Ομιλία στο 1ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ο.Λ.Μ.Ε.- Ο.Ε.Λ.Μ.Ε.Κ «Τα ψηφιακά μέσα στη Β/θμια εκπαίδευση: Αξιοποιώντας την ως τώρα εμπειρία για τον σχεδιασμό του μέλλοντος» Αθήνα, 15 Φεβρουαρίου 2019

1. Συζητώντας για τον σχεδιασμό
του σχολείου του 21ου αιώνα:
Προκλήσεις, ευκαιρίες και δυνατότητες
τωνΨηφιακώνΤεχνολογιών
ΚαθηγητήςΑθανάσιοςΤζιμογιάννης
Τμήμα Κοινωνικής & Εκπαιδευτικής Πολιτικής
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
1ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ο.Λ.Μ.Ε.- Ο.Ε.Λ.Μ.Ε.Κ «Τα ψηφιακά μέσα στη
Β/θμια εκπαίδευση: Αξιοποιώντας την ως τώρα εμπειρία για τον σχεδιασμό
του μέλλοντος», Αθήνα, 15 Φεβρουαρίου 2019

2. Education is the most powerful weapon which
you can use to change the world
Nelson Mandela

3. Οι παραδοχές
 Η εκπαίδευση αποτελεί κοινωνικό αγαθό, μέσο
ατομικής ανάπτυξης, κοινωνικής προόδου και
ευημερίας
 Η αναβάθμιση της εκπαίδευσης αποτελεί εθνική
επένδυση για τη χώρα μας και το μέλλον των
επόμενων γενεών
 Το μέλλον σχεδιάζεται (με γνώση και όραμα)
και δεν είναι αποτέλεσμα των επιλογών που
προσφέρει το παρόν

4. Η αφετηρία
 Η σημερινή εποχή και θέση της χώρας
 Η εκπαιδευτική πραγματικότητα (ευρωπαϊκή
και παγκόσμια)
 Οι διαδρομές προς το μέλλον (σχολείο του
μέλλοντος) δεν βρίσκονται αλλά
δημιουργούνται με βάση την επιστημονική
γνώση και τη συμμετοχή όλων

5. Ο προορισμός
 Μια εκπαίδευση που να απαντά στις
προκλήσεις αλλά και να αξιοποιεί τις ευκαιρίες
της εποχής
 Το έργο της δημιουργίας του σχολείου του
μέλλοντος μπορεί να αλλάξει τόσο τους
συμμετέχοντες όσο και τον προορισμό της
εκπαίδευσης (και της χώρας)

6. Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση
4η
Ρομποτική
Artificial Intelligence
Internet of Things
Big Data, Analytics
Νανοτεχνολογίες
Βιοτεχνολογία …
1η
Μηχανές
Ατμοκίνηση
2η
Μαζική-βιομηχανική
παραγωγή
Ηλεκτρισμός
3η
Υπολογιστές
Αυτοματισμοί

7. Η κοινωνία και οι
προτεραιότητες αλλάζουν
Νέα γενιά
Ψηφιακών
Τεχνολογιών
Κοινωνία και
4η Βιομηχανική
Επανάσταση
Εκπαίδευση
21ου αιώνα

8. Η εκπαίδευση στον 21ο αιώνα
 Δεν περιορίζεται στην αξιοποίηση τωνΤΠΕ στη
διδασκαλία
 ΟιΨηφιακές Τεχνολογίες διαμορφώνουν ένα νέο
πλαίσιο για την εκπαίδευση του 21ου αιώνα
(πολιτικές, σχεδιασμοί)
 Μαθησιακοί στόχοι και μαθησιακά αποτελέσματα
 Νέα περιβάλλοντα και παιδαγωγικές στρατηγικές

9. Το σημερινό σχολείο
 Υπάρχουν νησίδες πολύ καλών εκπαιδευτικών
παραδειγμάτων και πρακτικών...
 Το σχολείο παραμένει ακόμη στην ‘παραδοσιακή’
αντίληψη για τη γνώση και τη μάθηση
 Συσσώρευση γνώσης
 Χρηστικότητα της γνώσης
 Παραδοσιακές εκπαιδευτικές πρακτικές
(παιδαγωγική)
 Εκπαιδευτικό υλικό-μέσα

10. Μήπως το σχολείο επιμένει
να εκπαιδεύει τους μαθητές
για ένα κόσμο που δεν θα
συναντήσουν;

11. Διδάσκοντας τους μαθητές να
μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν

12. George Siemens
«Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αδυνατεί
να αξιοποιήσει τα χαρακτηριστικά της
πληροφορίας της εποχής είναι
καταδικασμένο να αποτύχει»
 Η πληροφορία σήμερα είναι
Ανοικτή
Κατανεμημένη
Κοινωνική
Διαβαθμισμένη
Διαδικτυακή
Αυτο-οργανωμένη
Προσαρμόσιμη
Παγκόσμια

13. Η Κοινωνία της Γνώσης απαιτεί…
 Λιγότερο συνήθεις-προβλέψιμες εργασίες που
απαιτούν λιγότερη μνήμη και δουλειά ρουτίνας
 Αποτελεσματική διαχείριση νέων πληροφοριών:
κριτική ικανότητα
 Επίλυση μη δομημένων προβλημάτων
 Έμφαση σε διαδικασίες (αλγόριθμους) επίλυσης
προβλημάτων
 Ικανότητες επικοινωνίας ιδεών
 Αυτονομία και υπευθυνότητα στη μάθηση
 Κουλτούρα διαμοίρασης και συνεργατικής
δημιουργίας

14. Σχεδιασμοί για το σχολείο
του 21ου αιώνα
 Νέοι σχεδιασμοί στην εκπαίδευση αποτελούν
προτεραιότητα πολιτικής για τα εκπαιδευτικά
συστήματα διεθνώς
 Εκπαιδευτικές πολιτικές (εθνικές και υπερεθνικές) με στόχο
τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων
 ΟιΤΠΕ έχουν υιοθετηθεί ως σημαντικός/συστατικός
παράγοντας της παιδαγωγικής σκέψης για την
εκπαίδευση του 21ου αιώνα
 Προγράμματα Σπουδών
 Στη βιβλιογραφία καταγράφεται ο ενθουσιασμός και
η ετοιμότητα των μαθητών να υιοθετήσουν τιςΤΠΕ
ως μέρος του μαθησιακού τους περιβάλλοντος

15. Τα τελευταία 30 χρόνια στη χώρα
μας…
 Σημαντικές προσπάθειες εκπαιδευτικών αλλαγών
 Αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων
 Προώθηση τωνΨηφιακώνΤεχνολογιών στα
σχολεία
 …
 Η απόσταση ανάμεσα στους σχεδιασμούς της
εκπαιδευτικής πολιτικής και στις εκπαιδευτικές
πρακτικές που αναπτύσσονται στα σχολεία

16. Οι προκλήσεις
 Πώς το σημερινό σχολείο (2019) θα προετοιμάσει
αποτελεσματικά όλους τους μαθητές (πολίτες του
2030) ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην
κοινωνία του μέλλοντος
 Ποιες γνώσεις, ποιες δεξιότητες , ποιες στάσεις
και αξίες είναι σήμερα απαραίτητες για την
ολόπλευρη ανάπτυξη των μαθητών της γενιάς
της Ψηφιακής Εποχής (4ης ΒΕ);
 Ποια μέσα, μαθησιακά περιβάλλοντα και
παιδαγωγικές στρατηγικές μπορούν να
ενισχύσουν τη μάθηση;

17. Στάσεις
αξίες
Δεξιότητες
Γνώσεις
Ψηφιακός
γραμματισμός
Γενική παιδεία
Διαθεματικά
πεδία
Μαθητές
21ου αιώνα
Εκπαίδευση 21ου αιώνα
Δημιουργικότητα
καινοτομία
Επικοινωνία
συνεργασία
Κριτική
ικανότητα
Δεοντολογία
δημοκρατικό
ήθος
ψηφιακή
κουλτούρα
Υπευθυνότητα
αυτορρύθμιση
δια-βίου μάθηση
Πολιτισμική
αντίληψη

18. Εκπαιδευτικοί
στόχοι του
21ου αιώνα
Το Σχολείο του 21ου αιώνα
Μαθητές του
21ου αιώνα
Π.Σ. 20ου αιώνα
Σχολικές
υποδομές
20ου αιώνα
Εκπαιδευτικοί
?

19.  Τι διδάσκεται και τι μαθαίνουν οι μαθητές;
 Σε ποια περιβάλλοντα και με ποια μέσα
μαθαίνουν οι μαθητές;
 Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;
Το νέο πλαίσιο της εκπαίδευσης
του 21ου αιώνα

20. Καινοτομία
Δημιουργία
Μεταφορά
Επίλυση αυθεντικών προβλημάτων
Λήψη αποφάσεων
Εφαρμογή
Χρήση πληροφοριών
σε οικείες καταστάσεις
Γνώση
Εξήγηση ιδεών και εννοιών
Πληροφορία
Αναζήτηση, αναπαραγωγή
Προγράμματα Σπουδών
Εργασία
στην τάξη
Μοναχική
εργασία

21. Πληροφορία
Αναζήτηση
αναπαραγωγή
Γνώση
Εξήγηση ιδεών και εννοιών
Εφαρμογή
Χρήση πληροφοριών
σε οικείες καταστάσεις
Μεταφορά
Επίλυση προβλήματος
Λήψη αποφάσεων
Δημιουργία
Καινοτομία
Μήπως πρέπει να αντιστραφεί η
ιεράρχηση;
Εργασία
στην τάξη
Μοναχική
εργασία

22. Στη μάθηση
?
Από τη διδασκαλία
Σύγχρονες προσεγγίσεις

23. Από τη διδασκαλία στη μάθηση
Συνεργασία
επικοινωνία, δικτύωση
συνεργατική επίλυση προβλημάτων
Κριτική ικανότητα
διερεύνηση
επίλυση προβλήματος
Δημιουργικότητα
Ενεργή-αυθεντική μάθηση
αυτορρύθμιση

24. Διαθεματικότητα
Σχέδια εργασίας
Ανοιχτή μάθηση
Πολλαπλό
εκπαιδευτικό
υλικό
Επίλυση προβλήματος
Δημιουργικότητα
Καινοτομία
Συνεργασία και
αλληλεπίδραση
Αλληλοδιδασκαλία
Ψηφιακές
δεξιότητες
Ανοικτές
παιδαγωγικές
στρατηγικές
Κριτική σκέψη
Αναστοχασμός
Ανοικτές παιδαγωγικές
στρατηγικές
Σύνδεση με την
Κοινωνία
Αυθεντική μάθηση
αυτορρυθμιζόμενη
μάθηση

25. Ψηφιακή κουλτούρα και παιδεία
Κουλτούρα ανοιχτής εκπαίδευσης
για όλους τους μαθητές
Δικτύωση
Κοινότητες
Μάθησης
Ανοικτοί πόροι
υλικού
Ψηφιακά Μέσα
Ανοικτά ΠΣ
Στόχοι, περιεχόμενο
Ανοικτές
Δημιουργικές
Τάξεις
Παιδαγωγικές στρατηγικές
Κριτική ικανότητα
Επίλυση προβλήματος
Δημιουργικότητα
Συνεργασία
Ικανότητες εκπαιδευτικού σχεδιασμού με ΤΠΕ

26. Ο εκπαιδευτικός του 21ου αιώνα
Σύγχρονη Παιδαγωγική
(ανοικτή μάθηση)
Ερευνητής-καινοτόμος
να συμμετέχει και να εφαρμόζει την
έρευνα στη μάθηση και στη διδασκαλία
Ικανότητες εκπαιδευτικού
σχεδιασμού (και με ΤΠΕ)
Ψηφιακή επάρκεια

27. Ο δικτυωμένος εκπαιδευτικός
Συνεργατική σκέψη-γνώση
Ηλεκτρονικές
κοινότητες
Επίσημο εκπαιδευτικό,
υποστηρικτικό υλικό
Εκπαιδευτικοί φορείς,
μέντορες, στελέχη
Συνάδελφοι στο
σχολείο
Συνάδελφοι
ειδικότητας
Ειδικοί
επιστήμονες
Γονείς
Τοπική
κοινωνία
Κοινωνικά
δίκτυα
Blogs
Wikis
Πηγές και
αποθετήρια
ψηφιακού
περιεχομένου
Ηλεκτρονικές
πλατφόρμες
Ανοιχτά Μαθήματα
MOOCs Fora συζήτησης
Τηλεδιάσκεψη
Δίκτυα
σχολείων

28. Ανοικτά εκπαιδευτικά ιδρύματα
 Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ως οργανισμοί που
μαθαίνουν και αναπτύσσουν τις στρατηγικές
και τις πολιτικές τους…
 Ανοικτοί εκπαιδευτικοί πόροι
 Ένταξη μεθόδων ηλεκτρονικής μάθησης
 Υιοθέτηση καινοτόμων εκαπιδευτικών πρακτικών
 Δικτύωση σχολείων και οργανισμών

29. Σημαντικές εθνικές δράσεις
 Ψηφιακό Σχολείο - Αποθετήριο Φωτόδεντρο
 ΙΤΥΕ «Διόφαντος»
 ΑνοικτάΨηφιακά Μαθήματα
 Gunet
 Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στιςΨΤ
 ΙΤΥΕ «Διόφαντος»

30. Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο για την Πρωτοβάθμια
και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
dschool.edu.gr
ebooks.edu.gr photodentro.edu.gr eme.edu.gr

31. Το Εθνικό Αποθετήριο Μαθησιακών
Αντικειμένων για την Πρωτοβάθμια και
Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

32. ΑνοικτάΨηφιακά Μαθήματα, GUnet
http://project.opencourses.gr
Υπάρχουν ~ 3750 ανοικτά ψηφιακά μαθήματα
διδασκόντων από Πανεπιστήμια καιΤΕΙ

33. Επαγγελματική ανάπτυξη
εκπαιδευτικών
 Από την ατομική (μοναχική) εργασία και
μάθηση στη συλλογική σκέψη και
συλλογική γνώση των εκπαιδευτικών της
πράξης
 Ανοιχτά Ηλεκτρονικά Μαθήματα (MOOCs)
 Για πολλά διαφορετικά αντικείμενα
 Σε συνεχή-συτηματική διάθεση
 Ηλεκτρονικές Κοινότητες Εκπαιδευτικών

34. Όνειρα και ‘δημιουργικές’
εμμονές!!
 Ανοικτές και δημιουργικές τάξεις
 Συμμετοχή – διαμοίραση περιεχομένου
 Επικοινωνία – αλληλεπίδραση – συνεργασία
 Επίλυση προβλημάτων
 Δημιουργικότητα-καινοτομία
 ΟιΤΠΕ πυλώνας του σύγχρονου σχολείου (για
μαθητές και εκπαιδευτικούς)
 Ενίσχυση της αυτονομίας και της ευελιξίας της
σχολικής μονάδας
 Ηλεκτρονικές κοινότητες εκπαιδευτικών της
πράξης (ανάπτυξη και υποστήριξη)

35. Η πρόταση
Υιοθέτηση της Ηλεκτρονικής
Μάθησης στην επαγγελματική
ανάπτυξη των εκπαιδευτικών
Ένταξη Ψηφιακών Τεχνολογιών
στα Προγράμματα Σπουδών
Ανοικτά Προγράμματα
Σπουδών

36. Επιμύθιο
“If we teach today’s students as we taught
yesterday’s, we rob them of tomorrow”
“Εάν διδάσκουμε τους σημερινούς μαθητές
όπως τους παλαιοτέρους, τούς κλέβουμε το
μέλλον”
John Dewey (1859 –1952 )

37. 18/2/2
019

38. Σας ευχαριστώ θερμά για
την προσοχή σας!