Τσικολάτας Α. (2011) Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Πάτρα

Τσικολάτας Α. (2011) Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Πάτρα
tsikolatas@gmail.com
- 1 -
Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου
Επιμορφούμενος:
Τσικολάτας Αλέξανδρος
tsikoman@hotmail.com
6972416398
Αθήνα 2011
Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Εργαστήριο Πολιτικώνκαι
Κοινωνικών Θεσμών
Τμήμα Κοινωνιολογίας
Μυτιλήνη
Επιμορφωτικό Πρόγραμμα
Ειδικής Συμβουλευτικής
Διαχείρισης Κρίσεων και
Ψυχομετρίας
Καθηγητής Ευστρ. Παπάνης

- 2 -
Περιεχόμενα
Περίληψη _________________________________________________________- 3 -
Abstract___________________________________________________________- 3 -
Εισαγωγή _________________________________________________________- 4 -
Αποσαφήνιση όρων _________________________________________________- 4 -
Η Εκπαιδευτική Αξιολόγηση __________________________________________- 5 -
Εξέλιξη της Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης_________________________________- 5 -
Η αξιολόγηση των μαθητών __________________________________________- 6 -
Τύποι Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης _____________________________________- 7 -
Τομείς αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου ___________________________- 9 -
Η Διαδικασία Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού ___________________________- 9 -
Αξιολογητές των Εκπαιδευτικών______________________________________- 13 -
Αξιολόγηση από το Σχολικό Σύμβουλο _______________________________________________ - 17 -
Η Αξιολόγηση από τον Ειδικό Αξιολογητή ____________________________________________ - 17 -
Η Αξιολόγηση από τον Διευθυντή της σχολικής μονάδας ______________________________ - 17 -
Ο ρόλος του Συνηγόρου του εκπαιδευτικού στη διαδικασία αξιολόγησης _______________ - 18 -
Προβλήματα στην Αξιολόγηση _______________________________________- 18 -
Το ισχύον ελληνικό θεσμικό πλαίσιο __________________________________- 19 -
Επιπτώσεις έλλειψης αξιολόγησης εκπαιδευτικού έργου__________________- 19 -
Βιβλιογραφία _____________________________________________________- 21 -
Παράρτημα_______________________________________________________- 21 -

- 3 -
Περίληψη
Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου προϋποθέτει τη χάραξη εκπαιδευτικής
πολιτικής και, ως εκ τούτου, για την εφαρμογή της απαιτείται τόσο η συναίνεση των
εμπλεκόμενων μερών όσο και η πολιτική βούληση. Η αξιολόγηση δεν μπορεί και δεν
πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να «ενοχοποιήσει» ή να «ελέγξει» τους εκπαιδευτικούς
αλλά για να υποστηρίξει όλες τις παραμέτρους του εκπαιδευτικού συστήματος. Για
τον λόγο αυτό, δεν μπορεί παρά να αποτελεί μια βαθύτατα συμμετοχική διαδικασία,
στην οποία εμπλέκονται όλοι όσοι μετέχουν στο εκπαιδευτικό έργο. Η αξιολόγηση
περιλαμβάνει όλες τις παραμέτρους του εκπαιδευτικού συστήματος και σαφώς δεν
πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στον εκπαιδευτικό ή τον μαθητή. Ως
ανατροφοδοτικός υποστηρικτικός μηχανισμός συνυφαίνεται με την ίδια την ποιότητα
της εκπαίδευσης και στοχεύει στη διαρκή βελτίωση και αναβάθμισή της.
Abstract
The evaluation of educational work involves the development of educational
policy and, therefore, to implement the required consent of both parties involved and
the political will. The assessment cannot and should not be used to "incriminate"or
"control" teachers, but to support all aspects of the educational system. For this
reason, can only be a deeply participatory process involving all those involved in
educational work. The evaluation includes all aspects of the educational system and
clearly should not be limited to the teacher or student. As feedback supportive
mechanism pertaining to the same quality of education and aims at continuously
improving and upgrading.

- 4 -
Εισαγωγή
Η μορφή και το περιεχόμενό της αξιολόγησης στο χώρο της εκπαίδευσης,
απασχολεί διεθνώς πλήθος ερευνητών. Συνδέεται άμεσα με την μάθηση των
μαθητών, με τη βελτίωση των διδακτικών δεξιοτήτων του εκπαδιευτικού και με την
ποιότητα στη διδασκαλία. Αν το εξετάσουμε από την κοινωνική πλευρά, η
αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου καθορίζει με συγκεκριμένο τρόπο ένα πλαίσιο
μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η παιδαγωγική εμπειρία τόσο των εκπαιδευτικών όσο
και των μαθητών και επιτυγχάνεται η διαμόρφωση προσωπικοτήτων και η
κοινωνικοποίηση, με μετάδοση συγκεκριμένων γνώσεων και ηθικών αξιών.
Ο εκπαιδευτικός κρίνεται και αξιολογείται με βάση τις γνώσεις, την ηθική του
και την κοινωνική του τοποθέτηση, που θεμελιώνεται σε μια συλλογική βάση, η
οποία διέπεται από μια αρχή τάξης πραγμάτων. Αυτές οι αρχές μεταδίδονται κατά τη
διάρκεια του μαθήματος στους μαθητές, από τη μορφή των αναλυτικών
προγραμμάτων. Αξιολόγηση φυσικά γίνεται και μέσα από τις διαδικασίες πρόσληψης
τους, το διοικητικό έλεγχο που υφίστανται, την αποτίμηση της διδακτικής τους
επάρκειας, της διαδικασίες εξέλιξής τους, τις δυνατότητες προαγωγής ή επιλογής σε
ανώτερες θέσεις. Συνήθως στο δημόσιο λόγο, ο εκπαιδευτικός γίνεται αντικείμενο
ελέγχου, πειθαρχικής αντιμετώπισης, μετατόπισης, παύσης και πρόσφατα όλο και
περισσότερο, επανεκπαίδευσης.
Αποσαφήνισηόρων
Ετυμολογικά, η λέξη αξιολογώ προέρχεται από το άξιος και το λέγω, όπου
άξιος σημαίνει αυτός που είναι σημαντικός, κατάλληλος, ικανός να κάνει κάτι, ενώ
λέγω σημαίνει ερευνώ (Αφοι Παγουλάτοι, 1985). Οι χρησιμοποιούμενοι στη διεθνή
βιβλιογραφία όροι είναι «evaluating», «measuring», «examining», «testing»,
«marking», «grading», και «scoring». Η αξιολόγηση είναι μια αυτόματη λειτουργία
των συνειδητών ανθρώπων, αυτών που επιχειρούν ένα έργο το οποίο πρώτοι αυτοί
κρίνουν και στη συνέχεια επιθυμούν να βελτιώσουν μέσα από επισημάνσεις και
κριτήρια των ίδιων αλλά και των άλλων.
Η αξιολόγηση που έχει ως αντικείμενο ένα ή περισσότερα στοιχεία της
εκπαίδευσης καλείται εκπαιδευτική αξιολόγηση. (Worthen & Sanders, 1973). Η

- 5 -
αξιολόγηση δεν έχει πάντα το νόημα της απόρριψης και της ποινής του αποκλεισμού.
Αποβλέπει στην παροχή πληροφοριακών κρίσεων για τη βελτίωση μιας
πραγματικότητας.
Η ΕκπαιδευτικήΑξιολόγηση
Αποτελεί, μαζί με το Πρόγραμμα Σπουδών και την Παιδαγωγική, το τριαδικό
εκπαιδευτικό «σύστημα μηνυμάτων», η «ενορχήστρωση» των οποίων καθορίζει την
ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία (Bernstein, 1990). Η σημασία του όρου συγχέεται
συχνά με τη σημασία άλλων συναφών όρων, όπως μέτρηση, βαθμολογία, εξέταση,
εκτίμηση. Η εκπαιδευτική αξιολόγηση στηρίζεται στη σχέση της έκβασης μιας
εκπαιδευτικής προσπάθειας με τους παιδαγωγικούς σκοπούς. Με την εκπαιδευτική
αξιολόγηση επιδιώκεται κατά την άποψη πολλών η διαπίστωση της υλοποίησης των
σκοπών που είχαν τεθεί (Παιδαγωγικό Ινσιτούτο).
Η εκπαιδευτική αξιολόγηση πρέπει να συμβάλλει στη διεύρυνση της γνώσης
για το επιτελούμενο σε κάθε σχολική μονάδα εκπαιδευτικό έργο. Επίσης να προωθεί
διαδικασίες ανάπτυξης των σχολείων και να ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες σε τοπικό,
περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Να υποστηρίζει τη λήψη ορθολογικών αποφάσεων
και να λειτουργεί ως μοχλός βελτίωσης ή αλλαγής των εκπαιδευτικών πρακτικών και
γενικότερα του εκπαιδευτικού συστήματος.
Εξέλιξη της Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης
Η εκπαιδευτική αξιολόγηση δε σταματά στην αποτίμηση της ατομικής
επίδοσης ή και των δυνατοτήτων των μαθητών, αλλά και στον έλεγχο ή την
αποτίμηση της ποιότητας των εκπαιδευτικών διαδικασιών και του έργου των επί
μέρους εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κυρίως των διδασκόντων.
Αυτό επιτυγχανόταν με λιγότερο ή περισσότερο δημόσιες εξετάσεις ή
επιδείξεις των μαθητών, ανοικτές στα μέλη της κοινότητας και των εφορευτικών
επιτροπών, στα οποία ο δάσκαλος έμελλε έτσι να αποδείξει την αξία του. Επίσης, με
καθημερινή ή περιοδική παρουσία εφόρων μέσα στα σχολεία, που κατέγραφαν τις

- 6 -
παρατηρήσεις τους και τις έστελναν στο Υπουργείο. Ακόμα, με επιθεωρήσεις από
έκτακτους ή μόνιμους επιθεωρητές, με εκθέσεις από εποπτικά συμβούλια, ανώτερους
επόπτες, που εξέταζαν από τις λεπτομέρειες της επίπλωσης και του υλικού έως το
ήθος και τη σωματική κατάσταση των δασκάλων αποτελούσαν έως πρόσφατα τις
διαδικασίες ενός ποικιλόμορφου μηχανισμού ελέγχου και αποτίμησης της ποιότητας
του σχολικού ιδρύματος και των δασκάλων, ή μάλλον του βαθμού στον οποίο το
σχολείο και οι δάσκαλοι υπάκουαν στις προδιαγραφές. Οι διαδικασίες αυτές
συνδέονταν άμεσα με διαδικασίες διόρθωσης, ρύθμισης ή επιβολής πειθαρχικών
κυρώσεων, όπως επίπληξη, πρόστιμα, παύση, μετάθεση ή περικοπή μισθού των
δασκάλων ή ακόμη και απόλυση ή διαγραφή πιστώσεων.
Τον τελευταίο καιρό έχουν γίνει προσπάθειες να εισαχθεί μηχανισμός
αξιολόγησης στα πλαίσια του σχολείου. Υπάρχουν συζητήσεις για εισαγωγή στην
Ελλάδα συστήματος αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου των ίδιων των
καθηγητών, των σχολικών μονάδων και των μαθητών. Πρόσφατα μάλιστα, με το
άρθρο του Νόμου 2525/97 περί Ενιαίου Λυκείου προβλέφθηκε η θεσμοθέτηση μιας
σειράς διαδικασιών και οργάνων αξιολόγησης των σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας
και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Με την προσπάθεια αυτή θα μπορέσει να γίνει
εκτίμηση «της επάρκειας των εκπαιδευτικών», «της απόδοσης των σχολικών
μονάδων» και γενικότερα «της αποτελεσματικότητας του συστήματος».
Η αξιολόγησητων μαθητών
Η μάθηση των μαθητών σχετίζεται με την αξιολόγση του δασκάλου και η
ποιότητα στη διδασκαλία επηρεάζει το βαθμό μάθησής τους. Επομένως το επίπεδο
μάθησης των μαθητών είναι ένας δείκτης της ποιοτικής διδασκαλίας και η μέτρηση
της αποτελεί έναν κρίσιμο παραάγοντα στη διαδικασία της αξιολόγησης. Η
αξιολόγηση των μαθητών αποτελεί σημαντικό μηχανισμό για τον έλεγχο της
ατομικής επίδοσης των μαθητών. Αποτέλεσμα αυτού είναι η ιεραρχική τοποθέτηση
των μαθητών μεταξύ τους ή με κριτήρια με βάση νόρμες που θέτει το αναλυτικό
πρόγραμμα, καθώς επίσης κατανομής των ατόμων σε εξειδικευμένους λόγους και
ταυτότητες και ρύθμιση της συγκρότησης υποκειμενικότητας. Επίσης, η παράλληλη

- 7 -
αξιολόγηση των μαθητών θεωρείται ότι είναι και ένας λιγότερο ή περισσότερο
ορατός μηχανισμός ελέγχου και ανατροφοδότησης και κατ΄ επέκταση επικύρωσης
και νομιμοποίησης ή διαμόρφωσης και τροποποίησης του πραγματοποιούμενου
αναλυτικού προγράμματος. Η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται υπό τη μορφή τεστ ή
υπό μορφή εξεταστικών τελετουργιών, προφορικών ή γραπτών εξετάσεων,
ενδοσχολικών ή δημόσιων. Ο συγκεκριμένος τρόπος αξιολόγησης έχει σημαντική
επίπτωση στη διαμόρφωση παιδαγωγικών ταυτοτήτων, εφόσον επιδρά στην εμπειρία
στα συναισθήματα και την σκέψη αλλά και τη σταδιοδρομία των μαθητών. Αποτελεί
επίσης τρόπο αναπαραγωγής και διαμόρφωσης των παιδαγωγικών πρακτικών.
Τύποι Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης
Διακρίνουμε δύο γενικούς τύπους αξιολόγησης της εκπαίδευσης, ως προς τη
θέση του φορέα που εκτελεί την αξιολόγηση σε σχέση με τη σχολική μονάδα: την
εξωτερική αξιολόγηση και την εσωτερική αξιολόγηση.
Η εξωτερική αξιολόγηση πραγματοποιείται από φορείς που τοποθετούνται
εκτός σχολείου και ανήκουν στις ανώτερες βαθμίδες της διοίκησης. Τα αποτελέσματά
της συνδέονται συχνά με άμεσες εξωτερικές συνέπειες για τους εκπαιδευτικούς ή και
τα σχολεία (π.χ. προαγωγή, χρηματοδότηση). Η πλέον συνηθισμένη μορφή
εξωτερικής αξιολόγησης είναι η επιθεώρηση, η οποία εμφανίζεται στις αρχές του
19ου αιώνα και λειτουργεί με πολλές παραλλαγές. Κύριος στόχος της είναι ο έλεγχος
της εφαρμογής της εκπαιδευτικής νομοθεσίας, εστιασμένος στην ποιότητα της
διδασκαλίας και τα μαθησιακά αποτελέσματα. Πλεονεκτήματά της είναι ότι
διευκολύνει τη διαμόρφωση βελτιωτικών προτάσεων ευρύτερης εμβέλειας μέσα από
τη συγκρισιμότητα των κρίσεων που παρέχει, δρα ως κίνητρο για τη διασφάλιση της
ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου. Παρέχει κριτήρια για την τήρηση της
εκπαιδευτικής νομοθεσίας και εμμέσως μια εξωτερική νομιμοποίηση για την
υπηρεσιακή εξέλιξη των εκπαιδευτικών. Πραγματοποιείται σε συγκεκριμένο και
περιορισμένο χρόνο και δεν προσθέτει απασχόληση στον εκπαιδευτικό.
Εξασφαλίζεται, σε κάποιο βαθμό, η δυνατότητα σύγκρισης Σχολικών Μονάδων και

- 8 -
εκπαιδευτικών. Εντοπίζονται ευκολότερα θετικές όψεις και αδυναμίες Σχολικών
Μονάδων και εκπαιδευτικών.
Ορισμένες βασικές αδυναμίες της είναι ότι προάγει το φόβο και όχι τη
συνειδητοποίηση και την αυτογνωσία των εκπαιδευτικών. Συχνά οι κρίσεις είναι
αστήρικτες και υποκειμενικές. Προάγει τον ατομισμό και όχι το συλλογικό πνεύμα
της Σχολικής Μονάδας. Συχνά διαμορφώνεται μια τυπική, ψευδής και άδικη εικόνα
για σχολεία και εκπαιδευτικούς. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, για τον περιορισμό
της υποκειμενικότητας των κρίσεων, παρουσιάζονται τάσεις διαμόρφωσης ρητών
κριτηρίων και διαδικασιών.
Η εσωτερική αξιολόγηση πραγματοποιείται από τους ίδιους τους παράγοντες
της σχολικής μονάδας και έχει και αυτή ποικίλες μορφές: Ιεραρχική εσωτερική
αξιολόγηση: οι ανώτεροι στη διοικητική-εκπαιδευτική ιεραρχία του σχολείου κρίνουν
τους κατωτέρους. Συλλογική εσωτερική αξιολόγηση ή αυτοαξιολόγηση: στηρίζεται
σε διαδικασίες που οργανώνονται και παρακολουθούνται από τους ίδιους τους
παράγοντες της σχολικής μονάδας.
Βασικά πλεονεκτήματα της εσωτερικής αξιολόγησης είναι ότι ενεργοποιεί
όλους τους παράγοντες της εκπαιδευτικής κοινότητας. Ενισχύει τις σχέσεις
εμπιστοσύνης και αμοιβαιότητας μεταξύ των παραγόντων της εκπαιδευτικής
κοινότητας. Οι εκπαιδευτικοί συνειδητοποιούν με συγκεκριμένο τρόπο τις ιδιαίτερες
συνθήκες λειτουργίας του σχολείου. Δημιουργεί προϋποθέσεις για πρωτοβουλίες και
ανάληψη καινοτόμων δράσεων. Καλλιεργεί τη συνευθύνη και την αυτοδέσμευση.
Αναδεικνύει και διαχέει θετικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εντοπίζει αδυναμίες
και δημιουργεί συνθήκες για βελτίωση. Δείχνει στην εκπαιδευτική ιεραρχία, με
συγκεκριμένο τρόπο, τα πεδία των παρεμβάσεων. Μπορεί, γενικά, να συμβάλει στη
βελτίωση των εκπαιδευτικών πρακτικών και στην αλλαγή της κουλτούρας του
σχολείου.
Βασικές της αδυναμίες είναι ο κίνδυνος μιας καθαρά γραφειοκρατικής
αντιμετώπισης της όλης διαδικασίας. Η πιθανότητα δημιουργίας εσωτερικών
συγκρούσεων. Η έμφαση σε ανώδυνα ζητήματα. Η δημιουργία τάσεων εσωστρέφειας
στις Σχολικές Μονάδες κτλ.

- 9 -
Τομείς αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου
Είναι φυσικό ότι, αν προσπαθούσε κανείς να αξιολογήσει συνολικά το
εκπαιδευτικό έργο του εκπαιδευτικού, ίσως θα κατέληγε στην άποψη ότι η
αξιολόγηση δεν είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί. Για το λόγο αυτό θεωρείται ότι η
αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου θα πρέπει να επικεντρώνεται στους ακόλουθους
τομείς των δραστηριοτήτων του: στο διοικητικό, στον παιδαγωγικό, στο διδακτικό.
Και οι τρεις αυτοί τομείς ίσως δεν μπορούν να αξιολογηθούν στο σύνολό
τους, αλλά θα πρέπει να γίνεται αξιολόγηση περιπτώσεων. Δηλαδή, όσον αφορά
αυτούς τους τομείς είναι πρακτικά αδύνατο από οποιονδήποτε αξιολογητή ή από
οποιαδήποτε επιτροπή αξιολόγησης να αξιολογεί το εκπαιδευτικό έργο του
εκπαιδευτικού σε μόνιμη βάση. Αν επιδιωκόταν κάτι τέτοιο, θα σήμαινε ότι η
συντεταγμένη πολιτεία έχει μηδενική εμπιστοσύνη στις ικανότητες των
εκπαιδευτικών της. Για το λόγο αυτό μία τέτοια προοπτική διαρκούς αξιολόγησης
είναι πρακτικά ανεφάρμοστη και άτοπη.
Η αξιολόγηση, λοιπόν, χρειάζεται να κινηθεί αποκλειστικά στην κατεύθυνση
βελτίωσης των παιδαγωγικών και εκπαιδευτικών ικανοτήτων του εκπαιδευτικού, έτσι
ώστε ο εκπαιδευτικός να γίνει πιο αποτελεσματικός, προς όφελος των μαθητών του
και της εκπαίδευσης γενικότερα, βελτιώνοντας τον εαυτό του, τις εκπαιδευτικές
διαδικασίες και την παιδαγωγική επικοινωνία με τους μαθητές του. Στόχος της
αξιολόγησης πρέπει να είναι όσον αφορά τον εκπαιδευτικό μία ευκαιρία βελτίωσής
του.
Η Διαδικασία Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού
Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών είναι απαραίτητο να αποτελείται από δύο
μέρη: την αυτοαξιολόγηση1 και την αξιολόγηση.
Η αυτοαξιολόγηση έχει ορισμένα βασικά πλεονεκτήματα, όπως: Ενεργοποιεί
όλους τους παράγοντες της εκπαιδευτικής κοινότητας. Ενισχύει τις θέσεις
εμπιστοσύνης και αμοιβαιότητας μεταξύ των παραγόντων της εκπαιδευτικής
1 Βλέπε Παράρτημα: Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Εκπαιδευτικού

- 10 -
κοινότητας Οι εκπαιδευτικοί συνειδητοποιούν τις ιδιαίτερες συνθήκες λειτουργίας
του σχολείου. Δημιουργεί προυποθέσεις για τπρωτοβουλίες και ανάληψη κινοτόμων
δράσεων. Καλλιεργεί τη συνευθύνη και την αυτοδέσμευση. Αναδεικνύει και διαχέει
θετικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εντοπίζει αδυναμίες και δημιουργεί συνθήκες
για βελτίωση. Δείχνει στην εκπαιδευτική ιεραρχία, με συγκεκριμένο τρόπο, τα πεδία
των παραεμβάσεων. Μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των εκπαιδευτικών
πρακτικών και στην αλλαγή της κουλτούρας του σχολείου.
Έχει όμως και κάποιες αδυναμίες όπως ο κίνδυνος μιας καθαρά
γραφειοκρατικής αντιμετώπισης της όλης διαδικασίεας. Η πιθανότητα δημιουργίας
εσωτερικών συγκρούσεων. Η έμφαση σε ανώδυνα ζητήματα. Η δημιουργία τάσεων
εσωστρέφειας στις σχολικές μονάδες.
Ωστόσο, ένα μέρος της αξιολόγησης χρειάζεται να πραγματοποιείται στην
τάξη στο πλαίσιο μιας διδακτικής διαδικασίας διάρκειας 45 λεπτών. Ένα άλλο μέρος
της αξιολόγησης αφορά την παρουσία του εκπαιδευτικού στη σχολική μονάδα και
τον κοινωνικό περίγυρο, κατά κύριο λόγο το Διευθυντή της σχολικής μονάδας, αλλά
και το Σχολικό Σύμβουλο.
Η διαδικασία αυτή πρέπει να γίνεται αναλογικά σε όλα τα μαθήματα της Α΄/
βάθμιας και Β΄/βάθμιας εκπαίδευσης. Ο αριθμός αυτού του είδους των αξιολογήσεων
καθορίζεται ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας του εκπαιδευτικού.
Ακολουθεί το Δελτίο Αυτοαξιολόγησης και Αξιολόγησης των Εκπαιδευτικών
Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης. Στην πρώτη κατηγορία ερωτήσεων ο
αξιολογητής έχει δύο δυνατότητες, το «Ναι» και το «Όχι». Στην περίπτωση αυτή η
αντιστοιχία σε μονάδες έχει ως εξής: Ναι = 5 μονάδες, Όχι = 0 μονάδες. Στη δεύτερη
κατηγορία ερωτήσεων, δηλαδή τη διαβαθμισμένη αξιολόγηση, ο αξιολογητής
συναντά την εξής κλίμακα αξιολόγησης: Άριστα = 5 μονάδες, Πάρα Πολύ = 4
μονάδες, Πολύ= 3 μονάδες, Αρκετά= 2 μονάδες, Λίγο = 1 μονάδα, Καθόλου = 0
μονάδες.

- 11 -

- 12 -

- 13 -
Αξιολογητές των Εκπαιδευτικών
ΣχολικήΜονάδα
Αυτοαξιολό-
γηση
Αξιολόγηση
Ωφελού
-μενοι
Διοικητικά
θέματα
Παιδαγωγικά
θέματα
Διδακτική
Οι εκπαιδ/κοί
θα αξιολογούν
τον εαυτό τους
σε διοικητικά
και παιδαγωγι-
κά θέματα και
στην ειδική
διδακτική του
αξιολογούμενου
γνωστικού αντι-
κειμένου με το
Δελτίο Αυτό-
αξιολόγησης &
Αξιολόγησης
Διευθυντής
Σχολικής
Μονάδας με
πιστοποιημένη
διοικητική
επάρκεια και
ετοιμότητα και
σύμφωνα με το
Δελτίο
Αξιολόγησης 1
Σχολικός
Σύμβουλος με
συμβουλευτική
ετοιμότητα με
το Δελτίο
Ειδικός
Αξιολογητής με
διδακτική
ετοιμότητα σε
συγκεκριμένο
γνωστικό
αντικείμενο με
το Δελτίο
Μαθητές
Κατηγορίες αυτοαξιολόγησης και αξιολόγησης εκπαιδευτικού
Δελτίο 1
1. Σχέση του εκπαιδευτικού με το σχολείο (13 ερωτήματα)
2. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη συνέλευση του διδακτικού προσωπικού της
σχολικής μονάδας (5 ερωτήματα)
3. Σχέση του εκπαιδευτικού με τους μαθητές (14 ερωτήματα)
4. Σχέση του εκπαιδευτικού με τους συναδέλφους της σχολικής μονάδας (4
ερωτήματα)
5. Επιμόρφωση του εκπαιδευτικού (4 ερωτήματα)
6. Σχέση του εκπαιδευτικού με τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών (10
ερωτήματα)
Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευτικών αναφορικά με τη λειτουργία και τη δράση τους στα
πλαίσια της Σχολικής Μονάδας σε % (Δελτίο 1)

- 14 -
Δελτίο 2
7. Γενικά Στοιχεία Αξιολόγησης του εκπαιδευτικού (5 ερωτήματα)
8. Διδακτική ικανότητα του εκπαιδευτικού (9 ερωτήματα)
9. Τεχνικές διδασκαλίας που χρησιμοποιεί ο εκπαιδευτικός για τη διδακτική
διαδικασία (16 ερωτήματα)
10. Οργάνωση και Διοίκηση τάξης από τον εκπαιδευτικό (8 ερωτήματα)
11. Μαθησιακό Κλίμα – Επικοινωνία του εκπαιδευτικού με τους μαθητές (4
ερωτήματα)
12. Συμπεριφορά του εκπαιδευτικού προς τους μαθητές στην τάξη (8 ερωτήματα)

- 15 -
Δελτίο 3
13. Προετοιμασία διδακτικής ενότητας από τον εκπαιδευτικό στο αξιολογούμενο
γνωστικό αντικείμενο (8 ερωτήματα)
14. Πορεία διδασκαλίας και παρουσίαση της ύλης του αξιολογούμενου γνωστικού
αντικειμένου από τον εκπαιδευτικό (12 ερωτήματα)
15. Μεθοδολογία διδασκαλίας του αξιολογούμενου γνωστικού αντικειμένου (24
ερωτήματα)
16. Κατάρτιση – επιμόρφωση του εκπαιδευτικού στο αξιολογούμενο γνωστικό
αντικείμενο (6 ερωτήματα)

- 16 -

- 17 -
Αξιολόγηση από το Σχολικό Σύμβουλο
Ο ρόλος του Σχολικού Συμβούλου στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού είναι
κυρίως να σκιαγραφήσει την παιδαγωγική πλευρά του εκπαιδευτικού κατά τη
διαδικασία αξιολόγησης.
Για να μπορεί όμως ο Σχολικός Σύμβουλος να ανταποκριθεί σε αυτό το έργο,
θα πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις απόκτησης της συμβουλευτικής
επάρκειας καιετοιμότητας και να έχει επιλεγεί με βάση αυτά τα κριτήρια και να του
παρέχονται τα σχετικά έντυπα με τα βασικά κριτήρια αξιολόγησης.
Ο ρόλος του θα είναι να διαπιστώσει την ύπαρξη ή μη αυτών των κριτηρίων
και το βαθμό κατοχής τους από τον εκπαιδευτικό κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής
διαδικασίας.
Η Αξιολόγηση από τον Ειδικό Αξιολογητή
Ο ρόλος του Ειδικού Αξιολογητή στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού είναι
να σκιαγραφήσει τις διδακτικές ικανότητες του εκπαιδευτικού κατά τη διαδικασία
αξιολόγησης.
Για να μπορεί ο Ειδικός Αξιολογητής να ανταποκριθεί στο συγκεκριμένο
έργο, θα πρέπει να ανήκει στο διδακτικό προσωπικό των Κέντρων Ασκούμενων
Εκπαιδευτικών και συγκεκριμένα να έχει ειδίκευση στο μάθημα που αξιολογείται ο
εκπαιδευτικός (π.χ. ειδική διδακτική γλώσσας, ειδική διδακτική μαθηματικών, ειδική
διδακτική ιστορίας) και να του παρέχονται τα σχετικά έντυπα με τα βασικά κριτήρια
αξιολόγησης ως προς τη διδακτική του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου.
Ο ρόλος του Ειδικού Αξιολογητή θα είναι να διαπιστώσει αν ο εκπαιδευτικός
κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας εμφάνισε και σε ποιο βαθμό τις
αναμενόμενες διδακτικές πρακτικές.
Η Αξιολόγηση από τον Διευθυντή της σχολικής μονάδας

- 18 -
Ο ρόλος του Διευθυντή της σχολικής μονάδας στην αξιολόγηση του
εκπαιδευτικού είναι να σκιαγραφήσει τη λειτουργία του εκπαιδευτικού στο πλαίσιο
της σχολικής μονάδας.
Για να μπορεί ο Διευθυντής της σχολικής μονάδας να ανταποκριθεί στο
συγκεκριμένο έργο, θα πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις της διοικητικής επάρκειας
και διοικητικής ετοιμότητας και να του παρέχονται τα σχετικά έντυπα διοικητικής
αξιολόγησης του εκπαιδευτικού. Έργο του Διευθυντή της σχολικής μονάδας θα είναι
να συμπεριλάβει στο έντυπο μόνο το διοικητικό μέρος, δηλαδή το βαθμό
ανταπόκρισης του εκπαιδευτικού στα διοικητικά και άλλα καθήκοντά του στο
πλαίσιο της σχολικής μονάδας.
Ο ρόλος του Συνηγόρου του εκπαιδευτικού στη διαδικασία αξιολόγησης
Ο ρόλος του Συνηγόρου του εκπαιδευτικού στη διαδικασία αξιολόγησης είναι
να παρακολουθεί από την έναρξη μέχρι τη λήξη της τη διαδικασία αξιολόγησης και
να παρεμβαίνει σε σημεία που κρίνει ότι αδικείται ο αξιολογούμενος, διασφαλίζοντας
μετον τρόπο αυτό τη διαδικασία αξιολόγησης. Ο Συνήγορος του αξιολογούμενου
εκπαιδευτικού θα εκπροσωπεί τα συμφέροντα του κρινόμενου και για το λόγο αυτό
θα είναι έμπειρος εκπαιδευτικός και θα επιλέγεται από τον ίδιο.
Προβλήματα στην Αξιολόγηση
Οι θεωρητικοί της εκπαιδευτικής αξιολόγησης, αλλά και εκείνοι που την
εφαρμόζουν στην πράξη, αντιμετωπίζουν μια σειρά σοβαρών προβλημάτων
(φιλοσοφικής - θεωρητικής αλλά και μεθοδολογικής - εφαρμοστικής χροιάς), σε
πολλά από τα οποία δεν έχει καταστεί δυνατόν ακόμη να δοθεί οριστική λύση. Αυτά
αποτελούνται από τα Κριτήρια, την Ορθότητα υποθέσεων, τους Σκοποί και τα
Επιθυμητά αποτελέσματα, την Υποκειμενικότητα, την Ερμηνεία των αποτελεσμάτων,
την Πολιτική παρέμβαση και την Επίδραση ιδεολογίας.

- 19 -
Το ισχύον ελληνικό θεσμικό πλαίσιο
Με τον Νόμο 1566/85 για τον εκσυγχρονισμό της δομής και της λειτουργίας
της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ο όρος αξιολόγηση του
εκπαιδευτικού έργου καθιερώθηκε επίσημα από την Πολιτεία. Στο Σχέδιο Π.Δ.
140/1988 σημειώνεται ότι με τον όρο αυτό νοείται η συνεκτίμηση του συλλογικού
και συμμετοχικού έργου των εκπαιδευτικών σε συγκεκριμένους σχολικούς χώρους,
ενώ στο Π.Δ. 320/1993 ως αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου νοείται η εκτίμηση
της απόδοσης της παρεχόμενης εκπαίδευσης γενικά. Ο Νόμος 2525/1997 ορίζει ότι
ως αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας
Εκπαίδευσης νοείται η διαδικασία αποτίμησης της ποιότητας της παρεχόμενης
εκπαίδευσης και του βαθμού υλοποίησης των σκοπών και των στόχων της, όπως
αυτοί καθορίζονται από την ισχύουσα νομοθεσία. Στον Νόμο 2986/2002, που αφορά
στην Οργάνωση των περιφερειακών υπηρεσιών της Πρωτοβάθμιας και
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου και των
εκπαιδευτικών, στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και σε άλλες διατάξεις, το
εκπαιδευτικό έργο συνδέεται με τη σχολική μονάδα, ενώ η αξιολόγηση του
εκπαιδευτικού αναφέρεται ως ξεχωριστή διαδικασία. Ειδικότερα, στον συγκεκριμένο
νόμο η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου επισημαίνεται ότι συμβάλλει στον
εκδημοκρατισμό και την ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης -και της κοινωνίας-,
δεδομένου ότι η ισόρροπη ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή και η
πρόσβαση στη γνώση αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την άμβλυνση των
κοινωνικών ανισοτήτων. Τέλος, σύμφωνα με τον Νόμο 2986/2002, ορίζονται ως
φορείς αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας
(Κ.Ε.Ε.) και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Π.Ι.).
Επιπτώσεις έλλειψης αξιολόγησης εκπαιδευτικού έργου
Παρά τις κατά καιρούς νομοθετικές ρυθμίσεις, το ζήτημα της αξιολόγησης
του εκπαιδευτικού έργου παραμένει μετέωρο και, εν πολλοίς, άλυτο. Στη χώρα μας, η
εμπειρία του επιθεωρητισμού (τεχνοκρατικό μοντέλο εξωτερικής αξιολόγησης), η
οποία κυριάρχησε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80, λειτούργησε ως τροχοπέδη
στην προώθηση και εφαρμογή σύγχρονων μορφών αξιολόγησης, αφού συνέβαλε στο

- 20 -
να ταυτιστεί η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου με την αξιολόγηση του
εκπαιδευτικού. Ειδικότερα, η έλλειψη αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου στα
ελληνικά εκπαιδευτικά πράγματα έχει αρνητικές επιπτώσεις:
• στην παρακολούθηση των εκπαιδευτικών αλλαγών που συντελούνται στην Ευρώπη
και τον κόσμο,
• στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στη σύγκλιση των εκπαιδευτικών
πολιτικών στις χώρες της Ε.Ε.,
• στην υποχρέωση λογοδοσίας προς το κοινωνικό σύνολο για τη σωστή αξιοποίηση
των οικονομικών πόρων που διατίθενται για την εκπαίδευση,
• στην τεκμηρίωση της διαπίστωσης των γενικότερων αδυναμιών του εκπαιδευτικού
συστήματος,
• στην προσπάθεια βελτίωσης και ποιοτικής αναβάθμισης όλων των συντελεστών της
εκπαιδευτικής διαδικασίας και στην άμεση παρέμβαση με σκοπό την επίλυση των
προβλημάτων,
• στην ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής έρευνας και του συστήματος γενικότερα,
με συνέπεια την αναποτελεσματική διάθεση και την ανεπαρκή αξιοποίηση των πόρων
(ανθρώπινων και υλικών) που διατίθενται για την εκπαίδευση,
• στην προσπάθεια περιορισμού της γραφειοκρατίας στο ισχύον ανελαστικό και
συγκεντρωτικό εκπαιδευτικό σύστημα,
• στην ενίσχυση της εκπαιδευτικής αυτονομίας είτε σε μακροεπίπεδο
(εθνικό/περιφερειακό) είτε σε μικροεπίπεδο (τοπικό/σχολική μονάδα),
• στην προσπάθεια άμβλυνσης των ανισοτήτων ανάμεσα στις σχολικές μονάδες,
• στην επίτευξη αμφίδρομης επικοινωνίας ανάμεσα στο σχολείο και την κοινωνία,
• στην εκτίμηση των επιμορφωτικών αναγκών των εκπαιδευτικών με στόχο τη
βελτίωση της εκπαιδευτικής πρακτικής ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις,
• στην επιστημονική, επαγγελματική και προσωπική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών,
• στην ενίσχυση του ενδιαφέροντος των εκπαιδευτικών, οι οποίοι δεν ενθαρρύνονται
να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων που αφορούν σε καινοτομίες στην
εκπαίδευση,
• στην ανάδειξη των στελεχών της εκπαίδευσης με αξιοκρατικό τρόπο, αφού,
σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, η επιλογή τους στηρίζεται σε τυπικά κυρίως
προσόντα και όχι στην αποτελεσματικότητα του έργου τους,

- 21 -
• στη διαμόρφωση του σωστού παιδαγωγικού κλίματος ανάμεσα στους
εκπαιδευτικούς και τα στελέχη της εκπαίδευσης.
Βιβλιογραφία
Γεωργογιάννης Π. (2009), Αξιολόγηση και Διοίκηση της εκπαίδευσης και
διαπολιτισμική πραγματικότητα, Πάτρα
Δούκας, Χ. (1997), Εκπαιδευτική Πολιτική και Εξουσία: Η Περίπτωση της
Αξιολόγησης των Εκπαιδευτικών (1982-1994). Αθήνα: Γρηγόρης.
Κωνσταντίνου, Χ. (2002) Πλαίσιο Αξιολόγησης Εκπαιδευτικών και Στελεχών
Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Τμήμα
Αξιολόγησης.
Λάμνιας, K. (1997), Η Αξιολόγηση του Μαθητή: Διαφοροποιημένες Σημασιοδοτήσεις
της Έννοιας, Παιδαγωγική επιθεώρηση, τ. 26, σσ. 7-36.
Λάμνιας, Κ. (2004), Πλαίσιο Αξιολόγησης Εκπαιδευτικών και Στελεχών
Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Τμήμα
Αξιολόγησης.
Ματθαίου (2000), Οδηγός Αποτίμησης και Σχεδιασμού του Εκπαιδευτικού Έργου στη
Σχολική Μονάδα για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση,
Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Τμήμα Αξιολόγησης (τρεις τόμοι).
Σολομών, Ι. (1999), Εσωτερική Αξιολόγηση & Προγραμματισμός του Εκπαιδευτικού
Έργου στη Σχολική Μονάδα: Ένα Πλαίσιο Εργασίας και Υποστήριξης. Παιδαγωγικό
Ινστιτούτο, Τμήμα Αξιολόγησης.
Παράρτημα

- 22 -
Α. Προφίλ μαθητή
(Δημογραφικά στοιχεία, Εκπαίδευση)
Α1 Προσωπικά στοιχεία
1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα
2. Κατοικώ σε: χωριό πόλη
3. Κατάσταση γονέων: παντρεμένοι χωρισμένοι ορφανός
Α2 Επιπλέον προσόντα
4. Ξένες γλώσσες: ΝΑΙ ΟΧΙ
5. Εξωσχολικές δραστηριότητες: ΝΑΙ ΟΧΙ
Β. Προετοιμασία - σχεδίαση μαθήματος
6. Έγινε σαφής διατύπωση των
υποχρεώσεών σας για τη συμμετοχή
σας στο μαθημα
Πάρα Πολύ Πολύ Αρκετά Ελάχιστα Καθόλου
7. Αποσαφηνίστηκαν οι σκοποί και
στόχοι του μαθήματος
8. Τα προαναφερόμενα σας βοήθησαν
ώστε να συμμετάσχετε επιτυχώς
στις παραδόσεις των μαθημάτων
9. Η ηλεκτρονική επικοινωνία με τον
καθηγητή σας βοήθησε
10. Υπήρχε δομική αλληλουχία στην
παρουσίαση – διδασκαλία των
γνωστικών αντικειμένων του
μαθήματος
Γ. Περιεχόμενο μαθήματος
Το περιεχόμενο του μαθήματος ήταν σύμφωνο με:
11. τις εκπαιδευτικές σας ανάγκες Πάρα Πολύ Πολύ Αρκετά Ελάχιστα Καθόλου
12. τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και
χαρακτηριστικά σας
13. τις εμπειρίες σας Πάρα Πολύ Πολύ Αρκετά Ελάχιστα Καθόλου
14. το διαθέσιμο χρόνο σας Πάρα Πολύ Πολύ Αρκετά Ελάχιστα Καθόλου

- 23 -
15. το ρυθμό συμμετοχής σας στο
μάθημα
16. την εξοικείωσή σας με τις Νέες
Τεχνολογίες
Δ. Υλοποίηση μαθήματος
Κατά τη διαδικασία υλοποίησης του μαθήματος:
17. ενεργοποιήθηκε το ενδιαφέρον σας
με κατάλληλες εκπαιδευτικές
τεχνικές
18. έγινε κατάλληλος χειρισμός του
χρόνου
19. ο ρόλος του εκπαιδευτικού ήταν
υποστηρικτικός, διευκολυντικός
20. διαμορφώθηκε κατάλληλο
παιδαγωγικό κλίμα
21. αναπτύξατε διαπροσωπικές σχέσεις
επικοινωνίας με τον καθηγητή σας
22. αναπτύξατε σχέσεις συνεργασίας
και επικοινωνίας με τους
συμμαθητές σας
Ε. Εκπαιδευτικό υλικό μαθήματος
Το εκπαιδευτικό υλικό του μαθήματος:
23. ήταν κατάλληλο σε σχέση με τις
ανάγκες σας
24. ήταν αποτελεσματικό στη
διδασκαλία
25. ήταν επαρκές Πάρα Πολύ Πολύ Αρκετά Ελάχιστα Καθόλου
26. ήταν σαφές Πάρα Πολύ Πολύ Αρκετά Ελάχιστα Καθόλου
27. ήταν ποικίλο (έντυπο, ηλεκτρονικό,
πολυμεσικό)
28. προσέλκυε την προσοχή και το
ενδιαφέρον σας
29. ενσωματωνόταν ομαλά στη ροή και
στο περιεχόμενο του προγράμματος

- 24 -
ΣΤ. Αποτελεσματικότητα μαθήματος
Θεωρείτε πως μέσα από τη συμμετοχή σας στο μάθημα
30. επιτεύχθηκε η ενεργητική
συμμετοχή σας σε όλες τις φάσεις
υλοποίησής του
31. σας δόθηκε η δυνατότητα
ανάπτυξης πρωτοβουλιών κατά τη
διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας
ανάπτυξης πρωτοβουλιών κατά τη
διάρκεια εκπόνησης εργασιών
33. αποκτήσατε γνώσεις, δεξιότητες,
και στάσεις σε αντικείμενα σχετικά
με το περιεχόμενο του
προγράμματος
34. σας δόθηκε η δυνατότητα για
κριτικό αναστοχασμό σε σχέση με
προγενέστερη γνώση σας
35. σας δόθηκε η δυνατότητα για
αναθεώρηση των σκέψεών σας
εφαρμογής και αξιοποίησης των
αποκτηθέντων γνώσεων,
δεξιοτήτων και στάσεων στην
καθημερινότητά σας
37. Υποστηρίχθηκαν γνώσεις σας σε
άλλα μαθήματα
38. Ποιες προτάσεις έχετε να κάνετε για περαιτέρω βελτίωση του μαθήματος;
1. Να δίνεται περισσότερος χρόνος για τις εργασίες
2.
3.
4.

Τσικολάτας Α. (2011) Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Πάτρα

More Related Content

What's hot

Similar to Τσικολάτας Α. (2011) Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Πάτρα

More from Alexandros Tsikolatas

Recently uploaded

Τσικολάτας Α. (2011) Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Πάτρα