในและตางประเทศ เพื่อเสริมสรางความเขมแข็งและความยั่งยืนของสังคม และ
ประเทศชาติ
4) มีการอนุรักษ ฟนฟู สืบสาน พัฒนา เผยแพรวัฒนธรรม ภูมิปญญาทองถิ่น เพื่อ
เสริมสรางความรู ความเขาใจ และความภาคภูมิใจในความเปนไทย มีการปรับใชศิลปะ วัฒนธรรม
ตางประเทศอยางเหมาะสม เพื่อประโยชนในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

155. 149
3. มาตรฐานดานการสรางและพัฒนาสังคมฐานความรู และสังคมแหงการเรียนรู
การแสวงหา การสราง และการจัดการความรูตามแนวทาง/หลักการ อันนําไปสูสังคม
ฐานความรู และสังคมแหงการเรียนรู มาตรฐานนี้มีตัวบงชี้หลัก ไดแก
1) มีการแสวงหา การสราง และการใชประโยชนความรู ทั้งสวนที่เปนภูมิปญญาทองถิ่น
และเทศ เพื่อเสริมสรางสังคมฐานความรู
2) มี ก ารบริ ห ารจั ด การความรู อ ย า งเป น ระบบ โดยใช ห ลั ก การวิ จั ย แบบบู ร ณาการ
หลักการแลกเปลี่ยนเรียนรู หลักการสรางเครือขายและหลักการประสานความรวมมือรวมพลัง อันนําไปสู
สังคมแหงการเรียนรู
ดั ง นั้ น ในการประกั น คุ ณ ภาพการศึก ษาเพื่อพั ฒ นาคุณ ภาพและมาตรฐานการศึก ษา จึ ง
สามารถกระจายตัวบงชี้ตามองคประกอบคุณภาพ 9 ดาน ลงในมาตรฐานการอุดมศึกษาแตละดาน เพื่อให
สถาบันอุดมศึกษาใชเปนแนวทางในการกํากับดูแล ตรวจสอบและประเมินคุณภาพภายในของสถาบันแตละแหง
ดังปรากฏในตารางที่ 5.2
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

156. 150
ตารางที่ 5.2 มาตรฐานการอุดมศึกษาและตัวบงชี้ที่ใชประเมินคุณภาพตามมาตรฐาน
ตัวบงชี้ดาน
ตัวบงชี้ดาน ตัวบงชี้ดาน
มาตรฐาน ผลผลิตหรือ รวม
ปจจัยนําเขา กระบวนการ
ผลลัพธ
1. มาตรฐานดานคุณภาพบัณฑิต - ตัวบงชีที่ 2.7 และ 3.2
้ ตัวบงชีที่ 2.8 และ 3+
้
ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ของ สมศ.
2. มาตรฐานด า นการบริ ห าร
จัดการอุดมศึกษา
ก. มาตรฐานดาน - ตัวบงชีที่ 1.1, 2.4, 7.1,
้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่ 7+
ธรรมาภิ บ าลของการบริ ห ารการ 7.3, 7.4, 8.1 และ 9.1 ของ สมศ.
อุดมศึกษา
ข. มาตรฐานดานพันธกิจ ตัวบงชีที่ 2.2, 2.3, 2.5
้ ตัวบงชีที่ 2.1, 2.6, 3.1,
้ ตัวบงชีที่เกียวของ 11+
้ ่
ของการบริหารการอุดมศึกษา และ 4.3 4.1, 5.1, 5.2, 6.1 ของ สมศ.
3. มาตรฐานดานการสราง - ตัวบงชีที่ 4.2 และ 7.2
้ ตัวบงชีที่เกียวของ 2+
้ ่
และพัฒนาสังคมฐานความรู ของ สมศ.
และสังคมแหงการเรียนรู
รวม 4 18 1+ 23+
3. ตัวบงชี้เพื่อการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา
คณะกรรมการการอุ ด มศึ ก ษาได จั ด ทํ า มาตรฐานสถาบั น อุ ด มศึ ก ษา ตามประกาศ
กระทรวงศึกษาธิการ ลงวันที่ 12 พฤศจิกายน 2551 เพื่อนําไปสูการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษาตามกลุม
สถาบั น ที่ มี ป รั ช ญา วั ต ถุ ป ระสงค และพั น ธกิ จ ในการจั ด ตั้ ง ที่ แ ตกต า งกั น ได อ ย า งมี ป ระสิ ท ธิ ภ าพและ
ประสิทธิผล มาตรฐานฉบับนี้ประกอบดวยมาตรฐานหลัก 2 ดาน คือ มาตรฐานดานศักยภาพและความ
พรอมในการจัดการศึกษา และมาตรฐานดานการดําเนินการตามภารกิจของสถาบันอุดมศึกษา และกําหนด
กลุมสถาบันอุดมศึกษาเปน 4 กลุม ดังรายละเอียดที่ระบุไปแลวในบทที่ 1 ไดแก กลุม ก วิทยาลัยชุมชน
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

157. 151
กลุม ข สถาบันที่เนนระดับปริญญาตรี กลุม ค สถาบันเฉพาะทาง และกลุม ง สถาบันที่เนนการวิจัยขั้นสูง
และผลิตบัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษา โดยเฉพาะระดับปริญญาเอก
มาตรฐานสถาบันอุดมศึ กษา ประกอบด ว ยมาตรฐานหลัก 2 ดา น และมาตรฐานยอยอีก
มาตรฐานละ 4 ดาน โดยมีรายละเอียดดังนี้
1) มาตรฐานดานศักยภาพและความพรอมในการจัดการศึกษา ประกอบดวยมาตรฐาน
ยอยดานตาง ๆ 4 ดาน
1.1) ดานกายภาพ
สถาบันอุดมศึกษามีอาคารที่ประกอบดวยลักษณะสําคัญของอาคารเรียนที่ดี มีหอง
ครบทุกประเภท พื้นที่ใชสอยที่ใชในการเรียนการสอนและการจัดกิจกรรมทุกประเภทมีจํานวนเพียงพอ และ
เหมาะสมกับจํานวนอาจารยประจํา จํานวนนักศึกษาในแตละหลักสูตร และจํานวนนักศึกษาตามแผนการ
รับนักศึกษา ตามเกณฑพื้นที่ใชสอยอาคารโดยประมาณ รวมทั้งตองจัดใหมีหองสมุดตามเกณฑมาตรฐาน
มีครุภัณฑประจําอาคาร ครุภัณฑการศึกษา และคอมพิวเตอรจํานวนเพียงพอตอการจัดการศึกษา
ทั้งนี้ อาคารและบริเวณอาคารจะตองมีความมั่นคง ปลอดภัย ถูกสุขลักษณะหรือ
ความจําเปนอยางอื่น ๆ ตามที่กฎหมายกําหนด
1.2) ดานวิชาการ
สถาบันอุดมศึกษามีศักยภาพและความพรอมในการปฏิบัติภารกิจดานวิชาการ
สอดคลองกับวิสยทัศน พันธกิจ ของสถาบันอุดมศึกษาและแผนการผลิตบัณฑิตที่ตอบสนองความตองการ
ั
ของประเทศและผูใชบัณฑิตโดยรวม มีหลักประกันวาผูเรียนจะไดรับการบริการการศึกษาที่ดี สามารถ
แสวงหาความรูไดอยางมีคุณภาพ สถาบันตองมีการบริหารวิชาการที่มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล
ทั้งในดานการวางแผนรับนักศึกษาและการผลิตบัณฑิต การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน การประเมินผล
การเรียนรู การประกันคุณภาพการเรียนการสอน และการพัฒนาปรับปรุงการบริหารวิชาการ
1.3) ดานการเงิน
สถาบันอุดมศึกษามีความพรอมดานการเงินทั้งงบการเงินรวมและงบที่จําแนกตาม
กองทุน มีแผนการเงินที่มั่นคง เปนหลักประกันไดวาสถาบันจะสามารถจัดการศึกษาไดตามพันธกิจและ
เปาหมายที่กําหนดไว รวมทั้งสอดคลองกับแผนการพัฒนาในอนาคต เพื่อใหเกิดประโยชนสูงสุดแกผูเรียน
และผูใชบริการอุดมศึกษา สถาบันมีการจัดทํารายงานการเงินที่แสดงถึงการไดมาของรายได รายรับ การ
จัดสรร การใชจายที่มีประสิทธิภาพ และทั่วถึงเปนธรรมอยางชัดเจน รวมทั้งการนํารายไดไปลงทุนภายใต
การประเมินและวิเคราะหความเสี่ยง มีระบบการติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผลการปฏิบัติงานควบคูไปกับ
การใชเงินทุกประเภท และมีระบบการติดตามตรวจสอบผลประโยชนทับซอนของบุคลากรทุกระดับ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

158. 152
1.4) ดานการบริหารจัดการ
สถาบั น อุ ด มศึ ก ษามี ร ะบบการบริ ห ารจั ด การที่ มี ป ระสิ ท ธิ ภ าพในการถ า ยทอด
วิสัยทัศน คานิยม ไปสูการปฏิบัตที่สอดคลองไปในแนวทางเดียวกัน เพื่อใหบรรลุวัตถุประสงคและพันธกิจที่
ิ
กําหนดไว โดยมีสภาสถาบันทําหนาที่กํากับ นโยบาย การดําเนินการตามแผน การบริหารบุคคล การ
บริหารงบประมาณและทรัพยสิน การบริหารสวัสดิการที่จัดใหกับนักศึกษาและบุคลากรทุกระดับ รวมทั้ง
กํากับ ติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผลการดําเนินงานใหเปนไปตามกฎ ระเบียบ ขอบังคับและกฎหมายที่
กําหนดไว มีการเผยแพรผลการกํากับการดําเนินงานของสภาสถาบันและการบริหารจัดการของผูบริหารทุก
ระดับสูประชาคมภายในสถาบันและภายนอกสถาบัน ภายใตหลักธรรมาภิบาลที่ประกอบดวย หลักความ
โปรงใส หลักความรับผิดชอบ หลักการตรวจสอบได หลักการมีสวนรวม และหลักความคุมคา

2) มาตรฐานดานการดําเนินการตามภารกิจของสถาบันอุดมศึกษา ประกอบดว ย
มาตรฐานยอยดานตาง ๆ 4 ดาน
2.1) ดานการผลิตบัณฑิต
สถาบันอุดมศึกษาดําเนินการรับนักศึกษาเขาเรียนที่มีคุณสมบัติและจํานวนตรงตาม
แผนการรับนักศึกษาและสอดคลองกับเปาหมายการผลิตบัณฑิตอยางมีคุณภาพ สถาบันผลิตบัณฑิตได
ตามคุณลักษณะ จุดเนนของสถาบัน ตรงตามเปาหมายที่กําหนด และจัดใหมีขอสนเทศที่ชัดเจน เผยแพร
ตอสาธารณะในเรื่องหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน คณาจารยที่สงเสริมการจัดกิจกรรม การพัฒนาการ
เรียนรูทั้งในและนอกหลักสูตร และตอบสนองความตองการของนักศึกษา
2.2) ดานการวิจัย
สถาบันอุดมศึกษามีการดําเนินพันธกิจดานการวิจัยอยางมีคุณภาพ ประสิทธิภาพ
และภายใตจุดเนนเฉพาะ โดยมีการดําเนินการตามนโยบาย แผน งบประมาณ มีการบริหารจัดการเพื่อสงเสริม
และสนับสนุนคณาจารย นักวิจัย บุคลากรใหมีสมรรถนะในการทําวิจัย สงเสริมและสรางเครือขายการทําวิจัย
กับหนวยงานภายนอกสถาบันเพื่อใหไดผลงานวิจัย ผลงานประดิษฐ และงานริเริ่มสรางสรรคที่มีคุณภาพ มี
ประโยชน สนองยุทธศาสตรการพัฒนาประเทศ สามารถตอบสนองความตองการของสังคมไดในวงกวางและ
กอใหเกิดประโยชนแกสาธารณชน
2.3) ดานการใหบริการทางวิชาการแกสงคม ั
สถาบันอุดมศึกษามีการใหบริการทางวิชาการที่ครอบคลุมกลุมเปาหมายทั้งในวง
กวางและกลุมเปาหมายที่เฉพาะเจาะจงทั้งในและตางประเทศ ซึ่งอาจใหบริการโดยการใชทรัพยากร
รวมกันทั้งในระดับสถาบันและระดับบุคคลไดในหลายลักษณะ อาทิ การใหคําปรึกษา การศึกษาวิจัย การ
ค น คว า เพื่ อ แสวงหาคํ า ตอบให กั บ สั ง คม การให บ ริ ก ารฝ ก อบรมหลั ก สู ต รระยะสั้ น ต า ง ๆ การจั ด ให มี
การศึกษาตอเนื่องบริการแกประชาชนทั่วไป การใหบริการทางวิชาการนี้ สามารถจัดในรูปแบบของการ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

159. 153
ใหบริการแบบใหเปลาหรือเปนการใหบริการเชิงพาณิชยที่ใหผลตอบแทนเปนรายไดหรือเปนขอมูลยอนกลับ
มาพัฒนาและปรับปรุงเพื่อใหเกิดองคความรูใหม
2.4) ดานการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรม
สถาบันอุดมศึกษามีการดําเนินการทํานุบํารุงศิลปะและวัฒนธรรมของชาติทั้งใน
ระดับหนวยงานและระดับสถาบัน มีระบบและกลไกในการสงเสริมและสนับสนุนใหศิลปะและวัฒนธรรม
เปนสวนหนึ่งของการจัดการเรียนการสอนโดยตรงหรือโดยออม เพื่อใหผูเรียนและบุคลากรของสถาบันไดรับ
การปลูกฝงใหมีความรู ตระหนักถึงคุณคา เกิดความซาบซึ้งและมีสุนทรียะตอศิลปะและวัฒนธรรมของชาติ
สามารถนําไปใชเปนเครื่องจรรโลงความดีงามในการดํารงชีวิตและประกอบอาชีพ มีวิถีชีวิตที่ปรารถนาและ
เรียนรูวิธีการจัดการวัฒนธรรมและวิถีชีวิตที่ไมพึงปรารถนาได สถาบันมีการควบคุมการดําเนินงานดานนี้
อยางมีคุณภาพและประสิทธิภาพตามเปาหมายของแผนยุทธศาสตรการดําเนินงานดานการทํานุบํารุง
ศิลปะและวัฒนธรรมของสถาบัน
ดังนั้น ในการประกันคุณภาพการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา จึง
สามารถกระจายตัวบงชี้ตามองคประกอบคุณภาพ 9 ดาน ลงในมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษายอยแตละดาน
เพื่อใหสถาบันอุดมศึกษาใชเปนแนวทางในการกํากับดูแล ตรวจสอบและประเมินคุณภาพภายในของ
สถาบันแตละแหง ดังปรากฏในตารางที่ 5.3
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

160. 154
ตารางที่ 5.3 มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษาและตัวบงชี้ที่ใชประเมินคุณภาพตามมาตรฐาน
มาตรฐาน ตัวบงชี้ดาน
ตัวบงชี้ดาน ตัวบงชี้ดาน
สถาบันอุดมศึกษา ผลผลิต รวม
ปจจัยนําเขา กระบวนการ
หรือผลลัพธ
1. มาตรฐานดานศักยภาพ
และความพรอมในการ
จัดการศึกษา
(1) ดานกายภาพ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ตัวบงชีที่ 2.5
้ 1+
ของ สมศ.
(2) ดานวิชาการ ตัวบงชีที่ 2.2
้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ตัวบงชีที่ 2.1, 2.4, 2.6
้ 5+
และ 2.3 ของ สมศ.
(3) ดานการเงิน ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ตัวบงชีที่ 8.1
้ 1+
ของ สมศ.
(4) ดานการบริหาร ตัวบงชีที่ 1.1, 7.1, 7.2,
้ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
6+
จัดการ 7.3, 7.4 และ 9.1 ของ สมศ.
2. มาตรฐานดานการ
ดําเนินการตามภารกิจ
ของสถาบันอุดมศึกษา
(1) ดานการผลิตบัณฑิต ตัวบงชีที่ 2.8 และ
้
ตัวบงชีที่ 2.7, 3.1และ
้
ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่ 4+
3.2
ของ สมศ.
(2) ดานการวิจัย ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ตัวบงชีที่ 4.3
้ ตัวบงชีที่ 4.1และ 4.2
้ 3+
ของ สมศ.
(3) ดานการใหบริการ ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ตัวบงชีที่ 5.1และ 5.2
้ 2+
ทางวิชาการแกสังคม ของ สมศ.
(4) ดานการทํานุบํารุง ตัวบงชีที่เกียวของ
้ ่
ตัวบงชีที่ 6.1
้ 1+
ศิลปะและวัฒนธรรม ของ สมศ.
รวม 4 18 1+ 23+
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

161. 155
4. ตัวบงชี้ตามมุมมองดานการบริหารจัดการ
เพื่อใหการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสามารถติดตาม ตรวจสอบ และประเมินการ
ดําเนินงานอยางครอบคลุมและมีสมดุลระหวางมุมมองการบริหารจัดการดานตางๆ ทั้ง 4 ดาน คือ ดาน
นักศึกษาและผูมีสวนไดสวนเสีย ดานกระบวนการภายใน ดานการเงิน และดานบุคลากร การเรียนรู รวมถึง

นวัตกรรม จึงสามารถกระจายตัวบงชี้ตามองคประกอบคุณภาพ 9 ดาน ลงในมุมมองดานตางๆ ที่กลาว
ขางตน ดังปรากฏในตารางที่ 5.4
ตารางที่ 5.4 มุมมองดานบริหารจัดการที่สําคัญและตัวบงชี้ตามมุมมองดานการบริหารจัดการ
มุมมองดานบริหาร ตัวบงชี้ดาน ตัวบงชี้ดาน ตัวบงชี้ดานผลผลิต
ปจจัยนําเขา กระบวนการ หรือผลลัพธ รวม
จัดการ
1. ดานนักศึกษาและผูมี - ตัวบงชีที่ 2.6, 2.7,
้ ตัวบงชีท่ี 2.8 และ
้ 7+
สวนไดสวนเสีย 3.1, 3.2, 5.1, และ ตัวบงชีท่เกียวของของ
้ ี ่
5.2 สมศ.
2. ดานกระบวนการภายใน ตัวบงชีที่ 2.5
้ ตัวบงชีที่ 1.1, 2.1,
้ ตัวบงชีที่เกียวของของ 10+
้ ่
2.4, 4.1, 6.1, 7.1, สมศ.
7.3, 7.4 และ 9.1
3. ดานการเงิน ตัวบงชีที่ 4.3
้ ตัวบงชีที่ 8.1
้ ตัวบงชีที่เกียวของของ
้ ่ 2+
สมศ.
4. ดานบุคลากร การเรียนรู ตัวบงชีที่ 2.2
้ ตัวบงชีที่ 4.2 และ 7.2 ตัวบงชีที่เกียวของของ
้ ้ ่ 4+
และนวัตกรรม และ 2.3 สมศ.
รวม 4 18 1+ 23+
**************************************
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

162. 156
รายการอางอิง
ภาษาไทย
กระทรวงศึกษาธิการ. 2551. กฎกระทรวงวาดวยการขอใหรับรองและการรับรองวิทยฐานะของ
สถาบันอุดมศึกษาเอกชน พ.ศ. 2551.
กระทรวงศึกษาธิการ. 2553. กฎกระทรวงวาดวยระบบ หลักเกณฑ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา
พ.ศ. 2553. ราชกิจจานุเบกษา เลม 127 ตอนที่ 23 ก วันที่ 2 เมษายน 2553. หนา 22-35
กระทรวงศึกษาธิการ. 2552. ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา
แหงชาติ พ.ศ. 2552.
กระทรวงศึกษาธิการ. 2549. ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง มาตรฐานการอุดมศึกษา พ.ศ. 2549.
กระทรวงศึกษาธิการ. 2551. ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2551.
กองบริการการศึกษา, สํานักงานปลัดทบวงมหาวิทยาลัย. 2543. มาตรฐานกิจการนักศึกษา.
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศศักดิ์และคณะ. 2548. รายงานการวิจัย การสังเคราะหองคความรูเกี่ยวกับ
การจัดการเรียนรูที่เนนตัวผูเรียนเปนสําคัญ ตั้งแต พ.ศ. 2542-2547” รายงานการวิจยเสนอตอ
ั
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. กรุงเทพฯ : ชุมนุมสหกรณการเกษตรแหงประเทศไทย.
ชาญณรงค พรรุงโรจนและคณะ. 2548. ดัชนีบงชี้และเกณฑประเมินคุณภาพดานการทํานุบารุง
ํ
ศิลปวัฒนธรรม : รายงานการวิจยเสนอตอสํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา
ั
(องคการมหาชน). กรุงเทพฯ : โรงพิมพสแควรปริ๊นซ 93 จํากัด.
ไพฑูรย สินลารัตน. 2549. กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย. รายงานการวิจยเสนอ
ั
ตอสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

163. 157
วิจิตร ศรีสอาน. 2518. หลักการอุดมศึกษา. กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช.
สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาแหงชาติ, สํานักนายกรัฐมนตรี. 2542. พระราชบัญญัติการศึกษา
แหงชาติ พ.ศ.2542 แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545.
สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา, กระทรวงศึกษาธิการ. 2550. กรอบแผนอุดมศึกษาระยะยาว 15 ป
ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2551 – 2565). กรุงเทพฯ : โรงพิมพแหงจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย
สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. 2552. คูมือการจัดระดับการกํากับดูแลองคการภาครัฐตาม
หลักธรรมาภิบาลของการบริหารกิจการบานเมืองทีดี (Good Governance Rating). กรุงเทพฯ :
่
บริษัท พรีเมียร โปร จํากัด.
สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. 2552. คูมือนโยบายการกํากับดูแลองคการที่ดี.
สํานักงานคณะกรรมการวิจยแหงชาติ. 2541. แนวทางปฏิบัติจรรยาบรรณนักวิจัย.
ั
สํานักงานคณะกรรมการวิจยแหงชาติ. 2552. นโยบายและยุทธศาสตรการวิจัยของชาติ (พ.ศ. 2551-2554).
ั
สํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน). 2549. คูมือการประเมินคุณภาพ
ภายนอกระดับอุดมศึกษา. กรุงเทพฯ : บริษัทจุดทอง จํากัด.
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, กระทรวงศึกษาธิการ. 2548. มาตรฐานการศึกษาของชาติ.
กรุงเทพฯ : หางหุนสวนจํากัด สหายบล็อกและการพิมพ.

สํานักมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษา, สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา. 2549. มาตรฐาน
การอุดมศึกษาและเกณฑมาตรฐานที่เกี่ยวของ. กรุงเทพฯ : หางหุนสวน จํากัด ภาพพิมพ.

ภาษาอังกฤษ
Mackinnon,K.R. S.H.Walker & D.Davis. 2000 . Benchmarking Manual for Australia Universities,
Higher Education Division, Department of Education. Training and Youth Affairs.
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

164. 158
ภาคผนวก ก
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา

165. (1)
ภาคผนวก ก
ตัวบงชี้ผลการดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา
ตัวบงชี้ผลการดําเนินงาน
(1) อาจารยประจําหลักสูตรอยางนอยรอยละ 80 มีสวนรวมในการประชุมเพื่อวางแผน ติดตาม และทบทวน

การดําเนินงานหลักสูตร
(2) มีรายละเอียดของหลักสูตร ตามแบบ มคอ.2 ที่สอดคลองกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา
แหงชาติ หรือ มาตรฐานคุณวุฒิสาขา/สาขาวิชา (ถามี)
(3) มีรายละเอียดของรายวิชา และรายละเอียดของประสบการณภาคสนาม (ถามี) ตามแบบ มคอ.3 และ
มคอ.4 อยางนอยกอนการเปดสอนในแตละภาคการศึกษาใหครบทุกรายวิชา
(4) จัดทํารายงานผลการดําเนินการของรายวิชา และรายงานผลการดําเนินการของประสบการณภาคสนาม
(ถามี)ตามแบบ มคอ.5 และ มคอ.6 ภายใน 30 วัน หลังสินสุดภาคการศึกษาทีเ่ ปดสอนใหครบทุกรายวิชา
้
(5) จัดทํารายงานผลการดําเนินการของหลักสูตร ตามแบบ มคอ.7 ภายใน 60 วัน หลังสิ้นสุดปการศึกษา
(6) มีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษาตามมาตรฐานผลการเรียนรูทกําหนดใน มคอ.3 และ มคอ.4
ี่
(ถามี) อยางนอยรอยละ 25 ของรายวิชาที่เปดสอนในแตละปการศึกษา
(7) มีการพัฒนา/ปรับปรุงการจัดการเรียนการสอน กลยุทธการสอน หรือ การประเมินผลการเรียนรู จากผล
การประเมินการดําเนินงานที่รายงานใน มคอ.7 ปทแลวี่
(8) อาจารยใหม (ถามี) ทุกคน ไดรับการปฐมนิเทศหรือคําแนะนําดานการจัดการเรียนการสอน
(9) อาจารยประจําทุกคนไดรับการพัฒนาทางวิชาการ และ/หรือวิชาชีพ อยางนอยปละหนึ่งครั้ง
(10) จํานวนบุคลากรสนับสนุนการเรียนการสอน (ถามี) ไดรับการพัฒนาวิชาการ และ/หรือวิชาชีพ ไมนอย
กวารอยละ 50 ตอป
(11) ระดับความพึงพอใจของนักศึกษาปสุดทาย/บัณฑิตใหมที่มีตอคุณภาพหลักสูตร เฉลี่ยไมนอยกวา 3.5
จากคะแนนเต็ม 5.0
(12) ระดับความพึงพอใจของผูใชบัณฑิตที่มีตอบัณฑิตใหม เฉลียไมนอยกวา 3.5 จากคะแนนเต็ม 5.0
่
หมายเหตุ 1. สถาบัน อุดมศึ ก ษาอาจกํา หนดตัว บง ชี้เ พิ่ม เติมให สอดคลอ งกั บพั น ธกิ จและ
วัตถุประสงคของสถาบันฯ หรือกําหนดเปาหมายการดําเนินงานที่สูงขึ้น เพื่อการยกระดับมาตรฐาน
ของตนเอง โดยกําหนดไวในรายละเอียดของหลักสูตร ทั้งนี้ หลักสูตรของสถาบันอุดมศึกษาทุกระดับ
คุณวุฒิตองมีผลการดําเนินการที่บรรลุตามเปาหมายตัวบงชี้ทั้งหมดอยูในเกณฑดีจึงจะไดรับการ
เผยแพรหลักสูตรที่ไดมาตรฐานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแหงชาติ โดยเกณฑการ
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

166. (2)
ประเมิ น ผ า นคื อ มี ก ารดํ า เนิ น งานตามข อ 1 – 5 และอย า งน อ ยร อ ยละ 80 ของตั ว บ ง ชี้ ผ ลการ
ดําเนินงานที่ระบุไวในแตละป
2. กรณีมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชและมหาวิทยาลัยรามคําแหงซึ่งมีระบบ
การสอบซอม อนุโลมใหปรับตัวบงชี้ในขอ 4 และขอ 5 เปนดังนี้
ขอ 4 จัดทํารายงานผลการดําเนินการของชุดวิชา/รายวิชา และรายงานผล
การดําเนินการของประสบการณภาคสนาม (ถามี) ตามแบบ มคอ.5 และมคอ.6 ภายใน 60 วัน หลัง
สอบซอมใหครบทุกชุดวิชา/รายวิชาที่เปดสอน
ขอ 5 จัดทํารายงานผลการดําเนินการของหลักสูตรตามแบบ มคอ.7 หลัง
สิ้นสุดปการศึกษา ภายใน 90 วันหลังสอบซอม
คูมือการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา พ.ศ.2553

167. คณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา (ค.ป.ภ.)
ประธานกรรมการ เลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นายสุเมธ แยมนุน)
รองประธานกรรมการ รองเลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(รองศาสตราจารยกําจร ตติยกวี)
กรรมการ
ศาสตราจารยเกียรติคุณกิตติชัย วัฒนานิกร ศาสตราภิชานไกรฤทธิ์ บุณยเกียรติ
รองศาสตราจารยวรากรณ สามโกเศศ นายกฤษณพงศ กีรติกร
นายถนอม อินทรกําเนิด นายนิพนธ สุรพงษรักเจริญ
นายพานิช เหลาศิริรัตน ผูอํานวยการสํานักงานรับรองมาตรฐานและ
ประเมินคุณภาพการศึกษา(องคการมหาชน)
(ศาสตราจารยชาญณรงค พรรุงโรจน)
กรรมการและเลขานุการ ผูอํานวยการสํานักมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษา
(นางวราภรณ สีหนาท)
ผูชวยเลขานุการ
 เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นางอรสา ภาววิมล)
เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นางสาวนพรัตน ประสาทเขตการณ)
คณะอนุกรรมการพัฒนาองคประกอบและตัวบงชี้การประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
ระดับอุดมศึกษา
อนุกรรมการที่ปรึกษา รองเลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(รองศาสตราจารยกําจร ตติยกวี)
ประธานอนุกรรมการ ศาสตราจารยเกียรติคุณกิตติชัย วัฒนานิกร
อนุกรรมการ
ศาสตราจารยวุฒิชัย ธนาพงศธร ศาสตราจารยสุวิมล วองวาณิช
รองศาสตราจารยสมบูรณวัลย สัตยารักษวิทย ผูชวยศาสตราจารยจินดา งามสุทธิ
ผูชวยศาสตราจารยประเสริฐ อัครประถมพงศ ผูชวยศาสตราจารยปรานี พรรณวิเชียร
ผูอํานวยการสํานักมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษา
(นางวราภรณ สีหนาท)
อนุกรรมการและเลขานุการ เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นางอรสา ภาววิมล)
ผูชวยเลขานุการ เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นางสาวนพรัตน ประสาทเขตการณ)
เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นายเมธัส บรรเทิงสุข)

168. คณะอนุกรรมการดําเนินการฝกอบรมเพื่อสงเสริมสนับสนุนการพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายใน
สถานศึกษา ระดับอุดมศึกษา
อนุกรรมการที่ปรึกษา รองเลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(รองศาสตราจารยกําจร ตติยกวี)
ประธานอนุกรรมการ ศาสตราจารยเกียรติคุณกิตติชัย วัฒนานิกร
อนุกรรมการ
ศาสตราจารยชัย จาตุรพิทักษกุล รองศาสตราจารยศรีสมรัก อินทุจันทรยง
ผูชวยศาสตราจารยจินดา งามสุทธิ นายชูศักดิ์ เตชะวิเศษ
ผูอํานวยการสํานักมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษา
(นางวราภรณ สีหนาท)
อนุกรรมการและเลขานุการ เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นางอรสา ภาววิมล)
ผูชวยเลขานุการ เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นางสาวนพรัตน ประสาทเขตการณ)
เจาหนาที่สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
(นายเมธัส บรรเทิงสุข)