ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΑΙΡΕΣΙΣ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ - ΑΘΗΝΑΙ 1982

1. ~~PΘOΔO
....- ΙΑ
~
ΚΑ'Ι
ΑΙΡΕ·ΣΙΣ
"ΑQθQα καΙ σχόλια άναφεQόμενα εΙ~
την σύνχρονον atQeaLν το;; Ο Ι κ ο 'Ό­
μ ε ν ι σ μ ο;; καΙ την μενάλην ε'όθύ­
νην των κοινωνούντων άμέσω~ fι έμ...
μέσω~ μετ' αi?τη~. .
"Eκδoσι~ πεQιοδικο;;: Ο AΓIOPEITH~
ΑθΗΝΑΙ1982

3. .....
ΟΡΘΟΔΟ ....­ ΙΑ
ΚΑ'Ι
ΑΙΡΕΣΙΣ
"ΑρθQα καΙ σχόλια άναφεQόμενα etg
την σύνχρονον αίQεσιν το;; Ο ι κ ο ,,­
μ ε ν ι σ μ ο;; καΙ την μενάλην ε';Ο'6- <
νην των κοινωνούντων άμέσωg iΊ έμ-
μέσωg μετ' m,τηg. .
.'Έκδοσιg _πε@ιοδικο';: Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ:
ΑθΗΝΑΙ1982

5. 'OίJτε γάρ Ααν lχωμεν δ6γιματα μΑν δρθά, 8Ιou
δε άμελωμιεν, δφελος ήμίν loτaL ΤΙ· οί)τε !έάν (δΙον
Ifχοντες, των δρθών ;ΟΟγ.μάτων άμελωμεν,κερδ(i­
ναΙ τι χΡήσιιμον καΙ πρός σωτη ρΙαν f)'μετέραν δι.>-.
νησόμεθα. n Ροσήίκει Υάρ, ·εΙ GouλOιιμε'θα καΙ γε­
έννης ~εUΘΕρωeηναι καΙ ~ασιλε{ας ~'Γtιτυχείν" άμ­
φοτέρωθεν Koσμείoιθcxι, ,καΙ ~μάτων όρθότητι,
καΙ 6(00 έπιμeλJεΙςX.
"ΑΥ.' SΙωάwης Χρυσόστομος
(CQμιλ. ιγ 'ε1ς τήν Γένεοιν)

6. ·eί:. τού:. έπί ό!Jέιcιcoυ ι-ιαρτυΡΚ0'a ντα:.
.~~ιopεΙτα:. :JΙαΤέριι:.
τό παρόν fο"υιc~ι"ω:. ιί~ιεpoϋτaι.·

7. ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ
CQ 'A1tόστoλoς των έRινων <btoιστέλiλωι.v πρός ΦιλΙ1t­
11Π1οf:ouς την δμώVΙΙ1μιαν ~ιτtΊσroλήιv τιou κ:αΙ l1tιBuμωlv νά
Svl;σχόση ·αόror)ς ιε:ίς την KαtlάI XpU()t't1Oν ζωήν, f) δ1to{α
τόν .KαlUpόY έΙΚJείνoνέσήμαΙΙΛε 'κιαlθηιμιειριΝΌV μcφτόριov,
TΑVίι~ει έν έvθoυσιOJOtμφ .KIQίΙ 'Π'ύστιει πολλ;η: «CIΟτ.ι f);μ.ίν
έχaιρισθη τό &πi.ρ Χρισroo, οό μό.ov τό ·ειΙς σ.όrcbv 1tt­
σσεόειν, άλλα καΙ τό ό-ττέρ ·αόttoO πόισχιει:ν:.! Aύrό δε
«το δττθρ ΧριστΟΟ» έ'ρμηνε;ιJωy gινας ιμιεγιόιλα; άμολοΥη­
της ,καΙ Is.ρaιoτη'c; τΩιv (ειρών της 'Bκ:κLλ.ησίJας Π~ραrδό­
σeu:ιv, δ μέγας θε·ό!δωρος δ ΣiτΌuδί-:tης, γράφει: «ςγ'11έρ
Xιpuσroϋ γαρ καΙ δια Χ,ριστ6ν, &rr:έρ οδ τό τrqειιν 'I'tά..
σχα»! .
~,Οντως ~Iραίoς λόγος ~ξ ~ραJίων, :καΙ δσΙOJΚων χει­
λέων π:ροψερ6μJEJVος! ΤΟ -rnό1σχειν ίmιέρ Χριστοϋ, ·σημαί­
νει ίδια την πάισχoulOαν ύπειρ αίYroO ψυχην, Π'άlσχα! M.ή~
1tως τα ΊJδιαδέν εψαiλ.λε καΙ ~ναις άιλλος μuμητης -roϋά~
γίου θειdδ~ρou, δ παλυς Μελέτι:ος δ ~αιληlσιώτ/ς ,με.ρι­
κούς αΙΩVες άιργό11ερα;
«cγ'Π!ξρ Υάρ λόγον ~ηθώς έOTΙΙV f) ΘUμηιδ{ια
ην δ Xρuσn::Oς τΌίς δι' αίπbν παιvθάrvouoι τocx;ρέχε:ι·
IKΆV τις συγκρίνειεν αύτην προς την των 1tρoιm::r.rόρων,
'καΙ τqpό της 1t'<ΧΙρcxιeάισεως, ιεϋ.ΡΙι διτολη,ν -καΙ 1tiλιεΙω 1».
MOIΚiάριιαι δντως ΨU~αI(, ~UΘειρωθείσαι τ{1);v Ύ'1 WωιY
καΙ ιμ6AOV των oόΡΑV(ων rέπL1CoθoOOαι διηΜΘκως. ποο
~μIf!ΡOΙV οΙ ιμ:υμηταΙ των oόραvoφρΆvΩΝ ~κιε(νων ~,

8. οϊ σrroίoι lζων καΙ άνέ1WεOν δια τόν Χριοτόν καΙ την
'EXlKλη1σίαrv του; 'Ελάχιστοι καΙ σπΑVιώτατOΙ οΙ τοιοΟ­
τroι, .κCX!θάτtειρ όόισει:ς έν έρήμφ...
Τό ΤΡαΥιικώίΙερον ένπροικειιμένφ εΤναι, δτι ένφ οΙ
υίοΙ τοΟ φωτός, τα όποτι:θέμιενα «φωτόμΟΡφα τέκνα της
'ΕΚικλησίας» -τιαρoυσι:άlρuν την ~έρω θλι6ερά1v εΙ­
'κ6να, ~νrιθέτως οΙ υΙοΙ τou «ΙOJιωνος τoίrrou», οΙ άνθρω­
1t'OL δη:λJαδη 'JtoU -δεν ~xoυν ούιδειμίαν σ:χέ.σιν 'JrρOς την
'Εκ:κληισίcw καΙ τηιv ζωήν τoQι mευμκxroς, 1τ01ρouσιάζOν­
ται δλ01UΡόθυιμιοιι Kcn ζέoνttες διά να έΤCOJληιθεόση δ λό­
γος τοσ ,Κ:υρίou: «οΙ υΙοΙ τοο αΙώνος τοότou φρονυμώτε­
ροι ύτctρ τους υΙούς τou φωτός εΙς τ/ν yιειvεCw τηιv έαυ­
των ε-UΣιν» (ΛιΚ. 16, 8).
ΚαΙ όντως! 'Αναρίθμητοι τUγχάνouν οΙ έξ aόfr{}w
ΚΟ1θηιμιερινως «ά:πΣΘVΉOKOντες» ιεΙς διαφόρους έπuκιvδό­
νους άτcOCJt[l~άς, ΠΡOκιει:μέιvou να πρcxmxτιεόσoυv την έ­
δαφιJKηιν ό2Κtε!pα!ιότητα της 'ΠIpotσKαIΙΡOU 1t:arrpίδoς των, η
.το καΙ oυχv6rreρoν, VΆ έπι~oι.M.ευθoϋv την ~ξαρτησ(ΑV
έτέρας 'Π1CX't1ρίJδος! Αί ·μυστιικαΙ 61tηlpsaίICXL των διarφ6ρων
Κρατών άμιλοΟν -σαψέισι:ατα έν ~ρoκιe~μένφ. cH ΆVωιτέ­
ρω σύιΥιΚιρισις πpαKCXiλιεί, -π:ρέ1ttει νά προκαλΏ, το έιρόθη­
μα ε'Ις τάς 1tΌJρειcXς δλΩΙV τωιv ρασοφόρων, των όρθο­
δόξων ρασοφόρων τη-ς έ1tοχης .μιας.,
Διότι δεν εΤναι lμuκ.ρόν πράγιμα να θοοιάζη δ &λλος
την lμίαν καΙ -μΟ'V'01δuκη ν ζωήν του, -n::ρα1<JΕl
uμένου l!cX έ1fΙ­
τUχη την lδολοφοv(cxιv τ:οΟα' ~ι!' -rnoλιτυκoϋ <Xvτι1tάλou,
~ την ΠΟIJκ(λην 'K'OJτCXIOκ6πευσιJν της οuασιδή1tOτ€ χώίρας,
οί δέ (μοναχοΙ καΙ -κληlρυ~o~, οΙ τη-ς ,ΕΚ!κληισuα1ς σιτΡCXΤιω­
ται καΙ ά:ξιωιματι:κοι(, να ,μη ταλιμιoιOv vS
άνo[lξouv τό σrό­
-μα των ,ένανr(oν των συγχρόνων ίrrτ1ox)μευτων τC:ιv ιε­
ρών δογιμόπων -καΙ Παρcxιδόσεών της Ι
'λ/λα fJ ΤραΥl!κότης των ~ΜSΕ·ρών μας δέν σταιμoπ~
ε'νrαOιθα. Ο'ί άν<ι:Πέρω «υΙοΙ τΌΟ ψωιτ'δς» οόχΙ lμόνον 1OC(­
ραμέΛOUV όιδΡΟΜείς καΙ ~διάrφoΡOΙ ένώ1'cιoν της ικη,ρuτ­
ταμέ!VYJς:ΚOJκ.οδοξΙαςτων fJiμEpώv lμας, της παναιρέσεως
-6­

9. wO Ο Ι κ ο u ιμ ε ν ι α ιμ ο ϋ, ~ ζωηρεόouν καΙ i­
νερyoπoιOOνrταιμόνον δτΑV πρ6κιει-rcxι vΆ G.έγξouν συν­
:1 ofιέλφoυς των, tμoναχoό<; 1ωΙκληp1lΚοός, τroό ΙτόΛιμιη­
~ σαν να <mάσoυν. τό φράiyμα της σιΩΤCΗς καΙ νά διεικδι­
·κήσουν ναμ~μως τά δικαιώματα της όpθdδόξOO συνει­
δή.σιεως, ά'yΩΙVιζόιμενoι ίmE..ρ τω-ν tειρών καΙ όσΙων της 1[Ι­
σrεώς ιμας. Τά: yεγoιvότα της cI. Μσνης 'Eισφι)'μένou καΙ
αΙ 1tΟl1κtλαι κα:τα"ιnέισεις των -ΑΥιορειτων Ζηλωιτών d:­
~ ~~uφov tκιpραιotv των άνωτθριω, δια τόν
-ΑΎ ΙQρεΙΤlJκον τoιM.άχισroν χωρον.
ΕιΙς τΌσlπό, δυσmJιχως, έτcΙ1tEIδov 'ΚΙ'ΛΕίται καΙ 1') δρα­
στηριότης της d1κ~αιδη,μαΤKης θεολογίας Ι Ούτε Τχvoς πα,.
ρouσΙαις της εlΙς τον στί~ της ιKαtλης δμολογΙας· Φιιτι..
θέτως ιμιάλισrα wyχ{M)uv 1tIλiείσται αΙ τrειρι1tτώσεις της
1Ολήροος ouμτroρεόσιε.ώς της ιμε την O~KouμεYισt'υKήν &­
1tOO't'α!σ(αιν των ήμερων ,μας, τιλήν ,μιας - ΔuΌ 1tεIριπττώ­
σεων, 'καΙ ·σlJτώνέ'ν'τόc:; του στιεγιαrνoϋ χώρου της άι.ρο­
φροισύνης καΙ της :μιονιοιμε.ρε(ας .κινουμένων.•.
ΚαΙ ένω ε1ιναι άληθές δτι δ·UΑ τΟν όpθ6δof.pv Σλα­
~I!KOν 'κ6αμον δ έΚ'κλησιαστυκ:ός lιστaΡtίKός τοϋ 'μέλλο","
-ιΌς θα ·ευΡη Ικανούς -καΙ -δ ιαφόρους λόγιους να τΟν δι­
Kαιoλoγήσr] 'διά τηιv σημιφιVΉrν του <hι'rΙ:KανoνυKην σrά­
σιν, δια την -Ελλαδι'Κήν 'Βκκλησ(αν δμιως -ιτοίον δυκαιο­
λΟΥητικ,όν θό: -ιτρoσKoμ~σn; Τό ·μόνον ~σως πού θα τοϋ
ά'πομένη νά σηιμειώσnεIναι, δτι 1'). diλλoτp[ωσ[ς της ~'K
των Π,αραιδόσεωv καΙ της γρaιμιμης των ΠICXτέρωιν, ώφεΙ­
λετο εΙς την φθοιράν 'ΟΟύ ύτcέmη αϋτη ~K της σn:ouδης
καΙ έτcυμoρφώσεωc; 'JtλεΙστων '~K των σt'Eλεχωrv της εΙς
τήν αΙρεΤιJKήιν Δ,οοw - προσόν d:παραΙτητoν διιά: τούς .
&πoψη.φtoιx; ·Καθηγητά;ς τί1:ιv θεοιλΟΥι:κων Σχολών! ­
καΙ τήν ·διαοτροφήν έν σuιvιεχιε'(~ τoQ -ιταpαιδoσtαlKoϋ φρο­
νήιμια:roς τοϋ Λσοϋ Ικ των άνωrτέρω λDγάfxi:ιv, τη i:rtL­
KOUΡ(~ δuσtυχώ<; καΙ των θρησκευτικΩV ΌΡΥανώοε­
ων. ΤΟ τελεuταίoν το σηl~ειoϋιμεν 1μειτ.α μεγάλης πικρί­
ας, διότι γνωρΙζοιμεν πολύ κ.αλ.ώς δ1totαν θλι6εράν καΙ
άξΙOKCXΤάKρΙΤOV σrά1σιν .έτή.ρηισαrν .d:π!ό της Ανάρξεως ~­
-7­

10. δη τοΟ l')ιμEρoλ.oy ΙQ3ΚoιQ, ,σχίOJιατoς μέ~ρι :της O!ήμε,ΡOΙV Ι
ταmxρόιμοιια συμι5αίνooιv :διuστυ'Xωe; καΙ ειίς αύτήν
την «~AιΚjρ61roλιν της ~Oρθoδoξίας», το CI Αγιον ~Ό,ρoς" τό
CΟ1tοίον, ινφ d:τrό την 'μια μερια διακηρύσσει τολιμη­
ρως δτι άικιοίλ.ουθεϊ«τήν ~Kρα(;φνως όρθάδοξov Υ ραμ­
μήν», <bτo την άλιλην άιδια:φορεϊ τcλή,ρως καΙ σιγ~ ακ.Αv­
δαλωδCι)ς ένώ~ΙOΙV τη'ς «y~μνfi τn.κιεφαλΌ~ Kη:ρυrτoιμέ­
νης ικ.αΚdδοξίαςόπιο του OίIΚιE(OU ιέΤCUOKότcιouτου, τώ O~.
ΠιατριάΡχου Δηιμητρί:οο, :'διωKΩΙV συγχρόνως 1tO~K(λως
τους διCXIφωιvoϋντας 'ΠίρΟς την άνωιτέ-ρω ΠOρε(Αv του ά­
ΥΙΟριε:(ταις 'Παtrέ;ρα:ςΙ .
Είι8Ιε ή &vάΥvω(τις των έ1tIOIμtνων ·σελ·ιδώιν νά έξu­
mUστι ώρuσμέΎας, έικλΘκτας. Kαrrα τα ~ ψυχάς, αϊ δ­
1tΌίαιι 'ΚαλΌ τη 1t(mEL -ιταραιμένoυv ειΙσέτι έν KOινΩVΙ~ j
μεrrά της αίρέJσιεως, ώστε 'ΚCXιΙ την έ'Αδεικόπην' «Φτσrειχι-1
ζουσαι έιαuτlά!ς της 1tρό<; τόν KOJλoύ.μεVΑV 1~:rτ:ί.σ!κorJroιν 'Κοι­
νων(ας~ ~ι:ωθoϋν της -ιτρε.τroόσtη.ς ,ε1ς όρθoδόξouς τιμης
1tαiρcX τοϋ δυκαιακ.ρΙτου θεΟΟ..'λιμήν.
.~~.
_..~.... ..... . ;110'
.1".. .,. ...
,,
• i
-8­

11. ...':
Ι:1
.1'
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Τά άKOλoυθoιϋνrα ·κεΙμιενα τοΟ 1tαρόντος 'μι:κροϋ !ρ­
ΎOU ~ξετάlζouιv 'έξ. αόοτη ρας ό:πόψεως "t1C> ,μέγα θέιμα τού
διαλόγου ·Ο·ρθοΙδοξΙας καΙ Πo:τc ιισμΟΟ , ώς δuεiμoρφώθη
oδroς κατα την τελιευταCιαv δειΚιCXε~ίOJl (1971 :- 1981,(1-)
καΙ ~διαιτέριως την lμεΥάλ.η1V εάθόνην των -KOΙΙVωrvoόν­
των 6pθ1oiδ6ξων IlJ!ετά τΟΟ 1tε1tt'ωικό't'oς ~δη Φαvαιρ(ou Ι
ΚαΙ έτνφ tι .κιατά θεόν gνωσις άιτστιειλιεί ζωηίριάν έπι­
θuιμJ(αv συνόλης της 'Oρθoιδoξf!αx;, εόχoμΈΙVΗς #.ν τft θε(~
αύτης Aε,t"OOUρyt~ «τούς -reε"Πλανηιμέvouς t"JtwάyαyE καΙ
σόναψοΥ τη άy!(~ Σου -ΚιαtθoλΙΙKΏ καΙ 'AιrnαστOλυKΌ Έ'Κ­
Κ!ληισΙ~~, ιέν τούτοις ούιδέΠCYr.ε θά έ-rτιτρέΨΏ ΤΊ Ιδία την
μίξιν της 1tλάvης -μετά της ,Aληθει(ιcxς, έΤCΙ τφ σnωrrrφ
ι}(-αΙ ιμδνφ 'μιας ψευδΟΟς, καΙ άν'τορθιαδόξου ένώσεως.
cH 8Κ της ίO"tlOρ(ας πείρα τυγχάν-ει πλιουσιωτάιτη t1rl
του 11pακιε~μένou. CΟσό1κις A1tIε,~ειρήθη ΤQιιαό'της 'μOlρφίiς
Ι!νωοις, όφιη-yιoιuμένη ~τoι ά.1cό ΟΚΟ'ΠΙΟός d1λλιoτρ(oυς τΟΟ
Ύνιησίou' EόcX'yγιειλυκoί} 1tιείψαroς καΙ της τωrv άγΙων
Π,ατέόΡΩΙV tειρας διδαrσΚJα:λίας, dm:έ~εν olικ.τρότα:τα. 'Ε·
'Πι1&ληθείισα: δΙς διά &Ιας (Λυών, Φλωρειvιτ(α),. 1tάραυτα
d"rε:κ.η.ρόχθη 1tιCXρά τΟΟ- γνηοίou 1UOuμv{ιοο CXΌτης, τού 'Ιτι­
οτοϋ «Λαού τΟΟ θεoo~, τού lκlαΙ «φύλOlKoς~ δντ'ως της
«'Πo:ρatδdθευσης πΙσrεως:.. .
Ε!Ις' ~ δντως 11DVη.ρας δ~ως fιιμέρcxς ΤΊμων, κ.ρψα­
σιν Κυρ(οο &vεξιειρεuvήτοις, τό λιευμιμα τOOrο της εόσε­
6ε(ας, «6 νέος 'IσΡCXΉ~ τη.ς Χάρι1.Ός» .έικOiλot&ώθη σφό­
δρα:, ΙσχΙVΙ;ν ειLκόνια ιδιaισώζωιv τη.ς τcό!λαι σφριγώ!σης σ:lJ­
~ ΔUVΌΙμιεως 'καΙ TtcxρρηισΙας. .
ΠιεΡΙΌριJOθένιτων των διιδαιακάλων του έν πολλοίς,
·-9­

12. εΙς ρήματα εόσε&ιολογ(ας καΙ ξηιρας ~&Ι:Kης, dmεξέ­
ΝΩΣΑv σiπav της OOν<Xiμoγ'ενoUς κόμης του, της γνησΙ­
ας ·Ορθοιδόξου παραδόσεως, προκαλέισαντες οδτω και­
νoφαvii λυμον ·~ν τη ·E.1<ικλησ(~ τοΟ ΧριιοτοΟ, λιιμόν πα­
τερικης δΙίδcxιOKαλΙας καΙ ~ιoτ/ς.
410 άνωτέρω λιμός ,συν τη χευμαρρώδη ,εΙΟΡΟΌ των
πολιτιοτιικων ΙπιτεόqεωνΙξεθήλwε 1tλή'ρως την έναrrτo­
με{νCXΙΣαν πνιευματιικ6τητα καΙ άγ,ωv Ι;ΟΤUΚ6τη τα της «λαί­
κης» ;εόσειιε(ας, άρκouμένης τΜ.έον εΙς μΙαν κατά Κυ­
ριοικήν c-rnapαιKoλoOOηισtv» της θείας Λειτουργίας καΙ
τήν τυπιικήν ·8κτέλιεισιν τΩV ~pyων της άyόmης ...
K~αΙ ~νφ το πό1λαι, αΙ τιτάνειαι ·συγl~ρoόσεις πρός
την αΤρεσιν των ,μεγάλων της 'Βκ:κληισΙας ΠOΠέpcλ>ν, συν­
είχαν τας :καρδΙας κ:αΙ τήνσκέψιν. των 1tιιστωv, σήιμερον,
φa&ρόν 'καΙ εΙτcείν, ού μόνον δ λαός, άλ/Jά ούδέ οΙ ποι­
μένες ·αύτΟΟ ΙτrιδεΙ'Kνόouν' τήν d:'τταιτoυμένην ύ1tlΟ των
καιρών ~(δρασιν καΙ Εύσ!Υγ'ελιΙκήν όμολιογίαν πρΟς
ύ11!ε.ράισrτιισιν της Kινδι.nΛευoόσ'ης cmxρOlκαταlθtήlκης:. Ι
Ούτως tι ΙΙΕlκικλησΙα τοΟ Χ.ριστου, προδιΟΟμ:ένη «φι­
λήματι Ιερφ» ύπο των ΆVαξ(ων AίJτ/ς 1tVε:υιματuκων τα­
γών, άγεται δεσμία καΙ ΆVΕΛεlόθεΡOς πρΟς :μΙαν de fa­
cto ~νωσιν 'μετα των αίρεΤΙ'KΩV 6μολοΥιων της Δόσεως,
καθ'δν Xρόνσv QίΙ ΘSματOφόλO]1<!ες των CΟσίων Της, δ­
ταν δέν άyvoιoUν τα τελοόιμιενα, έπUΚΡOΤOOίY ταΟτα δοο­
λιO'TC:ρεπως Ι ΝOνrως, «i)ιμαύ.ρωται Κανόνων ~κ.ρ((5ιεια, ~­
ξιouσί~ τοΟ άμαρτάνε ιν πολλΏ... ά1μφ ~βoλoς ή 1tΙστις, &­
γνοια ικcrrακέχuται των ψυχων, δια το μuμιείισ'θcxι την ά·
λήΙθειαv τοό<; δσλOOνr.ας τον λόγον έν KακoυργΙ~. (Μ.
Βασ..t1t. 92).
•Aiληθως πολλοΙ καΙ ,δειιvoΙ οί Ι~θρoΙ τοΟ Σταυροϋ,
&λα :μέyι:σroς πΆVΤων δ Σιωνισμός, δ οίονιεΙ «ΦUσυKOς:.
άν't'Ιπαλoς τού ΕυαΥγελΙou, δστις ση'μιειω.τέον, διευθό­
νιει άπά:σας τας σκσr(ouς καΙ ~ΑντιχΡΙσrouς δυνάμεις
της σήμερον, καΙ δ δ1τοίος ~ν τφ προσώπφ τα) ουΥχρό­
voo Mασoνuσtμιoϋ καί ΟΙκουμενlJOμοΟ, έξαπέιλυσε την ;μ:ε­
γαλυτέ,ραν 'Κα/α του •λρνίοuέ1t(Jθεσιν.
-10­

13. "Ι
'."
Τάό,Ρ9όιδοξα «fryLa: των άy(ωv~ ιμoλwθέντα ~δη iικ
τ/,ς κοινωνίας των 'Πατριαρχείων ΚωνJM.ως καΙ Μ.όσχας
'με"tlόl τοΟ αΙρε:τlJΚοΟ 1'[CXΠιolμ.OO, -ΙΤΡοκαλοΟν την δ:μετρον
θυμηδΙΑV των ~1t'ιτελωv τού t-rrapάτOU ΟΙκουμενισμού,
δστις O'~Kouμενιαμός, ώς -ιτροισφυως ·~λέxιθη, «μή ι.χων
δρια δ ~διoς, &-yων~ται VΆ ~Ε,!αφOJV(σn καΙ κα:ταιστ·Ρέ­
Ψη τα δρια τη'ς 'Εκ,κλησΙας του XριστoQ~ (2) .
,Anιoλότως πιστεόοιμ'Εν δτι ~ των EϋKovσμάχων κα­
κοδοξία ό:ποτελ:εί 'μΙΙΚΡΟΥραφ(αν της lκαται6αιλλομένης
σήμερον π~αιθε,[ας δια τήν δλακληρωτι'Κήν κατα..
σrρoφην της ΟΡ·θΟ·ΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, την ·O'lTιO(Αv
δια τω ιδίου αότοϋ αtματος~θεlμειλtωισεν ό Κύριος, και
οί dί1t' αΙώνος ,μάρτυρες καΙ άμολΟΥηταΙ άνήΥ·ειραν ε.tς
NOJόν 'TtIEρtκαλλοϋς εΌΤCρετoε(ας καΙ ώραι6τητος.
Τό 1tνε'ϋμα της πλάνης καΙ diσιε6ε(ας, άντιληφθέν δ­
τι ~ 1t1Ouκ{λη κατα των Ό.ρθσδόξων 6(α όλ(Υα KOI't'Op.
θοί, ~δίδαfξε:ν τοός συγχρόνους ,-,ιους του σκότους νά
ιμε'Tέρχωvται του λοι1'ά>Ο τας ,μιειθόδouς της «OUνυπάρξε­
ως~, ~σuVΔιαιλλαyης:. καΙ «άΥάπης:., εόνιοοχΙζOY't'ες οδ­
τω κατ' ά:ρχας 'ΠασΑV όΡθ6δοξον μαχιητιικήν δ-ιόJθεσιν,
δεισμιεόoνr:ες άρΥότερoιv ταύτην, καΙ τέλος, ώςσόμμα­
χον -παρασόροντες έν τφ Ιδ(φ αότων ιοτρατo-roέ!δφ, έν
"Π'Ολλοίςμιτροφοροϋσαν ~ d:κσJδηιμαnΚ!1 τηι&έννφ -κεκο­
σμημένην.
·0 του ψε'όδouς πατή·ρ καΙ ύφηγητης ~1Ό dιδόνατov
νά ~λέ1t!1 τ.ά τέικνα της ψωτοιμδρφου'ΕκιιΜησ[ας ~πΙ ·δύο
χι:λι61δας ~τ/ Λα: άναπτόσσωινrαι καΙ ,μιεγα:λouργοϋνt τη
&oηθε(~ της ~ύ'rou καΙ γνηο(ας ΕόαΥΥελlJκης 'Ά­
λη,θεΙαςΙ Έχάρη,k:(!)α(ως, διά τήν d=πiαμάlKΡUνισιν καΙ
ά'π01rλό!vηισιν των «Δ'UΤΙ;Kων ΧΡbοτιανωV:'t ~' et" δσον
όφLoταται sLoέTL ~ ρίζα ύΥιής καΙ ρωμαλέα, ~ 'Αλή­
θεια ούικ .~ξέλι-rnεν ·καί ή τυχόν «'μιετιaικέντριισις~ των 1tIλα­
νηιθέντων παραμένει λΙαν πιθανή.
Κ;ατόπιν τΌότων d:'Πητ€ίro ,μΙα ,δυναμ1Jκή λόσις· ή !Κα­
ταστροφή1<!αί ά:πώλιεια τη.ς ρΙζης Τνα μετ' αύτης έκλεΙ­
Ψη !καΙ η:αισα Eλ1tlc; έ1tιοτροφης των ά'rroKO'Πένrων κλά­
δων!
1-11­

14. Τό σχΈJδιov !τέιθη ·ε1ς 'έφαρμογην μέ τήν όΝατολήν
τοϋ 2000 αΙώνος καΙ ηδη ,αΙ ,έ1tuσημοι ~ΆpxαΙ της ~Oιρ­
θαδοξΙας Kρατoo~αιδέo1μιαι-εΙς τούς Ιστ~ς της δηλη­
τηριώδους άιράχνης τού Ο'~Κ'ΟU(JJενιaμoQ! ΑΙα έλ.1tΙς &­
-ιταμέ-'εΙ· ή OOOΙV το δυνα:τόνΤCXΧυτέρcX 1'Uροε.τοιιμcroΙα τoU
«Λαώ τιοϋ θεοΟ», ό ·δ1τ'οίος καΙιμ6νoc; θό: 'ΔΥVΗθfi να cht­
ΤlJστη εΙς την ΙKη'ΡUΤΤOμένην συγικρητιστιικην ·καινοφωνΙ­
αν, ιθ,ρ α ύ ω ν τούς -δηλητη.ριωδεις Loτooc; CXΌτης
καΙ διατηρών οδτιως dιμόλι.wroν πάισης αtρεΤl1κηc; ΚΟlJvω­
y~ας την 'θειοτάτην αύτοΟ Εύχα:ριστη'ΡΙΟ1κην Τράl'rnειζαv
μέχρι της έρχομένης δευτέρας τοΟ }GPtJσroι1 na:ρouισtac; 1
EΤvαι wανrΙρρητον, δτι κ!αΙ !μΙα μόvoν άπλη σόΥ­
J<ιρισις της 'συyχ,p6νou έ.κ;κληισιαιοτιικης ικαταιστιάσεως καΙ
της τoU 'J'OCX;ρελJθόVtίΟζ τοιαύτης, 6η'μιοuργεί 6αρυτάτην
Kα:'t'ό!θλιψιν εΙς τον ά:ληθη έιρασrήν της ΌριθoδdqUας. Τό
-π:όιλαι, lδιά τηιv τrαρ6ι~ασιν ένός καΙ :μόΛOV t:ερoϋ κανό­
νος, ~στω ά:τιϊλης ήιθuκης τάξεως 'ΚαΙ εύταξίας" έξεγεί­
ρετο 1rληθος κλη,ΡιΙκων καΙ λια·Gκωv, ~yωνιζoιμένων άχρι
δε~μων καΙ φUΛ01Kης, έξοριων καΙ αύτοσ τοΟ θανάrτ'oυ,
μη &ιτοιστελλόντων δμως οόδέ JμέXίΡΙ κεραίας τήν εό­
θαρση όιμοιλογ Ιαν των! 'Απη ύι8Ιυνον το τοΟ Π ροδρ6μου
«οόκ EqsστLOOL» ε·Ις ~ασιλείς κιαΙ Πι<ΧτΡL!άρχας, ούδεν
τι;ροτιιμωVtiες της του' XριDτoO ~Eικ.κλησΙας καΙ της εύ­
νόμου Α.ότ/ς λε ιτουΡΥ (ας !
Σή,μJειΡOν, 'έξ άντιlθέΤOυ, .ένφ «ττιορ9είται σύνολος ή
των Π'ατέρων -διlδCXlOlκαλία 'καΙ τα -rr.epL την ΤΤίισrιν ναυα­
Yba: τιυικνιά, ·σιy~ των εόσεGοιόντών τα στόματα»· ,(Μ.
B~. ,έ1t. 92), ή των ττo~μ.έιvων 1raippTJata, Μην ιέλάχι­
oroτάτωνέξαιρέισεων, ούδέ ίχνη ιδιασώljει ~ωιvισrUΚιη.ς
.-..ιό' - . h Ι ' , - e ",!:vτw:::.. '.δ Ιu.uεσιεως των """Ρχα ων τc:ατερων' τ·α των αΙr--~ωv KU­
ματα δντως lδιεινά 'ΚαΙ 1rοιλλιά καΙ «1δρ6!χος» οόδεΙς...
«Ού γιάρ άγι'ιόείτιε», γ ράψει δ Μ. BασCλειoς,' «δ'rι δηιμο­
σ(α τcρoικε,Ιιμενoι ττασιν, lSon:ε;p οΙ έν τft -θαλόισσn -ιrρό6ε­
&λιηίμένοι ακόητελοι, fιιμ:είς τόν ΘUμόν των αΙρετυKΩV Κι).
'μά:των &ιroδεχ6μιεθα, καΙ 1Τε-ρΙ ήιμα,ς ,ρηγνόμιενοι τα κφ,
τό1t'ιν ήιμων οόκ 'έ1tuκλύζouισι». (2Ε1τ'ΙΟΤ. 203η). Στn!Ειρον
.-12-­

15. δμωις άΡΚΕϊ να όψώσn τις ψωνήν 'διαιμαΡΤUΡkxς, Ιστω
μ,οvαδuκήν καΙ stλuκ.ριVlΙ έvrός τ/:ς ιδαι.μoνιώιδouς χορφ­
δΙας των Οlίικouμενιιστων καΙ των 'έ1t&κρσroόντων άv(x­
κ:αtvιστωv, δια να ·έλiεyx:θti Π~ΡΑUΤα ά:τcό τούς tδιouς
αότοn πουμένας, καΙ τους σuvτηΡηΤ~ΚoUς εΙσέτι, ώς μή
ό1(αδός της άγά1της, ώς «.έξ"tρεμ.lJστή<;~ ·καΙ «δπιερορθό­
δοξος»... ~Όντως «gv ιέσην Ιγικλη'μια: νQ.ν σφoδρC3ς ~κδι­
κοόμιενΟΥ, ή άιKρι;~ης τή.ρη,σις των Πατρικών Πα:Ρα!δό­
σεων» (Μ. Βασιλ. έτcυστ. 243).
Καί ένφ τΌλεuστοι τυyχΆvΣuΝ οί 'Iταρ~ ήμίν θεωρητι­
κοί, rrλεϊστoι οί -δ~α της έν τη &λλ0δα1t'fi έτcιμopφώισEως
αύ~oϋντες, πλιε~στoι οί ,έ1tιlκ,ριταΙ πάση·ς λC{~Kης εόσΕ­
&ε:Lας 'καΙ d:"yωνuσtUΚ6τητος, έν τΟ&ΟΟις oίJδείς . έμφα:vι.
~ται ,έν τφ σιτ.ρατΟ1t:έ6~ της ~αλιλoιμένης εόσει&ε.(ας, 00­
δεΙς ά'ναrrέμνων όρθοδόξως KαΙέΙV ό!ληιθε(~ τας 'Ιτουκ.ι.
λας ι(bλασφημίας των «υίων τ/~ 1tiλάνης:., ούδεΙς 'δηιμο­
σί<iX α/roιδυρόμενoς τόν θανόισιμον ΤΡΑUματUOlμJόν της 'Πα­
POJδoθε.toηc; κληροναμίας των Πατέρων, 1τλήν, το l1tafo
ναλ;CXlμ~όNoι~εv καΙ -π:άJλ t!V, εύCXίρυΘμoτ·άτων έξαιρέισlεων,
ί!κανων πρός σuyΙKρ61η'σιν ·σταγόνος ~νCXYτΙ άντ'vκειμέ­
νου ώKιεΑVOσ... Παρά ταUτια δεν <X1τOίκλιεLεται, εΙς μΙαν
έτέραν ,KUpLαIKYJΙV της :ΟΟ·ρθοδοξ(ας, οΙ ιό:νωτέ'Ρω κύριοι,
να .έκ:φωVΉ,σouν καΙ τον 1tανηΥυιρuκόν αύτη.ς, ~υ οόδε­
μιας κατιαστολης fl αΙδοΟς- εΤναι συνηlθιισμιέvοιειΙς ToQ­
το οΙ άε(τroτε «νυΚ"ΌερινοΙ ιθεοσε6είς καΙ μηδέ:ποτε!ν
φιωrrί τoλιμooνr·ες 1ταρρηισιασθηιvαι». (θ. ΣτoUδ.) .
. ΔIέν δU8ΚJδυκοομιεν τ/,νθέισιν IΚ,ριτοϋ κα:Ι έ'πιικριτοΟ
των .πΆVΤωγ 0Οδέ1t'O't!εαμως θα ~"Jtιτρέψωμεv,δσον '['ό
~φ' ήμίν, νια O'UληθΏ ~ mεuμιατllκη ώ,ραι6της καΙ μονα.·
διικ6της της ~'μJετέρας πΙσt1εως δια των συγχρόνων "Jt'O­
νηρών ιέπιμιξιων lμεrrα των έτιερ0δ6ξωv, 1 δι:α μιας tφ.
CX1μάΡτOU ύΠCXικοηςκαΙ ίm:oταyης ειΙς αΙρετυκην c~Oρθo­
δοξΙαν».
~AryνοοΟν'1t'εuσμόvως οΙ ικαταφρονηται των πατρΙων
δτι fJ αρνησις της ~'Oρθolδόξoo ;συVΕιJδήσεως νά ό:!KoλoιJ..
θtrΊση fι συμιφρoVΉ'σn τrρός Τ'ον ήιθιικόν 'καΙ δογιματι:κόν
-13­

16. χιmτuσμόν των ~μιερων 'μας, σuνιστ~ πρcXξιν σωτήριον
·καΙ θετυκήν, πραξιν διασώσεως ,καΙδιατη:ρήσιεως δ,τι
1tOλuτιιμοτέρou διακ.ρcrr.εί έ1t~ αότοϋ δ γήΟίνος ~ίμων 1t1λα­
νήτης. ΛηαμονΟΟν δτι ~ διακ.ονΙα της όρθi1ς 1t(σrεω(;
διασώζει καΙ την 'Ειθνιικήν Kι~ωτόν, ·Ι{α! δτι οΙ μεγάλοι
πατέρες, Γρηγόριος δ Παλαμας :καΙ Μαρκος δ Eίryενι­
~ός, δια των ~ρω·Gκων ~ώνων των έγέVOVΤO, ού μόνον
diληθείς φΡOUΡOΙ της Όρθο6οξΙας, &λα καΙ παιδcxyω,
γοΙ της όJκoλouθηιoόισης ΠVf:uματtκης ρΙζης τού Νεωτέ­
ρου CΕλληνισμοΟ, δστις έν τφ ΠΡοσώπφ των διέοφζε
την έαυτοΟ ά'rooστOλην άμιγη καΙ διαλόlμ1touσαν (3).
ΚiατηγoρoUν ~μας ώς σκανδαλίζοντας τόν ά1tlλoϋν
λαόν -δια της άvoΙKτης κριτιικης των τ:ελοuμένων(-i), d:­
γvooΟντες λίαν «IδιαKΡΙΤΙΙKως~, δτι καΙ ~ σειρην ιέvoχ~ί
τα ώτα των dιΚOUόvrων, πλήν δμως ύ1tά;ρχει σωτήριος
καΙ εuεΡΥεΤlJκή, ώς δ φUΣΙΙKός πόνος :καΙ δ πυρετός του
dioθενoOVToς, ~ δηλοποιός αδτη ~ΚιφΡOJσ'ις τού ύ-ιτ:oGό­
OKOVΤoς Kι~δόνou.
'Εν τοιαόη] -roερι1tτώσει, dc; έλ:εγχθοϋν οί πρωταΙ­
τιοι τοΟ οκανδό1λou ;καΙ ούχΙ οί φΡOUΡOΙ καΙ έρασταΙ
των δσίων· dc; φραγοΟν τα όi8lόρωτα στόματα των συνε­
χως ~λ01σφηlμoόντωv καΙ ουδόλως αί εύλσΥη'μέναι δια­
μαΡWρίαι των άΥomών-των τας Ιεράς Παραδόσεις της
άΥίας Όρθοδοξίας. .
ΝΟντως πολλοι οΙ 1tIλάvoι καΙ ψευδ01tΡοΨ'ηταΙ της
σήμερον" fJ σύγχυσις EbptOΚIETaL έν τφ κατcxικορόφφ αυ­
της ιμεγαλε.(φ· τα πρ6&ατ.α το{} ΧριστοΟ IKινδυινεόouν
1t!λέoν ού :μόνον εκ της έπιοή'μως κη ρυττομένης κακο­
δοξ(ας, ά!λλό: τό τραγιικώτερον, καΙ ίέκ των -ΣUνηγό,ρων
«της δοκούσης ΌρθoδoξΙας~.".(5).
Οδτως δ εΤς άKαδημα"ίKόc; 6UΔOOKαλOς -κηρύσσει
δημοσίως την αΙρετι;κην «θεω-ρΙαν των lκλό1δων~ (6). ltt­
ρο<; -συνόJδελψός του !γκρ[νει καΙ." ,έπαυξάνειι(7) Ι Μη­
τρoτroιλΙτης τού Οίικ. θρόνου, άKoλouιθων εΙς την πτω­
σιν των τούς dνωτέρω άKαδη!μα"ίιKoόc;, ίδιακηρόσσει ά­
νερυθριάστως δτι «1tooaL αΙ 8ΕιΚικλησΙαι καΙ ·Οίμολ.ογ1αι
-14­

17. σuμ1tΙπτouν κ,αΙ συναντωνrαι έιτΙ της αυτης πtσι'εως,
τήνδ-roοίαν Iέ!κφράζει το Σόμeoλoν της πLσtεως~ (8), ένφ
gTEρoς συνό1δaλ'φ6ς του 'θεωρεί c.έY'ωϊoμόν~ τή.ν 1tknLV
UεΙς την .~oνα1δΙΙK6τητα της :tOρθοιδοξΙας (9).1 Ετιερc:x; με..
Υαιλόσχη'μος ρασοφόρος μετα περισσοτέρας κυνι;κ6τη.
τος γράφει: «ΟΙ ΧριστιανοΙ "ItlJOtlEύouν δτι άληθινη χει..
ΡOΤOvta ,καΙ Ιιερωσόνη έχοον καΙ μετα:δtδoυν, οΙ ·Ορθό­C
δοξοι ·E1tLOIKOΠOL, οΙ Κo1tτoαρμένΙOΙKαΙ AtθΙorιες ·ErιτΙ­
σκ'Οποι, οΙ ·ΑΥΥλlJκανοΙ ·E1t(ΙOK01tOL..•. Δι· αυτό καΙ τα
'~υστήρια των :tΑγγλικανων εΤVΑΙ Mυσrήρια της Μιας
cA,ytac; KOJθoλI!Kiic; 'καΙ ·Αποοτολιικης ·θκικλησΙας ώς εΤ­
ναι καΙ τα Μυστήρια των· PωμαΙOKαθoλΙ'Kων~ 111 (10).
ΚαΙ άλλαχοΟ: «·ΟΙ ΧριστιανοΙ άγαποϋν καΙ σέ&νrαι
τ:ους Mωαιμεθαvoός διότι πιστιεόouνεΙς τόν dληθιV'όν
θεόν:.1 11 (100). ·ΑιθηναΊος δέ d:Ρχιιμαvδρ(της έπΙ δεΙΚαΕ­
τ(αν καΙ 1tλέov πρoσrrάθεί ν· d:πoδε'8ξl1 ώς μάταιον' καΙ
ΆVΤLiKavOVL!KOV' τον Ιε'Ρόν «Υωνα των ΠαλαιοηιμιερολΟιΥΙ­
των, ένφ συγχρόνως δια ποιικ(λων διαστΡοφών της άλη­
θε.(ς άΎ'ωνι~ να OUΥικρατήση όπο τό ίμνη:μ6συνον τοϋ
κακοδόξou πατριάρχου Κωνj%εως το -ΑΥιορειτιικόν πλή­
~μα(l06).
Τό δέ χείριστον 1tάJντων δ O'~K. πατριάρχης Δημή­
τριος ιέξιισώνιει τον Πα-ιτιOlμJόν 'μετα της :tΟΡθοδοξΙας(ll),
κoινωνrεί ·μιετά τού 1tάTτa(12) καΙ cάw:'yνωρΙζει εΙς τοϋ­
τον <>όχΙ μόνον άΡχιιερωσόνην καΙ προ6άιδισμα, ώς νά
εΤVΑΙ Χριστιανός ·Ορθόδοξος, diλλά καΙ «προφητικόν ti­
μα καΙ ά"ιτοοτολιικ6ν... λόyoν~ (13), dιKριιβώς δηλ. τά Ι­
νCXVΤ(α ων ~1t(oτιEUOV καΙ eκήΡUΤΤΌV οΙ προκάτοχοΙ
του (1") •
Παρ' δλα ταΟτα το U Αγιον "Ορος ωΙΎησε 'καΙ σu­
νε.χΙζει νιά σιγ~ άχρι της σήμερον δια -roάισας τάς chιω- .
τέρω Kακoδόξouς ΙVΕpyιε'Ιας τοΟ ιΠατριάΡχουl ΚαΙ δχι
μόνον αύτό, άλλά πιστεόει, .ώς ,φα[νιεται, δτι ποΡεόεται
καΙ.. etyιοπ<rt'EΡLκως ( Ι ), διό καΙ 1tΡοσφάτως τρείς. έ·κ
των ~γouμένων του έτόλ:μησαν νά γράψουν: cCH φμο­
νή των -Αγιορειτων εΙς -ni:v dιKραιφVΩC; ό~oν γραμ­
-15­

18. ·μήν d:πoίίελεί μίαν 1t.AΕuματικην η:ροσφοράν '1tpός τό
Ο[κ. Πατριαρχείoν~ Ι (1.5). ιΠληρης lδηλ. άγνοια της -ι-ρα­
γ~Kης καταστιάσεως έΑUΤων καΙ το{} "Ποαμένος των...
'ArΛλ.' δ έaμός των άνωτέρω κακων ώςκαΙ C1tcXσa
παράtδασις 'καΙ παρακοή> !χει τήν tστoρ[αν της. Οδτως
ά:πό το 1924, t1tl τfi ένάρξει της ιέφαρμογης τοΟ 1tpαKrrt­
KqU Ο,Uκ'Ο'u.με:vισμΟΟ -δια της ή'μ;ερολογια:κης καινοτομΙ­
ας,. οόδεΙς των ·Θκικλησιαστυκων &ρχόντων ΆVΤέστη, οΙ δέ
όιλΙγυστοι κληρικοΙ καΙ .μοναχοί, οίτινες έτόλιμησαν AcX
υψώσουν ψωvrίν :διαμαΡΤlJρίας, πάραυτα 'καθηρέ'θηlσαν Ι .
Δια τΟΟς άνωτέρω ποι:μέ·νας, ητο άρκιετον πρός €,ι­
ρήνεUΣίν '[ίων μία... στατl!οτuκή! ΉρH~μησαν μετ·α τόν
σt:iλoν της ,καινοτομίας, τα 'ΠVE.ιYμαΤ~Κιά των ποίμνια. Ευ­
ρέθησαν άρκιετά... τα «άmοσχuσθέντα» όλίγα, τατrεινα
καΙ πτωχά... Κατό1τιν τούτου... άνε1tαύθη,σαν, ιμή διατη­
ρήισανr.ες ουδέ ίχνος τΟΟ «ικαλού 1tοqμένος», 'Παραθιεω­
ρη'σανrες 'Πλή ρως δτι· «·δ ιέVΔεχ6μιεινoς καταακα.1δαλι­
σμός της όριθοδόξου ισUΛΕιιδήιοεως των "ΠlJοτων ά1roτ"ελεί
dισόγγνωστOν ά'μάρτημα καΙ εγικληιμα κατά τη.ς 'Ορθο­
δοξίας».
ΚαΙ τότε )μιέν έ'δUκα ιολογoGντο , -πρωτcxyωv.LOI't'αΙ
καΙ ιouvα:κ6λοuθοΙ των- .01tUoιθEv της φράσεως: «1') .με­
ταρρόθμbσις τού ή,μιερολογίου ουδέν 'δόγμα 'Πρoσέί~α­
λεν». Σήμερον όμως 'ΠOtίας οοκηισuσόφους δι;καιολογίας
θό: ,εδρουν ο.ί αυτουργοί καΙ ύ1tασrcιισταΙ της «ΤCΑVαψέ­
σεως» τOU Ο'ί:κoulμ;ενισμοΟ; .
ΚαΙ έν~ -rnάν't'ες έπιlθlulμooμεν ό:νδιοτελώς(16) την
διακονίαν της Eόαγγ,ελLίKης ήιμων 1tuσrιεωςκαΙ Ο'όδέπο­
τε θ' άΛε~θωμιεν να ύ1tηρετήισωμιεν Λεωτέραν τοια&την,
γέWΗιμα διανοίας &νθρωιπUνης καΙ ·έ1ttJοφαλοΟς(17), έν
/τοότοις ~Ι μακαρυσ,μοΟ (18), διεχ:6μεlθα ό:rτ;o τους ίδί­
οιχ; 1tΟlJμένας ήιμων, φρικτον καΙ ,εΙπείν, την μΟΡφην τοϋ
«'<PaVαTLKoO'» 'καΙ 'Παρελ!θoνroπλήKΤOO>, τοΟ ~cπε(ΡOU~
καΙ «σχιισlματυKOO» !...
'Αλ/' ό πόνος ή)μων 'καθίσταται ε:Ισέτι έντονώτε.ρος
έκ της ·σιγης των «7tαρακολouθοόνrωv» υ-πεUΙΘΌΝων, οΙ
Ι -16­
,
.,
i

19. όποίοι πΡωτοι αύτοΙ θια g1tpειroε να εΤχον eκτινάξειΜCX··
Kpαv του ίεροΟ τιερ~Θόλoo της ·Eι1<l~ηισίας τούς έ'Κ.QU­
σΙως ~Κlλέξαvτας την «Σχολήν της Δύσεωις~, &νtΙ τoU
θειστάτου ΝαοΟ .της d:σπ(λου 'Ορθοδοξίας. ΟΙ ΙεροΙ 'Πα­
τtέpες δμως έντέλ/ονται έπΙ τοϋ πρσκιεuμ!νου, δπως ~­
παστρειφώμεθα καΙ τούς δια της σιγης συνηγόρους των
'Kακ0ιδ6ξωv(19) ώς ΣVVUπευθύνouς τω της Έικικλησίας
σάλου 'καΙ KαTCXIOΚCXYOOλLQμoQ των ψυχών «όπΕ:ρ ων
Χριστός ό:ττέθCXΛε~, καΙ εΙς την ό1tO(αv tντολήν των Et­
μεθα υποχρεωμένοι να &πακοόωμιεν.
Έν τφ ιμ-εταξό) καθ' ον χρόνον tι αtρεισις δmλOϋται
καΙ 'Π!άντα τα της Έ.!1<Ικλη lσίας εόρ(oKoνrαι Αν <hαξ(~, 1')
έΠιiμ6pφωσις πολυπληθων θεολόγων -εΙς την άλλoι&<xmlν
αύζάνει σuvεχως, «,φροντΙδι 'καΙ &ναλώμασι~ του Π.Σο
,Εκ;κλησιων, ;καΙ νέοι, 'Jt:V€'uματικοΙ αϋτην την φοραν «~­
νΙ"ΟΟαροι», 'Προστίθενται εΙς τόν Qεoλoγ υκόνκορμόν της
ΌρθοδοξΙας, έικ της 1tλιε ιονότητος των έrcισrρεφ6ν­
των(20) .
Κατό1τιν των, mιωrrέρω, ,μόνον ή ί1rtαρξις καΙ διακο­
νΙα νέων ~AιθανασΙων 'ΚαΙ θε'οΙδωρων έν τfi Όρθοιδοξί<tt
εΤναι ΟΟνατον νια· άναστιε(λη το πανώλιεlθΡOν ρεύμα _τoU
άντιιθέou O;tKOU'μEVιaμOO. ~EKΚJλησΙα 1<:αΙ Μοναχισμός
'μόνον u1tό τοιαύτάς 'ΠΡOσω-rτΙΙΚι6τητας δόνανται να δημι­
ouργήσouν δΎτως τείχος άικλινες καΙ d:λeξητήΡΙOν κατά
. πάσης αίρέσεως καΙ <καινοτOlμ(ας, ώς έγένετο τό πάλαι,_
δ1:ε το tι ρω-ί:κον ώμοφόριον τού Μ. Άlθανασ(ou ,μετά της
δσιαικης ιμηλωτης Άντων(ou τOU Μεγάλου, σuνcm:ετέ·
λοιΝ την dpραyii όJσπΙδα των ·ΟρθοδόξώνΊ
Τά. κ:ε(μενα τοο άνά χείρας !pyou ΈΥράψησαν ώς
κόρια cipθpα η σχόλια εΙς 11ά ΠEpLOOt!KcX «Cλγιορε(τ/ς~.j
(Α) καΙ «-Καλή -OιμoλOY'{α~ (κ.ο.), ΤCΛην της lμελέτης
τοϋ -Ημερολ<>γιακοϋ οχCισμcrroς, ~τις tδηιμοσι:εύθη Ιδι­
αιτέρως. Πάvrrα τα άνωτ.έρω ,l!Kp{VOIμE σκόπιμον να τά
συγικεντρώσωμιενιέτrΙ το αύτ6, Φρ' ένός ιμέν διά τήν δα­
ψfιλειαν των πατερικων ,κειμένων 'Πού -roεριέxow, Φρ' έ..
-17­
i

20. τέρou δέ, -διότι δtεKτραγφδOOν έν πάση πιστότητι τήν
φoι&ρcXv 1tτωσιν τοΟ Φαναρ(οι> 'καΙ των ιΚοινωνοόντων
αύτ~.Oϋτω, δια της άνωτέρω ΣUλλoγης~ ·εΙναι ειJKOλoν
καΙ δ πλέον άπλοΟς πισrός νι άντιληιφθfi τήν τραγικό­
τητα των καιρω.ν ,καΙ την ~Kτασιν της αΙρέσεως, ώστε
νά μάξη έαυrόν έκ της ψυχοφθόρου έ1tη ρε·(ας της.
Δι:α ως ί>1ταΡχοόσας ποuκ[λας ·έλλιεΙψεις ζητoUμεν
συγγνώμην <h'ro τΟν &"ya:πηΤOν άναγνώστην 'καΙ ίμέ χα­
ράν 'θά δεχιθωμιεν παισαν άιδελψuκην ιδι6Ρθlωσιν.
Δι:α τον «CΑγιορε-(την~
θ. Μ.'
:tEv Kαψάλ~ της cI. Μονης ΠΑVΤOKράτOρoς
CΑγ(ou ~'Oρooς.
Xριστe>ιηεwα 1981
-18­

21. Σημειώσειg ΕΙσανωνi'ίg
1. Τά της δεκαετ(ας 1961 - 1970 Θλέπε εΙς τό !ργον: «Διά­
λογοι της ~ήlμιou -n:φΙ OΙκ.ouμε'vισμιoϋ~, ,Αθηναι 1971, σα. 31Ο,
ώς καΙ εΙς το έξαίρετον !Ργον τοΟ yνωσroO διεuθυvτoϋ καΙ ~κδό-'
τou της «'Κ<Χλης ·Oιμoλoγtας» θεολόγου καΙ φιλσλόγιou Κ. Άρωrr.
Δελήιμιτοαοη: «·Η αΤρεσις του OΙKouμενισμoQ», ΆθηlΛCXΙ .1972, σα.
335.
2...λΡ&ρσν τοϋ έ-ΙΤΙΟκ67tοο ν Ι τΑΙΥ, της lrrcό τόν Φιλάρετον
Ρωσι:κης Διcxσπopας, ίrrτό τόν τΙτλον: ECUMEt'i Ι SM, δημοσιευθέν
έν μεταφράσει ,εΙς «Ό:ρθ; Τύπον» τη5 1ρ.2.1970 ~ως 20.5.1970.
~. Ν. Τωμαδάκη, Συλλα~oς..., λθfiναι 1961, σ. 102.
4. «ΕΙ άycwακΤoOOιν δmι.στoι KαλσύμεΙVOΙ, φευγέτωσαν τό
'J1I~ κάγώ ~pόπτω τό δvoμα' ά'πιαστήτωcκxν τ/ς ά"πΙO't'Oι) δια­
voΙας καΙ άφlστάμαι. :ής έτιονειδ[στou 1tpQCΠJ.γ.OΡ(ας:.. C Ι ερο.Ο Χρι>­
σoσr~, PG. 56,253.
5. «ΟΗμίν ~ ~ς τφ ~ 'Jroλέμιφ των αΙΡετικων !τι δε
καΙ δ 1tcxι* των δoκoόv'Tων δρθαδQξείν tιμιίν t1tavάιατάς, τcρΌc; f­
σχcxτoν άΟθενεΙας τάς έΚiKλησ(ας κατήγαΥεν:.. (Μ. Βσσ. t1t. 92).
6. «oΌτcως λoL1t<)v όπάρχει εΤς θε.OC; - πOltήp καΙ εΤς Χρι.οτδς
καΙ Ι" Π VlεUμια &γιov, τοιουτοτρόπως, ωνάμιειι της ένότητος t1CXό­
της, καΙ tι ΈΚ!~ησLα: εΤ'ιΛαΙ ,μι(α και μονσ.διικη: 1<JCXlfινωμEI!1 ~
πιον τοϋ ΤιΡ,ιαδικοϋ θεοΟ, εΙς τό δνισιμα "tQί} ό1toΙoo ΙcrnrrΙζονται
πάντα τά ,μέλη αότίiς, d:rτoκ.τωνtα οδτω τήν &ικαΙωσινέαυτων,
ά: ν ε ξ α Ρ τ ή τ ω ς e Ι ς rιτ ο ( cx·y ό μ ο λ ο Υ Ι α: ν ά v ή­
κ οι u σ ι ν, ένoQμενα μετα του Xιpιατιc>ϋ καΙ 'μετ' ω.:λήλων εΙς
!νσώμα, TQ δ1lίOίQν δέν δύναται νά ,μερ(ζη~αι εΙς 'ltλεtovα ~
το:» !» ' Ι ωάvνou K~μΙρη, 'Εκ.κλησιoλιo)ttα, •λ&ηvaι 1973, ο. 241.
7. «Τό Σvμ1tΟΟΙOV ένέ.κριναν καΙ t11IWλό'yήoαν αΙ K~
της Μιας "λJy(ας -του X~ιoτoϋ ,ΕκικλησΙας, fTot tι λότοΟ 8λryιό­
της δ πάm1ας Ί ωά.νης Πώλος Β' καΙ fι λΙπώ Π~ότης δ
ΟΙκ. ΠατιριCφχης Δηιμήτριoc;:. f Ι Κων. M1tόι.η., Τό Αν Τo~~ -τοϋ
Κ·αναδα διεθνές ~:rτιoτηlμoν;ΙΙKόν ~ν εΙς μνiιμην 'tόO Μ. Βα:­
σιλεΙου, θεολογΙα 1979, σ. 474.
8. Δήλcooις έν ~ρΙφ τοΟ Mηrrιρ. Μόρων Xιρuσoιστόμoo. ~~..
π'σκ·εψις», 15.6.1981, ο. 6.
9. ·0 Μητρ. Τραvouιτ6λεως ~ιooκηινός tν: ~Ε'Π:ιακεψιQ1,.
1.5.1981, ο. 12.
10. ΜητροτσολΙτou ΘUCXΤΕΙρων, •λθηνσ:yόρou Κ0Ι1CIκιvάκ.η" 1i
"Ο:μιολοΥ:[α θυατεΙρων, Λονδίvov 1975, σ. 203•.
, 1Οα. Αότόθι, σ. 273.
10Θ. τα 'Πλεmα &pQΡCX τοΟ "ΑγωρεΙτου, τα "Iερι:ειχ6μιειva εΙς
τό 11!αρόν lpyov, άσχαλοϋvrα:ι δOO"tVXως 'μέ τον dNωτέρω κληρι:κ.όν.
11. Έ1tίσΚεψις, 1.12.1979, σ. 16~
12. Έ1tίσκεψις, σ. 15.
.13. Aότ~ι.
-19­

22. -
~
14. Πα~eαλε 'Π.χ. τήν 'λπολογΙαν τοΟ έν &-γ1οις -rccxφOς ή­
μών •Ι ωσηφ Π (rtptapΧΙOU Κων) λεως, (13ος αΙών), εΙς τήν lmoLav
μεταξύ των ~ν, γ.ράφει και τά άιιδλouθcx δ &γUC)ς έκ.είνος 'Πα­
τριάΡΧ!1ς:
«Ό ~VΗΜΣVεόων ώς dίΡXLερέως του 'Πόtn:α, ft Ιι<ικλητον τοότφ
διδοός, fΊ τφώτον έν τοίς άΡχιε.ρεΟΟιν f)Υώμιενος, !ιΙΟΧός ιστιν δ­
λον τόν λa:rινιαμ:όν έΚιτιελε~ν ... 'Εάν ΣUγKCXΤα'ηTξ λατΙνοις, Χ Ρ ι­
σ τ ό ς ό ιμ a ς ο ό δ έ ν ώ φ ε λ ή σ ε ι... Φuλάξασθε d:ι1ίQ τ.ω
μιιό!aματoς τούτου τcαρακαλώ, του των ·lτσ)..iJν· μη 'Πρoσ~ν έ­
OJι1toίς τόν Ικ τοότωνμιο:σμόν, καΙ άrtoστραφfi όμάς ό των ψυχων
νυμφίος καΙ αΙcμνίως J«XταισχUVΌμεθα...». Κριτικ'ήγ !κδασιν τη.ς
άνωτέρω cbrολσγίας ~λέπε έν τω !ργφ των: LAURENΤ - DAR­
ROUZES, DOSSIER GREC DE: Ι' UNlON DE ΙΥΟΝ C 1273­
1277), PARI S 1976, ΡΡ. 134 - 301. (Μετα Υαλ/.ιικης μεταφρά­
σεως) .
15. ~ΈKθεσις της εΙς τό σικ. Πα-rpιαρχείoν άτοοσταλείσης
'λγιορειτικης Έ1tιτ,ροπης, σ. 3 (7.10.1981). Σημειωτέον δτι την
άνωτέρω Ν5κθεσιν ύ11iOY'~ν Ql ΚαθηΎ06μιενοι Ά θ α v ά­
σ ι ο ς της Μ. Λαό,Ρας, Β α σ ( λ ε' ι ο ς της Μονης ΣταuΡOνι­
κή,τα καΙ Γ ε ώ Ρ γ ι Q ς της Μονης Γ.ρηίΥΟΡLoo.
16. «Ούχ ύ1tε.ρ χρημάτων, ούχ ύ-πειρ δόξης, οόχ ίnιέp δiλλou
τ;ινός των προσκαΙρων KCXΤατtoλεμιoύμ;εθα, άλλά ύ1τερ του κοινοΟ
Κιτήματος, του θηισαu.ρoo της ύγΙαlιvoόσης 'Πίσrεως ~σΠ1Kαμεν ά- ­
γωνιζόμεvoι». Μ. Βασ. t1t. 243.
17. «Π Ι<την δέ ήμείς οϋτε 'Παρ" δ.λλων γραφσμένηιv tιμίν νεω­
τέραν παραδεχόιμ-εθα, oUτιε αύτοΙ τα της tι,μετέρας δι.αvoΙας γεν­
νήματα τoα:ραδιδ6vαι τολμωμεν, Τνα μή Μρώπινα 'Π!Οιήσωμιεν τα
της εύσε&Ιας ρήμιατα' άλλΟ άτtερ 'Παρά των άΥ(ων 'Πατέρων δε­
διδάΥμ:εθα, ταυrα τοίς έρωτωσιν -ηιμας διαγ,γέλλομειν». Μ. Bcrσ.
t1t. 140. ­
18. cTct> δντι γαρ άνωτάτου μαKαplι01μιoO δ;ξιον... τό fLέν κΙ·
~ηλoν άτrό τοΟ δοκίμου καΙ καθαροΟ διακρ(νειν, τήν δέ των Πα­
τέρων 1t(OΤLV δ:Υευ τιινός ύποστολης κηρόσσε'ιν».Μ. Βασ.
19. «ΟΤτινες την ύγι~ όρθόδαξον πΙστιν 'ltpOO'JtOι;oi}ντες δ.μιο­
λογείν, Κ'οινωνοϋσι δε τοις έτ,ερόφροσι, τους τoιoύtouς, εΙ μιf;tά
~αyyιελ(αν -μη cbroστOOLV, .μημ6νσν άKOινωνήwυ<; !χειν, ~.
λ~ μηδέ άδελJφoύς δνομά!ζεΙΝ». Μ. Βα:σ. ρο. 160, 101 λ.
20. Έλέχθη 'J1jροσφuως δτι αΙ σrτouδαΙ θεολόγου εΙς τό έξω­
τεΡLκόν θά πρέπτι γ' άττοτελοΟν Kώλ~ πρός... tε.ρωσόνην τω Ι
Συμιφωνουμιεν άττα/ότως μέ τήν 'Κ~~Kην, δτι έάν l1tf1yιEιΎ ώς
κληρικός δια σπouδάς, έ1tωτΡέφων νά καθα(ρεται...
-20­

23. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ
ΘΛΙΒΕΡΟΣ ΑΠΟΛοrΙΣΜΟΣ
11 νύχτα !χει προχωρήσει άρκετά καΙ έγώ μόνος στό
κελλ:( μου, μΑ συντροφιά τΙς Ιερές εΙκόνες καΙ τό ιλαρό
φως τού KCXVΤΗλιoϋ, πρσσιταθ'ω νά 6ρώ για 'ιtοιό άκρι6ως
λόγο έ'ιtικρατεί σήμερα στήν 8ΕλλαδΙ1C:ή Έκκλτισ[α Και τόν
-Αγιορείτικο Μοναχισμό αότή tι φο6ερή' ά: φ α σ (α για
τά θέματα της 'It(στεως, άφα:σ(α 'ltoo άπό καιρό Αχει 1tερά-.
σει 'ΠΙ* στήν περιοχή της καταφρονήσεως των Ιερών και δ­
σ(ων. ΚαΙ ένώ δλοι, δ~άκ.oι; Ιερείς, l'It(OΚOΠOL καΙ μovάζov­
τες, άσχολοϋνται με πλείστα δσα, .μέ ζηλο καΙ Kcrιτcrτσωσύ­
νη,μόνο' γιατήν τrίστι δεν μιλούν, δεν γράφουν, δεν δια­
μαρτύρονται r --Η. για νdμαι πιό ά:κριδής, ά:σχολοϋνται καΙ
με τήν -rτ(στι· ά:τc6δειξι τά κη ρόyματιcx γιά τούς χιλΙCXlO'τl(ς,
τους παπικOUς καΙ τους μασόνους, ώς καΙ τά τόσα: ~ 6ι6λία
καΙ δ:ρθρα που γράφονται έναντίσν τους. λύrό 'Πού ~θελα
vΆ έκφράσω γράφοντας δτι δέν άσχολοΟνται μέ 't'ήν π[στ.Ι,
εΤναι δτι δεν ένδιαφέρονται νά διορθώσουν δια τοο σωτη­
ρ(ou έλl.yχoυ καΙ της καταλλήλov άντιδράσεως τούς κα­
κοδ6ξους τφοίσταμένouς τους, Qt δ'ltοίιοι έπΙ συνεχείς δε­
καετ(ες μέ λόγια καΙ πράξεις κη'ΡόΤΤουν τό αΙρετικό m­
στεόω τού οΙκouμενισμοϋ, δτι δηλαδη tι τι{στι των ·Ορθο­
δόξων δεν εΤVΑΙ μοναδική aτόν K6σμ~, άφοϋ καΙ tι αΙρετική
Δόσι Ιχει θεία Χάρι καΙ άΥιά:ζει τOUς 'ltιoτoός της 'Π.'αρό­
μιοια δπως γίνεται καΙ στι'ιν •Ανατολή Ι Τήν 'ιtαρατιχΧνω k­
6α(ως 6λασφη:μ(α δέν τήν διακηρόττουν δλοι οΙ έτι(σκ01tOι,
άλλ· αότό δέν !χει καμιά σημασία" μή1tως c!λλως τε και τΙς
διάφορες αΙρέσεις τΙς έκήρυξΑv 'ιtολλοΙ μαζί; lvac; εΤναι συ­
νήθως άρκετός, ά:ρ;κεί οΙ λαι1tοΙ νά μήν άνtιδράισouν,- cnι­
λά .μέ σιγή, ~ μΑ τήν 'ιtοικίλη καΙ 1tO~ι<; KεKα:λ~. . ,
~21­

24. συμπαράστασΙ τους, ν' d:φήνοuν νά προοδεόη ώς 6ρθή tι
κακοδοξία 1toύ δ Ινας άρχισε καΙ οΙ 'ΠολλοΙ Cκολοοθοϋν.
,AιλΛit. oδrε δλ.οι οΙ κλη'ρικοΙ καΙ μovά~ες δέ.χOVΤαι τΙς
κακοδοξίες πού άιτε.φάσισε το ΦΑVΆρι ιμ;έ την ΆVΑΤOλή' τού ,,'
2000 αιωνα να διακηρύξη σ' δλο τον κόσμο' κι' αύτοΙ δ­
-' ?
~ως, δλοι d:νεξαιρέτως, δεν ά1ταλλάσσονται της εύθόνης, d:­
φοϋ πρακτικως d:κολouιθoϋν τούς έ1tισκόποος τους, οΙ άrτoίoι
με τήν σειρά τους l1ttKpOΤoϋv της Πόλης τήν αΤρεσι. ΟΙ
χιλιομετρικες άrtoστάσεις άτιό το κέντρο της κακοδοξίας,
δπου κι' d:ν εύρ(σκεται αότό, Ιδίως σrήν έποχή μας, δεν
Ιχουν καμιά σηίμασία. ·Όλοι οΙ κληρικοί, d:λλά καΙ οΙ λαϊ­
κοΙ άκ6μη, ό:τco τήν στιγμή 1toU θά 'ltληρoφoρηθoϋν τήν κη·
ΡUΤΤoμένη κακοδοξία KαθLστανται σ u ν υ π ε {j θ u ν ο ι
με τον αΙρετικόν, έάν δεν κάνουν το 'Παν γιά να τον l1tL­
στρέψΟυν ,στήν άλήθεια της 'Εκκλησίας, fl έφ' δσον -rrapa­
μένει άμιετανόητος, να τον άrto~άλouν το ΣUντOμώτερO d:.
'ΠΟ το Σώμα της.
Στο μεταξύ κυκλοφοροΟν κάθε ~ιδoμάδα, fι καλ.λίτε- .
ρα κάθε :μηνα 15 :με 20 θρησκευτικά περιοοικα καΙ έφημε­
ρίδες (για ν' άναφέρω τα σ1tOUδαιότερα) -ΠΟΟ τα γραφό­
μενά τους ύ-rrερeαίνoυν τΙς σελίδες ένός κανονικοϋ ~ι(!lλίοu
J
300 σελf.δωv. Σ' αυτά δεν ύΠόλΟΥίζω τά αύστηρώς lΙΒεολο­
γικοΟ» -rrεριεχοιμένou, δπou τα πλέον d:νoooια καΙ ά'Jτίθανα.
θέματα ά:νατέμνονται ιμετα 'Πάσης σχολαστικότητος, ένώ
το -πελώρι()Ι θ'έμα της αΙρέσεως παραμένει έντελως d:νιmo­
ψίαστο δια τούς συντάκτας των άνωτέρω περιοδικων, fι δ­
'Που καΙ δΤΑV θίΥ·εται, ...έrτ,αινoWται κατά κόρον οΙ ΦΟΡε'ίς
της κακοδοξίας, μέχρι ση'μ:ε(ou να θεωρηται δ •Αθηναγ!>­
ρας «δ ,μετά τον Φώτιov μεγαλύτερος ίσως έκ των Πατρι­
αρχών της Kωνσταντινoιnτόλεως»!!! (θεολογία, 1977, σ.
209) .
ΝΑν, λοιπόν, κριισαρ(σης τΙς σελΙδες αύτες ζητώντας
λόγο δρθόδqξo, τοατερικό, άντιαιρετικο καΙ, εΙδικά γιά: το
θέμα lμας, λ6γ(J άVΤΙOΙKouμενιστΙKό, πιθανον να ~ρης 2 - 3
σελίδες, d:λλά ούτε αότες θά σε 1tληΡOΦOρήσouν έσωτερι­
κως, γιατΙ εΤναι 'μόνο" λόγια, ,λόγια πού τά Ιχouν ξΑVΑπη
άπο τήν ,έΤCOΧή του 8Αθηναγόρα, τoOμεγάλαJ αότοσ άρνη­
τοϋ της Ό'ρθoδoξLας, καΙ 1toU δεν ΣUYKινOOν κανένα -πίά,
άφοϋ δέν συνοδεόονται ό:rτό τήν σ υ ν έ 1t ε ι α καΙ τήν
1t Ρ α ξ ι. Μοιάζουν μ' ~Yα! &vθρώπινo σώμα χωρΙς σκε­
λε-r6' προσ1tα&είς νά το σrήσης 6ρθό cOOτε νάφανη· άνθρω­
'Πος, άλλ' αύτό d:μέσως σωριά~ται κ«ταγης, γιατΙ τοϋ
λεί"Πouv τά κ6κκαλα, δ-rrως έδω λεΙ1tει ή πραξις γιά νά φανη
-22­

25. δ λόγος 6 Ρ θ ό ς, ζωvrαvος καΙ δχι ψεότικος, κούκλα:
'Πού θά σΟΟ 'μιλά, δταν την 'Πιέζης στήν κοιλια.
Το πιο ~σχημo όμως με τοός κληρικoUς αότoUς εΤναι
δτι δέν θέλ:ouν ~K6μη καΙ δταν τούς το άrτoδεΙKνόη κα­
νεΙς χειρσπιιαστά- να πιστέψουν καΙ 1tαραδεχθοϋν δτι δεν
πηγαίνουν καλά. "'Οχι μόνο ltpvoQYτaL τον δίκαιο Ιλεγχό
σου, άλλάσοΟ τον γυρΙζουν κατάμουτρα καΙ σε χαρακτη­
ρΙζουν ώς «έξτρεμιστή», «των 6:κρων», «φανατικον καΙ ~­
δι.άκριτον ζηλωτήν», καΙ τελικά... «έκτος -ΕκκλησΙας» 111
Δ~ν chτιλOJμ~άνoνται δτι ~J..E τον τελευταίο λόγο; τοι.>ς ltλη­
θεόouν καΙ χωρΙς να τό θέλουν. Μα: αύτό άκρι,~ως θέλω καΙ
έγώ' νά εΤμαι t κ τ Ο ς 'μΙας τέτοιας ·EKκλησl.ας 'Πού
δεν "Παραδέχεται τήν ·μοναδικότητά της~ άλλ· άΥκαλιάζει
ώς «ά'δελ;φή» καΙ «σε~<Xcψια •Εκκλησία» την 'Παπωισόνη, το
τα:μείον αύτό των αΙρέσεων. Με τήν 1tαρcrπάvω συμ-rτεριφo..
ρά 'τους δε(χvouν ά:κόμα δτι Ιxouν ό:ρρωσrήσει θανάσιμα
κιαΙ δσσ κι· CXΝ θέλουν νCx: το κρόψουν, tι {Χρνηο( τους νά: δια­
λεχθοΟν έ-πάνω σro κατηγορώ πού τOUς άπευθύvoυν εόσε­
!είς ζηλωταΙ πιστοί, φανερώνει την άρρώστ"εια, τό' 'Πείσμα
καΙ τήν Ιδιοτέιλειά τους, ά:φοϋ tι •Αλήθεια 'Ποτε δεν ~ά­
ται τόν διάλογον ii τήν κριτικ:ή, κατά τον λόγον τού Κυ­
ρίου καΙ των ·Α'1τOCJτόλων τou.
τα σαθρα έπιχειρήματα
Για v· άνα-rταooouν &μως τήν συνείδησΙ τους οΙ κληρι­
κοΙ αύτοί, ά:λλα καί τoUς πιστούς πOU ΆVΗσυXoϋνKαΙ
τούς... ένοχλοϋν, Itxouv (!)ρη ~να -πολύ κακόηχο τρo'rtάρι:
«·Αργότερα, λέγουν, θά άντιδράσouιμε, δτΟΝ θά: lχη a.eEt
δ κατάλληλ:ος κιαιρός' ας. Υίνη τό συλλείτοvργο μέ τόν 1'tά­
πα, καΙ τότε θά δητε αν θό: -πΡοδώσοuμε τήν 'Πίστιμας». Με
τό έ-πιχείρημά τους δμως αύτο δεν ΆVΑιpoOv τό κατηγορώ
των 'εόσε6ων 1tιστων 1toU τους ~λέ:πoυν -καΙ μέ τό δ('Κηο
τouς- σά:v Ο ό ν Ι τ ε ς, άφοϋ δέχονται άδιαμαρ'τύρητα
τόν Δη,μήτριον ώς «όρθοτσμοσντα τόν λόγον της άληθεί­(.
ας», ένω αύτος σε κάθε θεία Λειτουργία μνηιμOVΕόει στά
δίτιτυχά του τόν d:vlEPov πovτίφηκια της Ρώμης, ΣUμμOΡ­
φoύ~ενoς με πιν 11'αράδοσι 'Ποο τοϋ άφησε ό 'Προκάτοχός
τou. "Έτσι δ,μως δ άρχηγος τoU Φαv.αΡ(Oυ, δ, ·Ιάκωβος ·λ­
μερικης, ό •Αθηναγόρας Λονδίνου καΙ δ -πό1πa:ς τ/ς .. Ρώμης
εΤναι σάν να σ υ λ λ ε ι τ ο ιJ ,ρ γ ο ϋ v μεταξό τους,
κ:αθώς καΙ μέ κάθε ίε,ρέα 1t00 θάμνη,μ6νεuε 'lvcX άιτό τούς
d:νωτέρω οΙ κouμενιστάς l:rτισκ6πouς. ΚαΙ γιά νό: έιιτανέλ..
θoι>,~'E σrα λόγια μας. .
-23­

26. Ποϋ καΙ d:rtQ 1tοιόν έδιδάχθησαν δτι δέν 1tρέrεL ~ .'ItO­
λειμΟΟμε τούς κακοδόξους 1tοιμένcxς, παρα μδvoy δΤΑV
συλλειτοοργήσouv με τόν άρχηγόν της αΙρέσεως τcoύ έπι­
&έ'ξια 1tΡοΜλλουν οΙ τού ΦαvcφΙou ώς... cσειάσμιον ~δελ­
φΟν> καΙ «1tρωToν έν ήκαθόλοο ·EKKλη.σ(~ τού xρισroϋ:.;
Αότό εΤναι σατανικόν δχι μόνο σαν σκέψι άλλi.c 'Περισσό­
τερο σαν σόστημα ά1tοκοιμήσεως της δρθοδ6ξου ΣUΝειδή­
σεως. Μοιάζει .~ τή v &λλη τέχνη τοϋ δια~όλ~ 1toύ σuνε­
χώς ψιθυρ{ζει aτό αότΙ τω άμαρτωλού: CXΔPLO μεταvo­
είς»· «άργότερα, !χεις άκόμα καιρό»· «σrα γεράματά σου,
καλλΙτερα, για να μή ξαναμαρτήσης», Υιά να φόΥη τειλικά
άπό τόν κόσμο αύτόν ΠΡοτοϋ 1tρολά&η τήν σωτήρια έξα­
γόpεUΣΙ. ·'Έτσι καΙ·δω. not6c; τα/ς έyyu8:rαι δτι θά ζή­
σουν :μέχρι τό συλλεΙτουΡΥΟ, ~ δτι 4lέ τήν τακτική'τους
αότή ΈΞΑΣφCXΛ(ζoυν τήν σωτηρ(α τα.χ;, ~ γ(νονται αιτία
νά προχωρά τό κακό καΙ νά χάνωνται καθηιμερινως ψυχές
για τΙς 6ποίες Χριστός άπέθαvε; ΚαΙ δταv εΤ1tε δ Κύριος,
δτιαότός. 1t00 θά φαvii 1tιστός ατό λ[ΥΟ ~ φΑvΗ δόκψ.ος
καΙ aτό πολύ, αύτό δεν ~θελε να aιδά!ξη, δτι δηλαδήι μόvoν
αότός 1t00 πολeμά άμέσωc; καΙ χωρΙς άνα60λές τό δ1tΟΙΟ­
δή1tοτε κακό, θό: φανη τελικά 6 Vl'κητής του; rlttrl λ"σμο­
νοϋν τ·ους λόγους του χρυσοϋ κή,ρυκος της •ΕκκληοΙας, τω
θεΙου Χρυσοστόμου; «Διότι έάν, γράφει 6 μέγας 'lt<X'tήρ, οΙ
τολμωντες να καταλύσουν τΟΟς θεΙouς. θεσμούς καΙ 1tapα­
δόσεις, Ιστω καΙ Κ'αταμικρόν, έδέχοντο έγκ.α(ρως τόν ~P'"
μόδιον ιλεΥχOV, δέν θά έγ(νετο tι παροϋσα ΣUμφOpά, ώδέ
θά κατελάμ&ανε τήν "Εκκλησ(QiV τέτοιος χειιμώVΑς· καΙ του­
το διότι, 6 άνατρέπων καΙ τό έλάχισroν της δρθης π(στεως,
καταστρέψει τό δλον». Δυστυχώς !Xoυv δη:μιουρΎήσει μΙα
νέ.α έκκλησίολοΥ(α, κατά τήν δτιο(αν .L1tορεί 6 !,τ(σκσπ:ος
vΆ ΙΧη διαφορετική. π(σrι άrιΌ τ'όν ~ριάρχη του, καΙ δ
πρεσβότερoc; άπό τόν έπΙσκ01tόν του, άλλά νά μή. Υ(νεται
αυτό α(τΙα σχΙσματος, 1tροκειιμένω νά διιατηρηθη tι ένό­
της! Μ[α: τέτοια δμως έν6της δεν εΤναι τοϋ θεώ, ~ "ti1ς
πcxπωσόvης, d:vευ δηλαδή άληθε(ας καΙ Πνεόματος ~(OU!
''Η εύθύνη το;; ~Aνίo" "Ooo~
Μ[α τέτοια τακτική. καΙ νοοτ,ροπ(α: Ιαισιλεόει δuισιτu­
χώς άrτό χρόνια τώρα καΙ ατό 81 Αγιον ·Oρoc;f ·Ολοι alJ..
τοΙ 'ΠΟΟ θά μTlJOροΟσαν μέ τή μ6ρφωσ( τους, 1 d:κφη γιά
τήν φήμη τους Ι:>ς «μυστικων καΙ vηmικων 1ι'atέρω~ Υά
σαλ1t[σουν I!vα mrευματΙKό συναγερμ,ό, ~ Υά KαταλtX­
-24­

27. !ουν τά 1tρ6eατα τόν κ(vOOνo, αότοΙ ~ι στήν Ιι<ι­
δωι -ιτατερικων K·εψέVΩν καΙ τήν... νοερά 1tρoσεUΧΉ τoυc;,
M>ιcxφoρώνrας τελε(ως γιά τό τ( γ(νεται γύρω τους, γιά τό
1tOLoός μνημονεύουν, καΙ τό τΙ λένε σχετικως οΙ ΙεραΙ Κα­
νόνες, Υιά δσους κ-ρατoQν μΙα τέτοια στάσι σέ καιρό αΙρέ­
σεως δττωc; δ δικός μας. Καλή καΙ tι 1tpOO'ευxή (11JOιός τό
άρνείται ;) ά.λλά μαζl ,μ. αότήν γιατΙ δχι κ-αΙ tι καλή δμ:ο­
λοΥ[α, tι "σφραγΙς αύτή των μαρτόΡΩV, τό dψευδές σημείcw
τηςπρός TQV θεόν εΙλικρινώς άγάττης; "Αν K'ρατoϋσαv 'tήν
Τδια στάσι σrόν καιρό τους καΙ δ Μ. •Aθcxνάσιoς, δ δ:γιος
MάξUΜoς καΙ Θεόδωρος δ ΣτouδΙτης, οΙ λαμ'ΠροΙ αότοΙ δμ<>
λΟΥητα[, ~ Qκάμη καΙ οΙ t1tl BέΚiKOU μαpτuρήΣCXVΤΕς -λr­
γι:ορείται πατέρες, σή,μερα θά εΤχαμε έμείς ·ΟρθοδοιξΙα ~.
κ&ι -Άγιον "ο,ρος; ΚαΙ τό θλι6ερώτερό στήν 1tEp(mωoι
.ain:ή. εΤναι δτι, άναφορικως 1tpός τήν προδοσΙαν κρατών
θέσιν θεατοΟ καΙ :μόνον, καΙ μάλιστα θεατοΟ Ιι)θιOJένou
aτόν κόσμο τοο, κόσμο... όψηλης θεολοΥ(ας ft Ιερας μuσrα­
γωΥ[αχ; καΙ.. yν6φou, -τcρcX'yμα τόσο έλJκ.uστΙKό Υιά τόν
έΤCισKέmη τοο ΙερΟΟ ..Αθωνσ:- ένώ δ'Πάρχouv ΔuΌ ΧCXΡΑκ-τη­
ριστικές 1tEΡΙ1Πώσεις στΙς δ1tOίες μετa6άλλouv τελε(ως τήν
άνωτέρω διαγωγή τους! Π ρωτov μέν, δτCXΝ τ.ούς θ(ξη κα­
νεΙς γιά 'ΠρoσΩΤCΙK6 τους σφάλμα, καΙ δεότ'Ερcw, δταν τούς
1tTj δτι δέν πανε καλά οΙ δρθ6δοξοι 1tοιιμένες. Γιά τή~ν 'ΙΤρώ­
τη 1tερ(mωσι εΤνaι Ικ.αvoΙ έντός νυκτός vά: OUWpάψow δ­
λόκληρον 1tραΥματεkx 1tΡΟκεψένου v8
ά1toδεΙξoυν τήν άθω­
ότ/tτά τovς καΙ να σuνι.ιρ(ψOUν τόν dδΙK'Q KατήyoΡOV· Υιά δέ
τήν δειπέρα Ιχoυv 1tάνToτε Ιτοι.μη καΙ σαφή 'tήiV 6:rtά:vτησι:
«Μέ: την 8 Εκκλησ(α, d,δελφoΙ, δχι σχ(σματα. Και c5ίλλoτε έ­
γ(νοντο αότά, dλλά δέν lφευγαν οΙ 1tLσrol ~ τούς έ1tΙOKό­
1touς ΤOU9, ·καΙ δ:ς λένε οΙ δ:Υιοι καΙ οΙ ΙεροΙ Καν6νε.ς. 'tά
άκριeως άντ(θετα, 1tρσrρέ1tOντες κληρον καΙ εόσdη λσhν
γιά τιαρδμιοιες σάν τήν σημερινή 'ΠEριτrrώσεις, νά: φεόΥouv
dtμέσως μακρυά άπό τόν 1tοιιμ!να πού θά κ.αΚοδοξοΟσε,
γενόμενος οδτω λόκος &νtι καλοΟ Ta01tό:voυ. "Έτσι άλη­
. θεόει στήν 1tEp(mcoo( τους δ λόγος του άΥ(οο M<XξΙμou τού
δμολοΥητοϋ, πού τ6σο ~ραία περιγράφει τήν διαγωγή
τους: ,,:Α')..λ8 0Ον τόν λόγαv τοϋ θεοϋ οόδεΙς δφιε.lλει 'VO­
θεόειν διά την tδ(αν dμέλεΙαΥ, αλλ· όμιολογείν μ!ν τ/ν έαu­
τοο άσθένειαν, ιμή ά'rτOKPόΠΤ'ειν δέ τήν τοϋ θεοΟ άλiιθειαν,
Τνα ~ή δπ6δικοι γενόμενοι .μετά της των έvτoλών 'Παρα8ά­
σεως καΙ της τού λόγou τού θεοϋ 'Π<Xpεξηyήσε~.
·Α:λλά μήπως, σκέφθηκα γιά μ(ασrι-yιμή, δέν )'IV(ι)ρ(­
ζουν τήν διδασκαλΙα των Π ατέρωΥ καΙ τόν τόσο σwε'Jtή
πρός αόt'ήν Θ(ο ΤOU<;, oo-rε νά 'I'tάψouν νά δ1tοκρ(vονται. μέ _
-25­

28. ...­
τΙς 'Πουκ[λες &μαρτωλές οΙκονομίες; Μέχρι 'Προχθές ζηλω­
ταΙ ΤCιστOΙ δέν τους 'ιά όΤCενθύμισαν σέ διαμαρτυρ(ες και
μελέτες τους, μέ κάθε σαφήνεια καΙ λεm:ομέρεια, 0Οτε να
.μήν όπάρχη ΤCΛΈOν ΤCεριθώριO ΠΡοφασισμοΟ άyvOΙ(ας; ·λλ­
λά ΤCOιός άκοόει; •λ'Πορροφηlμένοι οΙ μέν άπό Πι,ν αΤ:γλην
τού άξιώματος καΙ τήν κοινωνΙ1<.ήν δράσι, τό 'Jtλ.ηθoς των
άνt.rrτ6n'των 'ΠροΜτων 'Πού τούς άκσλουθοϋν καΙ τόν οΙκο­
δοιμικόν δΡΥασμόν των
κομε(ων, τως κύκλους
σεών ταχ;,οΙ δέ, ΆΤCo
τούς φήμης δια τήν...
ΤCαιδικων κcrnxσKηνώσεων καΙ γηρο­
Γραφης καΙ τΙς σελίδες των έκδδ­
τήν <Xfγλην της περικυκλοόσης αό­
νηmικήν θεολσγίαν καΙ τό... δ:κτι­
σroν φως της νοερας 'Προσευχης τους, άδι:αψοροϋν liv στο
l{ να κ α Ι κ ύ Ρ ι ο, τήν ό'μολΟΥ(α της ΤCίστεως, άπέ­
τυχαν, 'μΑ <htσrέλεσμα δλα τα λoΙΤCά vΆ εΤνα;ι ένώ1tιον τοΟ
θεοϋ ·ράκη &χρηστα καΙ θυσία: <brρόσδεκτος! eH ·Εκκλησία
τούς !κανε έΤCΙOK6πoυς γιά νά διδάσκ.οον καΙ φυλά'ττουν
τον λόγον της •λληθεΙας Της άκέραιον καΙ <hιόθ'εuτov, κρα­
τώντας συγχρόνως τά 'ΠΡΜατά Της μαKΡUΆ άπό τά λειΜ­
δια των αΙρετικων, καΙ δχι να τά έΎκατ,αλε(1tουν άττροστά­
τευτα: :μέχρι το στόμα του λύκου με τήν 1tρόφcxσι δτι μόλις
θά τα κατΑΤCιη, τότε θά δείξουν την 1tοιμενική τους Ικανό­
τη:τα! Πότε θ' άντιληφθοϋν δτι Ι[να ΟΧ Ι oτή:v αΤρεσι άξΙζει
11!ολό περισσότερο
δράσι, καΙ δη, γι'
κ:λησΙα «.εΙς τόπον
Έκείνη δμως
άτrό κάθε 1tροσεuχή καΙ Ιερα1tοοτολική
αύτό το ΟΧΙ ~xoυν ταχθη άττο τήιν ·Εκ­
Xρ~σroϋ» καΙ των 'λ~oιστ6λων του;
τήν στιγμή το Kcweήλι τρεμόσGυσε ζη­
τώντας άισφαλως λάδι. Σηκώθηκα να φέρω το λαδικό, ένω
μια εύχή ψιθύρισαν άθελα τα χείλη ·μου. Κύριε, Φ ώ τ ι­
σ ε τούς τcoιμένας της ΈκκλησΙας Σου, για ν· άντιλη­
φθοΟν. τήν φo~ερή εύθόνη τους, άλλά καΙ τούς -Αγιορε(τας
άδελφοός μας -δσοι 'μέχρι σήμερα δέν fδωσαν τό 1tcrpόv '.
;
"
εΙς τό ώραϊον 'μέτω1tον της όμολΟΥίας- ΟΟτε ν' άναδει­
I~­
χθοΟν καΙ 1tάλι έξ αύτων νέοι στρατιωται της 'Αληθείας ,;.;
Σου, ΤCρός δόξαν της Όρθσδοξίας καΙ σωτηρία του λαοU
Σου. 'λ:μήν.
(Α, Δεκ. ·78).
Κοινων(α αίρετικων '~
,
~H δρθή σχέσις τcρoς τως αΙρετικούς δέν εΤναι ή της
κοινωνίας, άλλά ή της άκοινωνησ(ας καΙ ά'Π'οστροφης.
-26­

29. Γενικως, λέγει δ 14. Bcxσ(λειoς, c-παντΙ 'ιtασα κοινωνία
'ΠCXVΤός ά'πrι"tOρευμένou 'Πράγιματος κατά τε νΟΟν καΙ λό­
γον ι<ιαΙ -rφάξw έ1tιβλα6ής και έιπιJK[νωνoς (έστΙ):. (ρο. 31,
1096). Διό δεί «μετά των OΙK~(ων της πίστεως εΙρηνεύειν'
αΙΡετικόν δ:νθρωrιτoν ά'ΠΟΟ'Τρέφεσθαι» (τοϋ αότοΟ, ρο. 31,
649). «"'(ιμείς», γράφει δ 14. •AecxvόJσιoς, «Ιχοντες τόν θε­
μέλιον άσφαλη,δς έστιν ·Ιησοϋς δ Χριστός, δ Κύριος f)­
μων, καΙ τη,Υ· των Πατέρων περΙ της άληθείας δμOλOγίαv,
τους πλέον τι ταύτης η !λαττον λαλείν θέλοντας άιτoσrρέ~
φεοθε» ('8επ ΕΣ, 33, 88).
8E-rτΙσης, δεί «αΙρετικων κοινωνίσχ; άrtoφεόyει~ (θεο­
δώρου Στouδ(τOU', ρο. 99, 953). ·0 λ'γιος Κύριλλος 8λ/s.U
ξανδρε(ας, γράφων 1tρOς τούς έν ΚωνσταντιVOU1tόλει 1tερΙ
τοϋ αΙρετικοΟ ΝεστοΡ(00, προτρέ'Πει: ro:σrτίλouς καΙ dμώ­
μοος έΑUΤOOς τηρήσατε. μήτε ΚΟ1.'νωνοϋντες τφ μνη'μονεu­
θέντι, μήτε μήν ώς διδασκάλφ -rnρoσέxOVΤΕ<;, εΙ μένει )J;
κος ΆVΤΙ τcoιμένoς» (Μ. 4. 1096). Ταϋτα δέ συμφώνως καΙ
'Πρός την έπιτακτικήν έντολήν τοΟ d:πoστόλιou Πώλοο, «Et
τις όμας εόαΥΥελΙζεται -ιταρ. δ -παρελΜετε. άνάθεμα !­
στω» (Γαλ. 0::' 9).
Το κοινωνείν μετά των αΙρετικων δέν εΤναι άΡέτ:ή; άλ­
λα άμιαΡτ(α 6αρεία. Τση 'ιtρό<; ιμοιχείαν. «Μοιχεία Υάρ έ­
στιν, ω 'Iro'VOύvετoι, καΙ το της κοινωνίας μETέXELn των
αΙρετικών, τονίζει δ &γιος Θεόδωρος δ Στουδίτης (ρο. 99,
1176). Διό καΙ έάνδλα τα χρήιμcrτα τού κόσμου 'ιtροσφέ­
ρπ δ κοινωνών τft αΙρέσει, οόδέ τότε «φΙ~oς θεοϋ K,aer<m:t­
ται, άλJ..: έχθρός» .(του αύτοϋ. PG.99, 1205). Διά "('αΟτα
δέΌν να έ'ιtιμέvωμεν τfi ~Koινωνησ(~ 'ιtΡός. τούς αΙρετικούς
μέχρι θανάτου, «κ&ι έξορ[ο: -πρόκειται, κ&ν ξΙφος στιλΙοΟ­
ται, Kdν πϋρ άνατrrηται» (του αότοΟ, PG. 99. 993).
~8Αληθως, δ κόσμος δλος μιας ψυχ'iiς οόκ !oτw άντά­
ξιος, της φUλαττoότης έαυτήiν άμέτοχον καΙ αΙρετικης ΚΟΙ­
νων(ας καΙ 'ιtαντός κακΟΟ» (τού αότοΟ, PG, 99, 1205).
ΑίQεσιs καΙ μνημόσuνoν
π 0(0: tι δέουσα σrάισις τοΟ 80'ρθοδόξου ΧριστιανΟΟ
τrρός ΤQν έΚ'ιTiΙTttοντα έν έyκλή;~ατι ft αΙρέσει ·I~ρχην;
•
Ή διαKO'ltή! του ,μνηίμοσόνou του otKEtou •Ι ε'ραρχou ci­
τι:οτελεϊ άμάρτηιμα. ΤοΟτο Ισχύει ciκόμη καΙ ~ν 'Περ~mώσει
έΥκλη,ματος. Τότε 1Ί διαKσιπl του 'μVΗιμoσόνou του e Ι ε'ράρ­
xou, «'Πρό συνοδικης διαγνώσεως» (Ι Δ' Κανων Π ρωτοδευ­
-27­

30. τέρας Συνόδου) «καΙ τΕλεΙας CXΎΤoO KαταKρ(σεως~ ( Ι Ε'
Κανών Πρωτοδευτέρας Συνόδου), τιιμωρείται διά παντελούς
~OTριώσεως τοϋ κληρικοϋ d-rrQ C'ltό:σης Ιεραrε(CX9 (σiJ­
τόθι). ..
·Aνrιθέτως, δτε δ ·Ιεράρχης Kηpόn'ει, CΔΗ:μoσt«C ••• KCXΙ
yuι-ιιvft τfi κεφαλη έτ( ·ΕκκλησΙας:. διδάσκων, CΑΤρεσ(ν τινα
τιαρά των dy(ων Συνόδων ~ Πατέρων KατεΓVΩΣμένη~, tι
διακΟ1τ/ της πρός σlπόν κοινων(ας 1tpό σuνoδΙKης διαγνώ­
σεως εΤVΑΙ πράξις δΡθόδοξος (αότόθι). ΟΙ οδτω -ιτοιοϋντες
«00 μόvoν τfi κανονικΌ έΠΙΤlJμήσει ωχ ό'Πόκεινται, -ιτρό σu­
νοδικης διcryνώσεως έαυτούς της πρός τόν Κι<Χλοόμενον ·Ε­
τr(OK01tOν κοινωνΙας ά'ΓcorrειχΙζοντες, &λλά καΙ της πρετcoό­
σης τιιμ·ης τοίς όρθοιδόξοις άξιωθήσOVΤαι~ (αύτόθι). «ΕΙ δέ
τινες», γράφει καΙ δ &-γιος Σωφρόνιος e Ι εροσολόμων, cό:rτo­
στcrrcxί:έν τινος οό διά πρόφασιν έΥκλήματος, άλλά δι" αt­
ρε.σιν ό1τό Συνόδου '" ety·Ιων Πατέρων KατεΓVΩΣΜένην, τι­
μης καΙ cbτoδoXης ό:ξιοι, ώς οΙ -Ορθόδοξοι» (PG. 87, 3369­
3372). Οδτως, δ δ:Υιος Κόριλλος •λλεξανδρεΙας, γράφων
πρός τούς έν Kωνσταvτινουπόλει 'ΠερΙ ΝεστορΙοο, τovΙζει:
«Τοίς δέ Υε των κληρι,κων, flTOL (~) λαϊκων διά την δρθήν
πΙοτιν κ'εχωρισμένοις,. η. καθαιρεθείσι παρ· αότοϋ, κοινω­
νοϋμ:Εν tιμείς~ (Μ. 4, 1096). Καί δ ΛΑ' 8λποοτολικός Κα­
νων Tt~λέ1tει τον ό:ποχωρισμόν έκ του -Ε1tισκ6που, hv 1tE­
ρι1ttώσει καταΥνώσ'εως τούτου «.έν εύσε~εΙ«C καΙ δι:κ.αιοσό­
vn». Το έν δικ.αιοσύνη ένταΟΟα νοείται, ~ε~αΙως, ,ε{τε ~ς
κακόδοξος d:ρνησις τoU θεΙου νόμου, δ1tsρ αtρεσις, ε{τεκ.αΙ
ώς άπλη 'Παρ~~ασις τοότου, δτε Ισχόουσι τά έν τφ ιε Κα­
νόνι τη ς π ρωτoδει.rrέρας σχετικά.
ΟΙ ώς α:vω <hcoχωριζόμεvοι του κηιρόττοτος αtpεσιν •(­
εράρχou δέν δόνανται νά κατηΥορηθωσιν l1tl KCXΤαφρoνfJ­
σει -E1tLaKΌΤCoυ, fι έπΙ σχΙσματι. Τούναντίον, οδτσι l1tαL­
νΟΟνται, καθ· δτι δι·αKρίνouσι τούς ψευδε1tισκό'Γtους cbτό των
άληθων καΙ διά της έν λόΥφ στάσεώς τωνσrcouδά'ζouσι νά
σώσωσι τήν -Εκκλησίαν έκ «σχισμάτων καΙ μερισμών». «Ού
~ρ -Ε'Πιοκ61των, &λλά ψευδεπισκόπων καΙ ψεUΔoδιδa:σKά­ ., ~.
λων KCXΤέyvωσCW, καΙ ού οχΙαματι την lνωσιν της -Εκκλη­
σίας Kατέ't'θμoν, ~λά σχισμάτων 'καΙ ιμεριαμων την ·Εκ­ ,:
KλησΙΑV έσπούδασαν ρόσασθαι:., δΙαΥΥέλλει tι Π'Ρωτοδευ­
τέρα Σόνοδος (Ι Ε' Κανών).
(Κ. Ο. 1.5.1979). ..
.1,
,. ,',
-28­
, Ι

31. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕrΤΕΡΟΝ
ΔΕΝ ΑΝΤΕΔΡΑΣΕΝ ΟΥΔΕ ΕΙΣ •••
MePLKet γεγονότα γ(vovται πολλάκις αΙτ(α ν- ά'rtOKα­
λυφθοϋν τα K'ρυmά καΙ ti1τόpρητα 1ΓJOλ/i1jy καρδιών, τά δ­
ποία: διαφορετικα θα παρ,έι-tενOν lfyνωστα, .μέ d1τoτέλεσμα
να παραποιηται 1'1 <iληθής εικων της Ιστορ(ας. ΕΤναι γνω.­
στόν δτι €Ις την πρωτεόouσαν, τας κλεινάς -λθfιvας, δια­
μένΟΙΝ οΙ περισσότεροι καΙ λογιώτεροι κληρικοΙ, ένΣUγ:­
κρ(σει πρός τας λοιπας πόλεις της χώρας. Συνεπως εΤναι
πολύ ψυσικον 'cbtQ τήν 'Πόλιν αότή.ν v- 6:ναιμένη κανεΙς δ,τι
σεΜΙV~y καΙ άνδρείον, δ,τι ένάρετον καΙ έπαΙνου ιiξιoν, κα­
τα ΤΟν ΠcxόλεΙQν λόγον, έκ ,μέρouc; των έν λόγ~ κλη,ρικων,
οΙ δ1tοίΟL gρy~ καΙ θεωρ(ctX θά: πρέ-nη νά ΦΡUKτωρoUv 1t<Xν­
τοτε τάς αΙων(ΟΟς &ληθε:Ιας' του Ιεροϋ ΕόαΥΥελ(ou, ~ς έ­
6ιώθησαν καΙ tιρμηνεύθησαν cxδται όπά των άγΙων της -'Εκ­
κλησtας πατέρων. Δuσruχως διμωc; σuμ:6αΙνει τό d:KpLeibC;
c:XνrΙθετoν Ι -Ενώ γνωρίζουν καλως δλας τας εΙς 6άρoc; της
-ΟρθοδοξΙας' ένεργε(ας Φαναρtou - -Μηνών, έν τοότοις
ο ό δ ε. Ι c; έξ αότων ΣUγKινειται, Q ό δ ε Ι c; ch-τιδρ(i
κατά τά παράδειγμα των άγΙων όμιολογητων κλη,ρικων του
'l'ΚXpeλθ6ντoς, d.λλα καΙ τοϋ πιστοϋ λαοϋ, του φόλακος αό­
τοϋ της -ΟΡθοδοξΙας, δ όποίος 'ΠΟλλάκις έπροηγήθη καΙ
αότων των 'Ποιμένων του εΙς ~ρησίαν καΙ μαχητικότητα
όπερ τοι1 πατρώου δδΎίματος. Δια νά Υ(νη ΔΜΩc; καλλΙτε:­
ρον d:ντιληπτή 1'1 τεραστ(α διαφορά μεταξύ τοϋ d:δ6ξw 1tCX­
ρ6vτoς καΙ τω fιρωίκ.oϋ -rταρελθόνroc;, άντιγράφομεν τά ,1.,­
ξης γεγονός έκ της ΙσroρΙας: cCV'ΠεΥράφη δ δρας της ένώ­
σεως έν ΦλωρεντΙctX (1439). -Εν τΜοις 1'1 lvωσtc; δέν έΥΈ­
νετο. ΔιατΙ; -Αντέδρασεν ό εόσεeής λαΔC;... "Qταν έξελέΥη
ΠατρΊάρχης ΚωνσταvτιVOU1tQλε,ως 6 φιΜvωτ.t~ M.ητ~­
-29'­

32. -
νης (1440.), ό εόσε!ή,ς λαός άvτUφασεν. "Ιερεός τις, 1tE­
ρ(εργος lJ.>v, άYiiλθεν έπΙ Τπποο, διά νά {δη ~ακ.p6θεν τήν
ένθρόνισιν τού νέου Π ατριάρχοο, χωρΙς να εΙΟέλθη .κliv εΙς
τόν Ναόν η εΙςτά: Πατριαρχεία. Τό Φιόγευ,μα της ΙδΙας tι­
μέρας έσήμανε την Kαμ'l'tάναν δι· έοπερινόν (.'το 1tαpαμo­
vΗ τ/ς •Αναλήψεως). •Αλλ· εΙς μάτην ιh'έμεvε τους πι.σroός.
ΟύδεΙς προσηλθεν. ·Ομοίως καΙ τό πρωΙ εΙς τόν δρθρον καΙ
τήν θ. λειτουργ(αν. "Aπέσχqν οΙ πιοτοΙ εΙς ΙVΔειξιν διαμιχρ,­
τυρίας πρός τόν Ιερέα των, ό όποϊος άΠλως μακρόθεν -rτα­
ρη κολούθησεν έκ περι:εργείας τήν ένθρόνισιν τοϋ ψιλενωτι­
κοΟ Πατριάρχου. Έχρειάσθ'η, να κάμη διμολΟΥίαν Π.(σrεως
καΙ νά δώσn &rτ6σχεσιν, δτι τοο λοιποΟ Qύδεμία:v έΠLκοινω­
νΙαν θά I!xn 'μετα των φιλοπ<X1t;κων, δια να έ1tανέλθτ1 δ εύ­
σε~ής λαός εΙς τόν Ναόν r»··o ΣυΡόπouλοις, δ ό1tοίος ΆVα­
φέρει τό έπεισδδιον τΟΟτο, λέγει' «"Εκ τoίrrou οΙ δouλόμε­
voι τεκιμαίρονται όπο(αν τινα διάθεσιιν Ιχει θεοί} χάριτι 1tEpl
τΟ: όγιη τη,ς "Εκκλησίας δόγματα δ χριοτιανικώτατος λCΦς
καΙ δπως άποστρέφεται καΙ μισεϊ τα νόθα τε κο:Ι άλλότρια»
("Ημερολόγιον 1973, Ι!κδ. άδελφότητος «ι'0 Σταυρός»).
* * *
·Ως e" ιh'τελήφθη δ άγαττητός άναγνώστης, ~ν κοι­
νόν εΤναι δυνατόν να όπάρχη μεταξι) των άνωτέρω tιρωΙKων
ΨUXων καΙ των όπαδων της ά~ρoφρoσόνης καΙ 1tOYηpcXc; οΙ­
κονομίας της σή:μεΡον. Καίτοι διερχ6μεθα παραλλήλouς ά­
Kρι:~ς οτιγμάς, &φοϋ έπισήιμως δ παπισμός ΆVε.γνωρίσθη
όπό του ΟΙκ. Πατριαρχείου (τη ιh'oχίi, σιγΌ fI, καΙ έτrικpo­
τήσει τω'ν λoιτrων όρθοδ6ξων έκκλησιων) ώς «σε~α:σμία ά­
δελφη. έκκλη σία», δ δε 'ι'tά1tας ώς «πρωτος έτr(σKOΠoς έν τη
Kαθόλιou έκκλησί<ct τοΟ Χριοτοϋ», έν τοότοις 'Ποιιμένες ι<;αΙ
'ιΤοι:μαινόμεΛΟΙ των όρθοδόξων σuναyωνίζoνται ποιός θα φα­
νη άπαθέσrεpoς καΙ εύγενέστερος στ~ άνωτέρω «ξε1tοολη­
μα» των τιμίων της πίστεως. "Ας διαμαρτύρεται δ ~γας
Μάξιμος ό ·ΟίμολΟΥητής γpά~ν στl. «πασα ά'l'toδOΧή των
έτεροδόιξων διμολογιων ΙΣΣΔUναμεϊ tJ;E. προδοσίαν της πί­
στεως:t (<<Π Ρ 6 δ ο σ ι ς Υ ό: Ρ έ σ τ ι, tι τ η ς ε ό­
σε!οϋς αότοϋ τε καΙ 'ίτερΙ αότοΟ
(τ.l!. τοϋ ΧριστοΟ) δ ό ξ η ς τc α Ρ ο: λ λ α: γ ή, τ fi
προσλήψει της των έτε;ΡQδόξωv ό­
μολογίας καΙ διδαχης d:τcεμτrολοΟσα
α ό τ ό ν...» P.G. 91, 73Λ), καΙ δτι tι άγό:πη 1φ,ός τως αΙ­
ρετικoUς WEU άληθεΙας ά'l'tσrελεϊ μισανθ~(α:ν: (<Μ. ι­
σ α ν θ Ρ ω τc ( α ν γαρ δρίζομαι ΙΥωγε καΙ άΎ~l~ &εΙ·
---·30 ......·

33. ας χωρι.σμόν, τό τΌ 1tλάνn 'Πειραοθαι διδόνα:ι Ισχυν εΙς πε­
ρuσσoτέραν των αύτη 'ΠραKα:τεUΛηιμιμένων φθoρΆv. PQ.
91, 465C)' δια τΟΟς συy:χρόvouς δρθoδόξouς οΙ λόγοι τού,
άγίου έκφράζουν τόν φανατισμόν καΙ την μισαλλoδoξΙΑV
του π.αρελθ6ντος!ο., Γι" αύτό καΙ οΙ 1tα'Π:ΙKOΙ τό 'Jτj(στεψα!V
πλέον δτι δεν διαφέρουν έΙς T[1tOΤa τό θεμελιωδες ΆτcΌ τΟΟς
·Ο.Ρθοδ6ξouς, διό καΙ γpάφouν δηιμοσ[c;,x: «Ή 6aθεία cWtή
ταυτότητα 'Πίστης θεμελιώνεται στό γεγονός δτι οΙ δόο "Εκ­
κλησίες l!xouv ά π ό κ ο ι v ο ϋ άληθη ΜUΣΤΉ;ρια καΙ
ίερρ:ρχικην Ιερωσόνην» (Καθολική, 10.4:79, σ. 3).
ΚαΙ ταυτα μεν δσο άφoρ~ τας άντορθοδόξouς δραστη·
ριότητας τοο ΦαναρΙou. "lδΟΟ δμως δτι καΙ δ θρόνος των
Άθηνων δεν ύστερεϊ εΙς οΙκουομενιστικην'JtOλΙΤΙKήν. Τόν τcα­
ρελθόντα Σεmέμιeριον δ "Αρχιεπίσκοπος κ. ΣεραφεΙμ πα­
ρηκολοόθησε (όρθότ·ερον θα f)TO: συμ1tpOOηυχήθη)έντΌς
της μηΤΡ01tόλεως των π<X1tικων την ό1tερ άvcrnα:ύσ-εως τοϋ
crπ:oθανόVΤOς 1tα/ra Παύλou ς' άκολουθΙαν. Γεγονός μοΎα­
δικqν εΙς τα έKKλησΙCXΣΤΙKα χρονικά των "Αθηνών. ΚαΙ δμως
ο ύ δε Ι ς άντέδρασεν! Ο ύ δ ε; Ι ς ~K των λογ[ων άρ­
χιμανδριτων της πρωτευοόσης έτόλJμησε δχι να τόν ά1toδo­
κιμάση δηιμοσίc;,x, άλλα ούτε KlXv να τοϋ διακόψη τό μινη.­
μόσυνον εΙς τον Ιερόν Να6ν πoU λεΙΤOUΡΥεϊ, εΙς ~νδειξιν
δΙ01μαρroρίας δια την άσεeη του 1tράξιν. "A')..).ls. καΙ δ λαός
των "λθηνων δυστυχώς δεν 1τ/Υε 'Πίσω. oίrrε τό σύνηθες έκ­
KλησQασμα, άλλΟ οδτε οΙ πιστοΙ των Ιεραποστολικων δργα­
νώσεων, «τα λόκ της "Εκκλησίας» Ι ώς θέλουν CXΌΤαρέ.σKως
να θεωροϋν έΑUΤOOς (ΖΩΗ, 25-1-1979, σ. 1), παρouσLασαv
!.στω καΙ ιμίαν χλιαραν άντίδρασιν, ένω διά τόν καρνάΘα­
λον καΙ τα καλλιστεΊα τα παρελθόνφ l!τη εΤχον δη;μιouρ..
Υήσει τόσο θόρueον f
Πάντα τ" άνωτέ-Ρω μαζΙ με 'Πληθος άλλων παρομο{ών
~,εyoν6των εΙναι φανερά 1fλέον ση.μεία δτι με τόν αΙώνα
μας εΙσήλθαμε στην έποχη της ά1toστασLας, -ιτερΙ της δποΙ­
ας δ,μιλεί δ "Απ. Π,αϋλος στην Β' πρός θε.σσαλovικείς έπι­
σroλήν του. E.ύσε~ης έπιστήμων των ή~με.pων μας ΆΝCXφερό­
μενος στήν -άνωτέρω άποοτ·ασΙαν γρCXφει τά: έξης φoeερ<X
μά &λ.ηθέστατα, .με την διαKρίνouσαv αότόν σαφήνειαν καΙ
cbτλότητα: «π,ρΙν l!λθη δ άξιοθαύ,μαστος αΙών/,ς μας οΙ "Ορ,­
θόδοξοι πΙστευΑV στην "Ορθοδοξ(α, οΙ αΙρετικοΙ στην αfρε­
σή ΤQUς, οΙ ό:θεσι στην άθεία τους καΙ δ !VCXc; 'Iτρoσιτ'όeoQ­
σε να 1tε(ση τόν δ.Λλον δτι αότός Ιχει τη.ν άλήθεια. Π (­
στει.χxv, δηλαδή οΙ όΝ6ρωποι, στήν άλήθεια καΙ άγων[ζον­
ταν Υ.Ι" CXΎΤΉν, άκ6μη καΙ αύτοΙ πΟΟ άγνooϋσαv τήν Qλή­
-31­

34. Γ
~~.
θεια. fH φ~ερή άn:oστασ(α της t1tOΧflc: μας δέν lγκειται
ατό ΙSτι γέμισε δ κόσμος d:rτό αΙρετικούς καΙ dθέooς. λό­
το(, καλως έχ6ντων των 1tραΥμάτων, δέν μ1tΟροϋν, δσοι
καΙ d:vEtvaL, 'Παρά να τονώσουν την π(στη των εόσειών. -ιi
d:rτoστασ(α lγκειται aτό ΙSτι οΙ &νθpc:ι:moι σήμερα IΠΑΨCXV να
'Πίιοτεόουν στήν d:λήθεια, 11t'CXψαV να 1tLoτεόouv δτι όπάρχει
tι άλήθεια καΙ δτι Qξ(ζει vΆ ctyωνισθij κανεΙς γι8 CXΌΤΉν.
-Ε'ΚΧςαΙρετικός 1tOύ 1t Ι σ τ ε ό ε ι στην αtρε.σή του ΙΥ.ι­
νε εtδoς σπάνιο. 8 Ακόμη καΙ οι Ιδεολόγοι δθεοι, 1tOO Ιιχουν
κάποια 1t ε 1t ο ( θ η σ η σrήν άθεΤα ΤιΟι)ς, εΤναι κάποια
εόλΟΥ(α στήν έποχή μας δσσ ''Παράξενο καΙ &ι φαίνεται
αότ6. ΟΙ δ:vθρωπoι σήιμεΡα (ΧΑΣcxv κάθε πεποίθηση. 8Όλα
γι
8
CXΌΤoύς εΤΥαΙ σχετικά, άμφ(~Qλα, άKαθόρισrα. Τ(ποτε δεν
~λέ'Πooν για τό δ'Ποίο να άξΙζη να άΥωνισθοϋν. Τίποτε δέν
ό1tάΡXει γι
8
CXΌΤoύς πού νά άξ(.ζη να τό όπερqσrτισθoϋv, t­
κτός ά1tό την Kαλ01tέ.ρασιή τοος σέ τοότη τ:ι'ιν 1tPδσKaLpη
ζωή. Σ8 lvav τέτοιο κόσμο lvac; d'θεoς καΙ lvac; αΙρετικός
μέ 1tE1tOtθηoη εΤναι νησίδες ζωντάνιας 08 lναv ~Kεανό θα­
νατou. ΓιατΙ αότή tι 'Πε1tο(θηση μαρτυρεί ζηλο γιά Tή:v ά­
λήθεια 11!ΟΟ δσο καΙ dν εΤναι χωρΙς έ'Π(γνωση, σκοτισμένη
καΙ ~μπαθής, δεν (χει έν τoόtΌις κόψει δλες τΙς γέφυρες
1tOO ΣUVΔΈOOν 'μια ψυχημέ τόν θεό, 1tOO, καΙ liv δεν τό ξέ­
,.
";
ρουνε καΙ δέν τό 1tαραδέΧOνται, εΤναι δ ίδιος tι 8 Αλήθεια.
ΟΙ lXvθρω1tOΙ λoι-rτόγ aτόν αΙώνα μας δέν -rτισrεόoυν
παρά μόνον ατήν καλο'Πέράσή τους. Για τήν καλοπέραση δ­
μως εΤVΑΙ ά'Παρα(τητη tι εΙρηνική συμ~Ιωση των άνθρώτrων
καΙ tι συνεργασΙα τους για την έξασφάλιση των όλl;κων ά­
Υαθων. Για να ΥΙνη αότό ~ΡCX)'1μιατικότης 'Π Ρ έ 'Jt ε ι ν ά
'Π έ σ ο υ ν δ λ; α τ α ο ό ν ο Ρ α. Π ρέπει νά ένωθοϋν
οΙ θρησκ.εΙες, οΙ Ιδεσλογίες, τά leyη. Π ρέτcΕΙ νά λ~(ψη κά­
θε αΙτΙα τωλέμου, .μάχης, άντιγνωμίας. CH 1tολιrrικη της
«!OUνόιταρξης~, tι Ιδέα της ένωμένης Εόρώπης, δ μασονικός
σuYκ ρητισ:μός, δ ΟΙκουμενισμός, tι έλ1tΙδα τοΟ 1t<ry.κΟΟμιou
κ.ράτους εΤναι. έκ.φράσεις της άκατάσχετης δΙψας του dν­
epώ1tOU Υιά άδιατάρακτη καλο'Πέραση.
eo ΟΙκουμενισμός εΤναι tι διδασκαλΙα δτι δέν ό1τάρχει
'Πουθενά fι άλήθεια, εΤναι tι δολοφονία της έλ1tΙδας 1tOO ζοΟ­
σε άrτό άνέκ.αθεν 'μέ<πc στήν καρδιά τοΟ dvepώ1tOU, εΤναι tι
6ρνηση της άλήθειας καΙ fι άντικατάστασή της άrτό τΙς άν­
θρώπινες άλήθειες 1tOO 1tρέ'Πει να κάνουν όΠOχωρf)σεις tι
μΙα στήν &λλη για τό κοινό συμφέρον. 80. ΟlΙκouμενιομός εΤ­
. ναι tι τελευταΙα καΙ tι πιό τέλεια 'Παγίδα: 11ΙΟύ Ιστησε δ διά­
eoλoς στήν άνθρω1tόtητα καΙ tι 1tLc) φοΙερή καΙ δτrouλη έ­
~32­

35. 'ΠΙθεσή του κατά τ/ς ·Εκκλησ((Χς του XρισroO. EtvaL τό δη­
λητήριο ΤCα) 'Παραλόει τη,ν ΨUXη καΙ την κάνει φ,(κανη νά
δη τό φως, &ν(κανη να διψάση ά:κ6!μη γιά την ά:λήθεια, 'ΠΙΟύ
σκοτίζει τ<) νοϋ τω όρθοδ6ξou καΙ τόν κάνει, ά:ντΙ νά ~
πάη τόν lipρωoτO καΙ να τcpoc:mαθii να τόν γιCXΤρέψη, να 6:­
γαιtάη τήν {δια την ά:ρρώστ.ια του, άντΙ να ά:γαπάη τόν αΙ­
pεTLKb νά: άΥα1τάη την αtρεσή του» (9λλεξ. Kαλoμotρou, 10
σόΥΚΡιμια, σελ. 5 -7, θεσσαλονίκη 1976).
Γι· αότό θά εΤναι δντως μακάριοι δσοι μέχρι θανάτου
τ/ρήσouν έαuτoύς lμακραν της αΙρέσεως τω αιωνος μας'
δι' α'ύτΟΟς θά Ισχόση άπόλυτα δ λόγος τοο ιμεγάλou δμολο­
γητοΟ θεqδώpou του Στouδίτου: «·Αληθως, δ κόσμος δλΟς
μιας ψυχης οόκ !στιν άντάξιος, της φυλcxπoόσης έαυτήν
άμέτσχον καΙ αΙρετικης κοινων((Χς καΙ παντός KαKOO~. P.G.
99, 1205Β.
(Α:. •Ατφ. ·79).
«("Εάλω Τι Πόλι~»!
ΟΙ ·Ορθόδοξοι οΙ «έ'ΠΙ τα δρη λά~ετε KO'Πετόν~ καΙ οΙ
«Α'ΠΙ τας τρί~ouς της έρήμou» TqU κόσμου τούτου «θρηνov»
(Ίερ. θ' 10). «'Εάλω tι Πόλις» (·Ιεζ. λγ' 21) .
•
·Η αtρεoι<;. των πε~ωK6των 'ΠCX1tικωv κηρύσσεται έν
Kωνrαντινooιπόλει γυμνη 'ltλέoν ή κεφαλΌ. «·EνεκαuXήσαν­
το οΙ μισΟΟντες» την 90ρeoδQξίαν «έν ίμέσφ της έoρτη,ς~
(Ψαλμ. 73, 4). ·Ε'ιτ· εόκαιιρί(('( της τελευταίας θΡΟΥι;κης έαρ­
της του· ΟΙκouμεvικqU Πατριαρχείου, έ-n:εσκέψθη τό ~­
ριον άνιτΙ1'φοσωπεία Τ.οϋ BατικιαvoO. Kcxta την σι.Nάwησιν,
οΙ αΙρετικοΙ TtcrrtLKOl συμπροσηυχήθησανιμετα των του Πα­
τριαρxε(~ καΙ άντηλλάΥησαν μηνύματα καΙ λόγ,οι κακης
δ'μολογΙας.
·0 ΟΙκ.ουμενικός Πατριάρχης Δηιμήτριος έδέχθη. 'tούς
κακοδόξouς λόyΌuς τοϋ l-n:t κεφαλης της άντΙ1tροσωπε(ας
KOI~Ιvαλ{OO Β(λ/εμπραντς, τcερΙ συvεoρτασμoϋ «έν κοινω­
y(~ π(στεως, έν έν6τητι ά:γά1tης~ καΙ «!κκληοιαστικης κοι­
νωνίας:. (c·Επ(σΚiεψις», 15.12.1977, σ. ~, 4). ·λ1tεικάλεσε
ΤQν f)γέτην τοΟτον της αΙρέσεως άδελφόν έν 'Π(ΟΤξΙ, διά της
φράσεως «Σεeασ:μιώτατε έν Κρισrφ &δελ~» (!vΘ· ά:νωτ:. σ.
-,33­

36. 6). Περιε1t'rόχθη wειρως τόν αΙρεσιό:ρχην του Πetπ:ιαμoϋ
ώς τόν «άγαττητόν έν χριοτφ "Αρχι1tοίμεw:x της Π ρ~υτέ­
ρας Ρώ.μης, άδελφόν Πάπαν Παυλov τόν ΣΤ':. (ιfνθ" chtωτ.
σ. 9). "ΑνεΥνώρισεν εΙς τοΟτον τήν θέσιν ποιΟ πρεσ~ι.nέρoo
άδελφOO~ του καΙ «τοΟ Πρώτου Έπισκόπou της ΧριστιανΌ­
σόνης;> (lνθ" άνωτ. σ. 6). ·Ωμ.ολόγησε κοινά τά Μυστήρια:
τQί} Π ατcισμoϋ καΙ της Όρθοδοξίας, καΙ «κοινήν έν 'J'ψ()­
Kειμέ~ τήν 'Παρακαταθήκη.ν της πίστεως»Ι (ΙνfY <hιωτ.
σ. 8).
Τί έση ταUτα:; ·Ομολογία τοϋ Παπιομοϋ. 81λρνησις της
ΌρθοδοξΙας. Παράι~ις τoU θείου Νόμου. 8ΙΕξοδος άπό
της "Εκκλησίας. Μετάθεσις εΙς την αΤρεσιν.. "Ανταλλο:Υή
του φωτός δια τοΟ σκότους, της άληθείας δια του ψεόδους,
της Χάριτος δια τοΟ άναθέ·μσ:roς. "Ασεeής άναΥνώρισις τοϋ
αΙρεσιάρχοο Πά'ιτα καΙ itvωσ-ις μετά της 'JtCX1tLKilc; αΙρέσεως,
της δ1tοίας τό μέρος «εΙς την λ~μVΗν του πuρός. καΙ 't'oU
θείου», καθ" δτι «ψευδcm:Ροψήτης» (Άποκ. κ' 10).
"ΌντωςΙ «πως Ifπεσ·αv δυνατοί;» (2 Βασ. α' 27). πως
«υΙοΙ Σιών οΙ τίμιοι... έλογίσθησαν εΙς άγγεία: όστράκινα,
Ιργα χειρ9ς κεράιμεως;» (θρ. ·Ιερ. δ' 2). Έcrnοόδασαv
γαρ «έγκαταμίξαι τό ψεΟδος τfi ~ηθεί<iX καΙ τfi Έόσε6εΙ<iX
την άσέ~ειΑV» ("Αλεξάνδρου "Αλεξανδρείας, PG. 18, 573).
Σκοτισθέντες «οόδεν tΊγήσαντo (έθεώρησαν) τό πράγμα,
οόδε διο:φέ.ρειν εΟΟέ0ειαν άσε&.ία:ς ένόμι.σαν» (Μ. "ABαvα­
σίοο, ΒΕΠΕΣ, 31, 285) οΙ δυστυχείς, ώς καΙ 'Πάντες οΙ ά1(
αιωνος αΙρετικοί, οΤτινες τφ c"Αντιχρίστφ την δδΟν παρα­
σKεUΆζouσιν» (Μ. "A.θcwασίoo, αότόθι) .
•
ΤΙ 'Jtpqc; ταύτα; ·Η έντολή του KυρΙQι): «Προσέχετε ~­
1tό των ψευδΟπΡοφητων, οΤτινες Ιρχovται τφός όμας έν έν­
δύμασι 'Πίpo6ά'rων, lσωθεν δέ εtσι λόκοι δ:ΡπαΥες:. (Ματθ.
ζ' 15). Διό cgKaσroς άπό τοΟ 1tλησίον αύτοϋ φUλάξασθD
(eΙερ. θ' 4), καΙ άκοόσατε τήν «dλλην φωνή" έκ του οό­
ραvoϋ λέyouσαν έξέλθετ-ε tξ αότ/ς δ λαός μου, {να μή
ΣUYKOινωνήσητετ~ίς dμαρτΙαις αότ/ς, καΙ ΤvΑ έκ των 'Πλη.
γών cxότ/ς μή λά~ητε:. ("A1tOK. ιη' 4). ·Εάλω tι Πόλις, έ­
πειδή πάντες οΙ φιλουντες αότήν iιθέτησαν έν αότfi, έγένον­
το cxότfi εΙς έχθpoό~:. (θρ. ·Ιερ. α' 2). :
'(Κ.Ο. 1-3."78).
-34­

37. Διακoπη.μνημoσ~νo~
«Καιρός τφ 1tανTt πρά)1ματι.» (·Εκ.κλ. γΙ 1). και νϋν.
καιρος θρήνου,· καιρός όμολΟΎΙας, καιρός d:rtoφάσ'εως σω­
τηρίας.
«Συvτετέλεσται» (1 Bcxσ. κ' 33) fδη fι 'l't't'ώotc; έν ή
πΙστει τοο Π.ατριάiρχoυ Δη'μητρ(ou καΙ των σύν CXΌΤφ. Δεν
δπολεΙπε.ται 1tλέQV, πρός 'Πλήρη κοινωνΙαν τοότou μετά της
αΙρέσεως τοϋ Π CX1tLOiIoϋ, εΙμή άιτλη ΣUνι:εpoυργ(o: ~τά τοϋ
άμετΑVΣΉΤOυ αΙρεσιάρχου Πάπα καΙ το KOLYc)V μετ· αότοϋ
πot-'ή-ΡΙOν έν d:oe~Eιcec, &τινα έπι1tOθoOvται παρ· d:μφοτέρων
καΙ έ1tιt)ιώκονται δημoσΙ~ Ι
Κλαόσατε Kq! ΆVΑγγεΙλατε: Πέπτωκε Δη:μήτριoc; καΙ
οΙ σύν αότφ. καΙ διαθέσΕΙ καΙ φρονή,ματι καΙ λόγ<iJ καΙ 1tpcX­
ξει. ·Ηθέτησεν, 6 δυστυχής, καΙ θεοπαράδοτα δόγματα καΙ
θε(ους νόμους καΙ άγ(οος Πατέ.ρας K~Ι Ιεράν Παράδοσιν
καΙ Όρθόδοξον ·ΕκκλησΙαν, καΙ γενικως τήν 'Πίστιν της.
·Ορθοδοξίας. ·Ωμολ6γησε τήν μετό: της παπικης αΙρέσεως
gνωotv έν τη ΟΙκοuμενιστικn ΠΑVαιρέσει, «δημoσ(~... -yuιμνfί
τfl κεφαλη έπ· ·Εκκλησ(ας» (ιε ' K·αvών ΑΒ Συνόδου), καΙ
παραμένει Υηθοσόνως άμεταν6ητος.
Καιρός τοΟ "Ποιησαι το θέλημα Κυρίου, ώς τοϋτσ 6ρΙ­
ζεται δια τοΟ ΛΑ' Κανόνος των ·ΑΎΙων ·Αποστόλων καΙ
του Ι Ε' Κανόνος της Π ρωτooεuτέρας Συv6δoυ, 'Π ε Ρ Ι
Χ ω Ρ ι σ "μ ο Q καΙ διακοπης τοο μνη:μοσόνou του ΠΕ:πτω­
κότας ·Επισκόπου. Ή διακΟ'Πή του ,μνη.μoσΌVOU τοϋ α[ρε.­
τΙζοντος ΔημητρΙου εΤναι έπιταΥη θεώ καΙ KαeηKOν τcexv­
τος ·Oρθoδόξou, .μάλιστα δε κληρικοΟ καΙ δη ·EΠΙOKότoou
άξΙou. Διότι «6 ψιλών πατέρα... ό1'tερ ~μέ οόκ .οτι μου δ:­
ξιος», λέγει Κόριος (Μ.ατθ. ι Ι 37). .
. ·0· κοινωνων ΔημητρΙφ αΙρέσει. κοινωνεί. ·0 μνημσ­
νεόων Δη:μήτριov συναπάΥεταιμετάτοότou ήi αΙρετικΌ ~­
πωλ:εΙ~. ·0 μη μνημονεύων Δημήτριov καΙ τούς ων αότφ
d:'ΠoτειχΙζει έΑUΤOν έκ «ψευδεΠΙOK6'1tων καΙ ψεuδoδιδαiσKά­
λων», λέγει το Π νεαμα τό 81 Αγιον έν τfl 8εκκλησ(<(< (Ι Ε' Κα­
νών ΑΒ Συνόδου). σΙμή KOινωvoϋντες ΔηιμητρΙφ καΙτοίς
συν αότφ εΤναι «τι:μης καΙ άrtoδoχης δ:ξιοι, ώς οΙ, ·Ορθόδο­
ξσι», τcαραyyέλλouσιν οΙ 81 Αγιοι διά τοΟ cty(OU ΣωφΡOV(OU
·Ιεροσολύμων (PG. 87, 3369 - 33-72) καΙ τοΟ ΙΕ' Κανόνος
της Π ρωτOOεuτέρας Συνόδou.
«Σώζων σφζε τήν σεαuτoυ ψυχήv», εΤν<χι καΙ νΟν tι φω­
νή τοϋ oόρa:νoϋ 1tpόc; 'Πάvτα ·Ορθ6δοξov (Γεν. ιθ'· 17).
(Κ.Ο. 1-1-880).
-35­

38. '/17/
-..
.~ ..... ...
... . .
-­
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΤΡΙΤΟΝ
rEPONTA, rIATI ΚΛΑΙΣ;
Με ι&ήματα Kά'rcως άνήσυχα αύτή τη ~ραδUΆ δ νεαρός
Μοναχός πλησΙασε τό κελλΙ του Γέροντά τ~, τοΟ γνωστοΟ
σ' δλο τό 'Όρος άσκητοΟ καΙ 1tVεuματιι<ιoU 1tCX1tρ: - ' ΛγΌSω­
να, γιά να τοΟ άναφέρη σόμφωνα ,με τήν μοναχική. τάξη τα
«η:επΡαΥιμένα» της ή μέρας, τΙς mcl>σεις καΙ τΙς' νίκες του
aτόν ά6ρατι) πόλεμο των λογισμων, άτc' τόν δποίο, ώς γνω­
στόν, έξαρταται ή κατα θεόν προκοπή κάθε μovάχΟΟ. "0_
ταν d:KOUOE το «άμήν», μετα 'τό δια1<4ρ.ιτικQ κτό'πηιμα καΙ τό:
δι' εόχων των άΥίων Πατέρων»,μ1tίiKε aτό κελλάκι καΙ
κατευθόνθη.Κ:Ε σrό ΣUVΗθισμένO σκαμνάκι του, καΙ άφοϋ κ6:­
θι.σε σθμνά ά1tέναντι στόν Γέροντά του, ό:ρχισε 'ΠoλiJ δια­
φορετικά αύτη τή. φορα τόν διάλογό τους.
'. - Γέροντα, γιατΙ κλαίς; Μέρες τώρα σε παpαKOλou­
eω vΆ !χης συvεχως δακροομένα τα μάτι...α σου καΙ δεν ΥΥω­
ρ(ζω τό γιατΙ Τί σuμ.eαίνει;
- πως να ιμή κλαίω, 'Παι~Ι μου •Ιλαρίων, ~λέπoνrας
cώτα 1tOU γίνονται aτό 'Όρος, aτό· -ιτερι<66λlJ της ΠΑVΑΓ{~ς
μας;
- 'Εννοείς τούς δρόμους Γέροντα, καΙ το 'lτληθoc; 't'ωv
CXΌΤOKινήτων, ~ τή.ν Έξαρχίρ: του Π.ατριOlρχείou πού ~λθε
καΙ ζητά vΆ έπι(δάλλη τό μΎη,μΌΣUνo, lS100U δέν άKaόyεται
μέχρι σή,μερα τό δνομα τQϋ Πατριάρχη;
- ΚαΙ CXΌΤά παιδί μου, εΤναι φο&ρά. άnήντη,σε δ άγα­
θός άσκητής, άλλά TQ φο6ερώτερο εΤναι l!ιλλo' tι 'Ιττώση των
·ΑΥιορειτων Ιερέων. αότων πού διεuθόcouν ~ν Τόπο μας
καΙ φοροϋν τό πετραχηλι. ' .
·0 ·Ιλαρ·ίων δέν έιιατάλα6ε τΙ έwooOσε δ Γέροντάς
t'OU. γι' αότό τόν κότταζε έρωτ:η,μαt'ΙKά. δεΙχνοντας Ιτοι τtιιν
d:πoρία TQU..
-36­

39. - θέλω να 1ίω, συνέχισε δ 1t<X1ta - 'λγά!Jων, Υιά 'tήν
εΌΘΌVΗ των Ιερέων άνt1.'rφοσώ1tων καΙ εΙδικως των tιyou­
μένων καΙ Προϊσταμένων των Μοναστηρ(ων, οΙ δ1tοίοι τΙς
τελευταίες ήμέρες ύ1ίέγΡΑΨΑV τΙς 1tιό' 1tαράvαμ.ε.ς άιτοφά­
σεις έναντ(ον -Αγιορειτων συναδέλφων των. Διότι, χωρίς
K(XVένα φόΙΟ 1tαιδ( μου, έδέχθησαν σάν Ιγκυρη τήν 'Παρά­
νομη καΙ άντιKανoνlιKή άπ6φαση τω Πατ.ριαρχείου, τcoύ τό
1974 διέταξε τόν cbrοσχη,ματισμό τρ.ιων 'Εσφιγ.μενι.των μα­
νσ:χών καΙ τήν καθαίρεσιν του ""γouμένου τους κυροϋ ,λ­
θΑVΑΣίOU (t 1975). ΚαΙ δχι ,μόνο.CXΌΤό, άλλ' ιhcεφάσισαν
'ιtρό ήμερων καΙ την άπέλαση τοϋ νέου tι-youμένou της Μο­
νης άρXUΜ. EΎΘVΜ(oυ μ~Ι με δόο d:λλους ΣWφγάτες του
μοναχούς, διότι έ1tιθuμουν δμ.oQ με δ λ σ t) ς τώςλοι­
'ΠΟΟς άδελφους του Μοναστηρ(ou νά κρατήσουν ΙS λ α δ­
σα -μας παρέδωσαν οΙ άγιοι Πατέρες. θεέ μου, συvέ.Xισι:; μέ
τρεμάμενη φωνη δ άσκη't'ικός 6:vδρας, 1tώς εΤναι ~νατόν.
μιετα άΤΤQ τέτοιες πράξεις να 'rtλησιάζOOν τό δ:'yLQV θυσια­
στήριον... wt1tτ<>"ft'EC; έν άθώοις τας χείρας~ των Κ'αΙ να τολ­
μοΟν' συγχρόνως νά' δηιμΟΟ'ΙοΥραφοϋν τcερΙ VOερcXς 'Πρoσεu­
χης, δαικρόων ΚΡ:Ι συνεχούς θ. Μεταληψεως, ~ς «μέσων κα:­
θάρσεως καΙ θεοποιήσεως του άνθρώποο»;!.. Πώς δέν άν­
τιλαμeάνOνται ΙSτι .μξ- τα fργα ΤQUς αότα ό1τ/ρετοϋν τούς
έχθρούς της 'Ορθοδοξίας;
- ΚαΙ τ( θά γίνει τώρα; ρr1>τηoε ,μέ πδνο δ CIλ<χρΙωv
δεν U1tCtPXEL κανείς να τους έλέΥξη;
- Παιδ'( μου, εΤσαι 1ίολυ νέος, γι' αότό καΙ dcyvοε.ίς
1ίολλά. -ΕΥω σε λίγο θα φόγω. διότι 1ίέρασα: 'Πιά τα όΥδ6ν·
τα, γι" ~ότό -πρέπει vΆ σοϋ 'Πω σήμερα, μια τrιoU μοϋ lδωσες
τήν εύκαιρία, μερικά 'Πράγ,ματα γιά να τα γνωρΙζης. Afj.
ριο θα: με(νης ·μόνος καΙ θα πρέπη να ~xης σαν 1tOλύτψ:α
έφόδια aτή ζωή σου -μερικα &1τό τα διδάγματα πού χάρισε
σε 'μας fι 1ίεϊρα, μετα <htό τόσα χρόνια παραμoVΗς σrό d­
γΙαΌϊμένο αύτό e.οuνό.
"Αλλοτε καΙ τώQfΙ
Λοιπόν, άγcrπητέμoυ CΙλqρ(ων, &KOUΣΕ. Μέχρι τό 1920
1tEP(Ttou το U Αγιον "Όρος εΤχε 'Πολλους έρ-Υάτες d:ρετης καΙ
εύσε~ε(ας να έmδε(ξη. Σε κάθε Μovαστήρι, άλλ~ Ιδιαιτέ­
ρως σε κάθε κελλάκι τroίι !λέΤCΕις ζoϋσa:v δ:vθpωrιDι ~ιε­
ρωμένοι ατό θεό μ' δλη τους την K<Xpδιeι. ΟΙ Σκητες <hιθoϋ­
σαν ό:πό έργάτες 'της τcρoσευxης καΙ της 'fισux(ας. Σιγά ­
σιγα δμως :ljλθε ft φθορά. Μετα τόν θάνατο των 'Παλαιών
-37­

40. Γ
Γερόντων οΙ θέσεις τους ~μειναν κενές' οΙ νέοι 'Πού ~λθαν
ησαν έλάχιοτοι. 8Ακολοόθησε τό γνωστό ~μερoλoyιαKό σχί­
σμα. ΟΙ 'Πα"t'έρες έδιχάσθηκαν. σι άγ<X1tώντες τήν άκ.ρ(~εια
καΙ τάς Παραδόσεις· άπετέλεσαν τΌός γνωστΟΟς ζ η λ ω­
τ ά ς τοΟ -Αγίου ~Όρoιx;, αότοός 'Πού ;μέχρι σή·με,Ρα άnx>­
KαλoUν 'ΠΕριφρονητ.ικώς «σχισματικοός», καΙ aτoύς 6τοσ(ους
ΆVΉKεις καΙ σύ Κ'α έγώ, 'Παιδίμοο. ΟΙ 'Πατέρες ώτο(, 'Πρό
πάντων οΙ ΤCΑΛαισί, έτρ~ηξαν πολλά για vΆ ~ρoϋμε, 1
μάλλιον νά ~ρητε έσείς, ρότό 'Jroύ σας 'Παραδώσαμε. "Εξο­
ρίες, ΤΑΤCΕινώσεις, χλευασμούς... Συνεχώς 11JCXτριαΡΧΙKές "Ε­
ξαρχ(ες ,μας άπειλοΟσαν, <Χλλά f) Παναγία μας σKέ-rταζε
'Πάντοτε. Τά χρόνια κυλοΟσαν καΙ σΙ καινοτομίες ΜαΙ κα­
κοδοξίες τοΟ Πατ:ριαρχείου συνεχώς ιμεγάλων~. -Ώσπou
το 1971 f) -Ιερά Μονή "Εσφιγμένοο άντέδρασε δυναμικά καΙ
'Πατερικα στα οΙκοομενικα κηρόΥματα του Φαvα:ρΙOU μ! τήν
διαKoτrι'ι 'Πάσης κοινων[ας μέ το Πατριαρχείο ι καΙ δσouς
Κ!QIινωνoιOν μ" αότό. Τό Φα:vάpι δέν c!pyηOE ν" Φtτ'ιδράση μέ
ά'n:oσχη,ματιaμoύς καΙ Kαeα:ιρέσεις, 'ΠΡάΥμα 'Πρωτάκ:ουστο
στά έκκλησιαστικα χρονικά, 6 ά'Ποσχηματισμός δηλαδ'iι "['ων
μοναχών f Bέ~αια ο" αότό συVΈ~αλε τά :μέγιστα καΙ f) εΙ­
ΌήΥηση της nατριαρχικης "Εξαρχίας τοΟ 1973, fι 6'Πο(α μέ
τφόεδρο τόν έ'Π(σκοττο Σ τ α υρ ο υ 'Π 6 λ ε ω ς Μ ά­
ξ ι μ ο, κα Kα"t'όττιν δυστυχώς άγαστiiς σuνερyσo(ας μ.έ
τούς -AYΙOρεΙΤΙΚiOOς 1tCXράyοντας, θέλησαν να 'Πατάξουν κά­
θε άντίδραση. "Έτσι έκτός άπό τώς 'Παρατrάv'ω άποοχη,μα­
τισμούς τoQ Πατριαρχείου, δια τούς 61tοίouς φέροονμ έ­
γ α -rooισOOΤό εόθόνης οΙ -ΑΥlJOρείται f)Υούμενοι, άτtεφά.σι­
σαν νά 'μτ): δίδουν 1tλέΌν κελλια σ" δσouς θέλουν να μονά­
σouν χωρΙς να .μνη;μονεόουν τον Π"ατριάρχη, δσοι δέ ζηλω­
τα ύ-ιτάρχουν στο "Όρος νά :μή Ιχouν δικαΙωμα να 'Πάρουν
ότι:οτ(.Χ'κτικΟΟς στήν συνοδεΙα τους, καΙ l!iXλα 1tOAλcX, τά δ­
'Ποία δέν κατώρθωσαν νάέφαρμόσουν. "Ολα cbτέ(!)λε1tαΥ σ"
lva' τόν ά Φ α ν ι σ μ ό ν τοΟ CΑ.ΥιοιρειτικοΟ ζηλωτισμοΟ.
- ΚαΙ σείς, Γέροντα, τ( κάνατε γιά δλα αότά; Δέν άν­
τιδράσατε;
- Τούς cbταντήσαμε 1tΟ1ιδΙ μου έγ:κ·α(ρως καΙ καταλ­
λήλως, άλλά κανε(ς τους δέν τόλμησε, οΟτε άπό τούς 'Πα:­
τριαρχικ:οός, οΟτε άτtό τούς Κοινοτικούς ν" ΆVΤα'Πα:ντήση (1) .
Π ρστιμοΟν νά KΆVOUV τήν δουλειά τους χωρΙς διαλ:6γοος,
έλπ(ζοντες 'Πολλά σrή.ν ltyvoιo: τοϋ λαοϋ. "Oτα:V δ".μως θέ­
λουν τόν κόσ·μο .μέ τό μέρος -rouς, τότε ~XOUv δλη τήν τέ­
χνη νά 'ΠαρouσιάζOυν κάθε gva πού άντιδρα στα άντικανο­
νικα l.ΡΥα τους, ώς roχισματΙKoν» καΙ «dντάρτην», l1Jστε να
-38­

41. κιαλίrιττoυν την ένοχή τους καΙ τό... .ντικό, τόν Πατρι:­
άρχη. Μόνον οΙ «άσθενείς συνειδήσεις:. δΙ<XKηρόn'OW, κα­
τηΥΟΡΟΟν τό ΟΙκ. Πσ:rριαρχείo, οΙ «06 Kcrr- i:ΠΙΥνωσι~ ζη­
λωταΙ' δ d:μαθής δχλος.... EΎΤUχως 'J't'Oύ οι 'ΠιστοΙ δ'f>χισ<XV
πια νά τούς 'ΠαΙρνουν εΤδηση ...
τα κατορθώματα το;; σε6. κ. Μasίμο"
- λύτός λοιπόν δ Μάξιμος, 'ΠαιδΙ .μου, τtρoroϋ Ιλθει
't'ό 1973 aτό .,λΥισν "Ορος σάv πατρ. "ΕξαΡχος μαζl μέ
δύο lfλλouς συναδέλφους τou, στήν ·Aθήνcι. 6ρηκε την εό­
Kαι:pLα νά δώση συνέντευξη σέ yιvωoτό OΙKouμεvιoτή δημο­
σΙΟΥράφο για τό θέμα της ένώσεωc;, δ'Πou μεταξό των δλ.'­
λων εΤ'ΠΕ καΙ τα έξης ~ερά: «Ή ένότης καΙ fι lνωσις των
8Εκκλησιων tι δ'Πο(α ά'ltoτελεί τό τελικόν ΚΟ:Ι -ιτoλU'ltόθητoν
τέρμα τοο Διαλόγου, δέν δόvαται vά imTEUχθii, δΤΆV έκα­
στη' !κκλησ(α dτcoKλεΙει δι· έαυτήν τό ένδεχ6μενον της 1tλά­
γης. 11 1tE111ΟΙθησις έκάστης έκκλησ(ας δτι μόνον cxότiι κα­
τέχει την &ήθεια και δτι oόδέπO'tε 1tλ<xvό:':rα:ι, άποκλεΙει
τόν διάλογον, καΙ κατά συνέπειαν, ~«τεί νά {δη καθα­
ρΆv τή·ν c:iλήθειαν. 80 διάλογος δέΥ ζητεί νά mιιάλλη την
άλήθειαν, dλλά νά τήν d:vακαλόψη~.
- ·λκοΟς ~Iλαp(ων; συνέ~ισεμέ Ικδηλη -πια όριyiι δ
γη ραιός πνευμcttικ6ς. Κατα τόν έ1t[σκσπο CXΌΤόν καΙ tι ·Ορ­
θοδοξΙα: εΤναι τroλύ ΦUΣΙKό νά τrλαvαται, γι· αότό ιιαΙ εΤ­
ναι ά1'rcφαΙτηιroς δ διάλογος μέ τούς όπολJoΙ11X>Uς... αΙρετι­
ν
8
κούς της Δόσεως, για &vαKαλόψouν άπό κοινοϋ τήν d:­
λήθεtία ! τα Τδια ~εyε καΙ δταν ζα1σε δ •Αθηναγόρας (2),
τα αύτά έπ(XVέλ~ε καΙ σroύς 8 ΑθηναΙους τώρα. O(ίrε δ
.,Αρειος δέν εΙχε 1tρoσMUoεt .μέ τέτοιο καθολικό τρόπο 'tήν
θεία •Α1DOκάλυψη! •ΑΛλα τό τραyliKώτεΡOV εΤναι 1ι ό1tOκρι­
σΙα τοο ΆVΔρός, γιατΙ έρχ6μενος σrό .,λγιιον "Ορος μ(λησε
σroύς πcxτέρες τcεpΙ μοναδικης άληθεΙας πού κατέχει tι 80ρ­
θοδοξΙα(,:), iμuμοόμενος σ· cxΌτΉ τήν τιχκτικήν του τόν 1tpo­
ηΥοόμενο -προϊστάμενό του, τόν •λθηναyδΡCX, δ &ιtoίoς και
αότός συμ:6οόλευε τους 8ΑΥιορεΙτ:exς οδτε μι&! εΙκόνα: νά! μ'lι'
δεχθοϋν vΆ :μετακινήσουν άrτό την θέση της, διότι δλα στtιν
8ο.ρθοδοξΙα ~Τναι τέλεια, ένω αίrrός KOρόΤδεUΕ καΙ δόγιμQ­
τα καΙ τtαpαδ6σεις καΙ θεολοΥ[α: Ι ΕΤναι aτό τrpόyραμμα
τοϋ ΟΙκouμ:ενισμΟΟ να Kηρόττouv -ιτοΟ Κ'ο:Ι 'IfOιί) .οΙ imαδoΙ
του καΙ καμμιά άλήθεια, Ιτσι για νά θολώνουν τά νερά ·καΙ
να κάνουν τιιόεδκολα τη δουλειά ΤOιJς. Βλέπεις οΙ d:φελείς
πάντοτε θά: ότrάρxouν καΙ frσι τ(ποτα δέν χάνουν οΙ κόριοι
'-39­

42. ....
αύτοΙ να λένε δ,τι τούς υ.θει t!>ολικό, άνάλοΥα μέ τό d::KΡO­
ατήριό τους. Γι" αότό καΙ δ Μάξυμσς μίλησε σrή:v ·1. Κοι­
νότητα για τφo~oλη της ·Ο,ρθοδοξία:ς δια του δι.αλ6γου,
άντΙ να 1tii 1t Ρ σ σ ~ ο λ ή αότ/ς καΙ έξouθένωιση, μέ
τΙς γνωστές 1tCX1tικές συμπροσεuχές, τα μνrιμ6συVQ: τοΟ 'Πα­
'Π:α, καΙ τΙς άναγνωρίσεις του ώς «-ropώToυ έν τfi καθόλου
"Ε κκλησία του Χριστοϋ»! ·1 δού τό κατάντημα, 'Παιδί μου
·Ιλαρίων, των θεολοΥ οόντων νεoπcxτεΡΙKως(3α), μακράν
δηλαδη της άΥιαομένης των 1UXTtpΩV διδαχης. ·Ενφ tip.
νοϋνται ~ μaλλOV φονεόουν, δσov έξαρταται άπ" αότοός,
την μοναδικότητα της "OPθoδ6ξC>ι) "Αληθείας, νομίζουν οΙ
ταλαίτcωρoι δτι την διακονοΟν, δτcως οΙ έσκοτισμένοιl; ·Ε­
~ραιoι την έποχήν του ΧριστοΟ έφόνεοον τΟΟς άτcoστόλoυς
του νομίζοντας l€τσι δτι προσφέροον λατρε(αv aτόν θεό Ι
ΚαΙ δεν ~ρέθηKε oUτε ~νας άτcό τούς 40 μεγαλοσχή­
μouς f)γouμένouς καΙ Π ΡOϊσταμένouς των •Ι. Movων "ΠΟύ
τόν d:KOUYav, να τόν καθίση aτό σκαμνΙ τoU κατηγορου­
μένου λέΥovrάς του: ·V1tοκριτ6:, έκ των λάγων σου κρινω
σε. "EΑV εΤναι μιοναδικη tι άλήθεια της "OρθoδQξΙας, ~ς μας
λέγεις, γιατ( τότε 1tpό ~των στην "Αθήνα .δηιμόσια ό1τεστή­
ριζες τα ά ν τ ( θ ε τα, καΙ l1tt χρόνιαστό ΦOJVάρι, μα­
ζΙ με την λOΙ1t'ή σύνοδο καΙ τόν Πατριάρχη, άναKηρόσσε-rε
τόν πάπα «δμόζηλσιν καΙ δ,μότιμον των "Α1tOσ'(όλωVl;,έτοι­
μάζοντες συγχρόνως καΙ θεολσγικόν διάλoyΌV, για να συ­
ζητήσετε τ(; ά Φ ο ϋ έ ~ τ ω ν 'Π Ρ ο τ έ Ρ ω ν δε­
χθήκατε τόν 'Πα'Πισμόν Ισότιμον της "Ορθοδοξίας; Ι Aύr.ά
I€ΤCPE1tE να το{) 'JtQOv, παιδί ·μου, καΙ δχι νά tiφήσουν ν" άπει­
λη με άπελά:σεις καΙ ΆΤCoισχηματισμoύς πολιούς άΥισρεΙτας
τtατέρας Ι[νας πε1Πωκως έκ της "Ορθοδοξίας έ'πLσ,KO'ΓtOς. Να
χαίρωνται τό αύτΟΟι:οί κητον τοϋ ~Όρoυς, gTOt -η:Qό τό κα:·
τήντησαν! .
Δυστυχως, δ·μως, οΙ ταπεινώσεις της ·ΟρθοδοξΙας δέν
ΤΤροέρχονταιμόνο άrτό τό Φανάρι. Νά φCXVΤα:σθης δτι μέχρι
προχθές στ/ν 'Κρήτη, ένώπιον 400 ·μελων διαφόρων ·Εκκλη­
σιων της Εόρώπης, μεταξί> των δποΙων καΙ Ικανών δρθοδό­
ξων "Επισκό1των, Ιερέων καΙ λα"ίκων θεολόγων, τή~ Bι~λι'Κή'
μελέτη την «{fΚicxμε μιά γυναίκα - πάσ'τωρ έκ ΓερμΑV(­
ας»! 11(4). ΚαΙ κατό1tιν τoλ~oϋν καΙ δμιλoϋv περΙ προ(50λης
της "Ορθοδοξίας. θεέ μου, δ1tο(α Kατάm:ωσις!
-40---:'

43. '11 εiϊθύνη το;; Οίκ. Πατριαρχείο"
καΙ των λονίων το;; t'Αν. "OQo"g
- "Έτσι δμως, Γέροντα, τό Πατριαρχείον δ:rτoδεΙΙKWΕι
δτι δέν 'Jtιστεόει τcια ατήν .μοναδικότητα της "Ορθοδοιξ(ας,
άφοΟ λα:τινοφρονεί τόσο έ1t(ση,μα καΙ άιτΡΟκάλU1tTα.
- ΠερΙ αύτοϋ δέν όΤCάρχει οόδεμ(α άμφι~oλια, τέ­
κνον Ι ΟΙ έττΙσκOTCΟ( ΤOU lχουν γ(νει πλέον lνo: μέ τόν ιnα­
TOCX καΙ τcρoσrταθ'oϋν να παρασύρουν καΙ μας στήν αtρεσ(
τους. λότος δ Τδιος δ Μάξυμος στήν Ν. Σκήτη έτόλμησε νά
κηρόξη ένώττιον των 1tατέρων τη.ς, δτι ό πcrrτισμός (χει κα­
νονική Ιειρωσόνη καΙ lγκυρα ,μυστήρια Ι Eίrτυχως 'Jtoό εόρέ­
θη καΙ l v α ς εύλΟΥημένος ΙεΡOμόΝCXΧoς καΙ τον ~λεγξε
κατα 'Πρόσω1tον γι' αύτή του τήν eλcxσφηιμ[α. ΚαΙ μετ' δλΙ­
-Υον εΙχε το θράσος, ρ:ότος δ Τδιος κακόιδοξος t1tLσKOΤCoς,
νά δtJα:Kηρόξη έν 'μέσφ Π ρωτάτφ τcερΙ της μοναδικότητoc;
της ΌρθοδοξΙας!.. Δόκτορες... της ΚιαΙκοδοξ[ας, 1tαιδΙ μου,
άδΙστακτοι καΙ άδιάντροττοι... 'Αλλ' δ'Πως λέει ΚΙ gvαc; t'i­
γιος, tι Έ κκλησ(α της Κων) λεως (χει γΙνει ΣUνf)θεια τιλέ.ον
να 'Jtέφτη σέ αΙρέσεις, γι' α:ότο δέν ιμας παραξενεόει καΙ
τόσο' το θέμα διμως εΤναι τ( K~ν σΙ λOΙΤCOΙ Ό:ρθόδοξοι,
καΙ εΙδικά για ,μας, οΙ άρχές του -λΥΙOU "Όρους, οΙ 'fιγoo­
μενοι καΙ οΙ δεκάδες 'Προϊστάμενοι των Ιερων Movων. Δυ­
στυχως, άνrΙ ν" άνrιδράσoυν κατά τοϋ Φαvαριo.u, διώκουν...
τούς ζηλωτάς, ΟΟτ'ε να σ~όση κάθε σroιxείo τcoύ θά έπΡόδι­
δε τήν (νοχη στάση τους
- ΚαΙ οΙ μορφω,μένοι θεολόγοι, έρώτησε !έ άγων(α καΙ
άγανάκτηση δ ·Ιλαρ(ων, συμφωνοϋνκαΙ αύτοΙ μέ τΙς Ιλα­
σφη'μΙες αύτές τοϋ ' Εξάρχou;
- ~λπ αίrτ'OιJς, 'Παι~Ι μου, μη 'Περιμένεις τ(ποτα, άrτάv­
τησε :μέ ταραγιμένη Kά'rτως φωνή δ άyαθ~ς 1tVEuματικός.
θέλεις άrtoδείξεις; tI λκουσε νά aQO' δι;α&Χσω κατ" άρχήν
τΙς γνωμες τριων Ικ των tιyoυμένων των νέων άδελφorcή­
των, άναφορικως .με: το θέ'μα της Μονης Έσφιγ;μtvoυ, γ.ιά
να καταλά6ης καΙ μόνος σο) τί 1rιστεόουν οΙ δΝθρω-ποι α:ό­
τοΙ για τον Ιερόν ~ωνα τοϋ ζηλωτισμοΟ εΙς τον tIλ&ωνα.
Σηκώθηκε άργά, 1τ/ρε τα γυαλιά του καΙ gva φάκελλο μέ
ΤΤOλυγρcxφη,μtνες κόλλες των ΠΡCXKTΙKων της Έξαρχ(ας
~αΙ lXPXLaE να διαeάζη .μέ τήν Ιεριoτrρε'Π.'i1 φωνή τ'dυ. ά:υμ-­
μερίζομαι 'Πλήρως δτι tι Μήτηρ 'Εκκλησία μέχρι σήιμερον.
έ'Πέδειξε τήν lνδεικνυμέW1V χριστιανικήν Ιπιε[κειαν καΙ ά­
νοχήν. Μήπως δ'μως σήμερον ή χρησιιμ01tο(ησις eΙας καΙ tι
καταδίωξις ΙνΙων 1tρωταιτΙων «ζηλωτων~ θα Ιδη μιοόΡΎει
-41­

44. Ι
, .,
i
i ' .
Ι:
Ι:
Ι
Ι
ι
j:
Ι.
Ι:
Ιi
θόΡUΙoν καΙ κατά τινα τρότιον θά ~pω1rOιoϋσε τα πρόσωmx
ταΟτα, lvc;> (χομεν 1tληΡOΦOρ(ας, δτι δσηιμέραι tι παράτα­
ξις αότων' φθίνει καΙ δδηΥείται εΙς αότοδιάλυσιn (5) .
ΚαΙ ποιός τα: λέει αότά, τcαιδ'(μou -Ιλαρ(ων; δ f)yoό­
μενος της MoVΗς Γρηγορ(ou π. Γεώργιος, αότός 'ΠoU μέχρι
'ιtροχθές !Υραφε δτι 1') «lvωoLC; σχεδόν !χει γίνει:. καΙ κα­
λοΟσε σέ έγρή)"οροη τούς ΤCΑΤέρες τοϋ CΑγ(ου 'Όρους Ι Βλέ­
'rtELC; πόσο εΟκολα εΤναι τα: λόγια: καΙ δόσκολη 1') 'Πράξη;
Μέ τό tδιo -πνεψα μιλησε, συνέχισε' δ mιευμCXΤΙKός, καΙ δ
1')γΟΟμενος τού Σταuρονικ.ήΤQ; 'It. Βασ(λειος. «Νομ(ζω, δτι lf­
παvt"ες, εΤπε, ε~μεθα σόμφωνοι εΙς τήν έτcι(δoλήν της δεοό­
σης 't! ι μ ω Ρ ( α ς εΙς τούς 'ltpωTaLT(OUC; της -Ι. Μονης
,Eσφιyμένou. Πλήν ~έoν δπως εΤμεθα έ'ιtιφuλακτικοΙεΙς 'tήν
έτέΡCXV φάσιν, flTot εΙς τήν έκτέλεσιν της ληφθησομένης
σχετικης d1τoφάσεως. θά l!δει δπως σο6αρως άπασχολήση
1')'μάς δ έVΔΕικ.νόμιεvoς τρ61τος ΤLΑ:ωρΙας καΙ ά'Γcoμooφύvσεως
των ΈV λόγφ προσώπων» (6):.
'AKρι~ως δ,τως ηθελαν να: ένερΥήσουν οι Γραμματείς
καΙ Φαρισ~ίoι δια: τήν σόλληψιν τοΟ Κυρ (ου, συνέχισε δ 'lta­
πα - •Αγάθων, νά γίνη' δηλαδη ιμέ τρόπον «{να μη θόρυ(δος
γέVΗται 'ltCCpo: τφ λαφ~! Π ως λοιπόν να: μη. κλαίω, -Ι λα­
ρίων, μετά ΆΤCό τέτοια κατάστασι; Βλέπεις ιμ.έ τΙ ΟΟιέ.ντιιμον
τρό~oν 'Προστταθουν δλοι τους να: παρουσιάσουν διχασμέ­
νους τούς 'ltmipac; K~Ι τήν Μονή δηθεν «'Παρασυρμένη~ άττό
μ'ερικΟΟς «πρωταιτίους ζηλωτάς»,ένω έπανειλη'μ:μένως δ­
λοι μαζί, έν συνάξει, l!xouν ύπογράψει τα κείμενα ι<:αΙ τήν
δμολογία TOt)C; ένώπιον του ττατρ. "Εξάρχou iΊδη άττό τό
..1972. «"Ή δλοι ·μαζΙ έξορία, ~ κανείς», έδήλωσΑV καΙ δη­ J
λώνουν μέχρι σή:μερα.
- Να σοϋ δι~ασω τώρα, συνέ.χισε δ Γδρoντ~ς καΙ τήν
σχετικήν γνώμην του tjγΟUμένOU της Μονης Ξενοφώντος, έ­
νός Χ e έ σ ι V ο Ο &γιορε(τou, δ. δτcoϊoς <hιτΙ νά παρα­
δε:ιyμccτισeη ά'πq τήν σώφρονα σιωτιήν tfλλων παλαιοτέρων
ΣUΝαδέλφων του, θέλησε κι αότός νά δώση τό 'ιtαρόν μαζί.
μέ τούς λοιι1tοος θεολόγους 1')γουμένους, lOOτ'ε νά μή ό'It<xρ­
ξη έξα{ρεση στήν θλι(!)ερή τους διακον(α... «ΕΤναι τελε[ως
άττα~Kτoν, εΤπε, τό γεΥονός δτι 1') Μονή ·ΕσφιΥμέvou έ­
πΙ τόσ.α ftη εύρ{σκεται ,μακράν της -Ι. Κοινότητος καΙ ά­
yvoεί τας έν προκειμένω ύποχρεώσεις αύτ/ς. -Η συνέχισις
της καταστάσεως ταότης οόδόλως τιμά τήν dΥιορειτικήν
Πολιτε(αν καΙ fl:μας προσωπικως» (7) . .
- Μά Γέροντα,. αότός καΙ χωρΙς να: τό θέλη 6μολοΥεί
δτι τοός... άτιμάζει aτά ,μάτια των "Ορθοδόξων tι πορε{α
-42­

45. της 'ΕσφιιΥμέvoo καΙ των λοιπών ζηλωτών 'Πατέρων, ~φoO,
ώς καΙ οΙ Ι. Κανόνες γράφουν, κα'θως 'Πολλές φορές' δι1Xlά­
σαμε μαζί, δτι τ ι μ ή 'καΙ Ι 'Π α: Ι ν ο ς fhιf),κει d δ­
'Ποιον Ιερέα καΙ 'Πιστόν δέν ~Koλoυθεί κακ6δοξov ψευδ<mO'ι­
μένα, d-λλά διακόπτει την μετ' αότοΟ κοινων[αν. •λφοΟ λοι­
πόν αότοΙ θέλουν νά την συνεχ(ζουν, τότε fic; χα(ρωνται
τόν... D.EYXoν καΙ την έξουδένωση 'Ποο τΟΟς d:ρμόζει, κι fic;
diφήσouν Υιά τήν Μονή 'Εσφι-Υμ!vou τόν l1Tαvov 'ΠΟύ μόνη
τ/ς διάλεξε δτrαKoόoντας στην Ιερή φωνή, των Πατέρφν.
- Δυστυχως, -Ιλαρίων, τό λέω κ.αΙ δέν μ'Πορώ νά 1:'ό
'Πιστεόσω. άλλά TQ (χουν γιά τιl:μή τους 'ΠΟύ ό'ΠαKOόouν σέ
μιά τέτοια ' Ε κ κλησ(α, δ1tως δυσι'υχως κιατήντησε τό Φανό"­
ρι τελευτα~. .,λκ.οοσε 'Πως τήν θαυμάζει Ι!νας ~oς θεο­
λόγος tιγoόμενoς, δ 'Π. λΙμιλιάvoς της Σιμωνόπετρας, KCXt
φρίξον διά τήν «μόΡφωσιν της εόσεeείας» των νέων ctyLo­
ρειτικων άδελφοτήτων(8). «Δι' αότό ένώ'Πιον -Υμών, .,Αγιε
Πρόεδρε, δμολοΥω, δτι 'tι άφοσίωσίς μου 'Πρός την Mη~­
ρα Μεγάλην του Χριστου Έκκλησίαν εΤναι τQιαύ't'η, 00rε
θά "ΠΡοετΙμων νά 'Πλανώμαι, άλλά νά !χωμαι σrερρώς της
·ΑγΙας Μητρός Έκκλησ(ας, -nαpά νά άληθεόω ~ξαpτή­
τως d:ττ' αότήν, διότι δέν θά (χω την &βαιότητα δτι πατω
σέ ~ς άσφotλές»(9).
- Μάαότό εΤναι φoeEpδ, Γέρovτά μου Ι Τέτοια δμολο­
γΙα άΥ.ιορεΙτou tιyouμένoυ ένώ'Πιον ένός τ έ τ' ο ι ο u έ­
-rrtaKooQU, ύ'Πέρ μιας τ έ τ ο ι α ς έκκλησ(ας, χωρΙς
κ αμ μ ι ά δι~μαΡΤUP'(α των δ.λλων 'Παρόντων συναδέλ­
φων του, σημαίνει καθαρά πλέον δτι τό έπΙσημov "Ορoc;
! τc ε σε, δ'Πως καΙ τό Φαvά:ρι ΤCρό έτων. Δέν d:πσιμένει πιά
-rnapCc ή τvμωρ(α μας ά'Itό τόν θεόν. . '
- ΚαΙ έγω το -ιτιστεύω cxόtό, d:nήντησε μέ σeuσμένη
φωνή' δ γηραιιός πνευματικός. TC> πιστεύω, διότι δέν εΤνcxι
μ:6νον οΙ παραττάνω fιyooμενoι πού συνεφώνησρ:v τιλήρως
μέ τήν 'Eξα;ρxtα προς 'έξόvrωσιν της Μονης Έσφιw!vou.
-Ως έ'Πλη ροφοΡήθην, 'Πλl'ιν μιας MoVΗς, δ λ ε ς οΙ δ:λλες
δτtέγραψαν την &πέλαση της ΓεροντΙας καΙ το{} ήyouμέ­
νου Ι Τ ά ιμ έ τ ω 1t ·α, ώ ς e λ! έ π ε ι ς, ! Χ σ u ν
Χ ω .ρ ( σε ι 1t ι ά. Φoeoϋμαι δτι «έγγός έστιν το τέλος:.,
δηλαδή tι lνωσις. -ο θεός θά έ'Πιτρέψη τότε νά λάιωμεν
gκαστος κατά τήν Kapδ((XV τοο(10).
Τελε"ταίαι ύποθηκαι
Παιδί μου ·Ιλαρίων, ~λθε πλέον fι li>pα νά πάρης καΙ
συ την σκυτάλη της δμ.ολογίας 'Πού τόσα χρόνια με πoλλέ~
-43­

46. ~·..'
1'- '
Γ
ι
δοκιμασΙες καΙ πίκρες κρomlσαμε έμείς οΙ γεροvrότεροι.
Μη δειλιάσεις Υιά το ~<xρoς καΙ τήν εόθόνη, οδτε να γσΥΥό­ Ισης. Λίγοι στη ζωή. αύτή άξ{ώνoντ~ι νά δμολοΥήσουν, γι'
αότό τφέπει νά τό θεωρΟΟν όψ{σrη! i,ιμή τοος. ΟΟτε να νο...
μίσης δτι ή άρετή σου, ~ τά τυχόν χαρίσματά σου Iyινcxν
αΙτία να: σέ διαλέξη δ θεός γι' αύτή την άποστολή. -ο θεός
πολλές φορές καλεί τά 'Πιό «έξouθενηιμένα» γιΟ: νά K<X'taL­
σχόνη τΟ: «Ισχυρά»' τόν άμαθη δX'λD, γιΟ: νά "['απειινώση τους
έν ύ'ΙtEρηφαv(~ Kp:l φUΣιώσει θεOλOγoOVΤΑς... "Ο1tως άγω­
νίζεσαι γιά τήν καθαρότητα των λΟΥισμων σου, lτσι θέλω
ν" άγωνισθης καΙ γιΟ: τήν καθαρότητα της πίστεώς σοο.. ΤΟ:
'Πάντα νά προτιμήσης νά χάσης παρά νά ύποχωρήσης στόν
ένωtlΙKό ύστερισμόν της έποχης μας,μολόνοντας lτσι τόν
γλυκό της "Ορθοδοξ;Ιας 'μας οΤνον, που μέ τόσες θuσΙε.ς 1­
φθασε μέχρι έσένr;ι. d:KpatOC:; καΙ ήδύς. «Κράτει δ !χειc;, Τνα.
μηδεΙς λάι!η τόν στέφανόν σου», τέκνον, καΙ δ θεός θά μεί­
νη -roavrOΤELYή σκέπη για: σένα καΙ την συνοδΙα σου. Στόν
κόσμο αότό ιμόνο την άμαρτία να φοι!ασαι, δ1tω<; λέει καΙ
τό χρυσΌ στόμα της 'Εκκλησίας, τα δέ λοιπά πάντα, νά
τά Ι!λέτreις ώς μάταια καΙ -παρερχόμενα, «Kttν χρηστά ~,
κιiν λυτcηρά». "Οσο .δέ για τούς -ΑΥιορείτας d:δελφοός σου,'
'Που μέχρι τώρα έ'Πιμέvoυν να Kαλύrrooυν την τραγωδία: πού
διέρχεται ή 'Ορθοδοξία έξ αΙτίας τοΟ Φαναρίοο καΙ των
συνοδοιπόρων του, μή στενοχωριέσαι, διότι flφθασε καΙ γι'
αύτους ή t:>pcx. Τό «κοινόν Ποτήριον» εόρίσκεται iiδη «έπί
θόραις», καΙ σταν ή d:λλόκοτος μίξις θά ~xει συVΤΕΛΕσeη,
νά δοΟμε τί 1tρoφάq'εις θά εδρouν γιά νά καλόψουν τήν ~ν­
τροπή τους.., "Ας εύχώilεθα όμως καί γι" αύτοός, διότι εΙ­
ναι άδελφοί μας καΙ τό «αΤμα νερό δέν γίνεται». 'Ελπίζω
να δώσετε τά χέρια ατό διωΎ'μό -διότι έΥω δέν θα ζω
1Cιά- δταν έσείς καΙ δσοι έξ ρ:ύτων σας μιμηθοϋν, διωγμέ­
νοι ό:ιt" τούς πολλοός 'Ποο θά μείνουν πιστο στήν ό:vτί.Xρι­
στο ~νωση, θ' crnοτελείτε τήν συνέχεια της γνησίας Όρθο­
δόξου Έκκλησίας -μέσα στήν σόyχUΣΗ των ήμερων έκείνων.
(Α, Νοέμ. 879).
ΕΙQήνη καΙ πίστιs
Δεινόν πόλεμον ~γειρa:ν οΙ οΙκου.μενισταΙ έναντίov της
Όρθοδοξίας, -Υ1τΟκρινόμενοι δέ, έπ~Κ'αλOσVΤαι ύ'Πέρ τ'οϋ ό:v­
τιεKKλησι~στΙKoQ τ,ΟΟτou σάλου καΙ τήν εΙρήVΗν. Διότι «ό­
-44­

47. t>όν εΙρήνης οόκ {{Υνωσαν» (Ρωιμ. γ~ 17), οΙ &υσruχείς.
•
«ουδέν έστιν άμεινον (καλλΙτερον) εlρήνης» (·IΥνα­
τ(ου θεοφόρου, ΒΕΠ ΕΣ, 2, 267). ΟόχΙ δμως της εΙρήνης
του κόσμου, t1TLt; «εόKατάλUΤός έση καΙ 'TtOλλάς Ιχει ιιάς
μιε.τα~oλό:ς» (Χρυσοατόιμου, PG. 48, 816), καθ· δτι ψευδής.
•Αλλό: της άληθινης εΙρήνης της ΨUχης (.Aγy~ ~' 9), ~
«ό'Περκόσμιόν έση δωρον» (Μ. ΒασιλεΙQU, PG. 30, 513). Μ­
τη ό'ΠJεΡέχει «πάντα νοϋν» (Φιλ. δ' 7) καΙ εΤναι «.καΡ11'.ός
roO Πνεύματος» τ·oQ -Αγ[ou (ιΓαλ. εΙ 22). Διό δ Κύριος !­
λεΥεν: «ΕΙρήνην άφΙημι ύμίν, e.tpιήyηv τήν ~μήν δΙδωμι ό­
μίν' οι> καθως δ κόσμος δΙδωαιν, έγώ δίδωμι ύμ,ίν» (·Ιω.
ιδ.' 27).
CH «εΙρήνη -roϋ θεΟΟ» (Φιλ. δΙ 7) εΤνρ:ι εΙρήνη της «ό­
γιαινοόσης -ιτίσrεως» (Μ. •Αθανασ(ou, ΒΕΠ ΕΣ, 31, 128).'
Δι:ό εόρίσκεται μόνον έν τfi Όρθ~Ι«t, flyouv έν ή άλη..
θεΙ~, i1TLt; έστΙν άύτός δ Χριστός (·Ιω. ιδ' 6). «ΠοΙαν ε:Ιρή­
VΗν» εόαΥγελΙζονται ήμίν οΙ CI Αγιοι; έρωτ~ Κύριλλος ό •λ­
λεξανδρείας. «. Ι ησοΟν τον Κόρων fιιμων, δν !τεκε ΜαρΙα,
ώς αίrτός ήθέλησεν», άn:αvτ~ (Μ. 4, 1253). Διό «εύρήσου­
σιν εΙΡήνην» ,(Παρ. ιστ' 8) :μ6voν οΙ «δρθως ζητοϋντες σiJ­
τόν» (~6θι), δηλ<Χδη δια της όΡθοδόξου πίστεως. Τότε
δ θεός «εΙρήνην 1tOLEi: έν σο(», λέγΕιΙ δ Μ. Βασίλειος, ώταν
δια l.ης καλης διδασκαλίας Kατειρηνεόσn τόν νΟΟν σου καΙ
KατCCΛΛαξ'η τα -ιτάθη, τα 1tpOς την ψυχήν σtασιάζoντω (PG.
31, 336). Ε:ιρηνη δια τους Xριστιαvooς εΤνα:ι «tι έν ιιφ d:ya­
θφ συμφωνf.α» (. Ι ωάvvoυ Δριμασκηνοϋ, PG. 95, 65), δια
της ~ηθείας της δρ6όδόξου -ιτίοτεως κα/ της «κανσνιΚ,ης
εόταξίας» έν τη ·Εκκλησ(<(t (Κυρίλλου. ·Αλεξανδρείας, PG.
77, 361). Δ ιό' δ θεϊος λόγος ~: <καΙ την άλήθει.αv καΙ
τήν εΙρήνην d-ycrn:ήaaTE'» (Ζαχ. η. ι 19).
Τήιν εΙρήνην Κ<Χταλόει tι ι:χΤρεσις.
"Η αΤρεσις άρνείται τή·ν ·Ορθοδοξίαν, άντιιμάχε-rαι τήν dcλή­
θθΙ(ν/ καΙ φθείρει «έν κακΌ διδασκ-αλίιΡ «τ/Υ 1t[OΤ~V ιιοο θε·
οϋ», «δmρ fic; ·Ιησοϋς Χριστός έσrouρώθη» (·ΙΥνσπ(οο θε·
οφ6ροο, ΒΕΠΕΣ, 2, 267). cH κοινωνία της αΙρέσεως εΤναι
«άλλοτρίωσις Χριστ:οϋ» (Θεοδώρου Στουδίτoιu, ΡΟ. 99,
1276), ά'τroμάKΡΥVΣις «ά1τό της του θεοί} Χάριτος», πτώσις
εΙς τήν κατάραν καΙ «εΙς τό σκότος τό έξώτερον» (Δαλμα­
τίou, Μ. 4, 1257), ~νθα οόκ !σην εΙρήνη. 1i αtρεσις δόρα­
τα άκοντίζει κατα της εύσε~είας «έντός της •Εκκλησίας,
τουτέστιν έντός αύτoD τοΟ oίKo.ιu του θεoϋ~ (Κελεσr[yOU
-45­

48. Ρώμιης, Μ. 4, 1048). Διά της αΙρέσεως, τeμνεται «τό σώμα
τοΟ Χριστώ εΙς ·μυρΙας δόξας διαιρoόμενo~ (θεoδώΡΌU
ΣτouδΙτou, ρο. 99, 1473), σαλεόoνrαι α~ κατά τ6τtooς ·Ορ­
θόδοξοι "ΕκκλησΙαι (Μ. βασιλεΙου, ρο, 32, 212), διεγεΙ­
ρεται λύσσα cτφ κόσμft)>> (KυρLλλou •λλεξανδρεΙας, ρο.
77, 993), καΙ διά των ψεuδoδoξιων ό έχθρος Διά&Ολος «κα­
κως τCς f}ιμέτερcn ταλαντεύει (ΓρηγορΙou θεολ6ΥοtJ, ρο.
36, 476).
Διό οόκ !στιν εΙρήνη lXνευ πολέμου έναντ(ον της αΙρέ­
σεως τTίc; κσπ.αλοούσης τήν εΙρήνην. Δuvάμεθα cεΙρήνην 1­
χειν πρός τον θε6ν, διά τοϋ 1tOλειμΙως πρoστεθiiναι: πρός τον
ό:ντί1taλαv» (Γρηγο.ρΙου Νύσσης, ρο. 44, 749). ΟΙ ·Ορθό­
δοξοι «εΙρηνεόομεν έννόμως 'μαχόμενοι» κατά της ψεuδoδo­
ξΙας (ΓρηγορΙou θεολόγου, ΡΟ. 36, 473). Διότι «κ'ρεΙσσων
έτcαινετός τc6λεμoς εΙρήνης χωριζοόσης eεotb (τοΟ αότοΟ,
ρο. 91, 905) καΙ καταργοόσης την d:ληθινήν εΙρήνην. ·0
«θεός της εΙρήνης:. (Ρωμ. ιε ι 33), δ$άσκει ",μας, χάριν
της εΙρήνης, «εότ6νouς εΤVΑΙ καΙ φιλονεΙκους έν πΙστε~ (Μ.
Βασιλείou, ρο. 31, 1332), διά της δμολQγΙας. Τήν εΙρή­
γην «άpτtάζoμεν, έάν bμoλoyηθfi tι πΙστις tι όρθή~ (Κυριλ­
λ~ "ΑλεξανδρεΙας, Μ. 1005, 1008), δι" fjς καταλόεται tι
έχθρά της εΙρήνηςαΤρεσις, tισuxάζ-ooσιναΙ "ΕκκλησΙαι τω
θεοσ καΙ έτrισrρέφouσιν οΙ αΙρεΤ~KOΙ "Εν "ΕκκληοΙιιχ, «τα').
το -μάλιστα εΙρήνη, δταν το νενοσηκος άποτέμνηται, δταν
το στασιάζον χωρΙζηται» (ΧρuσοστδμQU, ΡΟ. 57, 405). «ΕΙ­
ρηνοποιοί εΙσι καΙ. οΙ τούς άΠΙOΤoυςμεταπε(θOVΤες'Πιcnεϋ­
σαι» (Κυρίλλou •Αλεξανδρείας, ρο. 72, 373) καΙ «δι« δι­
δCXΣKαλ(ας τούς έχθ.ρούς του θεοϋ έΠLστρέφoντες»(Ζιγαι5η­
νοΟ, ΡΟ: 130, 196). ·Η.δέ cτιρός τούς 6λα6εΡούς(αΙρετικούς)
ΣVμφωνΙα έν εΙρήνης προσχήιματι: τά των ΤCOλεμΙων τούς
11ίρoσιδεχ6μενouς έργάζεται» (Μ. ΒασιλεΙou, ΡΟ. 32, 932).
ΟΙ Πl.O"TοΙ Κυρ{ou δέν «ε.tρηνεόoμεν» lETCx: των αΙρετικων
«κατά τω λ6γου της άληθε(ας, όφιέντες τι διά δόξαν έ1tιει­
κεΙας' οό γαρ κακως το καλόν θερατcεύOμεν» (Γρηγορ(ου
θεOλόγαJ, ρο. 36, 473), δπερ άμαρτΙα άπιστ(ας καΙ ά'ΠOU'­
σ(α εΙρήνης. •Αλλά περιπατoQμιεν έν εΙρή!VΌ, «τfi ~ει "
της άληθείας, ΣUνιστωντες έcxuτoύς πΡός τcασαν ΣUνείδησιν
άνθρώπων έVΏΠΙOν τΟΟ θεώ» (2 Κορ. δΙ 2).
ΟΙ δέ τάλανες OΙκouιμενισταΙ καΙ έν τφ μέρει τοότφ
'Πολύ πλανώνται, γιν6μεvoι καταγέλαστοι. Διότι. «το της
εΙρήνης, καλδν:. «έν τφ όνόματι τη.ς εΙρήνης:t περιγράφou­
σι ,μόνον (Μ. ΒασιλεΙου, ρο. 32, 932). "Αληθώς δμως, τ~·
ρά!ττouσι τάς "Ορθοδόξους •ΕκικλφΙα:ς, έ){θρΕΟΟνται τώc;
-46­

49. -o.ρθoδ6ξouς καΙ συνάmονται dιμαρτωλως πρός «τούς 't'ήν
εΙρήνην Ka:ταιλόιoιvτας» αΙρετικούς ,(Μ. -AθαvcxσΙou, ΒΕΠΕΣ,
31, 297), «ων τό τέλος άπώλεια:. (Φιλ. γ' 13). «Χριστσμα­
χοΟσι» γαρ οΙ ΔUΙΣτuχείς, «όπό τφ της εΙρήνης όνόιματι:. (Μ.
ΦωτΙou, PG. 102, 873).
•
ΟΙ 'Ορθόδοξοι, διμως, φεύγωμεν τάς «αΙρέσεις ltn:ω­
λείας» (2 ΠέΤρ. ~' 1) καΙ cκρατωμεντης δμOλoyΙCXς:' (8Ε6ρ.
δ' 14) της πατΡΟ1tαραδ6του 1tΙστεως της -o.ρ&δQξΙας, εΙ­
ρηνεόοντες δι- αότ/ς άληθως.
(Κ.Ο. 1-7-'80). '
Έκπεσων Έπίσκοποs
Τίς tι στάσις έν Χριστφ σωτηρΙας τοϋ ΧριστιανοΟ πρΟς
Tqv 1tεmωκό'rα εΙς αΤρεσιν έπtσK01toν.;
•
-ΕπΙ τούτou, δ -A1t6aτoλoς τοϋ θεοϋ cbταντ~: «έάν tι­
μεϊς, fl lXyyελος έξ oύραvoU, εόαΥΥελ(ζηται δμίν, chιάθεμα
~τω» (Γαλ. α' 8). «ΕΙ τις δμας εόαΥΥελ(ζεται 'Παρ' δ 'ΠCX­
ρελά<?ετε», έπαναλαμaάvει δ Λέων Ρώμης, «'Chιάθεμα fστω:.
(Μ. 6, 33). «ΠαΡ.αγγελ(αν γάρ !χ'ομεν έξ αύτοϋ τοϋ •Λτro­
στόλου (Π αόλου) », γράφει Θεόδωρος δ Στουδίτης, «έΆV
τις δο)'ψ-ια:τ(ζη, fl· 1tpOσTασon 'Ποιεϊν fιlμ.ας:., C1tαp' δ 1tapελcX­
δαμεν, -roαρ' δ οΙ Κανόνες των κατά καιρούς Συνόδων, κα­
θολικων τε καΙ τ01tικων» δρΙζouσιν, «cmαράδeKΤOν σlYrόν
!χειν» καΙ «.μηδέ λογίζεσΕ)ε αότόν έν κλήρφ άγΙων:. (PG.
99, 988). Διό, «έάν δ έπίσκ01tος, fι δ πρεσ8ύτερος, οΙ δν­
τες δφθαλμοΙ της Έκκλησί$Χς, κακως chιαστρέφωνται καΙ
σκανδαλίζωσι τόν λαόν», λέγει δ Μ. •Αθανάσιος; ~ρiι αό­
τούς έK~άλλεσθ$XΙ» (ΒΕΠΕΣ, 33, 199). Διότι εΤς τoι.oOτoc;
κληρικός, «ούκ Ιστιν oδToc; Ιερεός, ούκ Ισrιν, άλλά δυσμε­
νής, δόλιος, έμπαίκτης έαυτοϋ καΙ λόκος !πΙ τόν θείον "λα­
όν, τφ κωδΙφ καθωπλισμένος», τον(ζε·ι δ μαθητής τοϋ ώτιο­
σrόλ:oυ Πώλου &Υιος Διονύσιος δ •ΑρεοοαΥ(της (PG. 3~
1092).
Διά τοϋτα fι ΌΡθόδοξoc; Έκ.κλησ($Χ, διά τοϋ ΙΕ' _Κα­
νόνος της Πρωτoδεuτέρας Σιwόδou, έ1tαινεί τούς Xρισrια­
νoόc;, otτινες διαστέλλouσιν έαuτooς cτiς -πρός τόν τιρδε­
δρον· κοινωνίας:., «1tρό συνοδικης δια-yνώσεωc;:., δτε οδτος
κηρόισσΥ) «δημοσίιΡ καΙ διδάσκη cγuμvfi ή κεφαλη t'It' Ικ­
-47­

50. κλησΙας» «αΤρεσΙν τινα, τιαρά των άγΙων Συνόδων ~; Πατέ­
ρων κατεγνωσμένην». Οδτοι δχιμόνον δέν τιμωρoιOνrαι, <,έ­
Q.'UTooc:; της πρός τόν καλοόμενον έτιίσκοπov κοινων(ας άπο­
τειχ(ζοντες» , άλλα, τοόναντ-Ιον, «ικαΙ της τι~τιoύσης τψης
τοίς 6ρθοδόξοις άξιωθήσoνται~. Διότι «τιμης καΙ άποδοχης
&ξιαι (εtσΙν) , ώς οΙ 6ρθόδοξοι» λέγειι δ &γιος Σωφρόνιος
Ί'εροσολόμων, γράφων τά αύτά δόο -roεpL1tOU αιωνας 'ΠΙρό
της εΙρηιμένης ΑΒ' Σι>ν6δου (PG. 87, 3372). cΟό "γό:ρ έτιι­
σκό1των, άλλά ψεοοε1tισκ6πων καΙ ψεuδoδΙΔCXΣκάλων κατέ­
γνωσαν» οΙ τoιoUτoι ( Ι Ε ' Kαv6νoς ΑΒ Συν6διou). Οδτοι,
τον αΙρετίζOVΤα έτιίσΚ01tΟν άΠ'OKηρόσσOνrες, «00 σχΙσμο:τι
τήν ~νωσιν της •Ε KKλησί~ς Κατέτεμον», άλλά, άντιθέτως,
δια της άκοινωνησίας των ταύτης, «σχLOlμάτ'ων καΙ μερι­
σμων την "EKKλησ~α:v έστtoιJδασαν ρόσασθαι» (αότόθι).
οι δε :μιή. διακό'τττοντες τη,ν κοινων(αν 'rtPόc:; τόν αΙρετί­
ζoνrα: μιειρίζα>σι, σχίζouσι καΙ ~σπατέιμνouσι «τή!ν ~νωaιν της
'Εκκλησίας» (αύcόθι) , χάριν «ψευδεπ:UOKCrnων καΙ ψεΟΟοδι­
δασκάλων» (αυτόθι), μεθ" ων συνωτέρχονται της Όρθο­
δόξou •Ε κκλησίας. Διό κ,αΙ τι:μωρηθήσονται. «Π ας lXνθρω­
'Πος», γράψει δ Μ. •Αθανάσιος, «TQ διαΚiρίνειν τιαρα θεοΟ
εΙληφώς, κQλασθήσεται έξακολουθήσας d:rτείρφ πoιμέ~ι καΙ
ψευδη· δόξαν ώς άληθη δεξά1μενος» (ΒΕΠΕΣ, 33, 214). Λέ­
γει δε δ αότ6ς, -roερΙ αΙρετΙζσvτoς έ1tισκ6ποο fι τιριεσ~­
ρου όμιιλων: «Σι>μφέΡον γάρ άνευ αότων σuναθpoΙζεσθαι
εΙς ευκτήριον οΙκον, il μετ' αυτων έμ;~ληeηναι, ώς μετά
ΗΑν/α καΙ Καϊάφα, εΙς την γέιεν/αν τοΟ τωρός» (ΒΕΠΕΣ,
33, 199)..
την σωτήριον ταότην στάσιν έτήρησαv οΙ τιρό "tι'μl)ν
δντως "Ορθόδοξοι ΧριστιανοΙ Γρηγόριος δ θεολόγος, με­
τα~άς εΙς την άρειανoKρατouμένην Kωνστ~ινoύπoλιν, εδ­
ρε τό δΡθ6δοξον τro'ίμνΙ.Oν «καΙ άνε1tίσκοιπον» (Μ. 3. 532),
διότι άτιεκήρυσσε τως αΙρετικΟΟς έ1tισκCmouς. ·0 δε Κό­
ριος, άμείψας τo(1ro, ~δωKε γέρα. -ΕτιΙο1«>1tον δγιον, θεό­
τινει>σroν καΙ έτιισκότιων d:pιoτov, καΙ τήν λαμ1tράv νΙκην
της Β' Ο,Ικου.μενικης Συνόδου. Τό αύτό έπο(ησαν οΙ έν Κων­
σταντ.ινou-π6λει Ό~oι καΙ έΤCΙαΙρεσιά!ρXoι) lΝεστορ(ou,
d!μειφθέντες 'Παρά θεοΟ όμο(ως. ·0 &γιος Κύριλλος •Αλε.­
ξανδρεΙας διεδε~(ωσε τΜouς, δτι «τοίς δέ... διά τήιν δρ­
θην τιΙστιν κ'εχωρισμένοις, il κ:αθcxιρεθείσι 1tαίρ' αύτοϋ (του
NeσToptoι», ~oινωνoOμεν tιμείς~ (Μ. 4. 1096). Έγένετο
tι Γ' 01κουμενική Σύνοδος καΙ !λαeοv !-ιτ(σκ.σrωv ·O,~
ξσν. ι
,
"
-48­

51. ΟΙ KQtYωνoOvτε.c; μετά των αΙρετικω". και ~ov­
τιες έγκαταμ(ξαι τό ψεί)δος ή. ~ηθε(ιτ'κaι τD εόσε.εΙιet ~
άσt6ει.αν. coόK Ισχύouσι. Νι;κ4 γάρ tι ~θειφ (Kuρ(λλω.
•λλεξΑVΔΡΕΙαc;. Μ. 2, 796). Ήττωνται. 1tOρεUΌΜεναι «εις· κ6­
λασιν αtώνιCM (Jνατθ. κε.' 46). Ο,Ι δέ πιστεύοντες εΙς τόν
ΛάΥσν τοϋ θεώ καΙ 'tIηpoϋνrες τάς θεΙας4νroλάς lχόUσιν έν
έαuτoίς τόν Κύριον (·1 ω. ιδ' 21-, 23), έν ω πάντα ΙΣXόou­
σι. καθάπερ ()Ι •λτrhστ:oλoι (Φιλ. δ' .13).
(κ.ο. 1-1:81).
-"49­

52. ...
Γ
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ
ΠΡΟΣ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΝ ΜΕ
«ΚΑΤ" ΕΠΙΓΝΩΣΙΝ ΖΗΛΟΝ» •••
Σέ, προηΥοόμενο «ΟΑΥιορείτη», σε κύριο άρθρο μας,
πλην των άλλων, έλέΥξαμε καΙ τους κληρικOU, των ιΑθη­
νων, Ιδιαιτέρως μάλιστα τούς λoγίouς ~ρxι~ανδρ(τας, οΙ δ­
'Ποίοι ούδεν έτόλιμησαν να πράξουν ~ νά γράψouν δια τήν
άντικανονικην σuμπροσεuχην του ά:ρχιε1tισκ6'Jtou των κ. Σε­
ραφεΙμ έντός του παπικου ναoG του άγΙου ΔΙOWΣίOU ιλθη- .
νων! Μαχητικόν 1t'EpLoδLKOV το δποίΟΥ ~Koλouθεί το νέον
ή μερολόΥιον, καΙ δεν δειλι~ να έλέΥχη σuνεχως την έπι­
τελouμένην προδοσίαν των τιμίων της Όρθoδoξtας, όπο των
φόσει καΙ θέσει ταγων αύτη ς, ~ypαψε τα· έξης σrn~αντΙKα
αναφορικως τορός τό άνωτέρω γεγονός: «~ρεϊς έπίσκΟ'ΟΟι, δ
ΙΑρχιε1tίσΚ01tσς ΙΑθη,νων Σ~ραφείμ, δ Τ~αντΙou ΙAμ~ρόσι_
ος ~αι δ ιΑνδρούσης ιΑναστάσιος, συ.μπροσεύχήθησανέν
ιΑθήναις μετά των αίρετικων παπικων, έντος του κεντρικω­
τέρου ναου των τελευταίων. ΤοΟτο δε πρός κατάφωρον πα­
~ασιν των θε'ίων νόμων, οίτινες δρίζouσιν, 88δτι οό .δεί αΙ­
ρετιl<'οϊς ~ σχισματικοίς συνεόχεσθαι"Ι (ΛΓ' KΑVΩν Συνό­
δου Λαοδικείας), καΙ ΟΟεί τις κληρικός... εΙσέλθοι εΙς συνα­ ':'1
γωΥή:ν "Ιουδαίων, fι αίρετικων προσεύξασθαι καΙ καθαι­
ρείσθω καΙ ά:φοριζέσθω"
1
(ΞΕ' Κανών ·Αγίων ιΑ'ΟΟΟ'τόλων) .
Διό οί <ivομήσcxντες κατα μΕν τους Ιερούς Κανόνας εtσΙν
καθηρη:μένοι (Θεοδώρου Στouδίτoυ, PG. 99, 997), καθαι­
ρετέοι δέ δια το d:ρμδδιον έκικλησιαστικόν δργαvQV, δ, tαν
μη πoιήσn το θέληlμα του Kup(oυ, όπο κρίσιν έάτΙν» (<<Καλή
ι ·ΟμολοΥΙα», Νοεμ. 1978). .
,
·0 d:ρχιμανδρίτης π. "Επιφάνιος θεQδωρ6πoυλoς έπι­
, J!
ι,
-50­
i

53. θυμων νά άμνηστεόση την άνωτέρω Κιατάκριτον πράξιν τoQ
.Αρχιεπιοκόπou -κ·αΙ συν!.πως ν" άθωώση καΙ έCXUΤόν καΙ
τους συναδέλ~ς του δια την ένοχον σιωπήν των- ά1τέ­
στειλε σχετικήν έπισ110λην εΙς τόν «'Ορθόδοξov τό'lt'oν», ό
όποίος, δυστυχως, dνευ τινός ένδοιασμου την έδη(μοσ(ευ.
σε εΙς την πρώτη σελίδα του ιμΕ κτυπητoUς τίτλους καΙ τε­
ράστια γράμματα, καίτοι tι ΙδΙα έφη~ρΙς 'ΨΙν δλΙ)ρ)S
μηνες .εΙχε κα:ταδικάσει την &νωτέρω πρ(Χξιν γράφouσα:
«Όρθ6δοξοι καΙ Φράγκοι συμΠΡοσεύχονται: Τρείς όρθόδο­
ξοι Ιε:ράρχα~... εΤναι ή. 11: Ρ ώ τ η Φ ο Ρ ά, κατά; τ:ή~ 6­
ποΙαν προσέρχονται εΙς τόν παπικόν ναόν των "Αθηνών" Όρ­
θ6δοξοι •Ι εράρχαι κ~Ισuμπροσεόχονται ·με τους ~­
κους. ΤΟ γεγονός αότό... προκαλεί dληθη όδΎVΗν εΙς τούς
"Ορθοδόξους... ΤαΟτα. πάντα, ώς πληροφοροόμεθα, έντάσ­
σονται εΙς τό σχέδιον των γνωστων κύκλων διά την σόνα­
ψιν "KoYKopαxτOtJ"I» (20-9-'78).
Κατόπιν τ<>ότου τΙ να 1τ/ κανείς δι" την άσυνέπειαν
του θρησκευτικου αύτoQ ψύλλου; πως τολμά, μετά d:ττό δη­
μοσιεύσεις ·συνεργασιων, ώς ή του 'Π. Έπιφαν(ou, να δια­
μαρτύρεται συγχρόνως δια τόν έΡχ6μενο εΙς "Αθήνας 'ιtα­
πικόν νοότσιον; Πότε Θα παόση να πρoσωΠOληmη εΙς f>Ct­
ρος της άληθείας καΙ των άναγνωστων του; KatpQ<;' δμως
να ίδωμεν λεmομερέοτειρον το περιεχόμενον καΙ το ~θσ<;
της έν λόγω έπιστολης.
,
Ι-Η τέχνητηs δημανωνίαs έν δράσει
Έν άρχπ, μεθ" ίκανΟΟ στόμφου 1tαρα&έτει δλδκλη.ρον
κατηγορητήριον έναντΙον των Παλαιοημερολογιτων καΙ των
έν "Ayίeι:> ''Ορει Ζηλωτών, διότι δ «,οό κατ" έπίγνωσιν ζη­
λος» τoUς ώδηΥησεεΙς το gη,μείoν να «άνατρέψοον την Όρ­
θόδοξον ΈKKλησιoλoγί~» καΙ να καταστοΟν «σχισματικοΙ»
με «1t~λη·ματικην την σωτηρίαν» των Ι Δεν έδ(στάσε μά­
λιστα να όνοιμάση τόν ΟΙκouμενισμον Σκόλλα καΙ τον Ζη;­
λωτ-ισμον Χάρυδδιν, 1!αραλληλήσας οδτω τoUς έχθρούς της
Όρθοδοξίας !μέ τούς τιμίους άγωνιστάς των "Ι. Παραδδ­
σεων Ι r01tOLαν οντως έμΤCάθεια καΙ μεροληψία Ι
Μετά άπ" cxίmX άνΡίρωτιέται κανείς· τΙ σχέσι μ1tOpεί ~
lxouv δλα τα άνωτέρω κατηγορω ~έ το 'ltapελθόv c!pθΡOv
του «Άγιορείτou»; ΚαΙ ΙSμως !χouν, διότι «6 8λγιορε(της»
εΤναι ζηλωτικόν φυλλάδιον καΙ ό Παν)τος δέν chιέχεται' νά
τον έλέγχη εΙς... «σχισματικός 'μέ άμφΙ00'λον ψυχικήΥ σω­
τηρίαν». Μα αν ό έλέΥχων γράφη τ/ν ~ήθειαv; Δεν (δα.;
-51­

54. Γ
ριέσαι, «τ( έστιν &λήθεια;:. ση,μασΙα !χει νά Τ(X'J'CεινωθoUν
ΙοΙ Παλαιοημιερολογίται καΙ δ:v για τόν σκοπόν αύτόν yρά~
ψη KΑVεΙς καΙ 'μερικά ψέμματα fι δηιμα-ΥωΎήση μέ τcερισσή
~έXVΗ, δέν χάθηκε 6 κόσμος Ι Προέχει νά προστατευθ'η tι
ίrιτδληψις των Νεοτι'μερολοΥιτων ποιιμένων ~ να ΣUγKρα­
τηθη τό ποίιμνιον «έντός των τ-ειχων:.... "Έτοι λοιπόν μέ λό­
για άληθη σrήν άρχή, 1 (στω άληθoφ(xνi, θά προσφέρε­
ται σrήν συνέχεια τό ψεΟδος πι~ εδκολα κ'<ΧΙ "Πίι~ έ1tαΥωγά
aτόν α/tαyνώστη... '
Έαν «6 -ΑΥιορείτης» εΙχε σuσtήσει στόν Παν)τον να
υτcαχθfi εΙς τους Παλ)τας, προκειμένου νάδιο:κόψη την με­
τά των κακοδοξούντων κοινωνίαν του, θcX εΤχε Τσως κάποια
δικαιολογία να γράψη ένqvτίOν των, l.)σrε νά δικο:ιολογή­
ση, τή.ν ό:ρνησίν του. "Εφ" δ~ δμως τίποτε τέτοιο δέν τοΟ
γράψαμε, ο()τε έγκώμια aτόν ζηλωτισμόν έμ1"Cλέfρ!μ.ε ατό
'Προηγούμενο α:ρθρο μας, εΤναι 6λοφό:νερο δτι ούδένα dλ­
λα σκοπόν όπηρετοΟν αΙ KCXΤα τοϋ ζηλωτισμοΟ έπιθέσεις
του, παρα τήν !μιετάθεσιν της προσοχης τοΟ άναγνώστou,
δημαΥωΥικφ τφ τρδπφ, πρός σuoκδτισιν της ~ηθε;Ιας κάΙ
δΙKαJιOλδyησιν της ένοχης του.
Τδ, 'Ποίοι έπ(σης τυγχάνουν σχισματικοΙ fι Π αλαιοημε­
ρολογίται 11 οΙ Νεοη.μερολΟΥίται, τό !χοομε άvcmτόξει έν
πλάτει εΙς τή,ν μελέτη ν μας φΚανονική θεώρησις τοϋ tιμε­
ρολΟΥιακοΟ σχίσματος», "Αθηναι "76, τήν 6πο(αν σημειω­
τέον f),ρνήθη να δημοσιεόση δ «Όρθόδοξος τότtoς» σε και­
ρό .μάλιστα 'JtoU διενεργοΟσε σχετικό διάλογο μεταξύ Πα:­
λαι.οημερολΟΎ1ιτων 'καΙ Νιεοη'μερολόγιτων «χάριν της άλη­
,θείας K~Ι της "Ορθοδοξίας», κ-αί-roι τήν έθεώρησε, ώς !-,
ypcxψε έξ ύστέροο, δτι ~τo «ίσως tι άξιολΟΥωτέρα» έξ δ­
λων των συνεργασιων πΟΟ έστάλησαν &1τό πλευράς Πα­
λαισηιμερολογιτων. "'Ας δηίμ:οσιεόση λοι1tόν πρώτα tι Φιω­
τέρω έφημερΙς τήν μελέτην αότήν μέσχολιασμόν-έν σuνε­
χεί<;'χ τΟΟ π~ "Επιφανίou, καΙ τότε θά άτtαντήσωμεν καΙ i'J­
μείς δεδντως εΙς τό αότό (5ημα, ΟΟΤε δλοι οΙ έΝΔCXιφερόμε­
νοι να Τδουν τας &1τόψεις ,μ~ς. ΕΙς δέ τήν 'Παρατήρησιν τόΟ
Π;αν)τοο "ΙτερΙ 4 - 5 "Εκκλησιων των Παλ)των Ιχομεν νά
εΤ1tωμεν τα έξης: ΧωρΙς να θέλωμεν νά άμνηστεόσωμε τό
κ <Χ Κ ό των άνωτέρω διαιρέσεων -περΙ αόtoo lχομε γρά­
ψει Ικανό.- εtμεθα: ό1tοχρεωμένοι να ΤOV(σωμεν δτι δλαι α1
'l"«Xρcxτάξεις άγωνίζονται καΙ διατηpoOVΤαι μακράν της αΙ­
ρέσεως Κ,αΙ καιναroμΙας των Νεοηιμερολογιτων καΙ αότό
,εΤν,αι τό σημOMrιικόν. Οδτε νά "Ιτιστέψη 'Ποτέ ό Πανοσιολ)τος
ότι tι έξωτερική συνοχή, των Nεoημερoλ~ιτων. έ1τιoκ6rrτων.
-52­

55. άrτoτελεί KΑΡΤCΌν τQί) 8λγ(ou Πνεόμαt'Oς. Κάθε δ:λλ.οl "λι:;
λεtψη δ χωροφύλακας γιά λ(γο καΙ τότε θά δη m'ι)ς Υ(νον­
ται δχι 5, άλλix 55 αΙ παpctτάξεις των έτιιοκόπων τou...
Ένένοντο καΙ- δλλοτε ama
8Ακολούθως δ Π. 8EπΙφΆVΙoς δέχεται «ώς cxότόχρη,μα
κωμικον» τον Ισχυρισμ6ν .μας δτι tι ~έρω σuμ~
~εί μοναδικον γεγονός διά τά Ικκληοιαστιικά χρονι.ικά
των 8Αθηνών, ένφ ώς είδομεν, καΙ δ «80ρθόδοξος ΤύnoQ
ώς τoιQί)τo το έχα.ρακτήρισε, άλλά καΙ δ Ιδιος c!κων αό't'ό
ό~oγεί, d:φοϋ σέ κανένα «παρ6μοιον προηγώμεvoν> δέν
1)μ-rτόρεσε νά μας παρcrιτέ-μψη, d:λλα κατέφυγε aτούς 8λΥ­
γλ.ικανΟΟς καΙ τήν 'Προσέλεοοιν άλλoθρfισKων καΙ αΙρετι­
κών -rτρεσ~εuτων ε1ς τον MητρcmoλΙΤΙKOν Ναόν 8Αθηνών,
τψcX'y,μα δλως dσχετoν τφός το &φα μας Ι 8ΑΧλά και dϊλ.η­
θής νά: ~τo δ Ισχυρισμός του, μήπως αύτο παρέχει 1<.CXι'ένα
δικαΙωμα εΙς τον Κ. Σεραφεψ νά το έπα:vαλά6η καΙ στΙς tι­
.μέρες .μας; 8Ε κτος έαν cdoθάνεTαIι !μεΙΣVΕKΤΙKά δ Μαχο:ριώ­
Τ<Χτος άrtέναντι των έν Φcwcxρ(φ καΙ άλλαχοϋ. ~
τ~ 1tOύ δέν gχouvάφ(σει '[(1tσra: δρθιov...
8Εν OUWXEt<ίX δέχεται δτι δέν d:τroτελεί σuμπρoσευχη 'το
γεγονός, d:λλ, άrτλη «κοινωνικήν έκδήλωσιν» δια τήν δ1tΌ(αv
μόνον «άσ8ενείς τfi 'ΠΙστει» θα έσκανδαλ;(ζovτo Ι Τώρα, έάv
οΙ 1. Κανόνες έ'Πιι~λoυν καθα'Ιρεσιν διά 'Παρομο(ας ένερ.
γε(ας, ώτό εΤvαι {fλλη Ιστορία, K~Ι d:~ εΙς... σuμ­
πρoσεuχoμένoυς μιετά αΙρετικων, έVφ έδώ 1tpόKEL"t'<XL περΙ
άπλης κοινωνικης έκδηλώσεως, λές καΙ ~τo KΑVΤ(να ~
ψυκτικων δ &γιος Διovόσιoς καΙ τιηyαv να 'Πιοϋν-τήν λeμ.o­
νά6α -rouc; οΙ Σε8ασμιώτατοι ...
U Ετσι 'μέ τάς νέας θεωρίρ:ς α') έγένοντο καΙ $λort'E
(Χότά, καΙ ~') τά ό:τtoτελoϋvτa KσιVΩVικάς έκ.δηλώσεις τuy­
χάvot.)ν άνάξια oΙασδήτcOTE πρσσοχης, δ π. 8Επιφάνιος «d:­
μνι')στεuσn τόν κ. Σe.ραφεtμ καΙ έφανέρωσε καΙ εΙς δλouς
μας διcoτ( δέν d:vτέδρασεν καΙ δ ίδιος.. θά ~τo δ:λλ:ως τε
κωμικον νά φωvάζη εΤς λόγιος άρχιμ'CWδρ(της γιά κάτι τέ­
τοια ψιλοπράΥματρ:...
Μ.έ Μσι τήν άνωτέρω τακτικήν τοΟ Παv)τou, ιlv αδρισ
δ κ. Σεραφε1ιμ ......μιετά την δλοικάρδιον άrτoδoχiιν 'Ποο εδρε
το gyy~v του περΙ συνεργ~σ(ας μέ τάς κακοδδξους 8Εκ_
κλησιάς της ΕΟΚ- d:1t'αιτήση άιτο το 1tλfιρωμά του νά έξο­
μολοΥηται dδιακ'ρ(τως καΙ εΙς τιοός.•• 1tα1tΙKoύς Ιερείς των
8λ~vων, καθόλ:ου πρ:ράξενο ~ θεωρηθη καΙ αότό «lfνε.υ
-53­

56. oOOιώδouς τινός σηιμασΙας», άφοΟ ~δη άπό τό 1651 δ δ~ό­
δοξος ~xιεττ(σKOΤΤoς ΠαροναξΙας κ. Ίωση,φ Δόξας εΙχε
προτρέψει διά σχετικης έγκυκλίou τ-ou κληρον καΙ λαόν
της έττιοκΟ1τ/ς του νά έξoμoλoγoUνται εΙς τΟΟς «Ιερούς &1­
δρας Κcrnοuτζ ίνους» , ~νεKα της ,μεγάλης λογιότητα; καΙ ά­
ρετ/ς των... (Π. Γρηγορίου, Σχέσ-εις Καθολικων καΙ "Ορθο­
δόξων, σελ. 11, "Αθηναι 1958).
C-O έκ το;; μνημοσύνου μολυσμοs
ΔuστυXως δμως δέν εΙναι ή ττρώτη φορά δττou δ dνω­
τέρω άρχιμανδρίτης έπιχειρεϊ να διαστρέΨη οδτω !αναόσως
. τήν άλήθΈιαν. ΚαΙ έττΙ τoQ ττροηγouμένοu άρχιεττισκό'Που κ.
C Ι ερωνόμου, .μέ τήν τόσΟΥ ττλουοίαν οΙκουμενιστικήν ττολιτι­
κήν τou, δέν άπέδειξε την αίrτήν νοοτροττ(αν καΙ δΙαΥωΥήν,
άττοδΙδων τάς άντικανονικάς ένεργε(ας του ΕΙς τήν μεγά­
λην του εόγένειαν καΙ ά!ροφροσόνην; Ι Μέ τήν CXΌΤήν τα­
κτικην ώς δδηγόν δέν fιθέλησεν &πό τ<} 1969 διάτριων 'Πο­
λυγρ.αφημένωνέττισroλων τ'ou (σόνολσν σελ. 60!) νά στα­
ματήση κάθε μελετωμένην ΆVΤίδρασιν έν cAyLct> 'Όρει καΙ
άλλαχοΟ, διαστρέφων κατά κυριολεξίαν χειροπιαστές άλή­
θειες καΙ γεγονότα; (ΠερΙ αότων έΥράψαμε Ικανά καΙ εΙς
τήν Β Ι "Ανοικτήν ττρός αότόν έττισroλήν ιμας έκ 41 σελίδων
f1δη άπό τό 1970, άλλΟ άκόμη άναμένομ'εν την άπάντησίν
του...) .
ΕΙς την ΓΙ λοιπόν έπιστολήν του πρός τιν« -Αγιορε(­
την Μοναχ6ν, γράφει τά έξης άνατριχιαστικά διά πα:σαν
δρθ6δοξον συνεΙδησιν:
«"Αλλ" ή διακοπή τοΟ μνημοσόνou .~1tpQ ΣUνoδΙKης δια­
γνώσεως"" καΙ' καταδίκης, δέν !χει τ/ν !WOLav ά'rroφuyης
μOλUΣμOO. έκ της Kηρυττoμένη~ αΙρέσεως Ι 'Όχι, άδελφέ
μου J "Αν εΤχε αότήν τή.ν!wοιαν, τότε οΙ Kαν6~ες δέν θά
τταρείxo~ άττλως δικαίωμα ΤΤ.αύσεως μνη·μοσόνou δι· αtρεσιν
. «πρό Συνοδικης δια:yνώσεως~ άλλάθά έθέσπιζον ρητην καΙ
σαφη όττοχρέωσιν μετ· άn'ειλης !αΡUΤάτων 'Ποινων σέ έναν­
τία 'Yτεριτrrώσει... Δ έ ν ό 'Π ά Ρ Χ ε ι λ ο ι τc ό ν κ Ι Υ­
δ u ν ο ς ν ά... μο λ υ v θ ω μ ε νι ο Ο Τ ε ,μ ν η μ ο­ Ί.
,ι
ν ε ό ο v Τ ε ς τ ο ϋ Π α τ Ρ ι ό: Ρ Χ ο u (έφ· δσον d:κό­
μη δέν κατεδικάσθη), οΟτε 'Πολλφ μάλλον, δεχόμενοι εΙς
κοινωνίαν τους μνη,μονεόοντ.ας αότοϋ. Τά άντιθέτως λεγό­
μιενα εΤναι άνόητοι «ζηλωτιOlμο(» Ι r r
"Εν πρώτοις 'Πρέπει vΆ τoνισθfi δτι μνηιμ6σuνoν = κοι­
νωνία. Π ερΙ Τούτου ούδεΙς _εΤν«ι δυνατόν νά φέρη ~(ρ_
-54­
-

57. ρησιν. «"Ανωθεν Υαρ ή τΟΟ θεου 'Ορθόδοξος "Εκκλησία
τήν έ'Πί των Μ>ότων άναφοραν τoU δν6ματος του άρχιερέως
σuγκοινωνLαν τεΝείαν έδέξατο» (·E'Πιaτ. "Αγιρρ. Πατέρων).
"Εν ltλλoις λόγοις δ μνημονεόων τού κηρόσσοντος αtρεσιν
ΚΟ Ι ΝΩ!ΝΕΙ τη αΙρέσει αότοΟ, καΙ άσφαλως δχι 'μόνον δ
μΥη'μονεύων άλλα καΙ τό ποΙμινιον 'Πού τόν άκολουθεί. 00­
τως δ 'μέν αΥιος ιιαρκο<; δ Εόγενικός Υράψει: «uΑπαντες
οΙ της ·ΕΚίκλησίας διιδάσκαλοι, 'Πασαι αΙ Σύνοδοι, 'Πασαι αΙ
θείαι Γραφαί, φεόΥειν τούς έτερόφρονας 'Παραινοϋσι καΙ της
αύτων κοινωνίας δι!στcroθαι» , (PG. 160, 105 C)· δ δέ 6μσ­
λΟΥητης Θεόδωρος δ Στοοδίτης τcρoσθέτει: «~Exθρoύς -γαρ
Θεού δ Χρυσόστομος, ού ,μόνον τούς αΙρετικοός, άλλά καΙ
τούς τοίς τοιοότοις κοινωνοΟντας μεγάλη καΙ 'ΠOλλt} τfi φω­
vft άπεφήνατο» (PG. 99, 1049 Α). KςcΙ οΙ "Αγιορείται Πατέ- .
ρες γράφοντες 'Πρός τόν λατινδφρονα αύτOKpά'rOΡCX Μιχαήλ
Π αλαιολόΥσν: «Κα πως ταΟτα άνέξιεται 6ρθοδόξ,ou ψυχή,
καΙ οόκ ά'Ποστήσετοπ της κοινωνίας ών μνημoνεuσάντων
αότί~α, Κ'ςcΙ ώς KcrττηλεOOαντας τα θεία τοότouς fιγήσεται; ...
.Πλήν δτι ,μο λ υ σ μ ό ν Ι Χ ε ι 1'1 'Κ Ο Ι V ω ν (α, έκ
μόνου του ΆVΑφέρει αύτόν, KlXv όρθ6δοξος εΤη δ άναφέρων»
(Κρι'Τικήν Ικδocnν της άνωτέρω έπιστολης έν: ν. L4 a u r e n t
J. DARROUZES, DOSSIER GREC DE L·UNIQN DE LYO'N
(1273 - 1217), Ρ. 376 - 403, Ραρις 1976). ΚαΙ 'Πάλιν δ μέ­
γας Θεόδωρος τα έξης σπουδαιότατα: «Οόδ· 1Xν δλα τα
χρή'ματα τοΟ κόσμου τrαpέξει τις καΙ κοινωνωνείη τη αί­
ρέσει, φίλος Θθου ου καθίσταται, άλλ' έχθρ6ς», PG. 99,
1205 Α... «Φυλάξατε ~τι έαυτάς της ψυχοφθόρου αΙρέσεως,
ης fJ Kσινωνίςc άλλοτρίωσις ΧριοτοΟ» (Αύτόθι, 1275 C) ...
«οι μέν τέλεον τcερί την 'Πίστιν έναuόtyησαν' οΙ δέ, εΙ', καΙ
τοϊς λΟΥιαμοϊς ού KαTE1t'OΙVΤtoθηoαY, διμως τη Koινωνί~ της αΙ·
ρέσεως . ,σ υ v ό λ λ υ ν τ α ι»! (1164 Α). ΚαΙ τό!τι σ1tOU­
δ,αιότερον κείμενον, ΟΠOU σαφέστατα δΙ:αΥράφovται οΙ ά­
θληταΙ της δμολΟΥίας καΙ οΙ δια τoU μνημοσόνου 1tε-rrrώ­
κότες: «Τούς &rrαξ έαλωκότας τη αΙρετικη Koινωνί~ Ιερωr
μένους εΤρχθαι της Ιερουργίας διώρισται, Itως δηλονότι και­
ΡOυέ1TισΚιo-rτT1ς της lhιωθεν προνοίας... που γαρ φανείη τό
διάφoΡΣV των 'Π: Ρ 'ο δ ω σ ά v τ ω ν τήν άλήθειαν καΙ
μή; των Υενναίως ένη~λη κότων, κ'αΙ μηδαμως έλομένων ό­
πέρ TQG καλοΟ τληπαθείν;...» (1636 D έξ.).
ΚαΙ 'Πότ'ε έγράφοντο δλα ,αύτά; uOTαv δέν εΤχε άκό­
μη συνέλθει 6ρθ. σύνοδος δια νά καταδικάση τήν έκ νέου,
άναΦUε'ίσ·αv είκονομαχίαν, η μάλλον εΤχε ΣUΝΈλθει (81~),
-55­

58. ω..λCX ε Ι κ ο v ο μ <Χ Χ ω v έπισKό'rτων κατά ~ός εΙ·
Kovoφ(λou, κληρικοΟ fΊ λαϊκοΟ!
8Εν τούτοις dνt'ιθέτως πρός τούς chιωτέρω σαφείς λ6­
youς των άγΙων Π:mέρων, καΙ πολλάς l!iλλας 1tαpόμιqΙας
μ.αprruρ(ας, τάς δ1tΌ(άς δόναται: δ ένδιαφερδμενoc; vΆ εδρη
εΙς την μελέτην ΙΙ μών: Διάλογοι της έρή.μou mpl OΙKouμε­
νιαμ.οϋ, σ. 194 - 239, δ 'Π. 8EπιφΆVιoς διακηρόττει μέ στόί.ι- .
φοΥ καΙ -ιταρρησ(αν υ-rτερσυνδδoυ, δτι οόδεΙς KΙΝΔUνoς ότtάρ­
χει νά ,μoλUΝΘωμεν κοινωνοΟντες τfi. αΙρέσει διά τοΟ μνη­
μοσύνοι) τοΟ αΙρετικοϋ, καΙ έν 1tροκεrμένφ των cσατaνoKΙ­
νfιτων καΙ έπcφάτων>, ώς τούς έχαρακτήρισε, οικouμενι­
στων, διότι, ούδέν τοιοΟτον άναφέρει δ Ι Ε' ,Κανών της Πρω­
τοδευτέρας συνόδου! ·0 διαφόρως φρovών 1tp'ός τόν Πo:v)­
τον εΤνcxι «εΤς ΆVΌητoς ζηλωτής:.! !! 81δού ποΟ δδηγεί τόν
~pω1tΌV ή αότ'oτcεπoΙθησις ι<ιαΙ δ δη6εν κατ
8
έτcΙΓVΩΣΙν
ζηλος, σΠι:ν δε οόσΙα ή έ κ τ ων -ιτ.ρ Ο τ έ Ρ ω' ν ~­
'Π6φασ(ς του νά ΧαΡακ,τηρΙση, οδτως fΊι c!λλως, ώς.'Itλo:vω­
μέ.vouc; σχισματικούς τούς διαφ6ρως 'Πρός αύτόν φρovoϋv­
τας! Τοϋ εόχόμε.θα w ζήση ~Kόμη Ιτη -ιτολλΟ: Ciστε vά: μnτo­
ρέση νά κλαύση δεόντως τη.ν φρικτήν αότήν mωσιιν του.
ΚαΙ KCtτtι τελευταίον: ·0 Παv)τος έχαρακτήρισε ώς
σχισματικως τούς συντάκτας τοϋ c·ΑΥιορεΙτou:. (καΙ συνε­
πως -ιτάvτ'ας τούς Ζηλωτάς καΙ ΠαλαιοημερολΙτας). διότι,
ώς τσνΙζει, γρό:φομεν καΙ έλέγχομε:ν οόχΙδι8 δΛλ.σν τινά
λόyaν, ~ά διά νά «καθησυχάισωμεν τήν δ1tωσι&fι1tO't'E "[Ε­
τcxραyιμένην σuνε(δησ(ν:. μας. cO ψαλμωδός δμως Φ1τιθέτως
-ιφός αQτόν πιστ:εύει δτι όπάρχει εΙρήνη. -ιτολλή τοίς ~φ.
τιωσι τόν νόμον:. τοϋ Kuptov καΙ τά δΙKαιώμα't'α: Alπoϋ καΙ
των cty(ων Του. ΚαΙ κάποιος δ:λλος !μέ τΌv αότ()ν «κατ
8
11t(­
γινωσιν ζηλον:. τω 'Π. 'E1tΙφCXΝtoOO εΤχε 6:n:ευθόνει σrΌV μέγαν
θε6δωρQV τόν Στouδ(την ·την αότήιv κατηγορ1αν τοΟ CΣΧι­
σμαrι κοΟ:., δταν άντέδρασε διά τόν -ιταΡΆVoμOν οΥάιμο'ν τ'οϋ
&ασιλέως, καΙ !λαιε τήν έξης d'ιτό τόν &Υιov cbcόNtησιν:
«061<; έσμ.έν άποσχιστα(, ~ θαuμάσιε, της τοϋ Χριστώ 8,Εκ­
κληο(ας... •λvrιθέτως τό νά :μήι' ένανrιoUτo:ι KΑVΕΙς εΙς τά
κακόδοξα fΊθη καΙ λόγια, συμφώνως πρός τόν θεολόΥον
Γρηγόρισν, τυγχ~ι; 'ΠροδοσΙa σαφής καΙ -ιταΡΆΛUΙΣΙς των
ΙερωνΚΑV6νων....:. (λίrrόθι, 997, 1001). ΚαΙ άλλαχοϋ δ αό­
τός cηιιoς πρός τινα K~γoόμενoν, δ δ1tOίος έδέΧθη· έκ
-,56:­

59. δειλ(ας τό μνη:μ6σuνoν κ.α:Ι τήν κοινωνΙαν των εtKQIIO1άχων,
κάι πρoσε1tάθε'ι κατ61τιν ,ι,ιά δΙKαΙOλoyηθf.
cKal τώρα δέξαι με, 't'ιιμιώτατε πό:τερ, δμιλOOνrα: mό
ιλεύθερα. Δέν τuyχΆVΕις έκτός εόθόνης, τό vΆ ΣUλληφθ11ς
δη~λ<Xδή, d:rtό <hθρώπouς τοϋ lασιλέως καΙ vΆ παραμεΙνης
μετά ταϋτα έλεόθερoc;... ΚαΙ λέγω τoϋτQ, διότι, ώτό καιρό
lχει γνωστοττοιηθη δτ,ι οόδεΙς !κ. των d:ρνηθ"ένrων ό1tακoήν
εΙς τούς οΙκονομάχouς θά ΠιCXpαμ:ε(VΗ &ιευ φUλακης καΙ έ­
ξφίας... -Εαν tι ·Οσιότης σου οόδέν fn:oθε μετά τήιν σ6λ:..
ληψιν, συγχώρα ,μ1Ξ, ω.λ. έ π λ α ν έ θ η ς d: δ ε λ: φ έ.
ΚαΙμή μοϋ δΙKαΙOλoγiσαι δτι διατηρείς d:σφcxλως "t'άς Ικ.­
κλησίας καΙ άΥΙΟΥραφ(ας, ώς καΙ τό μνηιμΌΣUνoν τω π~
τριά!ρχou. Τά παρόμοια Kcxl ifλλoι π ε 'I'C 't' ω κ δ τ e; ς
φλUΑρoQισι. Τά d:vωτέρω δέν ΔΌvΑΝτΑι vά: διατη.ρηθοϋν, έκτός
έΑV ΙγένετOi 1C Ρ ο δ ο σ (α: της δρθοδ6ξou 6μιολοΥ(ας
και έντάσεως:. (1364 D) .
Αότ:ά λέΥομεν καΙ tι'μείς οΙ ταπειvoΙ ΖηλωταΙ πρός ό­
μας τούς συντηρητικούς «,μέ τόν δηθεν κατ- έπίΥνωσιν ζη­
λον, ΠΑvι) τε, δτι 'δέν εΤναι δυνατόν vά: d:ληθεόε'tε δταv Y~
φετε δτι «άντιδράτε όγιως, φανερώς καΙ d:cpιc:xινως:,κατά
roϋ !παράτou 01κουμενισμώ, ένω συ-γχρόνως κοινωνείτε
μέ τούς πρωταyωνισtάς και συμμάχους -d1c; d:vωιτέρω αΙρέ­
σεως r Μ. 111 α σ τ ο (j ν α καΙ τεκνία Kαl δόξα: του κ6­
σμοο μαζΙ μέ δ·μολογ(α δέν γίνεταιr AlYrός τοού θά tσχυρι:'
σeη. δτι ;μ1tΌρεί νά τά ΣUΝΔUΆζη δλα 1μιαζ1. συγχρόνως, δΥ..
τως έ1tλαvέθη κατά τούς λόΥαχ; τοϋ dY(QU Θεοδώρου.
ΔύvαDθε έπίσης νά μας 1tiiτE δλοι σείς, οΙ δπcxδoΙ της
OΙKoιvoμ{ας καΙ τοϋ δηθεν κατ· έ1τ(γνωσιν ζήλου, εΙς τΙ έ~oη­
θήσα"rε.τήν πολεμouμένην ·Oρθoδoξ(cxv d:πό τό .1923 κο;Ι έ­
ξης, d:π~ τ~ lτ~ δηλαδή, πού δειλά - δειλά δ ΟΙκουμενι­
σμός δια της tι μερσλΟΥιακης καινοτομΙας (φθασε μέχρι τοο
σηίμε(ou της 'ΣUΜ11Eριλήψεως τοό δνδματoc; του 'Jtάιnα έν τοίς
δι'lttύχoις τη, Κωνσταντινouπόλεως, καΙ της d:ναyνωρ(σεως
αύτοϋ ώς «δμοζήλου καΙ δμOΤΡδπou των ΠρωτO'KOρυφa(ων
•λποστό);,ων:. r, της δέ «έκκλησΙα.ς:.. τοι) ώς ταμε'Ιούχou της
θ. Χό:ρι-roc;, μέ άτroστ'OλΙKήν διαδοχήν, μUΣΤΉ,ριαι κλ1t.;
(Βλέπε: -Ετι(σκεψις, Νο 139, 159, 214· ·Ορθ. Τό1τον, 1 Δεκ.
1969 ο. 3· ΜακεδονΙα, 9 -Iouλ. 1978). aΌχι μόνον δέν τή~
έ&Jηθήσατε, d:λλά καΙ δσα __~ρωΙKα της τέκνα et1tαY τό ΟΧΙ
-57­

60. Γ
στούς συΥχρόνους Βέκκouς τ,οΟ Φαναρίου, fιθελήσατε δια
ποικ(λων τρόπων να τα άποτρέψετε της δ'μολοΥ,ιακης των
πορείας, έλ~γx6μενoι άσφαλως ά'rτό τήν στάσιν των, ώς πά­
λαι οΙ λατινόφρονες τοΟ Βυζαντίου fισχόVQVΤΟ καΙ άπεστρέ­
φovτo συγχρόνως τούς ζηλωτας "Ορθοδόξους. "'ΓΙ μήπως
διακρ(νει δ Παν) τος διαφοράν τινα ,μεταξύ της τότε καΙ
νΟν καταστάσεως; "Ημείς διαφοράν βλέπομεν μόνον ,εΙς τήν
στάσιν των συγχρόνων 6ρθοδόξων καΙ δή, τοΟ "Αγίου ·0_
ρους, το δ'Π'οϊον <hιτΙ 'σόσσωμον να εΙχε διακόψει πασαν κοι­
νωνίαν 'μετά της ό'Πο'Πεσοόσης εΙς αΤρεσιν "Εκκλησ(ας της
Κων) λεως, αότό οό ,μόνον συνεχ(ζει νά κοινωνη άδιαφόρως
μετ" αότης, άλλά καΙ νά διώκη ποικίλως τούς Ζηλωτάς cA_
γιορε(τας Πατέρας, ώς δηθεν σχισματικοός, έκτός έκκλη­
σίας, κλ1t'. "Αλήθεια, -rτόσoν δμοιάζετε, παvooιoλoγιώτατε J
"Όχι μόνον, λοιπόν, δέν έrbοηθήσατε την ΠQλψouμένην
"Ορθοδοξίαν, άλλά καΙ στ/ν έναγώνιον -rτρoσπ:ά'θειάν της v"
ά-rτoφόγη τόν θανάσιμον έναγκαλισμόν τοΟ παπικοί} mώ­
ματος, με σαδισμόν θά ~εγε κανείς, της άπαντοόσατε κά­
θε φορά: -Υπομονή, ω Μητερ, άχρι καιροΟ, lXχ,ρι τοΟ κοινου
Π Oτ/p(OU,' καΙ τότε θα ίδης όποία ήρωικα τέκνα !χεις.
Π,cxνoσιoλoyιώτατε,
Οόδέ1tοτ.ε να νομίσετε δτι ή "OpθoδoξUa furEt) υμων
καΙ των 2 - 3 «συντηρητικων» έ'Πισκό'Πων σας καΙ «άΎωνι­
στικων» έντύ'Πων, ώς του «"Ορθοδόξου Τίrrτou», &δυνατ-εί να
συVΕX(ση τήν αΙματώδη -rτλήν !νδοξον 'ΠOρείΑV της. ΠΆVΤo­
τε θά ευρίσκωνται «οί 'Πένητες τοΟ Χριστου», ό πιστός λαός
μέ τόν έλάχιστον 1tλήν θεoφo~oόμενoν κληρον, αύτοΙ οΙ ά­
γατrωντες την άλήθειαν χωρίς ,σοφιστείες καΙ διαβολές, για
ν;' άνταγωνίζωνται, χάριτι θεοΟ, κατά της ποικίλης πλάνης
καΙ κακοδ<)ξ[ας. "Αλλοίμονον δμως εΙς τους δηθεν Κατ· έπί­
γνωσιν ζηλωτάς, καί Ιδιαιτέρως την Παν)τητά σου, οΙ ό·
ποίοι δχιμ,όνον δέν εΙσέρxovταιεΙς τό στάδιον τ/~ δμολο­
Υίας, tiλ.λit, 1<ial τσύς έπιθUtμοUντας να εΙσέλθουν ΈJμπτσδί­
ζουν, με ά'Ποτέλεσμα νά προχωρα πιό έλεόθερα ή αtρεσις
κιαΙ ή -παράταξις τ,οΟ Κυρίou ναάποδυναμουται. "Ασφαλως
μερικΟΟς όμο[ους :σας θα εΤχε cj1t" οψει του δ Μ. Βασίλειος,
οταν !γραψε τούς παρακάτω άληθεστάToυ~ λόγους τοο:
«"Ημίν 'δέ -rτρός τφ φανερl;> -rτoλέμφ των .αΙρετικων !τι δε
καΙ δ παρά των δ ο κ ο ύ ν τ ω ν 6 Ρ θ ο δ ο ξ ε ί ν έ­
τrαναστάς, -rτρός !σχατον άσθενείας τάς έκκλησίας κατήγα­
γε». "Ε'Πιστ. 92.
(Α, ·Ιοόν. "79).
-58­

61. Ποινσι αίQετικων αχ",οοι
Π οιναί, έπιδαλλόμεναι υ'ltό έπισκ6'rtOU, Kηρότ"t'Oνroς,
«δημoσίΙΤC», «γuμνfi τη κεφαλη» 1<'α «έ'Π" έKKλησίας~, αtρεσιν
«παρά των ·Αγίων Συνόδων ~ Πατέρων κατεγνωσμένην»
(Ι Ε' Κανόνος Α8 Συνόδου), ΟΟκ Ισχόouσιν.
•
Διό δ δ:γιoc; Κελεστίνος Ρώμης γράφει· 'ιtερΙ τοϋ αΙρετι­
K'oQ Nεσroρ(oυ, δτι οδτος «οόδένα ~ Kσeελείν, f} άποκ,ινη­
σαι Ιιδόνατο, δς, έν ΤΦ κηρύττειν τ:oι~Oτα (αΙρετικά), ~­
λως οόχ είστήκ.ει» t-v τft όρθοδόξφ 1'tίσTEL (Μ 4, 1045). •λ-πό
τότε δέ ΟΟκ f)δύvατο νά έ'Πι6άλη 'Ποινήν καθαιρέσεως, άφο­
ρισμοΟ K.d:. δ Νεστόριο<;; «ά~" οδ τοι:αϋτα (αΙρετι:κά) κη­
ρόττειν f')ρξατο» (αότόθι).·Η δέ τιμωρητική «ά1τόφαισις» τοϋ
αΙρεσιάρχου κατά των μή TtειθOμένων εΙςαότόν οόδέ 'Πρόσ­
καιρον Ισχυν !σχεν (αότόθι). ΚαΙ δ &γι:ος Κύριλλος •Αλε­
ξανδρείας έλέΥχει τόν 1f:{εστόριον, έ1tιστέλλων 'Πρός αότ6ν:
«Κληρον &Υι:ον ;τρεσ<!υτέρων καΙ διακόνων άπoouναΥώγούς
(κακως) έ1tοίησας, έλέγχοντά σου τήν 4καιροΥ μαν(αν, μή
τα ΆρεΙou φρονείν» (Μ. 4, 1256). ·0 Νεστόριος gδει να με­
ταvoήστι έκ της κακοδοξΙας του, καΙ οόχΙ οΙ έλέγξαντες
τοΟτον ώς αΙρετικόν νά καθαιρεθωσι καΙάφορισθωσι"'Παρ"
αότοΟ, οΤτιινες ~σαν 4ξιοι ΌΡθόδοξοι XιριOt'ιcxνoΙ (Ι Ε ι Κα­
νόνος ΑΒ Συνόδόυ).
"Ι δού διατί οΙ τιμωρηθέντες υπό τοϋ αΙρ-εΤΙΚQϋ Νεστο­
ρίου, ώς ,μή ΤlJμωρηθέντες έλογΙσθησαν ΠΟίρα των ·Αγίων,
κ,αΙ 'rnCXρέμειναν έν τfl Έκκλησ(g, κoινωνoOvτεςμετα των
Όρθ0δ6ξων ·1 εραρχων. «Τοίς δέ γε των κληρικών, fTOL (~)
λα"ίκων, δια τήν όρθην 'Π(στιν κεχωρισμένοις, 1 καθαιρε­
θείοι 'Παρ' ·αύτoU», γράφει Κόριλλος •Αλεξανδρε[αc; 1'tpό~
τους έν Κωνσταντινouπόλει, «κοινωνοϋμεν "fι!μείς» (Μ. 4,
1096). «Οδτοι 'ΠάYrες~, λέγει καΙ Kελεσrίνoς'Ρώμης, «έν
τft tιμετέ~ KOινΩVί~ καΙ έγένοντο (καΙ πρό της τι,μωρ'(ας
των ό1tQ το{) Νεστορίου) καΙ &χρι τoU 'Π<Χρόντος εΙσΙν (1ta­
ρά τήν κατ" αύτων καταδΙΚα<Πικήν d:τtόφασιν τοΟ αΙρετικοϋ
έπισκό'πou)» (Μ. 4, 1045). .
«ΆπoσυναγώγOUς 'Ποιήσουσιν όιμάς», εΤπεν δ Κύριος
(Ίω. ιστ' 2). 'Αλλό:. «μή ταρασσέσθω υμών ή καρδία' 'Πι­
στεόετε εΙς τόν θεόν καΙ 'εΙς ~μέ 'Πιστεύετε» ("Ι ω. ιδ ι .1).
τα φό~ητρα των αΙρετικών ούδέν ~σrι. Διότι, ~φ" δσον «κατά
-59­

62. ,....­
c!νθρωτι:oν Υ(νεται ταϋτα, οόδέν ytVE't'cxι:. κarα θεόν και
8Εκκλησ(αν ·(ft. Βασιλε(ou, ρα. 32, 1029). ΤoόνcxντΙOV, «οΙ
διά "tήιν ciλήθειON καΙ τήν ·εΙς Χριστόν όμολοΥΙαν 'Πάσχoνtές
τι δεινόν καΙ ό~ρ:ιζόμεvoι, ΟΟτοι ι4ιoτQ: εΙσιν οΙ τιμώμε­
νoι~ (Χρυσοστόμου, ρα. 59, 321). -Ως ό !κ γενετης τυφλός,
δν Qt αΙρετικοΙ 8Ιουδαίοι (Συμεών MεταφΡCXστoO, ρα. 116,
701) «!ξέ~αλoν αότόν (ξω:. ("Ιω. θ' 34). ΚαΙ δμCLM;, τότε
«εδρεν αότόν δ Δεσrτ6της~ (Χρυσοστόμου, ρα. 59, 321),
«δεικνύς ΙSτι οΙ ~αταδΙKάσCXVΤ·ες α:ότόν, οδτο( εΙσιν οΙ κα:τα­
δεδΙ:Kασιμένoι~ (~oϋ «ότου, ρα. 59, 323) .
•
cΤοιαΟτα τά της άληθε(cxς !1tαθλ~ (Xpuσocrt6μω, PQ.
59, 321), διά τούς μή ύπoκόmoντας τfί αΙρέσει, κ&ι 1τOιναl
παρά αΙρετικων καταφέρωνται.
(K~O. 1-7-"81).
;Μη κοινωινείτε
Τ( θέλει δ θεός, νά πράξουν οΙ "Ορθόδοξοι Xριστιaνo(,
ΙS'τ'αν δ !π(σκ01tος αότων κηρόσσιΊ, C'δημοσ(cco «καΙ 'YΨvt1
τη κεφαλΌ έπ" "Εκκλη,σίας» (Ι Ε' K~AOς λΒ ΣU'Jόδoιuι),
. α:tρεσιν, «"Ιταρά των dΥ{ων Συνόδων 1 Πατέρων Ko:rE-yνω­
σμέvη~;
"Εκείνο, τό δποΊον παραγγέλλει δ ~ιoc; Κύριλλος "Α­
. λ:εξανδρε{ας πρός τους έν Kωνσταντινoιrrcόλει, προκειμένου
τrερι του αΙρετικοΟ Νεστορ(ου: «άσrτ{λouς», γράψει, «καΙ ά­
μώμouς έαυτους τηρήσατε, μήτε κοινωνΟΟντες τφ μνη.μο­
νεUΘΈντι, 'μήτε μήν &ς διδασκάλφ τrρoσέχoντες, εΙ· ~νει λύ­
κος d:vτί 'Ποιμένας» (Μ. 4, 1096).
(Κ.Ο. 1-9-"81).
?;
-ι.;»:::'~-..".:.•~"'. :::...:.$
%.,.,.ς . Ι···.,·'ϊΙ "5F'~'υ1F
.,
:1
Ι
-60­
i

63. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΕΜΠΤΟΝ
ΤΟ ΚΑΤΑΚΡΙΤΟΝ ΤΗΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ
ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
ΤΙ ζητεί ό θεός καΙ tι 8Εκκληο(α του ~ πράιξouν οΙ
80ρθόιδQξOΙ XρισrιανoΙ (κληρικοΙ καΙ λαtKO[) , δτΑV ό έ1tΙ·
σκοπός των δέν κηρόσση .μέν αtρεσιν, 1(' ο ι V ω ν ε ί δ·
μως :μέ κηρόσσοντας ~ργφ καΙ λ6γφ K·αKoδoξΙΑV τι~, Ιστω
καΙ lXv ·OO-rot (οΙ KηΡOOσoνrες) δέν (xow d:κόμη κ;ριθi ό1τό
Σuv6δou;
CH άπ.άντη.σιςεΙς τό d:vωτέρω σQ6αρόν !ρώτημα δέν
δ~ι d:σqxxλως νά εΤναι δλ:ιγό"λJOyoς καΙ ώtλη. ΣuVlO1tTι·
κως θCι fιδυνάμεθα νά τήν κλιμακώσωμ:εν Ι:>ς d:κολοόθως:
*
~) 8Εάν tι αtpεσις κηρύσσεται δι· δλΙγov χρόνον '(μη.
να:ς τινάς) , οΙ -ιτισrOΙ &ναμένouν ΚΙCXΙ 'IταραKOλouθ'oOι έναa
yωνΙωςvάι ίδouν 'Πως θά άντιδράσrι ό έπΙΟκοπ6ς των, :η οΙ
σuνε1tΙσκοπο( του, 1] οΙ !πΙσκΟ'ΟΟι l!ιλλων δρθοδόξων ·Εκκλη.
σιων. (Διότι ι:>ς μια εΙναι tι 8Εκκλ:ησ(α: τοΟ Χριοτοϋ, 1τCXPά
τάς !1t 'μέρους διοικητικάς διακρ(σθις της 'εΙς 'ΙταΤ'ριαρχεία:
καΙ άρχtε1tιοκ:οπάς, οδτω .:μΙα καΙ tι αόtή εόθύνη 6αρόvει
1tόJντας, κληρικούς καΙ λαίκοός, lναντι 'tής' KηΡUΤΤoμ!VΗς
κακοδοιξΙας 'OOιKιλouσα: ·μόνον Ι:>ς πΡός τή:ν γνωqιν καΙ τόν
8αθμόν έΊ<άοτou). ΚαΙ αν .μέν αντιδράσn δ t1ttaK01t6c; των
πατερι:κως, τότε όποχρεοϋνται νά τοϋ σuμ~ πά­
ση δυνάμει. Φαμένovτες τήν IK~ασιν.
Β.) 8Εάν δμως παρ8 έλo1t(OO δέν άντιδράστ] δ έπ(οκοπ6ς
των, αΝλ
8
οΙ ΣUνεπΙσKO'OOΙ του, 1] lσrω εΤς δρθ6δοξος lm­
σκ.orroc;,. τότε όπoχρεoUvται νά σUΜπαρα:σrαθoϋν εΙς αότόν,
έλέχοντες ΟΙΠω έμμέσως, τό κατ
8
~ρχάς, την σιωπήν τοΟ
-61­

64. ποι'μένος των, μή διακόπτοντες ~μως τήν μετ· αότοΟ ΚΟΙ­
νωνίαν.
"Εαν δ'μως αΙ άντιδράσεις του έ'ΠισKδ1tOU 'Πού άΥωνί­
ζεται κατά της αΙρέσεως κλιμακωθοΟν καΙ καταλήξουν εΙς
1,.
τόν πρέπoνrα χρόνον εΙς την διαKO'Itήν της κοινωνίας μετά
τοΟ κακοδοξοΟντ'<><; (έφ" ΙSσOν έκείνος θC( παρέμενε άνέν­
δQτQς εΙς τά κακόδοξα φρονή μcnά TOU), τότε οΙ πισroΙ όπο­
χρεoOVΤαι να κοινωνοΟν :μ ό ν ο v :μετα του άνωτέρω ά­
γωνιζομένου έ'ι'tισκ6'Jtou, άπqμιαKρυν6μενoι των συνάξεων
του ΙδικοΟ των, δστις διά της σιγη'ς του 'η χλιαράς άντιδρά­
σεώς του δεν τcαόει νά KOινωνfj μετά τοϋ αΙρετικοϋ, συμ­
πράττων οδτω καΙ έ ν ι σ Χ ύ ω V τήνΚ9=κοδοξ(αν.·Ο
έπΙ 'Τ0Ο προκει;μένου 'Πατερικός λόγος εΤναι σαφέστατος:
«οι μεν τέλεον 'Π'ερΙ τήν πίστιν έvαυά"yησαν· οΙ δε η καΙ τοίς
λογισμοϊς οό Kσ:rεΠOVΤίσθησαν, όμως τfi Koινωνί~ της αΙρέ­
σεως σ u ν ό λ λ υ ν τ α ι» (11 ) ..
<t/'Aτcαντες οι της "Εκκλησίας διδάσκαλοι, 'Πασαι αΙ ΣιJ-.
νοδοι, 'Πα~ιαΙ θείαι Γραφα(, φεόΥειν τoUς έτερόφρονας
'Παραινοϋσι καΙ της σότων κοινωνίας διίστασθαι(1~).
ΚαΙ σLJιμ'ΠληΡOί δ μέγας Θεόδωρος δ Στουδίτης: «Έ­
χθρούς γάρ θεοϋ δ Χροο6στομος, οόμόνον τους αΙρετι­
κοός, άλλά καΙ τους τοϊς τοιοότοις ΚΟΙvωYοuvrας μεγάλη
καΙ 'ΠΟλλΌ τ'fi φωνfj άπεφήνατο»(13). '
ΑΙ άνωτέρω άviιδράσεις. του καλως άΥωνιζομένou έ­
TljLOKόTτoυ δεν θά 'Πρέτ/1 να διακ01tοϋν ιμέχ,ρι ΣUνOOΙKης κα­
ταδίκης του αΙρετικοΟ. "Εν έvαvτίς,x 'Περι1tτώσει, tι άντίδρα­
σίς του θα πρέ'ΠIl' να σuνεχισθfi άχρι θανάτοu, δεσμών καΙ
φι>λακης, εΙς 'Περίπτωσιν δηλ. 'Πού δ καΚQδοξων διαθέτει
,.i'
πολι-rικήν η έκκλ. Ισχυν όπέρ αότοϋ, ώς πολλάΚ1.ς τoUτo
συνέf6η έν τ'fi Ισroρίς,x της "Εκκλησίας.
"Εννοείται δτι τήν θέσιν τoU όρθοδόξως άντιδρώντος έ­
πισκ6που δόναται vΆ Ιχη κληρικός τις 1 ,μοναχός, έφ" δσον
δεν f)θελε dντιδράση έγκαίρως η ά'n:oτελεσματΙKως' οόδεΙς
έπίσκΟ1UOC;. τα 'Παραδείγματα εΤναι 'ΠQλλά(1-4).
Βασικώτατον καΙ 'Πρωτεόοντα ρόλσν διά πάντα τά ά­
νωτέρω θά -παίζοuν πάντοτε οί παρά'Υοντες Χ Ρ ό ν ο c;
Kdt Υ: ν ώ σ L ς, f)τοι έ'ΠΙ πόσον χρόνον κη ρύσσεται ή Kα~
κοδοξία ΚQ:Ι κατά 'Πόσον έγένετ'Ο αδτη γνωΟτή εΙς τό πλή­
ρωμα της "Εκκλησίας.
Δέον δμως να σημειωθfi, ότι δ τaα:ράγων γνωσις εΙς
τάς ~,μέpας ~ας Ιχει μηδενισθη, λόγφ των ιj1tαρχόντων μέ­
σων άναμεταδόσεως δμιλιων καΙ γΕ:γQvότ'ων, ένφ δ -rταρά­
"
γων χρόνος, καίτοι κατά 'Πολό σuντετ,μηιμένος, έν σuYκ.ρΙ­
-62­

65. σει πρός τό 'Παρελθόν, έν TolrroLC; συνεχ(ζει καΙ θά συνεχ(­
ζη να παΙζη ~ασι κόν ρόλον (νε κ(χ της d:τtαιτouμένης μιεθο­
δεόσεω~ της άντιδράσεως ~pι της Συνοδικης καταδ(κης.
l{λασικη ·πάντώς 'Πέρ(mωσις έν προκειιμένφ, 'ι'tρός τή,ν ό1tο(­
αν .δύναται να προά!λέ1touν πάντες οΙ καλοΙ ποιμένες, τυγ­
χάνει ή καταδ'ίκη τοΟ αΙρετικοΟ Νεοτορ(ou, 'Ιτατριάρχου
Κων) λεως, Uπc> της Γ' σικ. Συνόδου, με 'Ιτρωταγωνιστάς
της καθαιρέσεώς του ούχΙ τινάς έκ των συνεπισKδπΩV του
αΙρετικοΟ, άλλα τους 'μακράν σφόδρα κειμέvoυς πατριάρ­
χας'Αλεξανδρεfας καΙ Ρώ'μης Ι (15) .
llQO «Συνoδικη~ Δια'Yνώμη~»
Γενναται ο.μως άκολούθως TC> έξης έρώτη'μα: Εδ Κ'αΙ
καλως δια TQUC; οδτω άντιδράσαντας καΙ Kαθελόνrας τόν
αΙρετικόν· τι,μη καΙ l€-rnαινoc; τούς <hιήKει συμφώνως 1tρό.ς
τούς λόγους των Ι K~όνων.
'Αλλ: οΙ άλλQΙ, οΙ μη διακόψαντες τήνμετά -roυ αΙρετι­
κοί} κοινων(αν καΙ ίμέχρι της συνοδικης του καταδίκης ΚΟΙ­
νωνοϋντες αύτφ, πως πρέπει ν~ θεωρωνται,άφοΟ οόδεν
περΙ ,αύτων άναφέρouν οΙ ·σχετικοΙ ΙεροΙ Κανόνες;
'Εάν οΙ ί. Κανόνες(16) δεν δ~ιλoϋν 'ι'tερΙ της τόχης των
συνεχισάντων την κοινωνΙαν μετά τοϋ αΙρεσιάρχou μέχρι
της συνοδικης καταδίκης ~ύτoO,αύτό δεν σημαίνει δτι ή
φύσις των άνωτέρω κανόνων τυγχάνει δ υ ν η τ ι κ' Τι καΙ
κατ' άκoλouθίαv. καΙ ή μετα τοϋ αΙρετικοσ κοινωνία άκα­
τάκριτος η άδιάφορoc;· παν τοόναντΙον Ι
Άπόδειξις τα Πρακτικα των Ιερών Συνόδων, tι ·Ιερό
δηλ. Παράδοσις της Όρθοδοξίας, έκ των όποίων περιτρC(­
νως πιοτ01tOιείται το κατάκριτον, ό1t6,λσΥQν καΙ κολ<tσΙμόν
της δΙα-Υω-Υης των τοιούτων έπισκ61των καΙ κληρικων γενι..
κώτερον. Τόάκ-ρι!ως άνrίθεΤOν έτ6~μησε να ΙσχυΡισθD μό­
νον ό άρχιμ. 'Ιτ. 'Eτcι.φάνιoς θεoδωρ6πOJι~oς,. άδιαφορων 1tλή­
ρως δια την τολμouμένην παραnιoίησιν της άληθεΙας. Γρά­
φει λOΙΤCόν: c'λ/λ' ή διαKcmή τοΟ ιμνη,μoσύvou·CπρΟ σΥVOOΙ"
κης δι:αΥνώσεως" καΙ καταδίκης, δέν lχει τήν !woιαν 6;­
ΤCOΦUγης ;μολυσμοΟ έκ της κηρuτroμένης αΙρέαε'ως Ι. -Όχι,
άδεΆφέμou Ι ~Αν εΙχεν αότ/ν την !vν.oL'cxv, τότε οΙ Κανόνες
δ~ν θα τcαρείχov άJτλως δικα(ωμα: πρόσεως μνη μοσόνου δι·
αtρΈσιν ··πρΟ συνοδικης διαγινώ,μης", άλλα θά έθέστιιζον
ρητήν καΙ σαφη όποχρέωσιν .μετ· d:1ttιλη'ς !αρuτecτων 'Ιτοι­
νων έν έναvτί~ περιmώσει... Δεν όπάρχει λoιτcoν κ(νΔWoς
νά... μολυνθωμεν, οΟτε μνημονεόοντες το(} ΠcxτρΙάρX~(έ~·
-63­

66. ...
Ι:
Ι, ''
lί
,.
δσον άκόμη δέν Kα:τεδ~KάσΘTΙ, οδτε πολλφ ,μcXλιλOV ~­
νοι εΙς ΚιOΙVΩΝίαν τούς ;μνηιμονεόοντας <Χότοϋ:. ••• «·0 Kaνων
εΤναι δυνητικός καΙ ούχΙ ίrιτoχpεωτΙKδ9...
«·Ότι τoUtο εΤναι &ληθέ9, συνεχΙζει δ ΠανοισιολσΥιώ­
τατος, «'Πείθει καΙ τό γεγονός δτι Ινω έν τfί μαK~ toτoρtccc
της -Εκκλησίας καθηρέθησαν άναρΙθμητοι ΙπtσK01tOΙ l1tl αΙ­
ρέσει, ·ούδέποτΕ Ιτι.μωρήθη κληρικός τις ~ KΙXV άl'cλ.i3ς έπε­
τιμήθη διά τόν λόγον δτι δέν Ισπευσε νά άποσχιοθί1'πάραυ­
τα άrτό τοο αΙρετικού ΙπισKCmoυ, ά),λ- 6:νέιμενε την όπό Συ­
νόδου κατ·αδίκην αότοϋ...:.. «T~ άντιθέτως λεγόμενα εΤναι
άvόητoι ζηλωτι.σμοί:. (1.7) . .. .
Διατί Ιν τοιαύτΌ πεΡΙ1Πώσει δ άΥιώτα:τος .πατριάρχης
-λλεξανδρεΙCXς Κύριλλος πρoέ.τρε1tε, άντιθέτως πρός τόν 1t.
-Επιφάνιον, τούς πιστούς της Κων)λεως, κληρικούς καΙ
λατκοός, νά άπέχouν της κοινωνίας τιοϋ αΙρετικά κηρόσσον­
τος Νεστορίου, καίτοι δέν εΤχε σuvέλθΌ d:κόμη ΣWoδoς
πρός καταδίκην TQU(10ιB); Ση,μειωτέον δέ δτι δταν Ιγραφε
τα &νωτέρω δ θείος Κύριλλος, οΙ 1'Cλείoτoι των πιοτων και
των κληρικων της Κων) λεως εΤχσv flδη διακόψει KOινωνΙαv
πρός τόν κακόδοξον 'Ποψενάρχην των πλήν 6λΙγων έλα­
φροτέρων καΙ των KOλακ.εuόνrων σiYrάv:.(18Q).
ΔιcxτΙ δ άΥιος ·Yτr.άτιo<;, 'μόλις έπληροφορήθη την-κα­
κοδοξΙαν τού ΝεστορΙου, διέΚΟψε τό μνημόσυνόν του, πρΙν
Kdv συνέλθη tι Σύνοδος πρα/; καταδ(κην τΟΟ κακ0δ6­
ξou(19) ;
Διατί δ &Υιος Μάξιμος δ ·Ομολογητής διέκοψε πασαν
, έκκλησι(Wt1ικήν κοινωνίαν πρό «συvOOΙKης διαγνώμης~, μεθ­
δλων σχεδόν των θρόνων -Ανατολης καΙ Δύσεως, gvεκα
της αΙρέσεως τοϋ ,μονοθελητrαμοϋ, l:xJτε να θεωρ.ηται u­
πό των άντιπάλων του «έκτός -Εκκλη,σίας» (20) ; ..
Διατ( οΙ πρό της Ζ' σικ. Συνόδου άθλήσαντες εΙκονό­
φιλοι, κληρικοΙ καΙ λα"ίκο(, διετέλεσαν έν άκοινωνησ(ccc πρc)ς
τούς εΙκονομάχους έπΙ δεκαετίας δλοκλήρους, έν φUλαKαίς
K~Ι δρεσι καΙ σπηλα(οις ύπάρχοντες δια τήν καλή", όμολο­
γίαν ((.t1) ;
«-λν6ητος ζηλωτής» ~τo καΙ δ 'ιtρωταγωνιστής της με­
ρίδος των εΙκονοφίλων Θεόδωρος δ Στουδίτης, δO"rις I.Υρα­
φε: «δτ~ μ ο λ u σ .μ ό ν !χει tι κοινωνία έκ 'μόνου τoU <t­
ναφέρειν αύτόν (τόν εΙκονομάχαν δηλ. έ1τίσκ01tOV), Kιiν 6ρ­
θ6δQξοςεΤη δ άναφέρων»(~2); "Η δταν διά 'Πολύ κατώτε­, .
ρον της εΙκονομαχίας θέμα, τόν παράνομον flToι γάμov τω
αQΤOKράτOPOς, 'μετά άφθάστou 11ICXρρησίας διεK1'1ΡUΣσεν:
«ΠΆVΤα Ιιμίν φορητά μέχρι θανάτou, ~ ;~ετασχείν της έκεΙ­
-64­

67. νου KOιvων(ας (Ιερέως 'Ιωσήφ) καΙ των Ι-κε(νφ ΣUΛΛΕι­
τouΡY9ύνtων» ; (PG. 99, 972).
-Orτoία δ.μως d:ναλήθεια, fλλειψις λογικης καΙ σο6αρό­
τητος και Ιδιαιτέρως ΆVΤoρθ6δoξoν 1tVεUμa ότιάρχει εΙς
'tOός λόγους τοΟ dνωτέρω άρχιμανδρΙτou, θά δειxθf1 Mmo­
μερέσrερoν κ.α"tωτέ~. .
* * *
"Εν 'Πρώτοις εΤναι άδύνατον vΑ όττάρξη K~ν 'ΠoU Υά
τιιμωρΌ τόν Ιερέα fΊ! τόν έ'Π(σΚ01tOν, διότι: δεν διέΚΟψΕν κοι­
νΩV(αν μέ τόν αΙρετικόν 'Πρό συνοδικης διαΥνώμιη.ς. ΔιατΙ;
ΔίδTι'tι ΣύνC)δoς έν ΤOι.aίrrΌ -περιmώσει τΙ ρόλον θά παΙζη
άφοϋ θά: !ρχεται να δώστt τό 'Παρόν 'Πάντοτε·... cκατό1τ:ιιν έ­
ορτ/ς» ; ΚαΙ 'Πως εΤναι. δυνατόν να εΤναι άληθής σόνοδος,
διεκδΙkοϋσα ~τoι τήν ΕόαΥγελικήν άλήθειαν, άψοϋ δέν ~
'ΠΡοστο:τεόη αδτη τόν όπ" αύτ/ς 'Ποιμαινόμενον κληρον καΙ
λαόν,' άλλά θά προστατεόετα:ι ύ'Π" CXΌΤων; Διότι Ιν Ισχάτιει
dNαλόσει ~c) Οη:μα(νει tι ό 'Π Ο Χ Ρ ει ω τ· L Κι ή ά'τΙδρcx­
σις 1tάvτ"ων των l!iλλων, δ:μα' τfi έμφαvtσε-ι της αΙρέσεως, Ι­
ξαιΡέοει της Συνόδου ~τις θά έρχεται vΆ δώση τό 'Παρόν
τελιεvτα(α Ι
"Ενας τοιοϋτος Κανών, έΆV ύτcηPXε, θά ώμο(α:ζε τφός
τόΥ σχετικόν πολιτικον νόμQν 'Ποο ~ διέταζε 'ΠIάvtας '[ώ~
στρατιώ~ς καΙ άξΙCA)ματικοοc; να μάχωνται άΥενδότως
δ: ιμ α ή έμφΑVΙOει του έχ&ροΟ, 1tλήν των στρατηγών καΙ .
έ1tLτελ(lρχων, οΙ όοοίοιθά συVΉρXOντO ,εΙς σΟΟκεψιν τ ε­
λ ε u τ α ίο ι, δια νά άνακοινώσουν δτ·ι κακως I1tετέθη
ό· Ιχθρός καΙ !ΤCPαξΑv 'Πολύ καλως 'ΠQι} άντέδρασαν έγ­
κtαιρως στρατός καΙ άξιωματικοΙ!.. .
ΔuOτυχως τέτοιοιχ; κανόνας άναζητεί ό π. "Ε'ΠιφιΜ.oc;
εΙς τό Πηδάλιιον, καΙ άφΟΟ δεν τιΟΟς εόρΙσκ.ει... βαπt'ιζει ώς
δ u ν η' τ Ι κ ο ύ ς τΟΟς ό'Πάρxσvτo:ς, των δποΙων τήν (v­
ΥΟιαν 6αvαόσως παρερμηνεύει!. ~ ..
"λ'Νλά. καΙ οΙ σύγχρονοι OWoδLKOt τcaτέρες δέν φαΙνε­
ται νά διαφέιρouv της ψuxoλoyΙας του ~OκλήΤOU δικη-Υό­
ρου των, άφοϋ έ'ΠΙ όλOκλήΡOUς δεκαετ[ας τώρα, .tνφ ιλέ­
'Πουν τήν o!lρεσιν του ΟΙκοομενιΟ!μοϋ αόξανoμέWΙν καΙ ιιφο­
κλη"Rκως καταλόουσα τά των mατέρων lS'ΡL<D, "tά δ1τοία
ό1tot'Ιθεται δτι o~ Σε6cxσμιώτατOΙ 'Π:ρέ1tε~ να φUλάrrouv ώς
κόρην δφθαλμοϋ, αότο.Ι δταν συνέρχωνται, ΆVΤΙ νά καt'OIδι~
ιc.άσQuν τήν κακοδοξΙαν, διώκουν τα/ς δλίγouς t1<: των 1fL­
στων 'Πού Ιτ6λιμησαv vΆ άντ'ιδράlσooν εΙς τήν αtΡξoιν διεκ­
-65­

68. δΙKoϋvτες την φωνήν των Ιερων Κανόνων Ι -Όvτως άκριf>ής
έπαvάληψις τοϋ άντορθοδόξou πα~ελθ6ντoς της ·Εκκλησίας.
* * *
•Αλλά καΙ κάτι Ifλλo. Kσ:tά ΠOt(XV' λογικήν θά άrτ/τει' δ
όποτιθέμενος οδτος KΑVΩν vΆ Kαθαιρfi' ~ Σύνοδος 'τους μή
'Πίρό αύτης άντιδράσΑVΤας κληρικούς, δτο:ν αότοΙ οΙ {διοι οΙ
ΣυνοδικοΙ πού θCι ένήργουν τήν καθαίρεσιν θά εόρLσκ.oντo
εΙς τόν α ό τ ό ν 6 α θ μ ό ν έ ν ο Χ η ς, έν συγκρίσει
πρός τσός πρό αύτων ΆVτιδράσα~ς; Ι
Τοιοϋτος κανών θά εΤχε θέσιν, t40NON δτΑV οΙ έ'Π'ίσκο­
ποι της «Όυνοδικης διαγνώμης» εΤχον άντιδράσει έγκα(ρως
καΙ :π:ατερικως εΙς τήν καKoδoξία:v, άλλά δεν fιδυνήθηΣΑV vΆ
συνέλθouv έν συνόδφ πρός καταδίκην του κοικοδόξου, λ6γφ
έπε.μeάσεως της Πολιτείας καΙ όπε~Ισεωςτοϋ αΙρετικοϋ,
ώς έγένετο πολλάκις, καΙ Ιδί<χ έπΙ ΕΙκονομαχίας. Τότε ~­
σφαλi3ς συνερχόμενοι οΙ έν λόγφ έπίσκΟ'Ποι (χουν δλο τό δι­
καίωμα: vΆ καταδικάσουν τΟΟςμή !μι;μηθέντας τήν διαγωγήν
των κληρικΟΟς, ώς έγένετο έν τη Ζ' σικ. Συνόδφ. Τότε 6ε­
6αίως δέν δοκιμάζονται, δέν ΠΡOλαμ6άvoυννά δοκι:μασθοϋν,
κ.αΙ αΙ συνειδήσεις των λοιπων κληρικών, ,με τό ΠOίΑV δη).
σrάqιν θά 11Ιρέπ'Π νά τηρήσουν ιfναντι της κακοδοξίας κλ-ιτ.
.-~Aς μή, λQιπόv, 'μαται01tOνfl δ Παvoσιoλoγιώτατoς, προσ­
παθών νά εΙρηνεύσ:n τήν σuvείδησ(v του, ώς καΙ πάντων
των κοινωνοόντων έν γνώσει καΙ πρό «συνοδικης δΙαΥνώ­
μης~ τη κηρυττομέν!1 αΙρέσει, διότι πανταχόθεν στενά δι·
αότόν καΙ τούς πρoστατεUOμένιouς τou... ~20) .
t''H ΠQαξιs τηs Έκκλησίαs
·Αλλά μήπως tι ·Εκκλησία τοϋ Χριστου Κ(ΧΙ προ της
δημιουργίας των σχετικων Ιερων Κανόνων, δέν &V'τι'μετωπι­
,;
ζεν έπιτιJXως τάς ψ,φανιζομένας αΙρέσεις, 6άσει της διδα­
:~
σκαλίας της -Αγίας Γραφης(23) καΙ των άΥ(ων τέκνων
της (24) " ώς σαφώς μαρτυρεί τοϋτο καΙ δ &γιος Θεόδωρος;
cΠαραγγελ(ΟΝ γάρ, (χομεν έξ α:ότοΟ τού ·Α1toσrόλou, !άν
τις δοΥματίζη, .η πρoστάσσt1 ΠOιείν tιμάς, παρ· 8 παρελά6ο.
μεν, παρ· 8 ·οΙ Κανόνες των κατά καιρούς Συνόδων, KαEto.
λιικων τε καΙ τοπικων δρίζοοοιν, άιταράδεκτον αότόν (χειν
καΙ ,μηδέ λΟΥ(ζεσθαι αότόν έν κλήρφ' etγ[ω~ (PG. 99,
988Α).
ΤoOro ~Kρι6ώς έψήρμoσαv καΙ οΙ &Υιοι Π,ατέρες της
Ζ ι :: ΟΙκ. Συνόδου κατά την δίκην καΙ κ.ο:ταδtκην των εΙκovo­
-66-­

69. μάχων, παρά τά άντιθέτως Υραφέντα 6100 τοΟ π. 'E'ltΙφCX­
νίου, .δτι δηλ. «οόδέποτε έτιμωρήθη. κληρικός τις, fι· Kciv έ­
πετιμήθη δια τον λόγον δ~ι δεν !σπεUσε νά άπ:oσxι~ 'Πά-:ο
pαUτα άΠό ·του α!ρετικοΟ έπιΟΚ61toU ...:'. Π αραeέΤOμιεν εό­
θός άμέσως άντ.ιπρoσωπευΤΙK~ κεtμενα «JτQ τάς συνεδρ,Ιας
της Σuνόδou..·' .
ΑΙ) Τ α Ρ ά σ ι ο ς δ όγιώ't'ατoς Πατριάρχης TCf» έ­
'Πίισκ6πφ lΝεοκαισαρεΙας εΤπεν: ώς lXyvωστός σοι παρηλθεν
1') άλήθ.εια ~ως τοο νΟν, Ι, ώς έγνωσμένης Kcxτεφρόνησας;
ΚαΙ έάν ώς lX'yvωoτ6c; σοι παρηλθεν, .μή αΙδεσθης τόν 6ρ­
θόν λόγον μαθείν, lSσπερ οόκ fισχύνθης τόν διεστραμ:μένον.
Γ Ρ η γ ό Ρ ι ο ς έπ(σKα/tOς ΝεοκαισαρεΙας et1tE: πι­
στευ.σον, Δέσποτα, ώς ιryvωστoς· αιτω δε μ~είν, καΙ ώς
κελεύει δ δεσπότης καΙ tι ιtyΙα Σύνοδος.
Τ α Ρ ά σ ι ο ς: Λέγε τί θέλεις μαθείν;
r .ρ η γ όριο ς εΤπε: -Ι-Ινίκα πάσα tι δμήγυρις αδτη
τό ~ν λαλεί καΙ φρονεί, !μαθον καΙ έ'Πληροφορήθην δτι tι
άλήθεια: αδτη έστ(ν, tι ΝUνΙ ζητouμένη καΙ KηpuσσOμένη. ΚαΙ
διά: τοΟτο κάγώ αΙτώ συγγνώμην των πρώην μου κακων,
καΙ θέλω μετα πάντων καΙ φωτισθηναι καΙ διδoJxθfναJΙ· Tc,X
πλη'μμ~λή ματα καΙ όμαρτήματά -μου διμετρά έση καΙ ώς δ
θεός Kατcrvύξει τήν Ιεράν Σύνοδον καΙ τόν πανά'Υιον δε­
σπότην...
ιΤ fX Ρ ά σ' ι ο ς: 8Ώφε ιλες έκ των .άνέκαθεν χρόνων
άνοίξαι σοι> τα '~τα καΙ Π·αύλου τού θεΙου •λ1Wσt6λOU ά­
κοΟΟαι λέγοντας:. «στη κετε, κρατείτε τάς παραδόσεις, ac;
παρελά~ετε είτε διά λόγου, είτε δι~ έτnστολης tι μών:.· καΙ
πάλιν Τιμοθέφ καΙ Τ(τφ γράφοντος: «τάς ~ε~ήλouς κενο­
φων(ας πα:ραιτείσθαl;». ΤΙ &(!)ηλότερον Ι, τ(. Kενoφωνότερ9V
του λέγειν Χριστιανούς εΙδωλολατρησ(Χι;
Γ Ρ η. γ 6. Ρ ι ο ς: Κακόν ~ν καΙ δ'μιολογοϋμεν, κακόν
~ν, άλλ' οδτως έπράχθη καΙ οδτως έπράξαμιεν· καΙ διά τοϋ­
το αΙτοΟμενσυΥΥνώμην των πλη:μ:μελημάτων tι,μων. ·Ο'μο­
λογω, Δέσιroτα, !μπροσθεν της τιμιωτάτης d'yιωσόνης' ό;'
μων,· καΙ πάντων των άδελφών της άγΙας Συv6δou, δτι tι­
μ ά Ρ τ ο μ ε V . καί fι ν ο .μ ή σ α μ ε ν καΙ κακώς έ­
πράξαμ.εν-ιφ;Ι σuγ-yνώ'μην αΙτΟΟμεν περΙ τοότou...
Β Ι) Β α σ ( λ ε ι ο ς έ~(σK01toς·Αγκύρας· εΤπεν: ·0­
θεν καΙ έγώ έπ(σκ01tος •λγκόρας της 1tόλεωe;, 1tρoαLρoόμε­
νος έ ν ω θ η ν α ι τη ΚαθολικΌ Έκκλησ(<ί,Χ... ταότην την
'ΠίαροΟσαν !ΥΥραιφόν μου δμολοΥ(αν' ποιοΟμαι καΙ προάά­
γω όμίν τοίς έξάrτoστOλΙKης αόθεντΙας λσJ600σι τήν έξω­
σ(αν. Έν τoiπφ δέ καΙ σuyyν~μην έξαιτώμαι παρά της
-(;1­

70. θεoσuλέKΤOυ υμωνμακαρι6τητος όπέρ ταύτης μου της
ι Ρ α δ u τ η τ ο ς. Δέον γαρ ~ν μη: όστερηκέναι με πρός
τήν της ·ΟρθοιδοξΙας όμολΟ'Υ;Ι<nr άΛλi:ι. τi~ ~ραc; μου ~­
θεΙας καΙ νωθρεΙας καΙ ~μελη;μέVΗς δΙ<ΧιΟ(ας ΙστΙ τοϋτφ.
ΓΙ) τη d'yta ΚΟ!Ί. οΙκουμενικΌ Σuν~ θ ε ο δ ~ σ ι ο ς
(έπ{σκ.σn:oς •AιμOP(C?U) δ έλάχιστος Χριστιανός διμιολογω και
συντΙθεμαι καΙ δέχομαι καΙ άcm:άζσμαι... καΙ δι~ τοϋτο 'Jt(X­
ρακαλω όμας &Υιοι τού θεοϋ καΙ 60<3' ~ μ α Ρ τ ο ν εΙς
τόν Qόρανόν καΙ ένώπιον όμων' δέξασθέ με &ς έδέξατο δ
θεος τΟν ΙWωτoν καΙ τήν πόρνην καΙ τον λησtήγ ζητήσατέ
με καθώς έζήτησεν δ Χριστος τ~ άτtoλωλo~ 1tpό6αwν, δ
άνιέλα!ε έπΙ των ~μων.
Σ ό: Ι Ι α ς δ εόλα!έστατος "ιΥΟΟμενος Μονης των
ΣτouδΙων εΤπε: Κατά τας α/roσroλικας διατάξεις καΙ 01κou­
μενικας Συνόδους, δ:ξιός έστιν ΆΤCoδoχη'ς... '
Τ α Ρ ά: σ ι Q ς δ άΥιώτατος Π:ατριάρχης εΤπεν: οΤ
'Ποτεκ α τ ή γ ο ρο ί της ·ΟΡθοδοξΙας νννΙ ΣVVΉΎOΡOΙ
της <iλ.ηθε'Ιας έγένovτo...
Δ Ι) ΟΙ μοναχοΙ chιαλαΙόντες εΙπov: •λ),.λά τούς πα·
pαΣUpθέvrac; καΙ ΙΙQ: πα.&όντας δ πατ/,ρ (Μ. ·ΛΘCCVάσιoc;)
τaρoσίεται. ΕΙπάτωσαν ων ~ 1tαΡεσόρησαν ~ <6tαY ό1'cέμεινα:v,
δτι d: '1t έ σ τ η σ α ν τ η ς ά λ η θ ε Ι α ς.
-V 1t ά τ ι ο ς καΙ οΙ συν αότφ έπΙσκ01tοι εΤπον: cClOτL
f)ιμε'ίς οδτε ΙΙαν όπεμεΙVΑμιεν, oόf>ε 'Παρεσύρη,μεν, ά.λ).t έν
ταύτIl τη αΙρέσει "'1 μων γεWΗθέντες άvε-rράφη,μεν καΙ ηύξή-,
θημεν... ΚαΙ αδθις θαλάσσιος Κ(ΧΙ ΕόσέΙιος καΙ Eόσtά6ιoς
οΙ 'εόλ:α<6έσrατoι έ'ή:Ισκοποι εΤπον: 1t ά: ν τ ε ς ,tι 1Jj CC ρ­
τo~ε~ ~cXviEC; συγ~νώ~~,~ a1~Q~
μ: ε ν... (~).
'Αδικαιολόνητοg ή αναμσνη
ΤΙς θά: έπεθόμέι καλλιτέραν έιΡμηνεt<Xv. έν τη 11Ιράξει
των Ι. Κανόνων; ΤΙς δέν διαΚιρίνει εΙς τΟ: 'ΙτροηΥηθέιντα ΣιΝο­
δικά κεtμενα τήν 8Α1tΟΟΤQλική,ν καΙ Πcxτερικ.ήν 'Ιτράξ:ιν, &ς'
αδτη έ<6ιώθη μέχρι της έ'Ποχης -ιων d:vωτέρω σuνέδρων;
Συμ.φωνοΟντες οδτοι d1tολότως 'Πρ6ς τε τ<) γράμμα καΙ rrό
~εUΜΑ της Γραφης, των Κανόνων καΙ της καθόλου Παρα­
δόσεως, θεωρούν δτι tι ΣUΝΈχισις κ:o~νων(αςμετά κηρόσ­
σovroς KaKOOoξtexv τινά, Kαθιστ~· τον oΙoνδή~O'fε μετά της
μερΙδος του κακοδδξou, &ς τό ώμ.ολ6Υησαν καΙ οΙ Τδιοι ρΙ
δικαζόμενοι έν τη Σuν6δφ, της δ1tOΙας μερΙδος tιγείται &ς
κορι>φα'ίος, δ ~νcxρξόJμενoς της αtpέσεως CψEUΔΕ1t(OK01tOQ
τοϋ Κανόνος. •λντιBέτΩC;, οι μ!t KOLVωνtιoαντεS. ~~ κα:~
-68­
,

71. ξ~, δημιουργών .τήν όγια άντΙδρασιν της -EKKλησfιaς, αu­
νισroϋν έν lXλλoις λόΥοις τό υγιές μέρος αό:τiς, τό δ'ΟΟίον
καΙ θά κρ(νn, δτε δυνηθΌ, 'Πάvτας τούς προστεθέντας τt1 με­
ρΙδι -roϋ κακΟΟάξou, ώς έγέVΕΤO και μi 'Σήν cheωTέρω Ζ'
σικ. Σόνοδον. λότά διδάσκει tι Ιστορία της -Εκκλησίας μας,
~α παρελάeoμ.εν πισrεόειν όπό των Πατέρων tιμών. -Ε­
νώπιον τού άνωτέρω διδασκαλείου (πρεπε vΆ τ<rιtεινώσn
ΈΑUΤόν δ π. -Εmφάνιος, μή σοφιζόμενος 1tEpLoσά καΙ δ6ικα,
6λόc'rttων οδτως έαυτόν καΙ τούς καλΌ ή1π(στει πιστεύον­
τας Etc; τούς λόγους του.
Συνε-rrως σή'μερον, δταν tι αlρεσις κηρόσσεται t'Id. δε­
καετίας, δταν ρ:Ι κακόδοξοι ένέργειαι καΙ 1tλ:άναι τΟΟ σικ.
Πατριαρχε(ου καθίστανται αόθη.μερόν γνωσταΙ όπό τοΟ
'Πληρώ.ματος της -Εκκλησίας, δταν ·οΙ πάντες άντιλα:μolό:vov­
ται καΙ K~1 την φο'εράν' παρατρσιτ/ν των έπισκό­
'Πων τώ Φαvαp(Oύ καΙ των συνοδοιπόρων τou, δταν 'ltάντα
ταΟτα ένερyoϋΝCαι έ π α: ν ε ι. λ η μ .μ έ ν ω ς και έκ
:n: Ρ ο .μ ε λ: έ τ η ς, 'lt&c; εΤναι δυνατόν οΙ etrrιανταχoϋ γης
-Ορθόδοξοι έπΙσκοτιοι, άλλά κ.:αΙ δ όΤC- αδτων κληρος και
~α6ς, νά: δικαιολΟΥηθοϋν διά την κατάκρι-rov σιω1t'lιιv Kat
κοινωνίαν των μετά των &νωιι-έρω 1tE1tTωκότων;
ΚαΙ διά Υ άrτcxντήσωμεν εΙς "'('c) έν d:pxt τεθέν έρώτημά
μας, Υράφομεν: Ούδέν lTEpov, έπιθυμεί δ θεός και tι -Εκ­
κλησΙα "'('QU άπό τους -Ορθοδόξους, έν καιρφ KηΡUΤΤOμένης
α[ρέσεως~ ώς την σή'μερον, δσον τήν ό:ιtoμάKΡUΝΣΙν των έκ
των αΙρετιζόντων καΙ την :μέχρι θανάτου 6μολοΥΙαντης d:­
ληθεΙας, d)(pL καιροΟ άvαλάιμψεως της -Ορθοδοξ(α:ς.
Μέ-να ~ήτημα κοινωνίαg
-Εν ΚωvσταντινοU1tόλει, mxνηyυΡΙKη κοινωνία: μετά αΙ­
ρετικων. την 6 - 7.6.1981, δ Πο:τ.ριάρχη.ς Δημήτριο<; καΙ οΙ
σύν αότφ, δυστυχως, έKOιVΏνησαν μετά ~ετανoήτων αΙ­
ρετικων, πcrττΙKων, 'Προτεσταντων κ.δ:. -ΕΚOtνώνησαν έν σu­
νεoρτfi, έν συμπΡοσευχη, έν τφ σuλλ.ειτouρ-yείσθcxι, έν ciλi­
ληλοευλογίC(t, έν φιλ((C καΙ ένότητι, έκτός δρθοδόξου χρι­
σrιανΙKης π(σrε.ως, 'μcXλλov δέ κατ- αότ/ς. Διότι οΙ atρε:n­
κοίς κοινωνοϋντες «00... -πιστοΙ:. (θεοδώρου Στouδίτou, ρο.
99, 1081).
Γίνεται, λοιπόν, σο6αρότερον κ.αΙ έ1tιτακ.τικώτερov τό
ζήτη~<x τ!ς κοινων(ας. -Ω.ς -ιτρός τ/ν στάσιν (ναντι ιroότ'oυ..
-69­

72. π έ v τ e Κί α τ η Υ ο Ρ ( α ι 'Ορθοδόξων διαKρΙνσνrαι.
Πρώτη, έκεΙνων, οΤτινες κοινωνοϋσι τοίς αΙρετικοίς καΙ ά­
π6λλυνται, αέλεον ναuo:yήσαντες περΙ τήν πtστιν» (θε(>
δώρου ΣτουδΙτου, PG. 99, 1157). Δευτέρα, των 80ρθοδό_
ξων, «οΤ τοίς λΟΥΙΟ'μοίς 00 Kαtε-rτOντΙσθησαν, διμως τη 1<.ΟΙ­
νωνΙccτ της αΙρέσεως σι>νόλλυνται» (τοϋ αότοΟ, PG. 99,
1164). ΤρΙτη, των 80ρθοδόξων; οΙ δποίοι άΥωνιΟΟσι διά τά
ΤΕκταινόμενα, «κατά νοϋν όρθοδοξοΟντες» (τοΟ αότοΟ, PG.
99, 1164). 'Αποροϋντες δ,μως περΙ τoU πρσ:κτέου, κοινω­
νοΟΟι τοίς αΙρεΤ~Koίς, voσoϋντες 06τω καΙ «χΡαιν6μενοι
(iί..ιάινόμενoι) ήj αΙρετικΌ κ.οινων(ψ .(τού αότοΟ, Pci. 99,
1313). ΕΙς τήιν Τ ε τ ά Ρ τ η ν Ktttηyoρ(αν ό'ΠάΥονται οΙ
κοινωνοϋvrεςτοίς οδτω χραιvoιμένoις. Πέιμmη κατηΎοΡΙα
έorΙν tι των 80ρθοδόξων, οΤτινες όρθοδοξοϋσι IOt καΙ 1tpά­
ξει. Οδτοι &τcoτεΙXίζoνται έκ των έ'Πuμεν6ντων «ψιλονε(κως»
(Μ. Β.αχπλεΙου, ΒΕΠΕΣ, 55, 330) τfi κακοδ6ξφ κ.oινων(ccτ
καΙ δδόν ά:Κιρι&(ας 'Πορεύονται, 1tpόc; σωτηρίαν.
«ΤΙς Υάρ μετοχή δικαιοσόvn καΙ &νομΙ«t;~ (2 Κορ. στ'
14). 8Ανομ:Ια 1') αtρεσίς έστιν (Μ. 8Αθανασ(ου, ΒΕΠΕΣ, 32,
294). «Τίς δέ κοινων[α φωτΙ πΡός σκότος;) (2 Κορ. σt"
14). «Σκότος τό έξώτερον» tι ρ:Τρεσις λέγεται (Δαλματ[ου,
Μ. 4, 1257). «ΤΙς δέ σuμφώνησις Χρι.στφ 'ltpός Βελ(αλ;»
(2 Κορ. στ' 15). ΟΙ αΙρετικοΙ «της έκε(νou μερίδος εΙσΙν»
(Κυρίλλου 8Αεξανδρε[ας, Μ. 4, 1117). «8Ή τΙς μειρ1ς πιστφ
μετά &πΙσrou;» (2 Κορ. στ' 15). ΟΙ αΙρετικοΙ «φανεράν !­
χ'ouoι τήν &πιστ[αν» (Μ. 8Αθανασ(ου, ΒΕΠΕΣ, 31, 225).
ΟΙ 80ρe6δoξoι συντcroσώμεθα τti 6ρθοδόξ,φ 'ΠΙστ-ει καΙ
κ,οινων(<(C. 8Ειμμένωμεν Ti;> θε'(φ φωτΙ καΙ τfiδΙKαιoσύνn της
ΧάριτΟς, «Τνα 'Ι ησοϋ Χριστώ» έ'Πιτόχωμεν (81 ΥνατΙC)U θεο­
φόρου, ΒΕΠΕΣ, 2, 275).'
(Κ.Ο. 1-1-880).
"Εξελθε ό λαό~ μο'Ό
την 30.11.1979, tι'μέραν Π ρ:ρασκευήν, έν Kωνσταvτι­
.νouπόλει έτελέσθη ένωτικη Λειτουργία, χοροστατοϋντος τοϋ
Πατριάρχου Δημητρίου καΙ παρισταμένοο τοϋ αΙρεσιάρχου
Πάπτα μετά των συν αότφ. Κατό'Πιν τοότou, έδηλώθη δτι
.'Πρόθεσις άμφοτέρων εΤναι tι έν τφ ·μέλλο",τι σuνιεΡOUρy(α.
•
4Η 'ΠαΥκ6σμιον δημοσιότητα λα0οϋσα αδτη πράξις εΤ­
ν.ώ αΙρετικη' κοινων[α καΙ έξαίσιον πτωμα πονηρων ('Ι ώ(!)
ιζ' 16). Δι~ τόν πιστ6ν, «ΠCXVΤΙ 'Πασα κοινων[α 'Παντός άπη­

73. γΟΡει.>μένου 'Πράγματος, KCXΤά τε νοΟν καΙ λ6γσιι καΙ τcρα­
ξιν, έπι~λα~ής καΙ έΤΤΙKίνδυVΌς» έση, τονίζει δ Μ. ΒασΙ­
λειος (PG. 31, 1096). Διό «ού δεί αΙρετικοίς 1 σχισματι­
κοίς (ώς οΙ 'ItCXTtLKOl) συνεόχεσθαι» !νομοθέτησε τό ΠνεΟ­
μα τό ·Άγιον έν τfl 8 ΕκKλησ(ΙCΙ, διά τοϋ ΛΓ' Κανόνος της
έν AaoδLKErc;,x Συνόδου. Ι δι(Χιτέρως δέ, δσον άφoρ~ -εΙς τόν8
κληρικόν, δρΙζεται ποινή άφορισμοΟ καΙ κα:θαιρέσεως, έν
~ mpLmOOEL οδτος συνευχηθΌ -μετά α(ρετικοϋ, 1 έπιτρέ­
Ψn εΙς τΜον νά 'Πράξη τι λειτουργικόν (ΜΕ' Κανών των
8 Α1tοοτόλων) .
-ο κληρικός ·εΤναι ό1tEόθυνος καΙ διά κοινωνΙαν άκόμη
μετάαΙρετικων έν «~pώματι καΙ πόματι καΙ φιλ:ίc;,x», ώς λέ­
γει δ ά"Υιος Θεόδωρος ό Στουδίτης (99, 1205) καΙ άνταλ­
λαγΌ κανovικων γραμμάτων (Μ. ΒασιλεΙου, PG. 32, 836).
Μέγα, συvεττως, εΤναι τό άιμάρτη,μα τοότου εΙς τήν τιερ(mω­
σιν της κοινων(ας μετά αΙρετικων έν 'ItpoσEuXt (Μ. Βασι­
λεία.>, αύτόθι), έν λειτοuργ(c;,x διαθέσει, εόχfi καΙ πράγματι,
καΙ έν ουνιεΡουργ ί~ 'Πρoθέσει~ 'Π6θct> καΙ έπιδιώξει Ι Δ u­
στυχως, ό Πατριάρχης Δη·μήτριος έν
τ fl 80 Ρ θ ο δ ο ξ ί <;,Χ ο ύ Χ Τ σ τ α τ α ι, ο ό δ ~ ο Ι
αότCί> συμφωνοΟντες καΙ συ,μπράττον­
τ ε ς. «Ούδειμ(α γάρ κοινωνία φωτ πΡός σκότος, οόδέ
ΣUμφώνησις άγ(ο.ις 'Πρός αΙρεσιάρχας» (Θεοδώρου ΣτουδΙ­
του, PG. 99, 1051). ΟΙ οδτω πεmωκ6τες οόί< Ιχωσι δικαίω­
μα τοΟ διδάσκειν τΟΟς 80ρθοδόξους. θέσις τοότων εΤναι τό
«μένειν... έν ήΣUχίc;,x καθη Koόσn καΙ αΙτείσθαι συΥΥνώ.μην μέ­
χρι ~ίoυ παντός» (Θεοδώρου ΣτoUΔίτoυ, ρο, 99, 1469).
8Ακοόσωμεν, λοιπόν, τί παραγγέλλουσιν οι .,λγιοι έν
ΠΡOKειμέν~. «8Ασπίλους καΙ άμώ,μους έαυτούς τηρήσατε,
μήτε κοινωνoυvτες τφμνημονευθέντι,· 'μήτε μήν ώς διΟΟ­
σκάλG? προσέχοντες», γράφει ό' &γιος Κύριλλος 8 Αλεξαν­
δρείας (Μ. 41 1096). ΟΙ «άμφοτέρων μέτοχοι (80ρθοδοξ(σ:ς
καΙ a:Ιρέσεc.)ς)>>, λέγει ό cryLoς Θεόδωρος δ Στ(X)f)Ιτης,
«xόpτ~ Ισότιμοι (εΙσί), ξύλοις, κ·αλάμη.....λ κατακαόσειε
δ
8
τό δοκψαστικόν πΟρ της K'Pl.σεως, τούς σlYr.ών 1tρCA!κτο­
ρας συντηρήσει, άιδίως φλογιζόμένους καΙ μή: χωνεuoμέ­
νouς» (ρο. 99, 1205). ·0· δέ Μ. Φώτιος δι(X~ε~σJιώνει, δτι
«εκαστ:ος των εύσε~ων καΙ άγίων... μυριάκις αΙρείται ('Προ­
τιμ~) 'ΠροπηλακΙζεσθαι καΙ ΆVΑθε1ματίζeσθαι, 1' τοίς σlπων
μισοχρ(στοις καΙ θεοστυγέσι,μετά λαμ1tρας της εόφημ(ας,
κοινωνησαι -ιτονηρεομασιν» (ρο. 102,833) .
•
«Σώθητε», τovίζουσιν οΙ lfYLoL 8Απόστολοι διά τοΟ Πέ­
-71­

74. τρου. «άπό της γενεας της σκολιας ταύτης» (n ράξ. ι!>' 40).
της μΙΥννμένης είς αλλην Βa:(bυλώνα, εΙς καταγώγιον «'Παν­
τός πνεύματος άκαθάρτου» ("Aτc. ιη' 2). Διά δε της άλλης
φωvης της •AΤCOKαλόψεως δ ούρανός 'Παραγγέλλει: «ΝΕ..ξελ_
(1ξ έξ αύτης δ λαός μου, ίνα.μη συγκοινωνήσητε ταίς άμαρ.
τίαις .αότης καί Τνα έκ των τcληγων αυτης μη λΜητε»
(ιη' 4).
(Κ.Ο. 1-1-*80).
τ
-72­

75. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΈΚΤΟΝ
«ΣΗΜΕΡΟΝ ΤΑ ΑΝΩ ΤΟΙΣ ΚΑΤΩ
ΣΥΝΕΟΡΤΑΖΕΙ ••• »
Kόnτoι.oς ζη~ωτής, Ko:teX -ΠΙίν ~ρτuρ(αν -roO yvω<πoO 4ν­
ΤLζη~ωτoϋ ~'ψ. π. 8 E-rτΙφΑVΙOU, τοϋ Iθeσε κά:n:oτε -ιό. ιρω.
τη:μ(Χ: «,Πότε έορτάζει ό οόρανό<; ~ς top-raς; μi τό πα­
λαιόν ~. μέ τό Νέον ΉμερoλόγLoν;~ ΚαΙ δ λόγιος dPXlΜΑV­
δρ(της μέ τιληθωρικόν λό'γσv καΙ δεκάδας τrα:ρcxδειγμό:rων
«cbτέδε:ιξε~ εΙς τόν «dφελη~ ζηλωτήν τό έξης: «
8
0σΜ<ς
88τά K6Jτω
88
έoρτάζε~, τοισά!κιις καΙ cτά chιω συν - ·έoρτaζει~
tJE"r8 αi1τ'ών. 80 Oδρo:νόc; εΤναι ό1tεράνω χώρου καΙ χρόνου
Kαl έΚ.C)'Καλ(ζεται δλην τήν_ γην, σuμιμε"t'έχων σwε.xως Kcxl
d:διαλε(mως εΙς τ/ν έν rnvεόμα'fι καΙ d:ληθε(fίD λο:τρε(αν
τοϋ d:ληθινoO θεώ, δπoτεδ~πoτιε καΙ δ1τouδf)ΠO't'ε και όφ•.
·o{α:σδή'ltO't'ε Υεωγραφικάς καΙ "nιερολοΥιακάς ouνθι'ικρ:ς 'ΚCd
6:v τεληται αδτη Ι:. . (8Ορθ. Τύπος, 26 Δεκ. 1980, ο. 4).
Ή ·Εκ:κλησ(α δ,μως της 8Ελλ6:δος (χει σα:φως d ν τ Ι­
θ~ -r ο ν Υνώμην άrtό αότήν τοΟ 1t. 8Ε1tιφαν(oul Οδτως εις
τι'ιν E1σf)γησ(γ της !πΙ τοϋ Ή μ ε· Ρ ο λ ο Υ t Ο! Κ ο. σ
Ζ η -r ~ μ ΟΙ Τ Ο ς, τ/ν όπOΙληθείσΑV fδη άrtό τό 1971: εΙς
τι'tν "ιέλλouσα: νά συνέλθη Πaνoρθόδoξoν Μεγάλτιν Σόνοδσν,
Υριάφεί τά έξης σημαντικά: «Μεταξύ των d:κολ:ouθouσων 't'ό
Π~Lόν ΉμεΡολόΥιον καΙ -ιων cnολιoυθouσών τ~ NtQV ό­
'ltάρχει μόνιμος διαφορά 13 "ι μερών &ς πρός Πιν ΠΛειαιν ΙS­
λων dvεξαιρ&ως των d:κινι'ιτων λεγομένων έορτων. ΤοΟτ'σ
dcτιoτελεί γεγovός 'It Ρ ω τ ο φ α v έ ςεΙς ~ χρονικά ..
της 8Εκ'Κ'ληο(ας, καθ· ΙSσoν παρά τ/ν K~ τoόC;-n:ρώ-rouC;
χρδvouς 1ΦιΚ'1λ(ΑV fιμερoλoγ(ων καΙ τό d:κcxθόριστον ιroO
έορτολοΥ(OU, ο δ δ έ π ο τ ε παρouσιάoθη Xρovι1dι' &ια­
φoρcX έορτασμοΟ ένός καΙ τού αότοϋ γεγονότΟς (π.χ. ΚΟΙ­
-73­

76. ....
.μήσεωc; etyEou), ώς συμ~(νει σήμερον. Ή διαφωνΙα καθ(­
σrαται έVΤOνωτέρα κατά τάς ,μεΥάλας έορτάς των Xpιoτou­
Υέwων, θεοφανεΙων, της Κοψήσεως της Θεοτόκου. ΟΙ μέν
νηστεύουν, οΙ δέ πανηγυρΙζουν. "Η δΙΙCΣφΩν(α αδτη όδηγ1:ί
ε1ς τό έρώτη·μα: «ΤΙς έΟΡτάζει, tι·μείς ~ tι ·ΕκκλησΙαϊ». "Η
6:ιτάνrησις tι'μείς, α ί Ρ ·ε ι τή ν Ι ε .ρ 6 τ η τ α των
έοΡτων, Kα.θισrωσα αότάς άτσμικήν έκάστου όπόθεσιν. Ή
ΆΤCΆVΤΗσις tι •Εκκλησία, ά π α ι τ ε ί ~να έορτασμόν ώς
μία ετVΑΙ tι ·Εκκλησία» Ι Ι (σ. 1Ο). .
Βλέπετε δλόκληρη ·Εκκλησία της "Ελλάδος καΙ πά­
λιν δέν μπόρεσ,ε να ξεφόΥη τόν «,μ-πακαλίστικο» συλλογι­
σμόl ΔένεΤναι δυνατόν, γράφει, νά Ιχή Ιερότητα tι έοΡτή
που γίνεται έτcΙ κατ.αλΟΟει των «'TtarPLKQV δρ(ων», διότι 1­
τσι τό θέλησε τό ΥοΟστο καΙ tι πονηρά καΙ &ντoPθ~oc;
διάθεσις έ κάστσυ, 'Προσθέτομεν tιμείς, lστω καΙ lXv αότός ό
~Kασroς εΤναι ιμιά δλ6κληρος τοπική ·Εκκλησία, ~. liν θέ­
λετε πασαι αΙ όρθόδοξαι ·Εκκλησ(αι τcλήν μιας. Διότι έάν
καΙ :μ(α μόνον ΤΟΠt1κή Έκκλησία, ~ §στω όλίΥΟΙ 'Πιστοί, δια­
φωνήσουν διά τήν άνωτέρω ά ν έ ο Ρ τ Ο ν έοΡτήν των
κ(Χινοτόμων, παραμένοντες έν τοίς «δρ(οις των πατέρων»,
CXΌΤOΙ θ· ό:rτOτελoϋν τή·ν άληιθεύouσαν τcλειoψηφ(αν καΙ συ­
νε'Πως .μετ· αότων θά εΤναι tι Ιερότης της έσρτης πασα. Α'ό­
τό πάλι σηιμαίνει δη μόνον μετ· αότων συνεοΡΤάζει ε ό α­
ρ έ σ τ ω ς δ OόΡΑ;Vός, 'εΙσακούων αίrtoός, δ θεός Ιλ~
'Προσώ'Πφ, δ'Πως θά i1KOUΕ δηλαδή ~νας 'Πατήρ τό κατά πάν­
τα ό'Πάκουον τέκνον του. Αύτή εΤναι tι θεολογική Ιwο.ια
της ΣUνεOρτης των. άνω καΙ κάτω. ΚαΙ ,μέ τούς λοιπούς τΙ
σι>μ~α(νει j δέν εΙσακούονται; Συμ(bαίvει δτι εΙ'Πε ό μέγας
Χρυσόστομος διά τους άναξίους Ιερείς: «"Ο θεός ού πάν­
τας χειιροτονε.ί, άλλα ,δια 'Πάντων ένεΡΥεί», τό δ'Ποίον ση~
μιαίνει δτι πqλλοΙ Ιερείς τόν ίητ/ρετοΟν «κατά 'Π!αραχώρη­
σιν», .δλ(γοι δμως «κατ" εόδοκίαν». ΑότονόητονεΤναι δτ,
δ~ν τυγχάνουν δ:μοιροι εύθόνης καΙ οΙ &KOλOUΘoOντ·ες τούς
έν έKάiστI1έ'ΠoXη καινοτο.μοΟντας κληρικούς, έν 'ΠΡΟΚ1:ιμέ­
νφ δέ τoUς Νεοη'μερσλόγ(τας.
UΟτι ' δε άττοτελεί καιθαράν καινοτομίαν, i1τοι &ντι'Πα­
ραδoσ~αKήν 'Πραξιν tι εΙσ.αΥωγή τοΟ νέου ήμερολογ(ou, ώς
έγέ'ΛΕΤΟ, κα(τοι Ιχομεν γράψει εΙδικήν έ1τ·αύτοΟ μ~λέτ/ν,
έν τούτοις θεωροϋμεν λίαν άναΥκαίον νά εί'Πω.μεν ένταΟθα
τά έξης: ~O ΟΙκουμενικός 'Πατριάρχης •Ι ωακ·ε1μ f1δη άn:ό τό
1901 lχαρακτή ρισε τήν άλλαΥήν των 13 tι,μιερών: «w6ητον
κ.αΙ δ:σκo1tον» κα(τοι Ινόει 'ταότην άτtooεKτ/ ό'Πό -πασων των
·Εκκλησιών. Ή ·Εκκλησία της "Ελλάδος άξιολΟΥοϋσα εΙς
-74­

77. σrιyμάς νηφαλι6τητος τούς dνωτέρω λόγους τ:οΟ 11JCXTptάp­
χou, !γραψε εΙς τήν άνωτέρω ΕΙσήγησίν της τό 1971.•"λ­
τuχως tι φωνή αδτη της συνέσεως "ιγvoήθη KCXΙμ η δ ε ν ό ς
!κκλησιαστ-ικοϋ λόγου σvvωθοΟVTος διωρθώθη τό •Ι ouλια­
νόν -Ημερολόγιον κ,αΙ tι ·Εκκλησ(α διrιρέθη εΙς δεχομένας
τήν διόρθωσιν καΙ ά'πορριmοόσας ~ν» (σ. 32).
·Εάν δέ ληφθΌ ό'Π· δψιν δτι διά μέν τοϋ έορτολογ(ou
ρυθμΙζονται αΙ έορταΙ καΙ λοι'ΠαΙ λατρευτικαΙ έκδηλώσεις
των 'Πιστων, διά δέ τοϋ tι.μερσλoy(OO έ'Πιτυγχάνεται f) d-ιτό
ΚΟΙΝΟΥ έ'ΠιτέλεσΙς των, τότε διά της fιμ-ερoλoγιακης και­
νοτομίας' καΙ της δή:μ-ιοοργ(αςοδτω δύο 'fιμ-ε.ρoλσyΙων tι d­
νωτέρω. Ρ ό θ μ ι σ ι ς κcxταστρέφετtxι σχεδόν δλοσχε­
ρ{3ς, ώς άΚιρι6ως θά έγέw:rο, έΆV εΙς gvcx στpά"rιεUΜα διέ­
τασσον δ ό σ dpχηyot Ι
.Διότι δΤΑV δέν κατοΡθοϋται αότό τό έκ σ υ μ φ ώ­
ν ο u, καΙ 'μάλιστα κατά τάς μεγάλα<; έορτάς, τότε τά έ­
ξωτερι'κά γνωρίσματα της Μιaς, -Αγ(ας ·ΕκκλησΙας κο:­
ταστρέ:φoνrαι, καΙ tι ·ΕκκλησΙα, δ τύ1toς της c!νω ΒασιλεΙ­
ας, ~μφα:vΙζει τήν εΙκόνα της dKcrccxoτcxa(ac; κα d:ταξίας,
δπε-ρ ΟΟκ !στιν ώτό θεοΟ (λ' Κορ. 14, 33) κ'αΙ συvε1ti3c;
οόδέ εόάρεστον εΙς Αδτόν καΙ τήν θριαμΙεόoUσαν ·Εκκλη­
σΙαν, τήν θεομοθετήσαΌαν καΙ Ιιώσασ.α τήν άνωτέρω εότα;.
ξ(αν. Δέν εΤνο:ι δυνατόν v· ώτσrελΌ α6τη λατρεία «!ν dλη­
θεί<ρ.
Διά τώτα dκρι~ως tι tι,μ-ε'ΡOλOγιαKή KaL'VOToμCcx τοΟ
1924 τυγχάνει ένέργεια συγγενής 'Πρός τήν εΙKOvoμαχΙKiιν
'μετα;ρρόθμισιν τω 8ου (Χιωνος, 1' δποΙα 1t ,ρ Ο Φ ά σ ε ι
μιας δηθεν καθαρωτέρας καΙ 'ΠYEUΜατιKωτέραςλατρείας έ·
'Πεχ.ε(ρησε τή,ν κατάλuσιν των καλως 1t<Xρcxδε.δομ.έvωv. 00­
τω καΙ ένταϋθα· 'Προφάσει :μιας dΚiPL~εoτtpας ΧΡOvoμιετρι­
κης άKρι~ε(o:ς, τt δέ oόσί~ !κ κακοδόξου δι~σεως ένώ­
σεως 'μετά των αΙρετικων της Δόσεως, τούς δ1tο(ouς μόλις
τό 1920 τό ΟΙκ. Πατριαρχείον εΙχε χαρακτηρ(σειώς «σuγ­
Kληρ0v6μouς της ~α;σιλε(ας τoQ θεοΟ»!, άναryνωρ[σα:νμετ·
όλίγον καΙ τάς xειρoτoνtας τω", αΙρετικων •λΥγλικανων
(1922), δτ·ε δηλ. ltκρι0ως δ έλληνικός κόσμος "έθρήνει διά
. τήν Μικρασιατ,ικήν καταστροφήν, τότε λέγομεν, τό ΟΙκ-. Πα­
"['ριαρχείον, τfi άρωγη Kαl ΣUμμαχ(~, Τναμή' ε{'Πωμεν πρω­
τo0oυλ(~ της -Ελλαδικης 8ΕκκΛ.ησ(ας, κατέλυε αtων~ιoν
. τqξιν έν τφ Ιερφ θεσμφ της λατρείας !'ΠΙ ΠαvoρθoδόξOυ
'Πεδίου!

78. ΛεΙΤO'ΌΡ1ικό~ καΙ ένκόσμιo~ xρόνo~
π ως λoι1tό'v νά μή έρωτ~ ό άrtλoϋς μέν, 1tλ1Ίν οόχΙ d:..
φελής, ώς έχαρακτηρισeη ό1τό τω Πnνoσιoλσyι0t'άτou ζη.­
λωτής: «Μέ 'ΠοΙους έΟΡτάζει ό Ούρανός; Μέ τούς καιYQτ'O­
μ'ήσαντας iΊ μέ τούς d:PYηetνrcxς ότcαΚ,σην εΙς μίαν τοιαότην
~­
d:ντ'ι-n:αραδοσιακήν πραξιν;» ΕύλΟΥώτατον τό έρώτηιμά 't'OU.
Διό'tι έΆV 1) θρια:μ&όouσα έν Οόρavoίς -Εκκλησία εΤ­
ναι όΤCΕράνω χρόνου, ή στρατεuoμένrl' δ έ ν ε Τ Υ α ι, d:­
Kρι~ως έ1tειδή εΤναι σrραπεuoμένη, fTot έπΙ -Υης d:-yωνιζΟο
μένη καΙ έν χρ6νφ l1tLTEλoOσα τα της 1tVευματΙKης -rtης <πρα­
τε (ας, «-εύσχηιμόνως καί κατά τάξιv», κατά τό άιτοστολι,κδν
(Α' Κφ. 14, 40). Τό liν ή -Εκκλησ(α έν τfi λαπ.ρε({Χ -tης
δέν γίνεται δοόλη τοϋ έγκοσ.μ(ou χρόνου, ~toOσa μυσnKως
καΙ ώς gvα διαρκές "Π.αρόν 1f<X ό'rτεpφuη γεΥονότ'α της σωτη­
ρ(ας μας, αότό δέν σημαίνει δτι κινείται d:σχέτως τω χρ6­
νου. -,Ως εΤVΑΙ θεανθρω-ιτίνη ή ΙδΙα, lxoυoα ώς κεφαλήν της
τόν Χριστόν, μέ σωμα: ήμας, τούς όλικούς καΙ 6μαρτωλοός,
καΙ οδτιε θε(ο; εΤVΑΙ μόνον, οϋτε άνθρω-ιτ(νη, οδτω ΣUμΙΙ<X(νει
ένταOOcx καΙμέ τόν χρόνον. Οϋτε d:διαφορεί πρός αότ6ν, ώς
ΟΟσα: έγκόσμιος, οδτε 'Πάλιν δεσμ·εόεται όπ- αύτοϋ κατά τήν
θε(αν λατρε(αν της, χρησιμοποιοϋσα τόν έexuτiiς λειτοοργι­
κό1 χρόνσv.
Μονομερής έφαρ.μοΥή της άτtόψεως τοϋ 'Π. -Εmφαν(ου,
δτι ή -Εκκλησ(α κινεί1:1α'Ι έκτός χρόνου, καΙ συνειτως '1'tcXc;
τις δ 11: '0 Τ ε eοόλετ·αι δόναται νά έπιτελΌ τάς έορτάς
της, θα τήν ιμετέτρε1tε άσφαλως εΙς 'Παν lTEPov 1tλήν -Εκ­
κλησίας,ή δποί« κατά τούς λόγους της Στ' ΟΙκ.- Συνδδou
θά 'Πρέτ/l .«κατά πασαν τήν οΙκουμένην... μι~ KαταKOλi:x>­
θεϊντάξει:. (Καν. 56), καθότι «00 Υάρ έστιν ά:K<X'tIOΩO'tσισ{ας
δ θεός, άλλ- εΙΡ~VΗς:. (Β' Κορ. Ι Δ, 33). ΚαΙ μέ &τιλοόστε..
ρο: λόγια: Μετά το «ιεύλοΥητό<; ό θεός» τοϋ Ιερέως tι ~EK­
1<ίλη.σία άρχΙζει νά ~ιoί τόν λειτουΡΥικόν της -χρόνο,," στό νά
'Προσέλθουν δ,μως τά τέκνα της εΙς αότήν διά ν- ά:Koόσouν
τό άνωτέρω «Εύλογητός ό θεός...» καΙ vά: λατρεόO'ouν δ­
μ () ϋ τόν θεόν καΙ τούς άΥ(ους αότοϋ της χρειάζεται. ό
έγκΟΟμιος χρόνος. ΚαΙ μέ μιά 'Πρότασι: -Ε κ τ ό ς των
1tUΛ:ων της :fι -Εκκλησία χρησιμοποιεί τόν έγ-κδσμιον χρό­
νον, έ ν Τ ό ςδέ, τόν έαuτilς λεΙΤOUΡΥικόν χρ6νcιv, ~ τά
d:νωτέρω mptypαttνra χαρακτη·ριιστικα του. -Α Α! φ ό­
τ ε Ρ ο Ι ά: ν α γ .Κ α ί ο ι διά iμ(αν έν «'ItYEQμ.o:tt. καΙ ά:­
ληθε(~» λατρε(<< της στρατιευομένης τοϋ ΧΡιστοο ·Εκκλη­
σ(~. .
-76­

79. Συνεπώς τά «έπιχειρή;ματα» τού Π,ανoσισλo"yιωτάτ'Ou
καΙ tι κouρασιυαΊ άδολεοχ(α του τεερΙ της έwο(ας τού λει­
τουργικοϋ χρόνου καΙ τοΟ «!σήμερον ωνεορτάζει> ώδόλως
cxtpouv τήν εύθύνην των Ko:ινoroμησάντων, ΟΟτε t1t(oηc; tι
φ υ σ L κ ή' δ ια Φ ο Ρ ά της ~ας εΙς τά διάφορα ση­
μεία της Ύiίς ΣUνιστ~ έπιχ-εφfιματα κ.mά των έμμε.VΌΝΤων
εΙς τάς C Ι, Παραδόσεις της -ΕκκλησΙας Παλαιοη.μερολοΥΙ­
των καΙ Ζηλωτων, ώς θέλει νά τrιστεόn δ KατήγOΡΌC; των.
ΚαΙ 'Πρό της f)μεΡΟλΟγιακης Kαινσroμ(ας τοΟ 1924 ό1tηρχoν
αΙ διαφοραΙ αότ(Χ(, Ο ό δ ε Ι ς δμωςέξανέσττι ~ δ~εχώ­
ρισεν τάς εόθόνας του Ισχυριζbμιενoς δηλ. δτι δ OόρανΌC;
συνεορτάζει μ ό ν ο ν μετά των -Ορθοδόξων της 8Έλιλα­
δος τό Πό:σχα ~. τά Χριστοόγεννα, οόχΙ δέ κ,αΙ,μετά των Ιν
Alx:ιτpαλtq. καΙ Kαναδ~ Ι Εότυχως όTcάρχει ,εΙς δλouς τό
δώρον τi;ς κοινης λΟΥικης Ι "OτΑv δμωc; ~μηδενός έκκλη­
σιιαστικΟΟ λόγου ΣUνωθoϋντoς~ι d:λλ- έ'ΠΕιδή τό ~θελε δ μα­
σωνος MετOlξάKης καΙ δ φιλόδοξος Παπαδ6πouλος ch-a'γKα­
ζονται τά λογικά πρό6ατα τοσ Χριστ.οΟ ν- άKoλoυθf)σouν
τούς άνωτέρω κυρ(ouς ~Ις τήν KαΙVOΤOμΙαν 'tΌUς, τότε ά­
σφαλως θά Et1'!OUVEtc; αότούς τό δ Χ'ι καΙ cO"t'ώμεν κα­
.λώς:., τά δ1toία έδιδάχθησαν Kcx1, λέyow εΙς δλους rroός
ψεuδoττo~μένας.
Δόνματα καΙ παQαδόσειg
-Εν aUVEXE(q. μακροθόμως ά1τoφαινδμεvoς δ Πανοσιο­
λΟΥιώτατoc; δηλΟί δτι δέν καταδικάζει τό Παλαιόν Ήμερο­
λδ)f;ιοιΥ, άλλά τούς μή ό1t<Χκoόocxνrcxς εΙς τήν ,καινοτόμον φω­
νήν τi;ς -Εκκλησ(ας των, ΠCXΛαΙΙOη.μεΡOλoy(τo:ς καΙ Ζη"ω-.
τάς. Διότι, ώς σαφως ά1τoφόcΙνεται, ιμ 6 v ο v δια cδ6­
yματ~ 'ΠΙσtt~ ό1τoχρεoάμεθcc ν« δι<xιcόrcτωμεν κοινωνιαν
'Jtpόc; τQύς 1tOtJμένας, yεν6~ενoc; οδτω διδάσκαλος νέων ά v­
τ L 1t α: Ρ ΟΙ δ ο σ ι α κ ω V Kη'ΡUyμά'tωνΙ
Ήμιείς δ μως ιtλΛ.ως παρελάΙΟμεν 1tισrεύειν 1tOIpά των
cty(ων Πατέρων. cΠαραΥΥελΙαν Υάρ lχομεν έξ αότ'οΟ τω
-Λπoσrόλoo {Παόλou):., γράφει δ &γιος Θεόδωρος δ Στου­
δΙτης, ~έάν τις ΟΟ)f;ματΙζTl, η πρoστάσσn ποιείν tι'μας, παρ­
δ 1tαρελά&ιμεν, παρ- δ οΙ Κανόνες των κατά καιρούς Συ­
νόδων, καθολικων τε καΙ τ01tικ.ων, δρ(ζ:ouσιν,.ά1τα~KΤOν
αirrόν Ιχειν καΙ ,μηδέ λοΥ(ζεσθαι αότόν έν κλήρφ άΥ(ων:.
'(ρο, 99, 998λ). .
,ΚαΙ διά νά Υ(νωμεν σαφέστεροι τόν έρωτώμεν τό ,έ·
ξης: -Εάν μετ· δλ(Υον, 'τcpό του κοιΥΟϋ ΠOtηρ(oυ, q~ pΙκ,ou.
-77-'

80. μενισταΙ -Ανατολης καΙ Δόσεως σ" κάποιο (Παvoρθόδoξo)
συνέδριό τους, άποφασΙσοον τόν κ ο ι ν ό ν συνεορτασμόν
"[100 Πάσχα -λνατολης καΙ Δόσεως, παρά τάς σχετικάς Κα­
νονικάς Διατάξεις, καΙ πρός τοός διαμαΡΤUρηθέντας καΙ
μή dπoδεXθέντας τήν άνωτέρω καινοτομίαν των 6ρθ0δ6­
ξφς ά1tαvτήσoυν μέ τήν Ιδίαν τακ,τικήν καΙ μεθoδoλoy(αv'
ΤOU: «ΤΙ στενοχωρείσθε άδελφοί; Καλλίτερον νό: έορτάζω­
~εν δμοϋ παρά χώρια 'καΙ διπρη!μΕ.νως. Bε(6~ως εόκ,ταίον
θά ~ΤO να .μή σuνέ~ινε ό χωρισμός σας καΙ να συνεοΡτά­
ζετ.ε καΙ σ·είς ·μ:εθ
8
Ιl'μων, άλλα τέτοιοι συνεορτασμοί, μή
. φο6είσθε, δεν λυμαίνονται τήν πίστιν, οδτε τήν ΛεΙΤOUργι­
κήν fι Κανονικήν ·εύταξΙαν της -Εκκλησίας. Λοιπόν προτοϋ
εΤναι άΡΥά, άKOλouθήσατε καΙ σείς τήν έν ΣUνόλφ της ά·
κoλoυθήσOlO'~ -Εκκλησίαν, διότι ~ς θέτετε έν κινδόνφ
τήν ψυχικήν σας σωτηρίαν, δημιouρyoϋvrες σχίσματα καΙ
κατατμήσεις χάριν μιας δηθεν δρθοτέρας έορτολΟΥικης ά­
K·ρ~&είας:.. Τόν έρωτώμ:εν: Τί θά άπαντΟΟσε σrα άνωτέρω
έπιχειρή·ματα των κυρίων αύτων;
Εύελπιοτοϋμ.εν πάντως -δια να .μή ,μηκόνωμεν περαι­
τέρω τόν λόΥον- δτι δ π. -Επιφάνιος θάι (xn τήνσχετικήν
TcrItE;(vωotv να ό.μολοΥήση: α) δτι δεν ~τo τόσο... άφελής,
ώς έπίστευε, 'ι'J έρώτησις τοο ζηλωτοϋ :μοναχοϋ K~Ι (6)' δτι
δεν εΤναι άρκετόν να λέΥωμεν δτι «κακως έΥένετο tι tιμε­
ρολΟΥΙακή μετα60λή Ι». Διότι έάν καΙ οΙ πρό II'μ.G)ν πατέ.­
ρες, δια τάς διαφόρους KαινOΤOμtας καΙ κακοδοξίας πού
συνήντησαν, IιΡκ.oOVΤO άrτλως εΙς ~να «κακώς έΥένετο:.,. κα·
τα τόν τόπον της.... όμολοΥίας τ.ou, τότε <:wφαλως δεν θά
εΤμεθα tι:μείς σή μερα -Ορθόδοξοι! Βε6αίως δεν συμφωvoO­
μεν καΙ tι·μεϊςμε τήν'άδόκιμον καΙ κ α τ 'ά δ ι κ α.σ τέ α ν
θέσιν της tιyεσίας των ΠαλαιοημερολΟΥιτων, δτι δηλ. tι tι­
μερολΟΥιακή καινοτομία έΥένετο αΙτία άπωλείας της θ.
Χάριτος έκ των καινοτόμων, ώδε έΥράψαμε 'Ποτε δτι κα·
λώς Ισχυρίσθησαν roUτo· άντιθέτως πολλάκις τό έχαρα­
κ.τηρΙσαμεν ώς άθεολόΥητον έκ.Τίροπήν καΙ πλάνην Ι Π ρt'Πει
δμως νά όμολοΥηθΌ δτι κ α Ι σεϊς, οΙ νεοημερολΟΥίται
'Ποιμένες, διεδραματίσα:τε πρωτεόoνrα ρόλον δια τήν γένε­
σιν καΙ δ ι α τ ή Ρ η σ ι ν Ιδίως τοϋ άνωτέρω κηρό"Υμα­
τος, άφ8 ένός μέν, δια των διωΥμων 'Πού έξαπελύσατε ~
των κληρικων.τοϋ παλαιοϋ, καθαιροϋντες αότούς και χα·
ρακτηρ(ζοντες σχισματικούς καΙ ifνευ χάριτος! (διό. καΙ οΙ
κ'ατά καιρούς άναχειροτον(αι των όφ- δμων Ι ), άφ- έτέρou
δέ, δια των άνοικε(ων μεθόδων τοού έχρησιιμοποιήσατε δι­
εΙδικού πράκτορός σας έπΙ ιμακρόν δΡΆΣCXVΤoc; εΙς τήν πα­
-78~

81. ράταξιν των 14ατθαιϊκων όπέρ της διαδόσεως καΙ έιμπεδώ­
σεως τοΟ τοιούτου φρονή ματος (τΙς δόναται, ~θεια, νά
μάςδια~ε~αιώση δτι δ·έν έΠΑVελήφθη κάτι π α Ρ 6μ ο ι­
ο ν .. καΙ δια την Εκδοσιν της έγκυκλΙοο Νο 1191 του 1974,
τήν παρομοίου περιεχομένου δμολογΙαν της. cΦωνης της
Όρβοδοξίας» κατα -lανouάριον τοϋ 1981, σελ. 14 -15 καΙ
τό πραξι.κ6πη·μα των ΣE~. ΚαλΙστou - •Avτωνίou;), l:>σ'rε δ
Ιερός άγων των Γ.Ο.Χ. να διατηρηται οό 'μόνον διχσομέ­
νος άλ/ά καΙ έστερημένος της άτι:αιτouμένης σ08αρόtητoc;
καΙ θΈολογικης όποστάσεως, ό.μείς δέ νά διαρρηγνόετε έν
OUVEXEtc;,x τα ιμάτιά σας, φαρισαίκφ Τ(f» τρό1τ<tJ, διά τήν
~λασψη!μίΑV καΙ αΤρεσ(ν του Ι ...
(Α, 'Ιαν. '81).
Άντιαιgετικοs άνων καΙ μοναχοΙ
«"Αγωνίζεσθε», ένετειλατο δ Κύριος (Λουκ. ΙΥ' 24).
Κατα παντός έχθρου θεοΟ καΙ ψυχης. Συνε-πως καΙ κατά
της αΙρέσεως. Π άντες άνθρωποι. Μάλ:ιστα δέ έκκλησιαστι­
Kot ποι'μένες καΙ ~l()ναxoΙ
•
Διό, άψ' δτου ήνδρώθη δ 'μοναχισμός έν τfi 'EΚiκλη­
at«C, μοναχοΙ κυρίως 'Πρωτoστ,ατoQσ'ιν εΙς τούς άντιαιρετι­
κους άγωνας. Kcxτατης αΙρέσεως π.χ. τοΟ δuσσε~oϋς Νε­
στορίου, πρωταγωνιστoUσιν έν ,μέν 'Εφέσφ δ c!'yLoς Κόριλ­
λος 'Αλεξανδρείας (Μ. 4, 1212), έν δέ Kωνσrαντίν0U1t6λει
δ l!γκλειστος μοναχός αγιος Δαλμάτιος (Μ. 4, 1257, 1260).
'Εναντίον της αΙρέσεως του Μονοθελητισμοϋ, προεξcxρχει
δ μοναχός ά'Υιος Μάξιμος δ -Ομολογητής (PG. 90, 84).
Π ρός τήναΤρεσιν της ΕΙκονομαχίας, τφομάχεται ό καΙ μQ­
ναχός γενόμενος ά'Υι-ος 'Ιωάννης δ' Δαμασκηνός (PG. 94,
452 - 453). Κατά της Μοιχειανικης αΙρέσεως, έξεγε(ρεται
'Πρωτα;δμΟΎα)(ός dYLoς θεόδωρος δ ΣτouδΙτης (PG. 99,
137). Έναντίον της αίρέσεως των 'Παπικων Βαρλαάμ καΙ
'Ακινδόνου, πρόμαχος κ(ΧΙ πρocryωνLO'tής της εόσε~ε(αςd:­
ναδεικνύετ<Χι δ 'μοναχός καΙ KCXΤ61ttv ΜητροπολΙτης θεσσα­
λονίκης ά'Υιος Γ,ρηγόριος ό Παλαμας (Μ. 26, 191).
Διcxτί ή 'Πρωτ01tορ(α .αϋτη των μοναχωΥ έν τοίς άν'tιαι­
ρετικοίς άγώσι; Διότι «fρyoν... μοναχοΟ (έστΙ) .μηδέ τό τυ­
χόν άνέxεσθ~ι KαΙVOΤOμεϊσθαι τό Eό<ryyέλιoν» του θεώ
-79~.

82. (Θεοδώρου ΣτouδΙτou, PG. 99, 1049). ΤΟΟ'ιΌ δέ, καΙ «να
μή, όΤCΌΔΕιγμα τοίς λCXΤKOίς 11Ιροτι.θέμεvoι (οΙ μοναχ:ΟΙ) αι­
Ρέσεως καΙ αΙρετικης συΥκοινων(ας, της ό1fέρ αinών ('t"ών
λατκων) άτtωλε(ας λόγον όψέξωσιν (όφεtλωσι νά δώσωσιν
έν tι~ Κρ(σεως):. (αόtόθι).
Σή.μερον δέ, ώς γνωστόν, πολλή, tι καταδρομή, των αΙ­
ρέσεων. Μεγάλη tι mωσις πρoίστ~ένων κατά τόιτouc; ·Εκ­
κλησιων. Πρωτοφανής tι ~Kηδ(α των έκκλησιαοτικών••~­
ναιδής ή άθέτη'σις της π(σrεως. 8AδfστιcxKΤoς tι ~ις
των Κ,ανόνων. Πε1tαρρησιασμένη tι κακή κοινων(α μετά των
'αΙρετικων. Ποιμένες π(mouσι, λαοΙ άτcoστατQϋσι και ·Ορ­
θόδοξοι ε1ς άrτώλει(XV ό1tάΥοvται. Τούτων δέ γινομένων, «σι.
~ίj. μέν... τά των εόσε!ούντων στόματα, άΥείτε (ΙγεΙρεται
έπιθετικως) δέ τιCXΣΑ !λάσφη,μος γλώσσα> (Μ. Βασιλε(ou,
PG. 32, 480). ΚαΙ, «εΙ κατά τήν CXΌΤΉν δρμήν ό1τορρέει έτιΙ
τό χείρον τά 'Πράγματα, οόδέν Iσro:ι τό Kωλύov, εΤσω '(έν­
τός) 6λ(γou χρόνου, '11ίρός lD.λo ΤΙ σχη!μ;α 'Παvrελως μεθαρ­
μιoσθiiναι τάς 8ΕκκλησΙας (νά ~Oιωeωσιν αΙ 8ΕίκκλησΙαι):.
(τoG αότ,oG, PG. 32, 424).
•
«ΕΙ ων, 'μoVΑΧoΙ εΙσ( τινες έν τοίς vϋΝ καιροίς, δειξά­
τωσαν (τοϋτο) έπΙ των Ιργων», λέyouσινoΙ .,λγιοι διά d:­
γΙou Θεοδώρου τoG ΣτouδΙτou. των Ιργων, δηλαδή, ~ξιo·
λόγου &vτιαιρεΤΙKOO άγωνος (PG. 99, 1049).
(Κ.Ο. ,1-9-881).
-80­"i

83. Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Ν Ε Β Δ Ο·Μ Ο Ν
ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΒΣΙΣ
ΤΟΥ HMEPOAOrIAKOY ΣΧΙΣΜΑΤΟΣ
π Ρ ό ς
Τήν Διεύθυνσιν της έφημερίδος
«Όρθόδοξος Τύπ<>ς:.
"Αναγνώσαντες μετά προσοχης τά Υραφέντα &χρι στι­
γμης εΙς τόν «"Ορθ6δοξον Τύπον» καΙ την «Φωνήν της "Ορ­
θοδοξίας» καΙ συ~φωνoυντ"ες σχετικως μΑν πρός τάς άπ6­
ψεις των δη'~Oσιoyραφησάvτων Παλαιοη'μερολΟΥιτων, 00­
δόλως δε πρός τας ύ(JJEτέρας, άπoσrέλλoμεν την παροϋσρ:ν
συνφΥασίαν «χάριν της άληθείας καΙ της "Ορθοδοξίας:.,
εόελ-rτιστoOVΤες δτι. οϋτως έριμηνεύομιεν' καλλίτερον άΥνώ­
στους καΙ παρεξηγη.μένας πτυχας του tι·μεpoλoyιακoO ζη­
τήματος.
ΑΙ. Τό ·Ιουλι"ανόν ·H~ερoλόγιoν άστρονομικως καΙ μό­
νον κρινόμενον δεν &ποτελεί παράδοσιν της" "ΕκκλησΙας,
παΡα τήν 1tροσκτηθείσαν Ιερ6τητά του ~νεKά της όπ" αό­
της χρήσεώς του. Συνεπώς πcXν tι μιειρολ6Υιον δύναται νά
χρησιμ01tοιηθfi όπό της ΈκκλησΙας άρκ.εί vΆ μή ΠΡοσΙάλλη
τόέορτολόγιον αότης.
Β Ι. Κατ" άκολouθίαν τό "Ι ooλιαv<)ν ΉμερολόΥιov κcιc-"
τότιιν σ υμ φ ώ ν ο υ γνώμης των ·ΟιΡ&οδόξων "Εκκλη­
σιων δύναται ν" άλλcryn η διoρθωθfl, όπό την πρΟΟτιόθε­
σιν δτι δ έπι~άλλων τήν άλλαγήν ταύτην ποι:μαντικός λό­
, γος θά τυΥχάνη τουλάχιστον Ισάξιος του τoλμooμένou έΥ­
χε.ιΡfl'ματος. "
Γ~. Διά της γενομδνης δ-μως άλ:λαγης (~ διορθώσεως,
ώς έπιθυμείτε) τοΟ 1924, άπεK~6φθησαν τά έξης: Διεσαλ­
πΙΘθη ή 'lΚXVt'ελήςάι'toυσία πouμαντικ,oυ aTtQU δΙK~oOνιo:ι;
-81­

84. τήν μετα~oλήν, πράγμα δτιιερ άπoδELKYόOW συνεχωc;80ώ­
σαι 'ΠερΙ τούτου αΙ δι<Χκρατ/σσσ<Χι το τοαλαιον tI μερολόΥιον
;Εκκλησίαι, αΙ άρνηθεϊσαι κΡ:Ι αότήν εΙσέτιι τήν ΣUμιμίετo­
χήν των ε'Ις το Σuνέδριον του 1923, ένφ δια της δηiJ;ιοuργη­
θείσης διαKσrτης της Ιορτολογικης ένότητος της-Ο.ρθοδο­
ξίας, άττειKαλ&rττετO 6 πονηρός τ·ε καΙ TCLKpόc; καΡ'Π:ός της
άλλαΥης, ό όπηρετων σκοπΟΟς δλως άλλοφίouς καΙ άν­
τoρθoδ6ξouς. -Α'Πόδειξις των <h-ωτέρω Iσ'tωσαν: Ι) ~ Ο
'Πατριαρχικον Διάγγελιμα του 1920
«Προς τας άπανταχοϋ -Εκκλησίάς.τού Xpιστoϋ~, χαρQ:Kτη­
ρίσαν τάς xρισrιανΙKας δμολογίας &>ς c-Εiκκλησ.ίας:. καΙ
τoνίσΑV δτι έπι~άλλεται Τνα άναζωmJρωθ'fi καΙ έ"IιI'ιtJXuθίi
'Π!ρΟ 'Παντός ή άyάτtη μεταξυ των "Εκκλησιων, μή. λογιζο­
μένων άλλήλας &>ς ξένας κ.αΙ άλλσrρ(ας, άλλ­ ώ ς
σuγΥιενείς καΙ οΙκείας έν ΧριστΦ
κ α Ι σ Ι) γ κ λ η Ρ ο ν ό μ ο u ς κ α Ι σ L1 σ σ ώ­
μους της έπαγγελίας του θεοU ~ν
τ G? χ ρ ι σ τ φ~! !! Προς έπίτιεuξιν της &νωτέρω ά-γά­
πης 1tjΡΟετείνονΤΌ 11 λόγοι έξ ών πρώτος «ή παραδοχη ένι­
αίου ή.μερολογίου ...» (" Ι. Καρμίρη, ΔΣΜΝ, 2, σ. 957· 9) .
Σημειωτέον δτι όπο των όρθοδόξων ΟΙκοομ-ενιστων το
<hιωτέρω ΔιάΥγ-ελμα θεωρεϊται &>ς «6 !μέγας χάρτης του
ΟΙκ,οομιενισμου της "Ορθοδοξίας» (ΕΙρηνοποιοί, σελ. 25,
!ιΦ. α'). ΤΟ fι:μ-εΡOλσγιαK6ν, έν άλλοις λ6Υ.οις, έκινήθη όπο
της 'Πρoσπ:Q:θείας ένώσεως των ".Εκκληισιων καΙμόνσν καΙ
d:π:σrελεί τά 1"[ Ρ ο π ό λ α ι α καΙ τήν ε,ισαγωγήν των
έ'ΠOIKOλouθησmτων θλι~ερων, με Κ'ατάληιξιν τας άντικανο­
νικάς καΙ 'Προδιδοόσας τήν δΡθοδοξίαν των τtατέρων "ι,μων
ποικ(λας σuμ1tρσσεuχάς, d:ΡOELC; άναθειμάτων, αΙρετικας δη,­
λώσεις κ.λ1r., πρωτ.oστατoϋvτoς του ΟΙΚ. θρόνοι> Κων)λεω,ς
τη ΣUνεργασί~ δε των λοιπων δΡθοδόξων -Εκκλησιων.
2) Τ ό «ά v το Ρ θ ό δ ο ξ ο ν» (6 χαρακτηριaμός
άνή;κει εΙς τον 1tcM.uv EΙρη~ίoν ΚασσανδρεΙας) Σ u v έ­
δ .ρ ·ι ο ν το ϋ 1 923, δ1tερ «σuνηλθε μέ σκοπόν 't'ήν
'ΠροΟπόθε..σιν της ένότητoς~ (Πρακτικά, σ. 27). -Εν αότφ
άπεφασίσθτι οό μόνον fι «:μεταρρόθμισις -roϋ tι·μεΡOλoγΙou».
(σ. 21) άλλά καΙ tι άλλαγή τoU Πασχαλίou καΙ της θεο­
1tapαδάrou έ~δOiμάδQς (σ. 53, 57), ά.ιεξαρτήτως &v δέν έ­
'Πέτυχε των oK0'J'CC3v τou, λόγφ της άvτιδ.ρά:σεως της δ~
δόξou συνειδήσεως. . .
-Εάν δέ ληφθft1tροσέτι όπ" δψει δτι 6 Ιδιος 6 Μετα­
ξάκης άναφερόμ-εvoς 'ΕΙς τήν σόσrασιν. του σuνεδρ[ou του
1923 λέγει: crrΊ(μείς δέν εtμεθα O'U)"ΚιΕίκ,ροτηιμένοι: εΙς σWo­
-82­
. ~ ,

85. δον, ~ς αΙ άποφάσεις θά f)ξ'(οuν νά έφαρμοσθο(}ν ώς ~
νικαΙ Διατάξεις» (σ. 36, 49), δ δ- δλΙγov πρό της KαινιotOo
μίας διΟ!δεχθε.Ις τοϋτον εΙς τον ΟΙκ. θρόVQν Γρηγόριος δ Ζ'
«δ ι ε τ ά Χ θ η» ΎΤCo τοΟ -Αθηνών Χρυσοστόμου "* δεxθD
τήν d:λλαyήν, δοτις μοvoμερως καΙ 1t<XρcX τόν δι.σrαyμόν
καΙ φ6eoν τοϋ ΓρηγορΙου chtεφό:σισε την άλλαγή.ν ΤQU "ι.με­
ρολογ(α>, ήj ΙΟηθιε(<(t τοϋ -γ'Π. -Εξωτερικων (Εόστρατ:ια­
δou, c-H 'ΠρcxyματΙKή dλήθεια 'ΙτερΙ τοϋ έκκλησιαστικοΟ fι­
μερολΟΥ(ΟΟ», σ. 53 - 6), τότε ~ιλα~άνεται τciiς τις -πό­
σον μικράν ση,μασίαν καΙ σo~αρότητα δόναται vΆ !χο δ
ΙσχυΡΙ9μός του «-Ορθ. Τό1toυ»: «Ή -EKκλησΙCX 'ΜCXςμέ -ΠΙν
σύμφωνον Ύ"ώμην τού -rτρωτ.oθ.ρόνou 01κ. ΠατpιcxρχεΙou~­
πεδέχθη Tcωτoχρόνωςμε έκιεϊνο τήν διόρθCι>σιν του -Ιωλι,α.
νoU -Ημερολογίου».
ΚαΙ 'ΠοΙαν σημασ(αv f!XEL έά:v, ~ω καΙ έ~ ΣUμφώνιou,
δυο ΤQΠΙKαΙ έκκλησ(αι άπεφάσισαν καΙ ένήργησαν τήν ά­
νωτέρω δι6ρθωσιν; -Η d:ντΙδρασις των λοι'Πων έκκλησιων
παρα τήν συνεχισθείσαν κοινωνίαν έκ. μιας οό καλης 1t!άν.
τως οΙκονομίας 'Πρός άποφυΥην καΙ -μόνον σχ(σματος, άτco·
δει:κνύει -περιτράνως τ ο' ά v τ Ι κι α ν ο v Ι κ ~ ν της 6;­
νωτέρω 'Πράξεως. Σuνε1tως ένφ έΤCιτρέπεται tι ιiλλαyή 1
διόρθω'σις τω -Ημερολογ Ιου, έψ- δσον eε~α(ως έ1tι!άλλει
τοΟτο ποιμαντικός λόγος, ώς 'ι'φοε ί-οομεν, άKρι~ς λ6γφ
της α/toUΣίας τOU άνωτέρω ποιιμαντικοΟ λόγου 1t ά ν τ α
τα της διορθώσεως έκεΙνης έγένοντο κ ο: κ. ω. ς, διό καΙ
ή εΙόήΥησις της "Εκκλησίας τ/ς -Ελλάδος t1t τω Ήμερο­
λογιακου ζητή;ματoc;, fι ό1t06ληθείσα: ό:πό τοϋ &<Χ)ς 1971
εΙς την σχετικην έ'ΠιτρΟ1τ/ν της μiελλοόσης να σuνέλθτt Παν­
opθooδ6ξou Συν6δou, μεταξύ των l!iλλων έσημεΙοο καΙ τά
έξης ση:μαντικά: «Μεταξύ των άκολουθουσών τό 'Π. "ιμερο­
λόγι:ον καΙ των άκολouθοοσων το νέον όπάρχει μδνι;~
διαφορό: 13 ήμερων ώς τcρQς την τέλεσιν δλων άνεξαιρέ­
τως των ά:κ.ινήτων λεγομένων έ·ορτων. ΤοΟτο άποτελεί γ ε­
γ ο v ό ς 'Π Ρ ω τ ο φ α v έ ς εΙς τά χρονικά της -Eκι~­
σΙας, καθ· ·δσον παρά τήν κατα τούς 'Πρώτους χρόνους ποι­
κιλΙαν 'ήμερολογΙωΙ καΙ το άκαθόριρτov του έόρτολογΙou,
oόδt1tOΤE -ιταρouσιάσθη' ~ρoν.ΙKή; διαφορά έορτασμοϋ ένός
καΙ τω αότοϋ γεγονότος (π.χ. κοιμήσεως άΥΙou) ώς σuμ­
&cxtvε:t σή:μ;Ε.ρον. Ή διαφωνΙα καθΙσταται έντovωτέρακατά
τάς ,μεγάλας έορτάς των Χριστοογέννων, -θεoφαvεΙων, της
Κοιμήσεως θεοτ6κα.>. ΟΙ ,μέν νησrεόow,oΙ δέ ΠΑVΗyυρΙ­
ζouν. 'Ή δΙΑφΩVΙα αδτη δδηΥεί εΙς το έρώτη:μcx: «ΤΙς έορ-'
τάζει, fι~είς ~ ή -ΕκκλησΙα;:.. Ή άτcάνtησις ~:μείς, cx{ρει
-83­

86. μι
',.Ι'!'
.-~.
,,­
"', i
τήν Ιερότητα των έορτων. καθιστωσα αότας άταμ:ικήν ~Kά·
στου όπ6θεσιν. "Η ά-πΆVΤΗσις ή "Εκκ}..ησΙα, ά'Παιτεί Ι ν ι;χ
Ιορταισμόν ώς μΙα εΤναι ή "Εκκλησία» (σ. 10). ΚαΙ ένφ καΙ
~ ΟΙκ. τcατριάpxης "Ιωακ!Ιμ τό 1901 έχαραKτf)ρισε την
διόρθωσιν 13 ήμερων «άνόητον και. cS:OK01tOV» -καίτοι Ινόει
ταώτην όμ6φωνον 'TtaPQ ~αίς όρθοδόξοις "Εκκλησίαις- έν
τούτοις έγένετο, καΙ δη μονομε.ρως, :μέ άποτέλεσμα τήν γέ·
νεσιν των c:hιωτέρω τραγικων. "Η εtoήyησις της "Εκκλησίας
της "Ελλάδος άξιολογοϋσα τούς λόγους του "Ι ωακεΙμ f..
γραψΕ: «"Α"t'uχως ή φωνη αδτη της συνέσεως fιyνoήθη καΙ
μ η δ ε ν Ο ς έ κ κ λ η σ ι {:Ι. σ τ ι κο υ λ ό Υ ο υ σ υ ν·
ω θ ,Q Ο ν τ ο ς διωρθώθη το 'Ι ouλιανον "Ημερολόγιον καΙ
ή Έκκλησ(α δΙllρέθη εΙς δεχoμέvας τήν δι6ρθωσιν καΙ ά­
πορριτιτοΟΟας αότήν» Ι ΚαΙ μετά τινας σκέψεις καθ" ιiς ή
"Εκκλησία f.XEL έξOUΣίαν να ρu6μίζη τινας άνωμαλίας εΙς
τας μνήμα;ς των άγίων «προς το συμφέρον του 'Πληρώματος
της "Εκκλησίας» κατ.αλήγει: «"Ασφαλως δμως οόδεν εΤvαι
δυνατον νά λεχθfi δη γίνεται προς ώφέ.λειαν, έφ' δσον συν­
δυάζεται :μέ σκανδαλισμον της συνειδήσεως των πιστων» f
(σ. 32).
τα aνωτέρω κ α τ α δ ι κ ά ζ ο υ ν σαφώς τάς θέ­
σεις τοΟ «'Ορθ. Tu1toυ» δτι δηθεν εΤναι 'Πλάνη των Παλ)των
ή .έπιμονή των εΙς το να δέχωνται δτι αΙ έορταΙ ΤCρέπει νά
τελωvrαι όψ' δλων των Όρθοδόξων έκ σuμφώνου. ("ΌΡα
.σχετικώς καΙ 560ν Κανόνα της ΣΤ' OΙKouμ.).
τα ίάσιμα ~ητήμaτα τηs Έκκλησίαs
"Εξετάζοντες ~αθότερoν καΙ πρoσεKΤΙKώτεΡOΙV τον πιι­
ρΙ σχισμάτων δρισμον του Μ. Βασιλείου «σχΙΟματα δε (κα­
λοϋμεν) τους δι" αΙτίας τινάς έκ,κλησιαστικάς καΙ ζητήμα­
τα Ιάσιιμα προς άλλήλους διιενεχθέντας», ΠCXίρατηρoOμεν ~ά
έξης:
Α) Τά Ιάσιμα ζητή μιατρ: εΤναι δυνατόν να 1tροέρχων­
ται έκ .μέρους των ά1ι'οοχιζομένων. ώς lχομεν εΙς τήν πε­
ρ(πτωσιν των Eόσrαθιανων, οΙ ότcoίoι άTιέPPL1ttOV τον γά­
μον καΙ τήν KρεωφαyίCXΝ. ΕΙς τήν ΤCΕΙΡ(1Πωσιν CXΌΤΉν τό Ιά­
σιμον ζήτηιμα 1tροεκλήθη καθαρως έξ αότων καΙ μόνον. έκ
πtφερμην.ε(ας καΙ άvιmαιKOης 1tρOc; τήν δι&χχήν της 'Εκ­
κλησ(ας, ένφ δ «'Προς οΟς διηνέχθησαν», ~τoι δ l1t(OKOΠO<;,
Σύνοδος κ.λ1t. τυγχάνει <tμ~τoχoς 1tάIσηc; εόθόν'ης καΙ διά
την γένεαιν του ΙασΙμou ζητήιματoc; καΙ διά τήν έν αuνε­
χείeet (νεκα ταJτoυ άιτόσχισιν των Εόσταθιανων έκ της έ.ν6­
τητος της "ΕΚικλησ(α:ς.
-84­

87. Β) -Έχομ.εν δμως 'Περίτιτωσιν ~1tou τό Ιάσιμ.ον ζήτ/­
μα τό δημιouργεί δ έ1tLσκσπος (σύνοδος), &ε6αΙως οόχΙ ~­
κρΙτως 11 άντΙKανOVΙKως ένεργων, άλλotx διά 'ΠOιμo:νtΙKης
'Προνοίας έ1t<Χινετης t1tLXE'Lpώv vΆ διασώσn 'tIμη'μα ~νtς
ΤοΟ τroLlJ.vtOU του, δτε 'Πιστοί τινες ιμή έρμηνεύovτες 6ρθως
'tήν &νωτέρω ένεργεΙαν του (tι δποΙα: 'Πιθανόν yράμμ<rrι καΙ
Tιίn:ct> νά φα:ίνεται καινοτόμος καΙ άντιπcφα:δoσΙOίKή, ή1 δέ
oύσίι;:r να εόρίσκεται &νένοχος καΙ t1tCXLveTή) άιτοσχΙζονται
της κοινωνία:ς τω.
Τοιαότην 1tEρίmωσιν κλασικήν lχομ:εν έκ μΑν της dp­
χαΙας -Εκκλησίας τό σχίσμα: των Καθαρών, οΙ δποίοι δέν
έδέχοντο εΙς κοινων(αν τούς διγάμσυς καΙ 'Πεπτωκ6τaς, έκ
δέ της νεωτέρας το σχίσμα: των Π αλαι01tΙστων της ΡωσΙας,
~pνηθέvτων δρθας καΙ έ1tι!ιχλλομένας λειτουΡΥικάς μεταρ­
ρυθμΙσεις της -Εκιcλησίας των. -Αμφότεροι, ΚαθαροΙ καΙ
Παλαιό1tιστοι,. κα[τοι έ'Πεθόμουν τήν δ~α:KPάΤησιν των πα­
ραδεδαμένων έν τούτοις κατεδικάσθησαν, καθ- δρον έπρδ­
κειτο 11JEpt άναγκαί(Χς καΙ έπι!αλλομένης 6:vαvεώσεως καΙ
οόχΙ καινοτόμου καΙ άξΙOKαταK-ρίΤOU ένεργε(ας της -Εiκκλη­
σ(α:ς των. -EwoEiTaL δτι πρό της άλλttyης θά 1tpt1t{1 Υά Ι­
, χουν έξcxντληθη δλα τα μέσα: 'Πρός σχετικήν ΠΡOE1'Oυμιcxσ{ΑV
τοϋ Π οψνίou καΙ <bτoφυyήν οδτω σκανδαλισμοΟ του. Δυ­
στυχως εΙς τήν 1tEp(mωoLV των Π~αισπ(στων δέν έτηρfιθη
~ d:νωτέρω 'Ποιμαντική 'Πρόνοια.
Γ) -Υπάρχει δμως καΙ έτέρα 'ΠερΙτιτωσις καθ- "ν τό Ιά­
σι-μον ζήτη-μα ~ημιouργεί καΙ πάλιν δ έπ[σKcmoς (f) -Εκ­
κλησία), άλλά τύYXΆVει δVΤωςμΙKρόν καΙ δt>ναμεvoν νά
θερcxτcεUΘη. -Έχομεν δηλ. τήν περ(τrrωσιν των προσωπικων
άμαρτιων κάΙ 'Παρα!αδεων τοο t1tLaKότrou (<<έyκλη'ματΙKαl
αΙτιάσεις») δια τας δποίας δέν t1t~T-pt'ΠET,aL δ τrιστός νά d­
'ΠοσχΙζετιαι, άλλα νά tVEPyft σεμνώς καΙ Ιεραρχικως, εΙς
ΤΡό1ΙΌν l.>σrε να ττρoληφθfl τό -μείζον σκάνδαλον. -Ήτοι εΙς
τήν 1tCXPOϋoΑV ττερ(mωσιν κ,αΙτοι δ l1tWK01tOς τυγχάνει iΊ
πηγή καΙ τό αίτιον τοΟ ΙασΙμου ζητήματος, έν τούτοις λό­
γφ της Ιδιωτικης φόσεως της παρcx~άσεως δ ~ιζ6μενoς
τοότ-ou κρΙνεται gvoχoc; δημιουργίας' σχίσματος, dνεξαρ­
τήτως &ι καΙ δ δημιιουργός τοϋ ΙαΘ'Ιμou ζητή-ματος θά δώ­
ση λόγον φσι>ερόν εΙς τόν θεόν.
Κατό'Πιν των άνωτέρω 'ιtροκειμέvoυ δτcως 'κατατάξω­
μεν εΙς τήν δρθήν ωJroϋ θέσιν τό δη:μ'ΙOUΡΥηθέν de facto
σχΙσμα (μεταξύ ΓΟΧ καΙ Νεοιιι.μερολογιτων, chιάyKη δJΠως
yνωρtσωμιεν 'Πλήν των άνωτέρω καΙ τ/ν σ:x~ΤΙKήν τrεpΙ oχJ.­
σι+άτων διδαχη,ν των Ιε,ρων Κανόνων καΙ της Πο:ραδόσeωc;
-85­

88. γενικως της 'Ορθοδοξίας, la>σrε ή τελική
εΤν.αι το δΥVΑΤόν πλέον σψφωνος -ropόc; την
ξιν της άρχαιότητος.
ή:μ.ών κρΙσις νά
σε&ασιμΙαν -n:ρά­ ..'.,.1·.·.·'.·
Ι
"
···..·~.'·:.·
I
τα έπι6αλλόμενα καΙ έπαινετα σχίσματα
Κατ6'Πιν των δσων έλέχθησαν άνωτέρω, γειwαται T~ έ­
ρώτημα: μόνον ΤάσΙ'μα ζητή ματα εΤναι δυνcxτoν να 1tpoKa­
λέοτι δ έπΙσKO'J1ίOς, σύνοδος, κ.λπ.; •Ασφαλως δχι, δ1tως καΙ
οΙ 1tουμαιν6μενοι 1tOλλάκις δεν δηιμΙOUργΣϋV μόνον Ιάσιμα
άλλά καΙ δεινάς αΙρέσεις. Τίνι Tρ6τcq> λ:οι1tόν εΤναι δυνα­
τόν δ έ1t(σκοτroς νά Υίνιι δη'μιουΡΥός μή ΙασΙμου ζητήματος
έν τtl 'EKKλησί~; "Λπλούστ'ατα, δτΡΝ κηρόξτι fι πράξη τι
δηίμoσ(~ το δτcoίoν τtpoσ~άλλ:ει καιρ(ως την ε ό σ έ <6 ε ι­
α ΙV καΙ δ ι κ α ι Ο ,σ ύ ν η, ν, συμφώνως τι:ρός τον 31 ον
•AΤCoστOλΙKόν, γΡαφοντα: «ΕΙ τις πρεσ<6ότερος, καταφρονή­
σας του Ιδίου έ'ΠισK6τcoυ, χωρΙς συνcxγάyε:ι, καΙ θυσιαστή­
ριον gτερον 'Πήξει, ·μηδεν κα:τειγνωκως τοϋ έ1tισκ61τοu έν εό­
σε&ε(<(C καΙ δΙKαιoσόνrι (<<ταυτόν εΙ'Πείν, χωρΙς νά γνωρΙσn
αότόν 1tως εΤναι φcxvερα α:Ιρε.τι.κός fι d:δικος», κατά τήν φΡά­
σιν τοϋ Πηδαλίου), καθαιρείοθω ~ς φίλαρχος...».
"Ερμηνεύων δ Ζωναρας τον δρον «δΙK1αιoσύvην» γρά­
φει: «'Παρά τό καθηκον καΙ δΙκ,αιov» (Σ, Β, 40) δ δέ Βλά­
σταρης ώς χαρακτηριστικά της δικ(Χιοσύνης θεωρεί: «το κο­
σμίως ζην, {!iλλoν 'μή <6λά1tτειν», (Σ, ΣΤ, 213). Συνεπως οό
μόνον δι' αΤρεσιν, άλλά καΙ δια 'Πάσαν rncxpά τ<) καθηκον
καΙ τό δ(καιον» 'Πραξιν τοΟ έ'Πιοκ6'Που: δ, ύπ' αότον κληρος
καΙ λ:αός δύναται νά διακ6ψη τήν μετ' αότοϋ κοινωνίαν,
συμφώνως 'Προς τον cXνωτέρω Κcxv6να. Διά τάς ,",pόOω1tι,;.'
t1: κάς του έπισκό'Πou άμαρτ(ας, ώς t1ttoηc; καΙ τάς των Κα­
νόνων Ιδιωτικάς άθετήσεις έδέχθημεν ΟΤΙ δεν πρέ1τει να δη­
μιουΡΥωνται σχίσματα. ΈνταOOcx ο'μως δ Kα:vων άναφέρε­
ται εΙς αΤρεσιν καΙ άδικ(αν, flTQt πτώσεις ιμή περιοριζομέ­
ναςείς τόν άμαρτάνοντα έπ(σΚQ1tΟν άλλα προσ&αλλοόσας,
άφ' ένός lμεν τήν διδ.ασκαλΙαν τη'ς Έκκλησ(ας, άφ- έτέρου
δε τό δίΚCXL!ον του ύπ' αότόν ποιμαινομένou λαοϋ. ΚαΙ τό
μεν γράμμα τοΟ Κανόνος τελει.n~ ένταΟθα, το 'Πνευμια δ­
μως αίrroO προχωρεί 1tεραιτέρω. Διότι έό:ν τό δ(καιον τού
1τΟΙ'μν(ου τrρoσ~αλλόμενOν δημιouργεί λόγον διαστάσ.εως
προς τον ποιιμένα του, 'Πως δεv θα συμ<6Ό τόαότό, δταν δ
~:πίσKσττoς δηιμοσΙ«C κηρόττιι την καταφρόνηοιιν καΙ άθέτησιν
yραπτrις ~ άγράφου παραδόσεως; Μή'Πως δ.εν περιέ)(εται
-86­

89. εΙς το καθηκον του καΙ τάς άναληφθεΙσας K~ tήν l-n:tOΚo­
1tικ:ήν του όρκωμοσΙαν ό1tοχρεώσεις τό τηρείν 1tάσας τάς
"Α1tοοτολικας κ'αΙ "EKKλησι~στΙKας Διατάξεις καΙ K<XVό­
νας, έγγ,ράφους καΙ &Υράφouς κατα το "Α1rιOOTOλIJΚ6v: «στή­
κετε καΙ κρατείτε τάς τι:αραδόσεις» ΙS1tEp συμ'Πληροϋσα d:p­
Υ6ΤΈιρον fι ΙΕκκλησΙα μετετroΙησεν εΙς τό: «ΕΙ τις 'Πασαν lγ­
Υραφον η ά'γ,ραφον 1tαράδοσιv άθε'rεϊ, άvάθε'μω;
ΤΟ ώΥτό 'Πρό<; τόν 31ον •Ατι:. Καν. -reαρατηρOOμεν νά
διαryράφεται καΙ ύ1tο των Ι r' καΙ Ι Δ' Κανόνων της Π,ρω­
ΤOOΕUΤέρας Συνόδου τΟΟ 861. Κατ" αότούς 1tαoo δι<ΧκΟτιή
κ:οινωνΙας τού κατωτέρω κληρικοΟ 1tpόc; τον mιώτeρ6ν του
ΤUΜωρε'ίται αύστηρως, ό'Πο' τήν 1tρo01tMEOLV.&&α(ως δτι οΙ
'ΠροΤστάμενοι δεν τυγχάνουν «άσε~είς η d:δικοι» κ«τά τον
λα' "Απ. Kav6vcx, ή δε ά1τόσχισις των όφισrαμΈVΩΝ έγένετο
«διά μόνον τό λαληθηναΙ τινα ίσως έγκληματικά:κ<Π σ!>­
των» (Bαλσotμών, Σ, Β, 690). "εΥlκληιμα:τι:κά δέ αΙτιά1μc:trα
fΊ αΙηάσεις θεωρουν K~ί ό Ζωναράς καΙ ό Βαλσαμών ~Y
Ιεpoσuλ(αν, σιμωνίαv, 'Πopνε(αv» καΙ γενικώ-rερον τάς τ'ων
«Kα:vόνων άθετήσ·εις», αΤτινε.ς δέον να νooϋvτa!ι 'ltάvτ0T€ &ς
-rrρoσω-n:LK'aL 'Παpα~άσεις καΙ ωχι &ς έ'Π" ·Εκκλησ(ας dθ'έ...
τησις ,η καταφρόνησις των Κανονικων Δt.<Xτ<Xξεων καΙ Πα­
ραδόσεων της "Εκκλησ(ας.
Συμπληροϋσα δέ fι άνωτέρω σόνοδος τούς ΙΓ' καΙ ΙΔ'
Κανόνας αύτης lPXETaL δια του Ι Ε' Kαν6voς της v" d:vcx­
φέΡΏ σ α Φ ω ς κ cC ί θ 'ε τ ι κ ω ς (KαeόσOV τα άνω­
τέρω 'λεχθέVΤ.α περί «έγκληιμιατικων αΙτιαμάτων» τυyχά!vOυν
φράσεις των έρμηνευτων καί -ούχΙ των Κανόνων) εΙς 1tο[αν
πεΡ(1tτωσιν δ άποσχιζόμενος ού μόνον δέν τιμωρείται, αλλ­
άντιθέτως τυγχάνει καΙ έ'Παίνου d:ξιος. '"Ως τοιαότην δε
θεωρεί την περί1tTωσιν κηρύξεως αΙρέσεως ό'Π'ό τού έΤCΙO'Kό­
'Που γυμνft τη κεφαλΌ. ητοι φανερώς καΙ δηiμοσ[~.
ΟΙ 'Πατέρες δμως της ΑΒ' Συνόδου λέγσντ.ες αtρεσιν
εΙς τονάνωτέρω Ι Ε ' Κανόνα έν60υν τήν κυρ(ω·ς !woLαY
τοϋ δρου, ητοι τήν διαστροφήν των δογ,μάτων Κ'ο: ιμόvoY, fι'
κάτι εί>ρότερον; Π ρος τοΟτο δόναται να ·μας !οηθήση 1tO­
λυ ό Δ' Κανών της αύτ/ς Συνόδου lνθα: δΙς άναφέρετI<Xι fι
λέξις ,αΤρεσις, δηλουσα την ,εΙ Κιονομαχ[αν. "Εάν διμως άνα­
λΟΥισθωμεν δτι fι 'εΙκονομαχία, εΙς την ττρ&rην αότ/ς του­
λάχιστον φάσιν, ~τo άνατΡο'Πή των 't'όπων της EOOEeE(OO; τε
καΙ λατ.ρε(ας, C:>c; l:rτEoηc; καΙ τοΟ της "Εκκλησ(ας 1tολιτ.ε;ό­
ματσς, τα ό'Ποία: διασώζονται κο:Ι έK~ράζoνται ε1ς τούς
Ιερούς Kαrv6νας καΙ ,.,ην Παράδοσιν γενικως της ·Ο:ρθοδο­
ξίας, γ[νεται εύκόλως άντιληmόν, ΙSτι οΙ ττιttέρες της Συν6­
-87­

90. , '
, "
Ι '.
'. &ον 'ιήν ).έξιν CXΤρεσιν ένόoυv μέ τήν ευρυ~έραν "'lCi σημο:­
σίcxv, (!Jυμ"lll:εριλ<ψ.!άνσντες ~αΙ την άeέτησ.ιν τω., έκ,κλησια­
trTικων 1tαραδ6σeων(2'). Διά '5ΟΟτο &λλως τε ή Έκκλ"σΙα
'NaΡcrπeμ1fδΙ βΙς '!'ό ΆVΆΘθμα: ~cxρομοίQ)ς αΙρε1:,ικοός καΙ κα..
'Tαφρoνη~ς των Παρ.~δόσ,εών της, γνωρίζουσα καλως δη
'Πάσα: άα/:ιησις fi καταφρόνησις αϋ"ιrων TCρeσ~C6..λει εΙς τά
Katρu:x τό κήρυΥμα της σωτηρίας, τό εόcryγέλιOV της xeι­
ριτος. «ΤΟΟς οδν τολμωντας έτέρως φρονεϊν fι διδάσκει~,
λέγει ή Ζ' ΟΙΚα>μενΙιΚή , «fi κατα τΟΟς έναγείς αΙρετικΟΟς
τάς έκκλησιαστικας 'Παραδόσεις &θε-ιιε'tν K~Ι κ·αινοτομΙαν
τινcX έπινοείν ... καθαιρεtσ&αι 1tΡοστάiσσoμεν», .(ΙΌρος Ζ'
σικ.). 'Ήτοι ύπό της' Συνόδου χαρακτηρίζοντcxι καΙ οΙ κα­
ταφΡOVΗταΙ των Ιερών Παραδόσεων ώς α Ι ,ρ ε τ ι κ ο [!
Καί δια μεν τας ,AτroσroλΙKας Παραδόσεις οόδεΙς ά­
σφαλως θ' &ντέλεΥεν, δτι dθετooμιεναι τι:ροκαλΟΟν δίκα:ιΟ1
λόγον διακΟ"Ιτ/ς κοι:νων[ας τοΟ ποι.μν(οο 'Πρός τούς Kαtα­
φρovητας αυτων· θά fιδυvάμδθq: δ·μως νά Ισχυρισθώμεν τό
αυτό καΙ δια τάς λοι1tάς, flToL τάς 'Εκκλησιcr.crrικάς 'ιtαρα­
δόσεις; ,Ασφαλως ναί, καθότι 'Πάσα άθέτ/σίς των συνιστ~
αtρεσιν.
Συνεrtως αυτό 'Ποο fιθέλησε να εΤτ/1 δ 310ς ,A1t. Kcxνων
δια του δΡOU: «,ευσέ~εια κα:Ι δΙKαιOOόvη» ΔUνάμιεθα κάλλι­
σΤ,α να ΙσχυριDθω.μεν lS1il 1tSPLtXETaL εΙς. τήν λέξιν αtρεσις
του Ι Ε' Κανόνος, της λΒ' Συνόδου, συμφώνως πρός τ' ά­
νωτέρω. Δεν πρέπει lXλλως τε να: λησμονωμεν δτι «οι Ιερο1.
Κανόνες δέν ά'ΠοτελοΟν αόθίmαΡKΤoν, άνεξάρτη-roν καΙ cxδ­
ταρκες τμημα των πηγων της •Α"Ποκαλύψεως, αλλ' έYTάtσ­
σοντ·αι 6ργανικως εΙς τήν καθ' δλιοο ·Ιεράν Παράδοσιν της
Έκκλησίας, έρμηνεύουν τήν Άγίαν Γραφήν 'ΚαΙ έρμηνεύον­
τ~ι δι'αύτ/ς καΙ διά της άναφορας. εΙς τήν K'oS' δλου •Ι εραν
Π·α:ράδοσιν» (26). ΚαΙ tι έν προκευμένφ πράξις της Έκ,κλη­
οίας μάς διδάσκει δτι τά 'Πιστα τέ'KνICX cxόtiiς (Έκκλησίας)
ήγωνίσθησα:ν ού μόνον ύ1tέρ δoΎ!μά'rων &λλ' έξ Τσου καΙ ό­
'Πέρ των Π exραδόσεων δσάκις αδται κατεφρονοϋντο ύπό των
TCοικίλων άσε~ων δια μέσου των αΙώνων.
·0 &γιος Νικόδη,μος εΤvα:ι σα.φέστατ·ος έν τφοκειμένφ.
«80 -χρόνος δέν θέλειμέ φθάσει, Υράφει, εΙς τό vά: d:mx­
ριθμω μόρια -παραδε(Υματα τόσων καΙ τόσων ~[ΩV otτινες
έκακοττάθη.σα:ν καΙ ι!nτέθανoν δια τούς έκκλησιαστΙKeύς θε­
σμΟΟς καΙ Κανόνας». (Π ερΙ της σuιvεxoOς Μεταλήψεως, σελ.
108, lκδ. 1962).
Κaτό'Πιν των <hιωτέρω πάσα έιμμΘν'ή' εΙς (l(CXV τοο Υρ«μ­
μ.ατος καΙ ι.ι6νov έρμηνεΙαν της λέξεως extpealC; τ-οϋ 1Ε '
-88­

91. Κανόνος της λΒ' Σωνόδου έν ~δl;αφορ(~ πρός τό 1tVEuμα
αιίrω και τήν καθόλου ΠΡCXΞιν της 8Εκκλησ(ας, θά μας ώ.
δήΥ&Ι εΙς 1:ό ση,μείcw νά δεχθωμεν, δτι διά 1tCXσαv κατφΡιρδ­
νησιν καΙ ci9έτηοιv των Ιερών Παραδόσεων όπό του !πι­
oK61τθu, 6 ό'Π
8
αότόν κληρος καΙ λαός δέν δόνσπαι vΆ δια­
κόψη τήν μεlr
8
. tXότoϋ κοινων(αν, !στω καΙ ι!ι;ν ΟΟτος Kaτήρ­
Υει τάς Ιεράς εΙκόιιας, τά κωλύματα τοϋ γάμου, τόν Movα­
χισμόν, τάς νηστε'(ας, τό της λατΡε(ας κοινόν και ώρισμέ­
νον, κ.λπ. Ποίος δμως θά tιδόνατo νά Ισχυρισθft ταΟτα χω­
ρΙς νά καταντήση Προτεστόαντης; ...
ΤελικαΙ ΚQ(σειg
Mετeι άπό τά άvωτέpω YEwcXτO:L τό τελικόν έρώτ/μΘ::
Τά <htotελέσματα 'Πού πρoεKλήθηΣΑΙV διά της fιμερoλoγια­
κης καινοτομ(ας δόνcxvται νά θεωρηθοϋν ώς ΙάΌιμόν τι ζή­
τημα καΙ σwεπως ιμή έπιτρέι'rtoν τήν 6:rτόσχισιν τοϋ 'ιtοι:μνΙou
έκ. των δημιουργων ..ου, 1 άντιθέτως έπε6άλλετο tι άιtόσχι­
σις αιm, συμφώνως 1tpόc; τά chιαφερθέVTα; 8E1tLθuμoOVΤΕc;
νά ,μηδεν(σετε 't'ά δ:ιτoτελέσμ~α ταUtα Υρ«φετε: cΤόέορ­
τολόγιό μας, τό !)εομεν τov(σε.ι, εΤVσJι μΙα: παράδοσις έκ­
κλησιαστική. ΕΤναι δρια: δ: Ιθ!νro οΙ Πατέ.ρες, ποο δ~
πρέπει 'UΆμιετα(ρω~ι, καΙ δέν μεταΙρονται. ΚαΙ εΙς' έπι­
~ε6αΙωσιν έρωτωμεν: μέ τόλμην, θάρρος καΙ θράσος: ΠοΙα,
Ιστω 1tCXt ,μία, έοΡτήμετήρθη; ΠοΙα κ'σπηργήθη; Πο(ο:!­
παuσε ύ'Πάρχουσα; Οόδεμ(α:, οόδέ"Itσr-ε~.
ΟΙ άvωτέρω· λό-ΥοΙ σας 6:rτoτελoϋν KατάiφΙτΌν μετάθε­
Θ"ιν τοΟ θέματος, καθόσον σκοπός ταϋ έορτολογ(ou δέν εΙ­
ναι μόνον νά όπΟΟεικνόl1 τοίς .πιστοίς τάς έορτάς τοϋ ένι­
αυσΙou κύκλου της 8EKKλησtας, ρυθμΙζον οδτω καΙ τάς συ­
ναφείς 'Πρός αότάς νηστεΙας καΙ λοι'Πάς έκδηλώσεις των-πι­
στων, ~λλά να έπιτυΥχάνεται δι
8
αίrroϋ κρ:Ι fι λΠΟ KOI­
ΝΟΥ έπιτέλεσις πά:v'rων των άvωτέρω 'Π:ράξεων, &ς σαφως ,
όπεστήριξε καΙ tι ΕΙσήγησις της 8Ελλαδικης ·Εκκλησ[ας Ι
Μή έπιτuιy:χαναμένσυ τοότou, ~τoι 6 έ~ συμφώνου έορτα.
σμδς, !χομεν καθαράν dθέτησιν κατά 500/0 τουλάχιστον,
της Ιερας παραδΟΟεως τοΟ έoρ't'oλoγΙouΙ Διότι, δταν αό'tό
τόέ κ σ υμ φι ώ ν o.u δέν κατορθoOTcxι, καΙ μάλιστα
K<»tCt τάςμεγάλας έορτάς, τότε τά έξωΤερικά ΥνωρΙσματα
της Μιας d'y(a:c; 8Εκκλησ(ας καταστρέφονται,. καΙ fι 8Εκκλη­
σ(α, '6 τύτιΌς της 4νω Bcxσιλε{ας, ~μφαν(ζει τήν εΙκόνα Φ<α­
ταot'ασ(ας Kα~ ctrαξίας, δmρ ΟΟκ !στιν άπό θεοΟ, καΙ συ­
νε1tως ούδέ εύάρεστον εΙς αύτόν καΙ τήν θριαμ6εόouσαv 8Εκ_
-89­

92. ':'.' :'
κλησίαν, 'tήν θεσμοθετήσασαν καΙ &ιώΣCXΣΑV ~ν. ~,ω "
!;
εύταξίαν.
Δια τoUτo άKρι~ως tι tι,μi.ρολctγιακη καινοτομι[α: rcoϋ
1924 TuyxwEl ένέΡΥεια λίαν συΥΥενης πρός την εΙκονομα­
χικήν !μεταρρόθμισιν, tι όποία προφάσει μιας καθαρωτέ­
ρας - 1tVεuματικωτέρας λατρε(~ς έπεχείρησε την κατάλοοιν
των παραδεδομένων! OίJτω καΙ ένταΟΟα· προφάσειμιας 6;­
κριeε.στaΡ.:λ:ς χρονομετρικης άKρι~εία<;, τ'fi δε oόσί~ έκ κα­
κοδ6ξou διαθέσεως ένώσεως .μετά των αίρετικων της Δό­
σεως, τους όποίους μόλις πρό τριετίας έ1tισήμως έχαρα­
κτήρισαν «ouγκληρονόμους της ~~ιλεΙας του θεοΟ:. chια­
Υνωρίσαντ,ες καΙ τας χειροτονίας των ΆyyλΙKσ:vων άκρι­
~ως όλίΥον 'Προ τΟΟ συνεδρίου (1922), καΙ δτε ό έλληνι­
κΟς κόσμος έθρήνει διά την Μικρασιατικήν κα:ταστροφήν,
τό σικ. Πατριαρχείον τfi σuνεΡγασίQ: τi;ς έλλαδικης 8Εκ_
κλησίας κατέλυε αΙωνόGιov τάξιν έν τφ ΙεΡφ θεσ.μi;> της
λα:τ.ρε·ίρ:ς έπΙ ΠΑVOρθOδόξOU 'Πεδίου!! .
ΚαΙ μόνον τον συνεορτασμόν :μιας έορτης έάν κατέλυε
το άνωτέρω κακόδοξον συνέδριον καΙ πάλιν δεν !πρε1tε να
yίΎIl τoUτo άσ'roCXστΟν υπο των πιστων (καΙ κατά κόριον
λόγον των πιστων του ΙΕλλαδικoG κλΙματ:οςώς καΙ τοϋ
Π,ατρι:αρχικσΟ τοιοότου, άφου 'ΠρωταΥωνιστης τi;ς καινοτο­
lμίας έτιr.yχανεν tι ξυνωρΙς Μετ(Χξάκη - Παrrταδoτcoόλou) If­
νεκα των άμαρτωλων τφοθέσεών του. Συνεπως ή άντΙδΡα­
σις τi;ς όρθοδόξου συνειδήσεως ~νεKα των έν ltTEL 1924 και­
νστoμηθέvτων τυγχάνει λ ί α ν έ π <Χ Ι ν ε τ ή κ α Ι
υ 1t ο τ ω ν ί ερ ω ν ,κ α ν 6 ν ω ν κ α Ι τ' η ς
πράξεως της Έκκλη·σίας πλήρως κα­
λ υ Π τ. σ iμ έ. ν η.
ΚαΙ διά να Υίνωμεν πιό .συγκεκριμένοι . άναφορικως
'Προς τούς κ,αταχθον(ους σκαπ:OUς του δηθεν «ΠαΥορθοδό­
ξου» συνεδρίου του 1923 άναφέρομεν τά έξης έκ των Πρα­
κτικων του. Κατά 'μίαν των σuινεδριων τou ένεΦΑVίσθιιι δλως
ξαφνικως δ άΥΥλικανος έπίσκ01tος CORE, εΙδικος έΤCΙ των
θεματων των &νατολικων Έκκλησιών, δστις εΤ-rτε' τά .έξης
φo~ερα 'μεταξυ των άλλων: «... το δεύτερο (!)Τl'μα (πρός την
ενωσιν) θα μας κάμη το ήμε.ρολογιακ.όν ζήτημα: το ότco'ίoν
θά ~μαςφέρη εΙς τον OUΑεορτασμον των έορτων... Xθ~ς έ'Πέ­
δωκά εΙς την "γ,μετέρα Παναγιότητα: δύο ΙΥΥραφα: τό !ν
φέρει ύΠΟΥραφας 5 χιλιάδων άyγλι~ανων ίερέων δηλοόν­
των δτι δεν ευρίσκouσι δUOΚΟλίαν εΙς την 'Πλήρη I!vωσιν...
το δεότειρσv t!ΥΥρa:φον εΤναι εΙσήγησις 1tEpl των' δρων της
ένώσεως» (σ. 87).
-90­

93. •Ε Ρ ω τ ω μ ε ν: 11: 6 τ ε σUΝΕKεντρώθησ~ αΙ δ:νω­
τέ:ρω όΠΟΥραφαΙ καΙ διατ(; ΟόχΙ ~ρό ~ρόνoυ [Kσ:voU καΙ
μάλ:ιστα:μετά τήν άναΥνώρισιν ~μέ.σως τίiς Ιερωσύνης "['ων
ύτcσyρ.αψάvτ"ων,·μέ σκοπόν τήν Ινωσιν :μετά των δρθοδόξων
χρησιμoτcoιooμένou του συνεδρΙou 1'00 1923 ώς καταλλή­
λου όργό."YOU 1t1pόc; έ-ΠΙΤUχΙαν το(} άνoσ(ou σκοπoU; ΚαΙ μό­
νον 1'6 άνωτέρω άπόσrτασμα ·εΤναι Ι~ΑVΌν νά δικαιGxτn τόν
λαόν τοϋ θεΟΟ, δ 6-rroίος τcρoφηΤΙKη φωvfl διεσάλ1tισε t1tt
τfl ~α'Ύfi 1'00 ~'μιειρoλoyΙou «.μας έφράΥκεψαν», άντιδρά­
σας δση αirrφ δόναμις κατά των έξω-reΡΙ:Kων έχθρών 't'ic;
'ΟρθσδοξΙας, ώς καΙ των έσωτερικων δlJκτσ:rόρων καΙ και­
νοτόμων 1tοιιμένων 1'00.
Έλ-ιτΙζομεν δτι δέν θα τολμήσετε να χαρακτηρ(σετε τά
άνωτέρω 1tεριyραφέvτα ώς «έξ όστέρου cS:λλoθι», Kαe- δσον
έγένοντσ Π ΡΟ της iι·μ.ερσλoyιαKης καινοτομ(ας, oGτε 'Πάλιν
θα: τα: τrαραλληλ(σετε μέ 'μονQμερείς &ντΙKΑΝΣVΙKάς έ~ρ­
YEtac; 1'00 1tρO 1'00 1920 τcφελθόντoc;, καθόσον αδται έστε­
ροϋντο 'TCάσης 'Jf«voρθoδόξou τc~oλης καΙ d:Iooδoχic; των,
οδσαι έVΤελως 1tίειριωριo;μέιναι καΙ πρoσωn:ικαΙ, 1'00 δέ λαού
άγνοοΟντος ταό'rcxς καΙ συνεπως OOδ6λωe; εΌΘUνoμένou διά
τήν .μή' ~Ιδρασ[ν 1'00.
Βει(5α[ως κατά τήν άι'τ(δρασιν των ΠCXΛ)των έση.μειώ­
θησαν καΙ τ:ινες tKTp01tal έκ TQD Κανονικοί} δέοντος, δφει­
λ6μεναι ΙδΙωςεΙς τους 1tpum:ryωYLoτάc; Ιερομονάχouc; και
μΣVΑΧooς του κινή,ματα; καΙ οόχΙ εΙς τήν C Ι.εραρχ(αν exιj­
1'00, ητις 'ΠIα~poιμ.ένη -κ,ακως (5ε6cxΙως-, ΣUνεφώνει έ­
νίοτε μετ-'CXΌΤων; crnouδαιoτέρα των δποΙων τυγχάνει fι δια­
KηΡUξις της mτωλεΙας της Χάριτος έκ τίiς καινοτομησό:σης
Έ Κκλησίας. cH θεωρOυμέVΗ όφ' υμών ώς δεU't'έιχx σoeαρα
έκτρο'Πή των, flTOL ή .μή κοινωνία: των 'μετά των διαΚιΡατη­
σOJσων τό mxλαιόν ~ιμερoλ6yιov -Ε:κκλη,σιων, δέν εόσταθεί,
διότι, ώς καλως ΆVΑφέρεται έν τfi ΙσroρΙ~ 1'00 κινή'ματ6ς
των, τι:ολλάκις έζητη:σαν την μετ· αότων Κiοινων(cxv --ΟΟΤε
συYKρσrOϋVΤες σόvoδoν νά διευθετηθt iι yεννηθείσcx d:νω­. .
μα1λΙα καΙ άντΙKΦOVΙKbτης- χωρΙς δiμως vά: τό t'lttτύXoυν,
μιά καΙ αδται 1t'ροετίμων τήν ·μετά των KαΙVOτ'δμων κοινω­
νίαν καΙ οόχΙ τήν των άδυνάτων κατά κόσμον Παλ)των!
Σ υ ν ε τc ω ς έ ν σ v μ; 1t ε Ρ ά σ ίμ α τ ι σ η μ ε ι·
ο υ 'μ ε ν, δτι 6 Ιερός άΥών των Π'αλαιoη'μερ<)λoyιιrων
δ ι κ α 'L ο Ο 't' α ι π λ ή :ρ ω ς, d:ψ8 ένός μΑν ~vεΚα της
μονομερώς άλλαγης του ~'μερoλoyίou, άφ' έτέρου δε, των
σφόδρα άντΙΚ(.ΧνΟνικων -προθέσεων του σuνεfψ(ov τοϋ 1923,
δι' οδ <:χι d:ντoρθ6δoξoι δυνάμε~ς, --:έσωτερικαΙ καΙ έξωτερι­
-91­

94. καΙ- Iιθέλησαv νά έπιτύXOUΝ η μάλλον ν' άρχ(σο"ν t'f)v (f­
νωoW τοο ψεύδους ιμετό: τηςόληθείας Ι Δια τοϋτο άκρι<6ως
καΙ χσ:ρακτηρΙζομεν τό δη,μιouργηθέν σχΙσμα ώς έ π α. ι­
ν ι 't' ~ ν, συμφώνως πρός τον Ι Ε'ο τi';ς λΒ ι αuν6δou καΙ
το 'JtCJ'ι"ePLKΌV: «"Έστι σxιoθην~ καλώς. (27), -την δέ Έλλα­
δικήν 'Εκκλησ(αν ώς κυρ(ως όπεύθυνον δια τήν δημιouρ­
γ(<<ν, οό .μόνον τοΟ άνωτέρω σχfισματoς, άλλά καΙ της δια­
σrτάσεως της λειτουΡΥικης ένότητος της καθόλου Όρθο­
δοξΙας, τφάΥμ.α δπερ KατέO'rησε ταότην "ΔUΝάlμε. οχισιμα­
τικήν:. άn:έΝCXVΤΙ των διακ,ρατησασων τό παλαιόν tι μερολό­
γιον Έκικλησιων. .
Οδτως οΙ ταττεινοΙ δμολΟΥηταΙ των πατρώων Παραδό­
σεων, φανέντες πιστοΙ εΙς τα δλ{Υα,εόρέθησαν πιοτοΙ καΙ
εΙς τά -ιτολλά, τήν σημερινήν δηλαδή κατάληιξιν της καινο­
τομ(ας roO 1923, flttc; ούδέν gtEρov εΤvαι .παρά d:πpOKάλ'υ­
πτος KαKQδoξΙα καΙ αlρεσις.
Σχετικως δμως ,με τήν σημερινήν fιγεσΙαν του d:γωνoc;
των Παλ)των, εΤμεθα όποχρεωμ.ένοι να ~:παναλά<6ωμεν καΙ
έκ τiiς θέισεως ταότης, δτι δ ι (Χ Φ ω ν ο Ο μ ε ν 1t λ ή­
Ρ ω ς 1t Ρ ό ς τ ή ν τ α κ τ ι κ ή νπ ο u ά κ ο λ ο u­
θ ε ί α δ τ η, CXΌΞάνOυσα chιτΙ νά έλαττώl!1 τα τοο πα­
ρελθόvroς λάθη, με chτoτέλεσμα τήν πλήρη ταπε(νωσιν τοΟ
ΙεροΟ άγωνoc; των. Εύχης !ργον θα ~τo fι πλήρης άνηκα­
τό:στασ[ς της, άλλix περΙ τόότou τόν λόγον (χουν οΙ άρι-.
στείς καΙ 'Παλαuμαχοι της fιρω"ίKης ΙΕκκληο(ας των, δσοι
δηλαδή έκ των κληρικών καΙ λα"ίκων διαθέτοντες κΟρος,
παρρησΙαν καΙ 'Πόνον δια την παρo:τρoτcην τοΟ ΙεροΟ άγω­
νος, l-n:ιθυμουν" τήν έπαν6ρθωσιν αότοΟ (28) .
Εύχαριστων δια τήν φιλοξενΙαν
διατελω 1'tpoση κόντως
θΕΟΔΩΡΗΤΟΣ ~oναχός
Σκήτη CAy• .,Αννης - U ΑΥιον 'Όρος
ι Ι οόνιος 1976 (29) •
'Εν άφορισμφ καΙ καθαιρέσει
θλίψιν έπί θλίψεως προσθέτοοοιν αΙ λεmομερέστεραι
πληΡΟΦοΡίαι lnl της προσφάτου συναντήσεως έν Κωνσταν­
τινoυrτόλει π·άΠα: καΙ Πατριάρχου Δημητρίου. Δι' αύτων
γαρ άrroδεΙKνόεται μείζων fι 'Πτωσις.
-Ως γράφει τό ΘΙκουμενιστικόν 'ιtεριοδικόν «Έπ(σκε­
ψις~, d:μφό'rεροι οδτοι δέν συνελειτouργήθηι7CXV εΙς μ(<<ν
ΛειτouρyΙαv, άλλά εΙς δόο, 'μίαν πατρι,αρχικην Keι:Ι .έτέρ,cxv
-92­

95. τcαΤCΙKήν! την έσπέραν της 29ης ΝοεμΙρίου 1979, δ Δημή­
τριo~ μετά των σύν αίπ'i) «παρέστη» «εΙς την έν τφ Καθε­
δΡΙK~ Ρωμαιοκ-αθολικ'i) Να'i)>> «τελεσθείσ(XV ύ1t6... του Πά­
'rtQ;... ΛειτουρΥ(αν», «φέρων μανδύαν» καΙ Ιστάμενος «εΙς
'[ΟΥ θρόνον του ('Πα'Πικου) ΝαoD». "Ev'i) οδτοςεΙσήρχ ετο
εΙς τον ναόν, δ 'Παπικος χορός Itψαλλεν «εΙδικόν δμνον» δι"
αύτόν. «Είς ώρισμένον» δε «στl-μείον της... (αΙρετικης) Λει­
τουργίας, δ Πά'Πας t)λθεν εΙς το KtvrpOV του Σωλέα καΙ
άντήλλαξεν άσ'Πασιμον άγά'Πης -μετά τοϋ n·ttrPLάpxoυ:t (c"E­
'Πίσι<ιεψις», 1.12.19'19, σ. 7). «Τήν έ1tOμένην, Παρασκευήν
30 NOEίμ~pίoυ», δ Πά'Πας μετά των σύν αύτφ «τφoσfιλθε...
καΙ 'Παρέστη» «εΙς την θείαν... ΛεΙΤΟΟΡΥΙαν» τού Πατ.ριαρ­
χείου. «ΕΙς τον Νάρθη κα... τον ύ1tεδέχθη δ Πατριάρχης, φέ­
ρων την 'Πλήρη 'Πατριαρχικήν άμφίεσιν τοϋ Σάκκou της Τι­
~εριάδoς». «~o Πάπας ώδηγήθη εΙς τον ItvavrL τοϋ Πα­
τριαρχικού θρόνου εΙδικως είrtρε1tισθέvr-α θρόvoν:t. «Κατά
τον ·"AyCX'Πήσωμεν άλλήλouς"" δ Πάτcας κατηλθε τού θρό­
νου καΙ δ Πατριάρχης έξηλθε του ·Ιερου Βήματος καΙ άν­
τήλλαξαν ό;σJ1!Croμόν». «·0 Πάmας' d:rτήγγειιλε την Κυριακήν
nΡοσευχήν λατινιστί» (<<"Ε'Πίσκεψις», 1.12.1979, σ. 11 - 12).
ΑΙ άνωτέρω άσέ~ειαι μαρτυροϋσιν, δτι δ Πατριάρχης
Δημήτριος έΊτέτρεψεν εΙς τον αΙρεσιάρχην Π άπαν, δχι μό­
νον να ένεΡΥήοη «τι» ώς κλη:ρικός, άλλά, δυστυχως, πολλά,
έν συμπροσευΧΌ καΙ δη κατα θείαν Λειτouργίαν. Δηλαδή,
να παρασταθfi εΙς θ. ΛεΙΤΟUΡΥία:ν ώς κληρικός. Νά KαθΙσn
κατ" αύτήν έ'Πί εΙδικου θρόνου ώς "ΕΤC(σΚOTCΟς. Να άιταΥΥε(­
λη τ/ν Κυριακην' Π ροσευχην ώς 'Πιστός καΙ. Ιε.ρωμένος. Νά
&VΤαλλάξη μετά του Π ατριάρχou λειτouργΙK~ν ciσrταoμόv
ώς "APXLE1trOK01tOC; "Εκκλησ(ας' ΧΡιστού. Νά y(vn Ικ:κλη­
σΙOίστΙKω~ δεκτός ύτcό τοο Πατριάρχου εΙς τόν Νάρθηκα
τοΟ ·1. ΝαοΟ ώς δ •AΡXιεΠ(OKσιtoς της πρεσ8uτέρας -Εκ­
κλησ(ας Ρώμης. Νά δεχθΌ έαUΤόν, δηλαδή τόν Δη!μήτριov
εΙς σuμ1tροισεuχην έν 'Π~ΙKΌ Λειτouρy(CΊX ώς 1tpi3TOC; -Επ(­
σκοπος της Xρισrιανoσύνης καΙ "Πρεσ8ότερος και άΥαπητός
έν Χριστφ άδελφός Ι Π cXvτ(X δ.έ τ·αυτα, τcρός κατάφωρον πα­
ρά8ασιν των •Ι. Κανόνων, έν 01ς καΙ δ ΜΕ ι "λτσοστολικός,
δι" οδ δ θεός έvrέλ:λεται: «"&τ(σκ01tος f πρεσ8ότερος f
Διάκονος 'αΙρετικοίς σuνεuξGxiμενος μόνov, άφοριζέσθω, εΙ
δε έπέτρεψεν αϋ:rOϊς, ώς κληρικοϊς έVΕρΎfσα( τι, κα.θαι.ρεΙ­
~ω». •
·0 'Πατριάρχης, λοιπόν, Δημήτριος καΙ οΙ σύν "~
κατά τούς ·1. Κανόνας εΤναι καΙ d: φ ω Ρ ι σ μ έ ν ο ι
Κ(ΧΙ κ α θ n ρ η μ' έ ν ο ι, ώς λέγει δ c!ΎΙOς θε6δω~ δ
-93­

96. .......
Ι
ΣτouδΙτης διά: τόν παραeά'την ·1. Κανόνων ·Ιωσήφ· «κατ·
αύτοός, Kαθn:pημένoς έστΙν δ άνή'P~ (PG. 99, 998) ο 8ΑφοΡ.ι_
στέοι δέ καΙ καθαιρετέοι διά τό άρμόδιον έKκλησι<XσtΙKόν
δ,pyαvoν, τό δ'Πο'ίov, έαν μή ποιήση τό θέλημα Κι.ψΙou, ύ1τό
κρΙσιν έσ'τΙνο
(Κο Ο. 1-1-880).
-94­

97. ΚΕΦΑΛΑΙΟ'Ν ΟΓΔΟΟΝ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΟΙΚ. ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΝ κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΝ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙ ΑΥΤΟΝ ΣΥΝΟΔΟΝ. ΚΩΝ)ΛΙΝ.
Παναγιώτατε,
Τή· στι)"μή, 'J'roό σας γράφω την πα:ροΟσα έπισroλή, εύ­
ρίσκομ,(χΙ 'μόνος ατό γραφεΊο 'μου καΙ 'μέ χέρι τρε.μάμενο,
καρδΙα δέ θλιμμένη καΙ άλγοΟσα, σηιμειώνω τΙς λέξεις ατό
χαρτί, τΙς λέξεις 'Που τΙς νοιώθω να τρέχουν δ'Πως το πύον
άπόμια πληγή 'ftICXλιά, μέ αίσθημα: δηλαδή άrτεράντou άνα­
κουψίσεως καΙ ψυχικης άνα:τcαόσ.εως.
~Έxoυν 'Περ~σει 9 σχεδόν χρόνια άπό τότε πou !λα(kι
τήν d:ρχιερωσόνη χωρΙς να 'ΠΚΧύσω δλο Ρ:ύτό τό διάστη,μJ<X να
παλεύωμέ τόν έαuτό ,μου, ,μέ φόβο να καταντήσω τελικό:
{Χρρωιστος ~ δποκριτής, άφοΟ τόσο καιρό πρό:':rtω δ, τ ι
ό:τcoστρέΦOΙμαι καΙ δικαιολογi3, δ, τ ι εΤναι {Χξιο καταδί­
κης καΙ άφορισμοΟ. θεέ μου, ποο ιια:t'ήVΤΗσα, ΥΙα:τΙ δέν θέ­
λησα ν' άκοάσω τήν φωνή της ΣUνειδήσεώς ,μου πou μοϋ
φώναζε ooΛα"rά δτι δΠΟΚιρίναμαι. Π'αρηγοροϋμαι δ;μως στήν
σκέψη δτι !χωκαΙ κάποια «δικαιολογητικά:., τά όποία
'Παρ' δλη τήν άδυνσιμία τους 'μοΟ χαρίζουν μια μιικρή ΆvΑ­
κοόφιση, διαφορετι'κό: ή θλίψη θά ιμέ. εΤχε &χρησrέψει τε­
. λεΙως καΙ πιθα:Υόν ,μιά chtόγνωσηνά ίμέ δδηγοΟσε στήν συ­
νέχεια σέ gρya πoU 'μόνο «οΙ 'μή, !χovτες Αλ:πίδα καΙ dθεoι
έν τφ κόσμφ» εΤναι δυνατόννά 1tpάξoυ~. •Αλήθεια, 'Πόσο
d'δόνατoς εΤναι ό d:νθρωrιτoc;, !στω κι &ν κοροίδεύη τόν ,έαu­
τό του 'μέ ποικίλες 11JEΡΥCΨΗVΈς καΙ lργα ~ς, δτ~ τόν
έ)"K<rταλεΙΨη ή χάρις τοϋ θε.οΟ. .
'S"Hταv cS:voιξη του 1972 δτ:αv έλάιμJ6αvα τήν d:Ρχιερωσό­
νη καΙ aτόν σικ. θρόνο ~ταν d:κόμη δ 'λθηvcxγ6ρcxς. Καλά:
-95­

98. λέει ό λαός δτι ~ καλή μέρα φαίνεται άπό τήν άρχή. .,Ετσι
1<Jal γω καΙ τtρό της χειροτονίας άκ6μα εΙχα μια ταραχή
γι" αύτό ποο 'Πήγαιν.α να πράξω, να λά'ω δηλαδή άρχιερω­
σύνη άπό έπισκόπους πΟΟ KOινωνOϋΣΑV Cδιαμαρτόρητα μΑ
τόν κακόδοξο πατριάρχη, μέ τόν ~θpωπo που (πρεΤCε 6:rτό
χρόνια να ΙΧΏ καταδικασθεί: στήν έσχάτη των έκκλησια:στι­
κων 'Ποινων. Μέ Ικαμψαν δ,μως, άψ" ένός οΙ όποσχέσεις των
γνωστων μου Ιεραρχων, δτι θ" άντιδράσουμε συντόμως δ­
λοι μαζί, άφ" έτέ:ρou δέ 11 κρυφή ·φιλοδοξίρ: μου πού μοϋ
ψιθύριζε άπατηλά, δτι τώρα σαν έπίσκοπος θ" &γωνιΣSω
πιό άποτελεσοματικα κατα τoQ κακοϋ. Τέλος πηρα τήν χει­
ροτονία καΙ liPXLaa τΙς συναλλαγές μέ τήν συνείδησή μου Ι
aΑς περάσουν lva - δυό μηVΕς καΙ τότε θ" άντιδράσω Ιστω
καΙ μόνος, εΤχα όποσχεθεί: ·aτόν έ·αυτό μου, δταν εΤδα δη
οΙ συνάδελφοί μου ~ταν μόνο λόγια, καΙ αύτα Ιδιωτικά, .
aτό γραφείό δηΝαδή Νεγόμενα. 80 καιρός δμως πέρασε καΙ
μαζΙ μ" αύτόν lφUyε καΙ ό "Αθηναγόρρ:ς, χωρΙς να -rφoλά'ω
να διακ6ψω κοινωνία μαζί του, άφοϋ προηγουμένως θά
κατεδίκαζα δη.μσσίως τΙς κακοδοξίες του. "Έτσι Ιχασα τήν
πΡώΤηεύκαιιρία να κρατήσω d:σπιλo τόν χιτωνα της ~xιε­
ρωσόνης .μου, διότι 11 πρόθεσίς μου ~τo να διο:κόψω πλή­
·1 ρως τήν κοινωνία καΙ δχι άπλως τό ·μνη'μ6συνό του, κρατών,.:
, τας συγχρόνως την κοινωνία καΙ ΠΡOΚ'αλώVΤας (τσι σύγ­
ι:
χυση aτόν λαό τοϋ θεοϋ.
"ο άΥώναg των λΟΥισμων
Έν συνεχείQ άνηλθε aτόν ΟΙκ. θρόνο tι CΥμ. Πανα­
γιότης για να .μέ συγκλονίση άμέσως άπό τόν πρωτο της
θρονικόν λόγον: «ΚαΙ διαδηλοϋμεν τήν πρόθεσινtιμών, δ­
πως έν 1t ι ·σ τ ό τ η τ ι πρός τήν lXχρι τοϋδε γραμμην
τoQ ΟΙκ. Πατριαρχείου άκολουθήσωμεντήν ά γ ( α ν ι<ρ:Ι
μεγάλην γραμμην τοϋμ ε γ ά λ ο υ προκατόχου f).μων,
τοϋ άοιδΙμου ΟΙκ. Πατριάρχου •Αθηναγόρου τoQ Α'» J Ι Ι
Δηλ. άπό τήν άρχη της ποιμαντορίας Σας δεχθήκατε δλο­
καρδίως τήν κακόδοξη πορεία του "Αθηναγόρα, καΙ δχι μό­
νο τήν δεXθήKρ:r:ε, άλλα την τιτλοφορήσατε καΙ άγίαν, τόν
δέ προκάτοχ6ν Σας μ έ Υ α ν Ι.
ΚαΙ δμως οΙΠε αύτα μέ συνεκλόνισαν τόσο (,,)οτε v· ά­
ποφασίσω τήν διακοπήν της κοινων(ας μαζ( Σας. Τό γεγο­
νός της ένάρξεως του μνημοσύνου Σας cbώ τΌός γνωσrooς
τ·ρεϊς έ'Πισκόπους της Μακεδον (ας, ώς καΙ των πλείστων 8λ_
γιορειτικων Μονων -που τό εΤχαν 'Παύσει έπΙ •ΑθηναΥόρου
-96­

99. (1971 - 72), Κ.αθως καί ή σχετικη δηιμοοιογραφΙα ό.ρισ:μέ­
νων «συντηρητικων» έντ&πων, εΙχε πολό δυσάρεστη έπΙδρα­
ση έπάνω ,μου. Mήτtως εΤμαι ιJτtειρ(60λΙK6ς; ~μoνoλoγoϋσα τα
~ράδιxx ~τtoσυρόμενoς στο γρ'αφεϊο 'μou. πως δλοι οΙ συ­
νάδελφοίμου -ιταραμένουν ~διάφoρoι, ~ για vdμe:L 'Πιό ά­
Kpι~ής, έλάχιστ,οι <hc' αότους iuoαpeσToOVΤaL γιά τά δια­
δραματιζόμενα εΙς t6cXρoc; της ΌρθοδοξΙας, χωρΙς δμως καΙ
να σκέmΟVΤ9:Ι για διακο1τ/ κοινωνίας; Mήτtως αύτοΙ δεν
όΡKUΣΘΗ,KΑVσάν κ,αΙ μίνα να διατηρήσουν την π(σrη άνόθευ­
τη μέ.~ρι κεραίας; Mήτtως ,μόνον έγω ένδιαφέρομιαι γιά τήν
σωτηρία 'μou; Κάτι τέτοιο δ,μως δεν μ1tο,ροΟσα να τό δε­
χθώ, οΟτ:ε τα ~pγα τους ~δειxναν δτι fισαν lXνθρωπoι &τι­
στοι f} ό1tαδοΙ τοο «φάΎωμεν, τtίωμεν»... (όμιλω για τους
όλίγouς που προανέφερα). ' Ι δου κάθε χρόνο ή έπαpx(~
τ~ς στολίζεται με νέα φι",ανθρωτtΙKα Ιδρύματα, 4>Ύα πολ­
λοί} μόχθου καΙ κόπου, οΙ δε 1tΙστοΙ τους 1tεpι.~OUV μέ
.'·,1
.'
τόση d:yά'rτηKaL σεt6ασμό.
Κι αότό πλάνη καΙ 'Προτεσταντισμός εΤναι Ι , μοδλεγε
μια ~η φωνη στο έσωτερικό μου. 'Αφήσαμε τα (6ρ:ρέα
τoU νόμου, την προστασία της τtίσrεως κιαΙ d:σxoλoόμιεea μιέ
κτίρι'α καΙ κοινωνικές δραστηριότητες' οΙ καθολικοΙ καΙ ΟΙ
'I'Ί!ρOτεΣΤΆVΤες ~xoυν πολλά -ιτερισσότερα εργα νά δ~(ξoιuv d:­
πο ,μας, χωρΙς δ μως αότό να σημαίνη δτι όρ&οτομΟΟν καΙ
στην' πίστη Ι τα έργα, δεν λέω, ,εΙνα:ι όφειλή K:cxt Kcxeηκσν
ΆΤCΑραίτητo 111ρος τούς άνθρώ1τους, ~ πίστις δμως ή καθα­
ρά καΙ Υνησία εΙναι ή κ u Ρ ί α όφειλη ήμων των κληρι­
κων πρΟς τον θεόν καΙ την Έκκλησίαν του κατα τό γ,ρα­
φlιKόν: «Σκοπον δέδωκά σε τφ oίK~ "Ισραήλ». ('Ι εζ. γΙ 16).
τ~ σ.κσπός δμως μτcoρεϊ νdναι ~νας πΟΟ κοινωνεϊ ~διάφoρα
μαζί Σας, μολόνοντας την άγίαν 'Παρα~αταθήKην των 'ItJ(X­
τέρ.ων του;
180 πεπτωκωg Πατριάρχηg
Καί δτι δεν φυλάσσει τη:ν 'Πίστη. του καθαρη ό κοι.νω­
νωνμαζί Σας εΥναι όλοφάνφο! "Εσεϊς 'Πλέον έπΙση!μtX «καΙ
γuμι'Vfi τti κεφαλΌ» διεκηρόξατε δτι δ παπισμός εΤναι ·Εκ­
κλησία ~Kρι~ως ώς καΙ ή "Ορθ6&οξος, δηλαδή. μέ μvσtή­
ρια καΙ ά'Ποστολικη διαδοχή, ό δέ άρχηγός της 1tό:rτας «σε­
~άσ·μιoς άδελφός» καΙ «"Πρωτος έν ή καθόλου ·"Εκκλησ(<;:t
τΟΟ ΧριστΟΟ», καθ" δ «δμόTPC)'ΠOC; καΙ όμόζηλος των Π ρω­
,[,OKOΡUφα:ίων Π έτρou καΙ Π αύλou» Ι Ι Ι (cΈ1tίσκεψις», 15.12.
1977, σ. 3 έξ., Έπίσκ. Νο 214, σ. 3 καΙ Νο .161, 139, 159).
-97­

100. Τον μνη{tοvεύετε στά δίmυxά Σας (Όρθόδ. Τύπος 1.12.
1969 άρθρον Μητ,ρ. Φιλαρέτου) κια άφ6eως τcλE.Dv συμ­
πρoσεύxeσθε μ:ετ" αυτού, ένφ .μόλΙς 11Ιρό ή μιειΡών ψάλλατε
καΙ αirtήν τήν φήμη τ·ου έντός τιοΟ -rτατ.ριαιΡΧΙKoϋ Ναοϋ της
Κων) λεως f f f ("Aπtoyευιματινή, 30.9."79, σ. 16). Κα1. τι6τε
πΆVΤ:~ ταΟτα; ΙΌτα:v δ πά'roας παραμένη C μ ε 'f α ν 6 η­
τ ο· ς καΙ άμετακ(νητος εΙς τάς αΙρετι.κάς δοξασ(ας του,
για τΙς όποϊες οΙ &γιοι -πατέρες μας τόν άn:εKάλεσαν <Μ(­
χ,ριστον καΙ δεύτερο έωσφόρον.
Π ρός άπόδειξιν της άληθε(ας των άνωτέρω χα:ρακτη­
ρισιμων άρκεϊ τό γεγονός δη καΙ την στιγμή' αότή. της
συναντήσεώς Σας δρηκε την εόΚ(ΧιΡ[α νά δια:κηρόξη Ιτα­
μως τό πρωτ·εϊον του, δηλώσας δτι TUYXάνEt δ διάδοχα;
τοσ Πέτρου εΙς τόν δποίον lXE'L ό:νατιεθεϊ ή «διιcxσφcXιNισtς
της άρμov(ας τoU άποστολικοϋ κηρόγ,ματoc;» καΙ της «συ.μ­
φωνΙας των άγΙων το(} θεού •ΕIΚκλησ·ιων» καΙ ώς τοι:οϋτος
.Ιρχεται εΙς τό Φανάρι Ι
ΚαΙ αότός μέν, άμετανόητος καΙ δτrOKριτής ώς εΤναι,
συνεχΙζει νά κάνη την δοuλειά του δ1tως τήν gK'~ αΙώνες
τώρα οΙ διάφοροι προκάτοχοΙ του. Σεϊς δ,μως, δ τcCX'[ριάρ­
χης των Όρθοδόξων καΙ ~ Σόνοδός Σας γενικώτερον, τΙ κα­
νετε; Έπιτρέψατέ μou να τό πω έγω δπως τό νοιώθω (έρ­
μηνε60ντας κ·εbμενα καΙ ΥεΥσνότια). Π Ρ ο δ Ι: & ΕΙ "t1 ε
τ η. ν Ό Ρ θ σ δ ο ξ Ι σ: ν μoλύvof.t1ες συγχ:ρόνως καΙ δ­
σοι.χ; Σας άKOλouθoUν, κληρικούς καΙ λCXΊKOOς.
"Αλλά καΙ δ !-rocxινός Σας 'Π!ρός τό ΠαγK6σ'μ:ιOΙV Συμιt6oό­
λιav των "Εκκλησιων δια τή·ν 25ετη δΡασι του κ(ΧΙ δ ΘΑUμ;α­
σμός Σας για την 1tsρ(φηlμ;ο έγκόκλιov τοΟ 'Προκατόχου Σας
Δωροθέου (1920) τί ση.μα[vouιv γιά Σας; Ιλ1tλoόστ<rrα σlJ­
τό 'Πού διιexκηρίπrouv, δτι δηλαδή δλε'ς οΙ χριστιανικές ·Εκ­
κλησίες, σuμ1tεριλαμeανομένηςφuσικά καΙ τη'ς ·Ο,Ρθ0δ6­
ξou, κατέχουν 'μ έ ρ ο ς. :μ6νov της ά'ιtOKαλυφθε(σης όΤCό
το{} Χριστώ "Αληθείας «ά ν ή κ σ u σ α ι έ ν t σ φ μ έ­
τρφ ,εΙς τήν ίμΙαν dyL(Xv τού Χριστου
8ε κ κ λ η σ Ι α v» καΙ μόνον διά της μεταξύ ΤΩv ένώ­
σεως θά γίνουν κάτοχοι. της 1tλήρouς Ι ΚαΙ διά νά δl.!ει>κολό­
νετε αύτ/ την ΆV(ερη ~νωση, έ1tIειδη 6λέ'Ι1!ετε δτι δ 'ItIα1tι­
σμός δέν ό1'tO)(ωρεί οδτε έίκατοστόν άπό τΙς α1ρέσεις του,
τού ~1tLT,ρέΨCXΤe νά διιατηΡήση τάς Ιδιικάς 1'00 'Παραδόσε-ις
κ·αΙ τό Ιδικό του 'Πιοτεόω, άκ6μη καΙ σέθέματα κεφαλαιώ­
δοος δοΥματικης σημασίας, ~ νά Υ(νη δυνατή. tι ένσάfr
κωση της ΆVωτέρω «θεωρ(ας των κλάδων:. καΙ εΙς τόν όρ­
θ6δ0ξα χω-ρον. ΚαΙ ένφ δε(xιvετε τέτοια 'Πληθωρική KiCXt d­
-98­

101. μαρτωλη άγάτιη πρός τον αΙρεσιάρχη της Ρώμης, ένφ t1tεU­
λογεϊτιε την αΙρετική. «Ό,μολογία θuατεΙρων~ του άμετα­
voήτοο Κοκκινάκη, σUΥχρ6νως καθαιρεϊτε καΙ c:btοσχη,ματ(­
ζετε ( !) KCXΤα 1tWTa όρθοδόξους ζηλωτας άΥιορεΙτας 'l'C(X'[έ­
ρας, έ1tειδή cφvoOνται ύπακοή στα οΙκou.μ:ενιοτικά Σα-ς σχέ­
δια, τα 1ψΟετοιμάζοντα τα του άντιχρΙστou c.ε1oόδLCD•••
&-Η έπίδQασιg τού πεQι6άλλοντοg
napC.c ταΟτα t1tl τόσα Ιτη τα άνεχ6μow δλα αό'rα μέ
την έλ1tΙδα της τφοσεχους άντιδράσεώς ψ)υ. N.Q Ι πόσο κα­
κη έ1tΙδραση εΙχε το -περι~άλλoν μou στην ό1tόθ'εση <Χότή Ι
- «Σε6ασμιώτατε, δέν -εΤΥαι l)pα άκόμα: καΙ θΟ: σας 1tά..
ρουν για έξτρε,μιστή κ-αΙ θά χάσετε τΟΟς κόπouς σας κα.Ι
τήν καλη σας φη-μη' θα σας στιγματΙoouν ώς φΑVΑΤΙKόν
καΙ των Ο:Κιρων», μου g).Eoyav συνεχως τα 'Πίρόσωπα τοΟ στ-ε­
νOU !μOU τrερι~άλλoντoς, φoeoόμενα άσ~ως τ:ήν διακΟ'1τ/
της Ιεραποστολικης δραστηριότητος καΙ τας πιθανάς τα­
λαιπωρ.ιας ιμας. -Αλλά καΙ μένα, γιά νά έξ,ομολΟΥηθω, συ­
χνά πηγαινε ή σκέψη μου στΙς ψuχές τcoύ έξαρτωνται d'rtQ
το ώμοφόριό μου καΙ .. λόγιζα, λόγιζα καΙ άνέ'&σλλα για
την α()ριο, την αδριο πΟΟ ~'μoιαζεμέ μoν01tό:rι 'Πού θ:ά μέ
δδηΥοΟσε lμετα (6ε~ι6τητoς στην 1tόλη τοϋ... 'ΠiOTέ Ι
- «:ΚαΙ θό: γtνης Παλαιοη'μερολσΥ{της;» μέ ρωτoϋσΑv
εΙρωνυκά ~oι. -Όταν σωφΡOνισeη, Ιστω καΙ μΙα μερίδα
έξ αότων, θό: κοι:νωνήσω εόχα:ρ.(οτως όμαζΙ τους, τούς d:1τo­
Kρινόμouν. Π,ρός τό παρόν διμως Kάλ:λιστ~ μ~ να διμο­
λογήσω τηιν 1tίσrι μα) χ~ρΙς να Ιχω κοι:νωνΙα μαζΙ τους.
Δέν ~λέπω έπίσης τον λόγο, γιατΙ 9[ άντικανονικ6τητεςτων
άνθρώπων αότων θάμε έ;μ1tόδιζΑV έμένανά 1tCb τό δχι σττιν
αΤρεσι. Μόνον δποιος θέλει 1tpοφάσεις Υιά !voχo... χουζοό­
ρι, ~ρίσκει τ:ούς ΓΟΧ έμrrτόδιo στην 1tσpεLa: της διμολιοΥ(ας
.του. -Εξ f!iλλou 1tοιός σας εΤπε δτι θά σωθοΟμε... σuνεται- /
ρικως, lι>σc:ε να ζητάω καΙ παρέα στόν άνηφορικό δρδμια
τΟΟ καθή κοντος;·
- «Θα σχΙσης τήν -Εκκλησίαν», μοΟ !λεyαv δ:λλοτε με­
ρικοΙ συν6Jδελφo{ μου πού ε1xαv άνrιληφθεί τΙς τφοθέ.σεις
.άντιδράσεώς ,μου. «Π Ρόσεχε, δ κανών εΤναι δ u .ν η 't' ι­
κ ό ς, καΙ σιΝε-πως δέν .μολυνόιμεθα 'κοινωνοΟντες μέ τό
Πατ:ριαρχείον. Τά άντ(θετα άπσrελOOv ζηλωτιιK~ς μωρ(ας».
•Αλήθεια, τΙ εΙρωνεία καΙ lXyvoLa,. θεέ μou, d:rτό έπι.σκό­
τrooςl ·Ενφ οΙ Ι. Kαvόνεςσέ τέτοίες 1tεΡΙ1Πώσεις δμ,ιλΟΟν
κ.αθα:ρά δτι.φύεται» (σώζει) τή,ν -EKJ<!λησ(αν ·έκ των σχι­

102. σμάτων αύτας 1Ιού δέν άκολουθεί τόν κςχκ6δοξο, αύτοί άν·
τέστρεφαν τό νόη μά τους προκειμένου να υποστηρίξουν την
δική τους θεωρία, της ίtορεtας δηθεν της Χ Ρ υ σ η ς τ 0­
μ η ς, της χωρίς -πτώσεις έξ άρlιστερων ~ δεξιών. Στην
οΟΟΙα ομως ητο 'Πορεία σ υ .μ Θ L ~ ασμ ο Ο ;μέ την κα­
κοδC~,~α καί ταυτόχρονα διατηρήσεως τοΟ τίτλου τοΟ νη­
φαλίeιυ καί σ υ ν τ η Ρ η τ Ι κ ο Ο άΥωνιστοΟ, τοΟ μετά
δηθεν διακρίσεως πορευομένου στΙς δόσκολες ήμέρες μας.
'Όντως πλάνη δεινη καΙ τοΟ έωσφόρου τέχνqσμα φο­
t>EPD γιά νά ματαιώνη εϋκολα κάθε μελετωμένη ~ ένεργου­
μένη άντίδραCΗ κατά τηςαίρέσεως. ΕΤνα:ι τέτοια το ΤCεϊσμα
καΙ ή άντιπάθεια των προσώπων αύτών προς όλους τους (
διαφωνοΟντας, ώστε προτιμοΟν καί την μετα τοΟ πά"rτα κοι­ 1
νωνία, ώς γίνεται καλή ωρα σή:μερα, παρά να διακόψουν
•κοινωνίαν 'Προς τόν κακόδοξον ΠΡΘϊστάμενό τους, γενόμενοι ~
ετσι άριστοι κράχτες της 'ΠερΙ ένότητος 'Παπι κης άντιλήψε­
ως, κατά την όποίαν ούδεΙς δόναται νό: όρθοτομη μακράν τ
τοΟ πάπα! τ
Τί να την κάνουν δμως οί όρθόδοξοι τέτοια ένότητα; ο
Γι' αότOUς 'Πάνω άπ' δλα εΤναι ή άλήθεια: «~Έ σ τ ι σ Χ ι­
σ θ η ν α ι κ α λ ω ς κ α 1 ό μι ο ν ο η σ α L Κ α­ Κ
κ ω ς» καί «,κ Ρ ε ϊ τ τ ο ν έ ττ α ι ν ε τ ό ς 1'( ό λ ε­ κ
μ ο ς 'ε Ι Ρ ή ν η ς Χ ω Ρ Ι ζ ο ύ σ η ς θ ε ο ϋ», δ ιδά­
Ρ
σκouν οί αγιοι της Έκκλησίας ·μας. Πο[α έξ άλλου ένότης δ
χωρίς άλήθεια εΤναι δυνατόν νά εχη τον ΘεονμαζΙ της; Ό τε
ΤΤCX7Cισμός, 'Παρ' σλη την σιδηρά, έξωτερικως ΤΟUλάχιστov, Τ(
'Πειθαρχία του, διά να είναι έσωτερικα ένωμένος μέ την υ­ Ο
ποκρισία και τό ψεϋδος, η .μaλλOν γιά νάναι αύτό τό εν­ Τ
σαρκο ψεΟδος, δδηγεϊ τΙς ψυχές ττσίι τον άKOλOUΘoOν στο
«εσχατο τcτωμα», την αίρεση κ.αΙ στόν άτrό θεοΟ χωρισμόν. Σ
UΟλα αυτά καίτοι εΙναι τόσο σαφή, τότε, ττρΙν καιρό, τc
με ττολυ κό'Πο μποροσσα να τα διακρίνω για νό: τά μ:περδέ­ n
ψω Kα~ χάσω 'μετ' όλίγον cx'TrO τίς σειρηνες των γνωστων ωι
μοο καΙ την άδόν.ατη άλλα ζώσα άκόμη ~ωνή της φιλΑU­ "Υ
τ(ο:ς μου, ή δ'Ποία δεν μ' αφηνε να δω τά πράγματα καθα­ 'ΠΙ
ρά, άτtλά, χωρΙς υπολογισ.μούς καΙ σχέδιο: προοτασίας της ττ)
υπολήψεώς μου... ~Ήθελαι (δλέπετε, καΙ τόν σκ&λο χορτα. μ
το, καΙ την 'Ιτίττα δλάκερη ... dq
κο
ί"Η κατάκριτος; κοινωνία VLC
ΆVΚαΙ. όμως εΤναι τόσο σαφής ή διδασκαλία της -Εκκλη­
σίας έν προκει:μένφ: «Έχθρούς γαρ του Θεού δ Χρυσόστο­ 'ΠΟ
μος, ού 'μόνον τους αίρε"[1Ικούς, άλλά καΙ τoVς τοίς ΤOιoιJ.. ώς
-100­

103. τοις κοινωνΟΟντας, μεγάλη καΙ πολλΌ τη φωνfi 6:n:εφήvατο~
διδάσκει δ μέγας δ.μολογητης Θεόδωρος (PG. 99, 1049) Α) .
·0 δέ ά'Υιος όμολογητής καΙ 'Προκάτοχός Σας ι Ι ωσή.φ δ Α'
(ΙΥ' αΙών) ·μέ τέτοια λόγια προέτρεπε τούς κληρικώς καΙ
τιuστooς του προκειιμένou να τούς ά'Ποτρέψη άπό 'tήν ψευ­
δένωση της Λυων (1275). «-ο :μVΗιμoνεύων ώς ~ιερέως
τοϋ πάπα... ~, πρώτον έν τοίς άρχιεϋσιν tιyoό.~ενoς, Ivoχός
έοτι:ν δλον τον λατ1.νισμόν έκτελείν... "Ε α ν σ υ Υ κ α­
τα~ητε λατίνοις Χριστός όμας οόδέν
ώφ ε λ ή σ ε ι.~!
·0 δέ lξαρχoς των Στουδιτων ιμέ τήν χα:ρακτηρίζουσαν
αύτόν εύγλωττ(αv: «Οόδ" lXv τα δλα χρήματα: το{} κόσμου
παρέξε:ι τις καΙ κοινωνων είη τη αΙρέσει, φιλο<; θεοί) οό
καθίσταται, ~" έχθρός. ΚαΙ τΙ λέγω κοινωνίας; ιcliν έν
δ.ρώματι καΙ 'Πόιματι καΙ φιλία συYKά'reισι τοίς αΙρετικοίς,
όπεΌΘUvoς» (1205 Α). ΚαΙ άλλαχοΟ: «οι μέν τέλεσν περt
τήν πίοτιν έναυόrΥ:ηισανΌί δ-έ, εΙ καΙ τοίς λΟΥιομοίς οό κα­
τε-π:σντΙ'Οθησαν, δ·μως τ i κ ο ι ν ω ν Ι q. τ Τι ς α Ι Ρ ε­
α ε ω ς σ u ν ό λ λ υ ν τ t:X ι~ (1164 Α).
ΤΙ καθαρώτερον κ.αΙ σαφέσr-ερoν των άνωτέρω λόγων;
ΚαΙ δ;μως χωρΙς νά τό Kαπαλα~αΙνω,μέραμέ τήν tιμέρα άfτo..
κτοΟσα τήν ψuxo).;oy(α καΙ vooτpo1tLcx των λοι1t:ων άδιαφό­
ρων συναδέλφων μου, οΙ δποίοι μέ 'ΠΙολλές 1tpoφάσεLC; καΙ
δικαιολογίες, Ισάριθμες προς τα πόeη )(:αΙ τΙς. άδυvσJμί·ες
τους, κατέληγαν νά μή δλέπouν κίνδυνον έν δψειι, τά 'Πάν­
τια KCJlλύπτOVΤες όπό τόν χιτωνα της άδιαφορ[ας «1t ά λ ι ν
ο Ι κ ο ν ο μ ( α v· κ α λ ο Ον τ ε ς τ ή. ν ά θ έ τ η σ ι ν
τ η ς ά λ η θ ε ί α ς». (-Άγ. Θεόδωρος, 1141 Β).
Νά διμως πού δ θεός .μέ έλυ1tήθη! Μετά τ/ν τελευτιαΙα
Σας ένέργεια, τήν συμ:πιροσευχή κlαΙ έν διαθέσει σuλλει­
τουΡΥί(Χ μετά του αΙρετικοΟ 1tOVτίΦΙKoς της Ρώμης εΙς τό
Πατριαρχείον (30.11.179) ι ~νoιωσα 'Πια δτι ~λθε 'Πλέον tι
ωρα vΆ λυτρωθώ άτrό τό δράμα μου, νά διακόψω τrασα: μδEf
_Υμων κοινωνία καΙ μέ δσouς' Σας κοινωνοϋν. Δέν όπάρχει
πια στήν συνείδησή :μου oόδεμtα άμφι~oλΙα δτι fι.ρνήθητε .
τήν μοναδικότητα της "Ορθοδοξίας, 1tEιpι-rττωσιαKως καΙ
μ 6 ν ο ν λ ό Υ ο ι ς. δΡθοδοξοϋV'C'ες 'Πρός έξCXΤΙά'τησιν των
άφελJεστέρων, συμφώνως 'Πρός τό άρχαίον τυΠικόν των Κ(Χ- ­
KoδoξΣΎVΤων... ·Οδέ ψευτοθεολοΥικός διάλογος 'Πού έΥκ.αί­
νιάσατε .μετά των 'Π<X1tLκων ΆΤCOToελ:εί άΡ'(στην IKφρaισιν -ής
ΆVωτέρω τακτικης Σας, διαφορετικά θά d:vαμένατε τά ά·
ποτελroματά τω καΙ K'CXΤό'rτιν θά άναΎνωρ(ζατε τόν 'ltά:ττα
ώς 'Πρω't'Ov έν τfi "Εκκλησ(q. τού χ'ριιστώ! ιΑλλά καΙ εΙς
-101­

104. τήνμέλλouσα π(XVΟ!ρθ6δοξον σόνοδ6ν Σας δέν θά καταδικά:­
σ.ετε τΙς ·αΙρέσεις (θά !πρεπε να αότοκαθαιρεθητε Ι), oδ't'ε
τΙς σKoτιεινέ~ δυνάμεις πού τΙς KαλλJιειργoσν, ι?χ),λ- lSaouc;
πατερικφ τφ· τρόπφ θ- c:nιτιδράσoυν εΙς τά παράνομα σχέ­
διά Σας, καθώς έπράξατ:ε μέχρι σήμερα καΙ στΙς 'J'[Sptmώ·
σεις διαμαρτυρίας των πUCJltων έπΙ -A&η:vcxy6ΡOO Κων) λεως,
-ΑθηΙV(ryδρου Λονδ[νου, -Ι ακώ&ou -~μιεΡΙKης, Μελ(τωνος
Χαλκηδ6voς. Τά κατα κοιιρους δη.μοσιευόμενα κε(μενα των
σuvεργατων Σας μισ:ρτ~ρoϋν τοϋ λόγω τό ~σφαλές.
-Αρκετά Σας Ιινέχθην έπΙ δλόκληιρον σχεδόν δεκαετ[αν Ι
-Εάν καΙ οΙ πρό tι μων &-γιοι 'Π1α'tέρες lπρcxττov παιρό­
·μιοια lμέ ,μένα, συνεχως άναeάλλovτες καΙ δικαΙοΥοϋντες
τούς cxΙρετικους τ/ς έποχης των, ~λως δ~ θά εΤχαμε
παραλά&ει -Ορθοδοξ[α: άπ- α:ότούς &λλά...· ταμείον αΙρέ­
σεω'λ,l Μ 6 ν ο ν tι διαKo-rΠι κοιιινων(ας μέ τόν κακ.οδσ­
ξoOvτα άσφαλ{ζει καΙ τό δπόλοι'Πov σωμα τ/ς 8Εκκλησ(ας
d:πό την λέ1tIρα: τη'ς αΙρέσεως. ~..Aσrτ(λouς καΙ diμώμους έαυ­
τους τη ρήσατε», )"ipάφet δ· ~ιoc; Κύριλλος 8λλ:εξανδρε(α:ς
τι:ρός τούς 'Πιστούς της Κων) λεως, «'μήτε κοινωνοΟντες τφ
μνημονευ&έντι (Nεσrop[φ), μήτε μή,Υ &>ς διδαlσκάλφ 11ίροσέ.
χοντες» (MλNS Ι 4, 1096). «Φuλαξασθε», ΚΙΡΑUγάζει καΙ δ
όμ;ολΟΥητής •Ι ωσή.φ δ δξιος της Κων) λιεως 'Πατριάρχης
'Πρός τόν λαόν του, «d:πό του μιάσμσ:τoc; τοότοο, 1tapαKa­
λiJ, τou των -Ιταλων' 'ΠερΙ 'Πολλού τcoιησώμιεθ'α τό μή ΧΡσΝ­
θiiνιαι τft κοινων[c;,x τούτων και της Ψ ώ .ρ α ς αιn-ων 1
τη'ς λ ο ι ιμ Ι Κ η ς ν ό σ ο υ .μ·ε "t' ο: σ χε ί ν Ι:. (Κρι­
τικήν Ικδοσιν της δμολογ[ο;ς τοϋ d:νωτέρω πα:τρίάρχou 6λέ­
. 1Τ'Ε εΙς τό !ΡΥΟ των V. LA(JRENT ΕΤ J. OARROUZES: 005­
S Ι ER GREC οε Ι
8
αΝ Ι,ΟΝ ΟΕ ΙΥΟΝ (1273 - 1287), σελ.
134 - 301, PARI S 1976). .
Δυστυχώς ο()τε ·αΙ -rφσηγηθείσαι δόο 'Πρός ··Υμάς έπι­
στολ:αί ιμ:ου, <>Οτε αΙ σχετικαΙ δημοσιεύσεις έμΟΟ καΙ έτέρων
-rnροσώ-πων εΙς τόν τόπον Ιφειραν Kαrνένα άποτέλεσμα" την
πρός Ρώμηv έν συνόδφ κ.αί άΥαλλομένφ ποδΙ τroρεtαν Σας
αόδεΙς ΤCΛέOν δόναται vΆ άνcxK6ψη ..•
"Οταν (μάλιστα σKέτrroμαι δτι λΙα'ίκο{, 'Πιστά της -Εκ­
κλη.σίας τέκνα, κα:θη,μερινως ~OKηρύττoυν τήν Κι<Χκ6δοξον
πορε(αν Σας δι:ακό1ιτοντ·ες κάθε σχέση ;μαζί Σας, καΙ έγώ
έ-π[σκ01tος, φροuρός δηλ. καΙ σΚ01tός έπΙ των έπάλξεων της
'-Oρθoδoξ~α:ς συνεχίζω την ΚΟινων{CXV, αΙσχύνομαι καΙ τρέ­
/ μω συγχρόνως. ΑΙσχύνομαι διά την δειλ(αv μου καΙ τρέμω
διότι δεν roάλπισα το «στωιμεν καλως» έ'ΠΙ τόσα: (τη, lιSστε
νά τrρoστατεooω τον λαόν μου έκ τω μολυσμοϋ της αΙρέ­
-102­

105. σεως. -Ιδού 'Ποίον θά εΤναι τό τέλος, κ.0J'tά τόν λάyσv 't'oϋ
θειοΟ, των &διαφόρων, ώς έ-μέ, 'Ιτοιμένων: «ΚαΙ δ οκοιτδς,
!άν ίδηl τήν ρομφαΙαν έρχοιμ.ένην καΙ μή σημάνη ήj oόIλi.
'ΙτΙΥΥ.Ι, καΙ δ λαός μή 'φυλάξηται, καΙ !λθοϋσ<Χ ft ροιμ.φαίαι
λιΜη έξ αότων ψιJχήν... τό αtμα έκ χeLρΟς τού σκιΟ'ΠΟί} έκ­
ζητήσω~ ! (- Ι εζ. 33, 6). ΤΙ θ- άπολΟΥηθω στόν κριτήν μου
την ή:μέραν έκε(νη; "Οτι 'ΠερΙμενα τό σuλλε(τoυpyo Υιά νά
σαλ~(σω; ΚαΙ 'Ποιός σκοπός εΤναι 'δξιος νά λέγεται κδ:ιι
σκorτός, δτιαv σαλττ{ζη &φοϋ οΙ έχθροΙ πε.ράισouv τά τε(χη
καΙ εΙσέλθουν έντός της πόλεως; Γιά lvα τέτοιο σάλ:ιτισμιr
καΙ !vΑ ΟΧ Ι τήν ώρα τού KΙνδόvou tι 8ΕκκλησΙα μας κατέ­
στη,αε έ1Τιοκδττους καΙ δ λαός ττοι·μένας TOU, δχι μόνον Υιά
τΙς τιμές καΙ τό: «ε.Ις TCOλM ftη Δέσποτα!:.. Τώρα ~.
φθην σ δλο τό Μθο<; Τ/ΙV σημασ1α των λΙΥγων του Κυρ(ou:
·0 πιστός έν έλαχίOΤCιJ καΙ έν 'Πολλφ 'Πιστός έστι, κα. δ έν
έλαχΙστCιJ &δικος καΙ έν πολλφ δ:δΙ:K~ έστιν:. (Λouκ..16, 10).
* * *
Τέλος ·αΙσθάvOιμαι τήν στιγμή.ν <Xό'tή ό1tοχρεωμέvoc; νά
ζη~σω 'μυριάκις συγγν~ιμη d:rcό τόν Ι. κλη'Ρον και τον 11Ιε­
ριοόσιο λ~όν της έ'ΠαρχΙας μου, διδτι t1tl τόσα: Ιτη τό~ t1tbn­
ζα εΙς τά θολερά δδατα καΙ τον !τ.ρεφα εΙς την κακόδοξov
'Πόαν της 'μεθ· -Υμων κατακρίτου κοινων[ας. ΚαΙ τό κρίμα ,μου
αότό τό 'αtσθάvoμαι vΆ γίνεται άκόμη μεγαλύτε.ρο δταν
σκέmομαι δτι &διαφόρησα: έτιexvειλη:μιμένως, δχιμόvoν στΙς
'Προσω'Πικεςέ'Πιστολές εόσε~ων τέκνων της t1tO:pXLcxc; μου,
&λλά καΙ στς δη'μόσιες διOlμαρτuρ{ες !κλ'εκτων ι«χι dvι,­
διοτελών &γωνιΟΤών της 1t[στ,εως 1'DJ ζηΤOϋσΑV t1t(μovoI τήν
1tα:τ,ερικήιv 'Πλέον !γ;ρήΥορσιν 6:rτό τά μέλη της έλλαδικης
~ Ι ερ,αρχ(ας -προτού' εΤναι 'Πλέον 1'ΘΟλό &ρ-Υά. ~KαΙ εΤναι θαϋ­
μ'α: -rτως δέν ε{χα:v ό:n:ελτnσθεί d:rτό .μας, κ,α{τοι Αάς ~.-mα:v
νά 1t<χραμέvouμ:ε «τατrεινoΙ συλ:λειτouΡΥΟΙ:' ένός ΔημητΡ(ou
καΙ ένός Σερaφε~μ...
Δ~ δμως τφ Παvαγά'θCιJ θεφ, διότι ~λθε έπΙ τέλΌυς
iι στΙΥ:μιή, νά έ'Πιστρέψω C:>c; δ ΟΟωτος υΙός εΙς. τόνοΤκον τοϋ
πατρός, τήν καλήν της ·Oρθoδoιξcας δμ.ολΟΥΙαν, 1Cα1. διtx­
Kό'Jtτων'ltCXσαv σχέσιιv καΙ κoινωv[αν μεθ· tιμών καΙ των 0»).:­
λεΙΤOUρΥων Σας, άναφωνήσω μιετet τοο μεγάλοι> Bpυεwίoυ:
«Οόκ ~ρνησόμεθά Σε τοΟ λσι'1tOϋ, φ(λη ·Ορθοδοξ(α,
οό ψεuσόμεθά Σε, 1t<Xτ·pαrτapάδoτoν Σέ&ας...
ΕΙ δέ καΙ κ-.αλέσοι καιρός καΙ ΜUΡΙά1()ις ΌΤCΕΡ σοΟ τε­
θνηξόμε.θ<D. '
·Εν Σ. .. τfi 5 Δεκεμι6ρΙou 1979
·Ελάχιστος έν έπισκ6'ιτσις 6. Σ. Γ.
:-:: 103­

106. κ ·0 ι ν ο 1t Ο ί η σ ι ς: Α') -ΕλλαδΙΜήν -IεραρXίαv,
Β') .' 8 Ενορίας έm.σκO'Πiiς μου δπως άναΥνωσθη άντΙ κηρό­
γματος τήν 'Προσεχη Κυριακην.
l ,
Σ Η Μ Ε Ι .Ω Σ Ι Σ: ·Έτσι θα δΙ:SJμα,n-ύρετσ TEερ[πou
I!νa:ς ιμέ έ1tίΥvωση της άτcoσroλης του δρθδδοξος. l1t(oK01tO<;,
μ ε τ α v ο ω ν, Ιστω καΙ την έν&κάτιην, διά την 4χρι
τσΟδε μετά του λατιvoφρoνήσανroς 01κ. Πατριαρχείου και­~ .. 1
νων(~ -r<>u.
(Α, 1-1-880).
."
~.
, • d . r-'
Το ~oν 0f~
-104­

107. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
_._----------~
.~.~ .
. .... '. ..
-
ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ
-λντΙ έπιλ6Υου παραθέτομεν δλΙγouς στΙχους άτtό τά
!μ:μ'6Τρα- !ΡΥα τοϋμεΥάλou' δμολΟΥηΤοϋ fJ.ελετ(ou τοϋ Γα­
λησιώτου (13ος αΙών), ένάς των κυριωτέρων ΆVΤL'ltΆΛΩv της
ψεOOεVΏΣΕ~ της Λυών (1275), εΙς τούς δ'Πίoίouς. στ(χου<;
συνΟψΙζεται δντως δ λ ο νι το περιεχόμενον τοΟ 6:νά χεί­
ρας !ργou. ΕΤθε δ θοόΡειιος οδτος -roϋ -Ιιρωικοϋ δ.μολσΥη­
του νά <Νγκινήση έγκαΙρως τάς ψUXάς δλων των όρθοδδ­
ξων, ~ έν μι~ φωvfi καΙ ψUxiί σuvα:θλoOVΤες, εΤΠOUν ro
δ .Χ ι:εΙς τήν ΙΡXOμέVΗιν ψευδένωσιν των λατιιvoφρόVΩV με­
τα τοϋ ΦΙιάτως νoσήΣΑVΤΣς 1t<X1tLaμoϋ. -λιμήν.
-Υπέρ θεώ 1(~αΙ "!ων θεΟΟ ΠΟΝσέπτων ένταλιμάτων,
καΙ των δoytJ.όπων των αότοϋ καΙ νόμων καΙ Κανόνων,
TιiΡοήσωμιεv καΙ τας ΨUXάς καΙ κερδαινοϋμεν ταύτας·
τ;oUτo το 'Πέρας των πολλων κατά θεόν «Υώνων"
αδτη τσίς π6νοις τοίς καλοίς, τοίς ΎΤCΈρ τοϋτο ληξις,
καΙ ταίς σωτηριώδεσιν άn!άσαι-ς έργαισ{αις, .
το θνήοκεΊν ό1tέρ τΟΟ θεοΟ κ'αΙ ζην chελιευτήτως,
ώς otδας, ώς <hιέμιαθες, 'ΠΡοσχων τφ Χρυσοοτόμφ,
κ.αΙ 1tλoιπισθεΙς πvευματικως άπό χρυσέας yλώτιη:ς""~
του κ.ατιxyryέλλ:ειν lbτασι θεσμQύς Ε.όαΥγελ{ων
καΙ τοΟ δ.ιδάσκειν λσΥικως τάς προσταΥάς τοϋ KΤ(σroυ,
κατά πολύ λιαμ,1tρότεΡον, σεμνότερον καΙ ιφιείττov,
τό περικλεΙεσθαι φΡOUραϊς όΤιέρ της ~ηθεΙας
καΙ τό δεσμοίς προισομιλείν ό'!tέtρ αό.τiς ΠΑVΤOΙOΙς.
Οόκ. ΙΟΤιν Ισχυρότερον ΟΟδέν τfj-ς εόσε8εΙας"
ούδέν μακαριώτερον το πόlσχειιν ό1tέρ ταότης"
τ4) ΣUνδιώKε·σθαι Χριστφ καΙ συναντιλογείοθαι
καΙ τούτφ ΣUγK<XKOΤΤαθεϊν καΙ σuvεξoι)δενείσθαι,
πάντων ούδεν ώς dληθως, ού μείζον, dλλ- οόδ- Τσον!
Λοιπόν μηδείς μηδοπωσοΟν ίψάς έξατtατerrω
-105­

108. - - - - - - - - - -
lrti
-,'" :
!ξωθεν -ιτεΡΙKεΙμε'VOς σχημα σeμνόν και θείοιι,
Ισωθεν δέ σατcxνΙKόν καΙ 1tληρες d:rτωλεΙας.
ΜηδεΙς όμας τι:λΑVΉσειε, .μήτε των έξωτέρΩV,
-μήτε των !νδον ΤCΕφυKώς K~αΙ των fιμίν γνησίων.
Μή. 1t'εΙθεισθεμOνάζoυσι, ·μηδέ τοίς πρεσ~UΤέΡOις
έφ8 οΙς chtόμως λέγουσι, κακΙστως εΙσηγοϋνται.
ΚαΙ τΙ φη.μΙ ιμονάζοοσι, καΙ τΙ roϊς -ιτρεσ&uτέρoις;
μηδ
8
έ-nισκ6ποις εΤκετε τα :μή λυσιτελοϋντα
11Iρά'tτειν καΙ MYEW καΙ φρονείν δολΙως 11ΧΧραινοϋσιν'
οΤτινε'ς 1tEpLKEtμEνoι μόρφωσιν eόoε~E(αιc;
πασα:v τήιν δόναμιν cxύτ/ς εΙσΙν ΆΤCΗ·ΡVΗιμέvoΙ ••~
ΑΙρέσεως ΦΑVΕίσης δέ τήν γην l1tLKρατοόσης,
ίrrτέKUΨCXV καΙ 't'Oύς λοι1tοος ~θσϋσιν ό1tοκόιττειν
κ.cxΙ φέΡεΙV έκ~ιάζovτ(n. τούς ~ι11lpCX'Γt'Oμέvo,
'Παpu1tοκλ.έmσvτες αύτους ρητορικαίς ά:πάτ~.ς,
καΙ 1tερt.eάλλοVttς δειναίς σοφι;στικαίς τtλεKτΆVCXΙς .•.
ΟΙς ού 1tpOOii.KOV -ιτείθεσθαι , KlXν καΙ ποιμένες εtεν,
αλλ
8
οόδ
8
ένδέχετα:ι καλείν τοότους 'ΟΟψένας δλως,
τώς ΛUμεώνας καΙ φθορείς της χριστωνύμου 'Ποίμνης
κ:αΙ μή τΟΟς δρους σώζοντας της ά:ρxι~ρωσόνης.
Οδτοι κ(ΧΙ γάρ ώς πράττοντες, ά πράττειν οό κ.αeηκ:εν,
ή μ;ας έ1ίCXίpouσι -ιτουείν. καΙ λέγειν τά τοιαϋτα.
θεου καταφρονοϋντος δέ, KOΠαφΡOVoOνrαι -ιτασι'
καΙ τσαΙζονται πρός τό -ιτα:ρόν τι:ρό της μελλούσης δ(κης,
έν fι δικαίως τ(σσouσιν εόθύνας αΙων(α:ς,
ώς τοϋ Xρισroϋ σΚιΟρπίσαντες τήν ποίμνην ΣWΗ-yμέινην,
κ.αΙ 1tόλας διανο(ξαντες αΙρέσεων άrtάσαις,
καΙ δόντες ταύταις 'Jtάρoδoν κατα της 8Ε1<ικλησίας...
* * *
·0 την ά:λήθειαν σιγων, Kρό'tqει Χιριστόν έν τάφφ,
ώς προε:ιρήκει τις -ιτατήρ. κο:Ι 'Πάλιν ~oς λέγει'
τό τή,νεύσέ~ειΑV σιγcXν~ KΙνδu'Voς δντως μέγας,
καΙ κ6λιασις αΙώνιος καΙ <5όθ.Ρος ΆΤCωλεt<Xς.
Τό -ιταιρOΡΆV τα δόγμ·ατα Κ,αΙ μή: τ!ΡCXVΩς K:ρcxuyάζειν,
τα της Γραφης θεστrίσματα -πρόc:; άντιθέ-roυς μcXλλoν
καΙ διιexoτρέφειν cmεόδoντας Χριστώ τάς τcαραδόσεις,
δλ'Ε,θρος δνrως ΨUΧΙKός, καταγωγή -ιφός &δην.
Οό δ(καιον, ού θεμι:τόν, οό 11)ρέπOfV εόσεΙΙέσιν
δλως σιγαν, !νθα θεώ τους νόμους d'θετoUσιν
οΙ τήιν άπάτην σιτεύδοντες συστησαι 1C<Xt τήν 1tλ~ν.
-106­

109. "01tOU δέ ττέΦUK'ε θεός, φησ( τις των με-Υάλων,
-rnpόc; δν δ κΙνδυνος ό~ K~Ι τα της Ι~ης Ιλέτι:ει,
καΙ τα τη'ς λύμης 6:νrΙKρυς εΙς τoUτOν ~ρέxει,
τΙς εόσεΙής σιγήσειε, τΙς δλως fιρeμήσει;
κ:αΙ γάρ τη' συγκατάθεσ-ιν tι σιω'rtή. σημαίνει.
ΚαΙ -roϋτο δεΙKΝUΣΙ σαφl)ς δ πρόδρομος Κυρ(ou
καΙ Μαικ:κα&αίοι συν αότφ,μικ:ρας νομ:οθεσΙας
-rnροκινδu.vεόοvrες ot'ερρως, μέχρις αότοϋ θανά"rou,
καΙ ,μηδέ το (!ιραχότα:τΣv τοο νάμιou 'Πίρσδιδόντες.
Τούς δέ. ιχετα τόν Π,ρόδρομον, τοός δέ lμετά την χάριν,
1tροελομένoυc; τό Ebνείν ό'Itέ.ρ της ~η~(ας,
τίς d:ν έξαριθμfjσεις, τΙς λόγος 1tεριλMoι;
ότrέρ Υάρ ψάμμ;ον ~ηeως εΙσΙ 1t€1tληθυσμένoι,
ότrέ.ρ άοτέρων τούς χορόός, ό'Πέρ λιε~μώνΩV δνθη.
•Ανήρ οόκ οΤδεν εόσεΙής αΙδείσθαι ~ιλέα,
tινίK<X 'ΙΤρός εόσέΘειαν κΙνδuνος ΆVΑΤρέXtΊ
καΙ χωρισμός άπΟ θεοϋ συ,μ6αΙνειν όφοράται'
οόκ' &,c δυνό:στας moηθfl, τυ.ράννων οό φρσvιτLσn,
ωχ όψηλοός, -00 χαμηλοός, οόδένα κατ.ατττήξΌ"
06 τούς έν άξιώμασιν,.οό τούς ΈV 1ψΟΕιδρ(αις.
ΠέΙΠCς cmάv'rων των καλων, γέρας -rnαντo(ων 'ltόνων,
καΙ των Ιδρώτων gπαθλον καΙ των -rrιrNι.λων ά-yώνωv,
τό χάριν θεΙων έντολων, κ&ι καΙ μικρά δοκείεν,
ά'JroKτa:νθηναι καΙ ζωης ΤCpoσκα:Ιpoυ <nερηθηναι,
καΙ ιμεtlαΘηναι πΡός ζωήν fjc; τέλος οόκ έσείται.
8E-rταινετός καl1tδλεμος γνωΡΙζεται -ιτολιλάκ.ις,
κιαΙ ιμάχη κρε(ττων δεΙκινυται ψuχοΙλα60Qς εΙρήνης.
Βέλτιον γάρ άνιθ(σταισθαι κακως δΜΑVOOϋv.τας,
χωριζομένouς τοϋ θεοΟ καΙ "tΌύroις ένσυμένouς.
* * *
ΣοΙ δt καΙ νϋν d:ναΘoω, .μαχέJσθητι τfi Τι:λάνη'
'κ<Χlιρός άΥώνων, ~ς ό~ς, άΥώνισαι 'nροθόμως'
κ:αιρός 'Πολέμου, πΡόστηβι, 1tολέμησc:xι γε.WΑ[ως8
1<!αιιιρός καμάτων, είσελθε τό πeνrαθλov θ~ρρoόvτως"
μόχθηοιον, Κ-O:Koτcάθησoν έλ1tίl)ι των trτάθλων'
γ,ρηγόρηOΌ'V, d:ρ(στευσον" ΣUμιμαχησov ή -πΙστει
ΚιαΙ τ:ρσιταιοΟχσς φόΝηθι κατα των έΝΑVΤ{ων~
καΙ νι~ητής γνωρ[σθητι κατά των άv't'ι1t61λων,
κ:ο:Ι δέξαι στέφoc; έκ. θεώ της &1ω Ιασιλε(ας
καΙ κλη:ρον6μιος δείχθηιτ:ι ζωης της αΙων(ou.
Γενοϋ τοίς 'Παίειν σπεύδoUΙΣΙ λίθος, ot'~ppόc; d:δαμας'
Υε.νου -roίς τότττειν θέλιουσιν άνάλωτος ~ς δικμων­
γενοϋ τοϊς στOlσιάζOOσιν ~ς έΝ1(,τικη :μαγνη1:'ις,
-10'7­

110. καΙ στfιθι ιμέχρις αtμmος κατά τiiς ΙΧρτ.ι 1tλάνης
ΌΤCε.ρ της δόξης τοϋ θΕίoU καΙ κτίστου -καΙ Δεσιτότou,
καΙ συμ6ασίλευε Χιριστφ συν 'ltάσι τοϊς ~(oις,
Τ'ΡυΦ'ιν τιpuφων d:δό:παvoV, άσυλον gχων 1tλoϋτ'Ov,
καΙ δόξαν διαμένouσΑV εΙς 'Jtάvτας τούς αΙώνας·
μέλπων θεόν τόν έν τρισΙν όμνOOΜΕVOV ΠΡοσώποις,
ω πασα κτ(σις προσκυνεί καΙ δouλΙKως λ~ρεόε,ι,
ω πασα τορέπει δόξα καΙ τ:ι'μη προσκύνησις καΙ KpάTGq..
Γένοιτο ταΟτα φ(λτατε, γένοιτο, γέvoιτ6 σοι·
καΙ ταUtα σχο(ης φίλτ,cxτε καΙ '{'οότω" Ατι:ιτόχης.
-108­

111. :ΣΗΜΕΙΩ:ΣΕΙΣ
1. Πε;ριοδ. υΑγι.ος Σ(μων, Σε"Jtt'. 1974 καΙ: 8Yτco 8ΑΥιο­
ρειτων Μοναχών, υΟταν οΙ φύλα~ς προδίδουν, "Αθηναι
1974, σο. 37.
2. Ό,ρθόδοξος Μετανάστης, B6wτ1, Μά'ί()ς 1972, σ. 5.
3. Πρακτ.ικα ΈKτά~τou Δ. 81. Σ:. της ΑΙ ΣWΕΔΡ·ίας
(27.9.79) σ. 8. .
3α. "Ως 1t'αιράδεΙΥμα τoιιOOroυ λα'ίκoU θεολ6γw άνα­
φέρσ.μεν τόν Άκαδημ(Χ'ίκόν κ. Κ. M1tόvηv, δστις έτ6λμησε
να γράψη τήν έξης ~λαισφη μίαν, μιμούμενος, δυστυχως, το
πιστεόω της Μεγάλης του Χριοτοϋ ΈΚικληισ(ας: «ΤΟ Συ.μ­
πΟΟιον ένέΚ'ριναν ΚiαΙ έπευλ6γησα:v «ι κ ο .ρ υ φ α Ι
τ η ςμ ι α ς d γ Ι α ς το Ο Χ Ρ ι σ τ Q ϋ - Ε κ κ λ 1]­
σ ( α ς, i1Tot ή Αότοσ "Αγιότης δ Πάπας -ΙΩΆWΗς Παυ­
λος δ Β ι Κiαί ή Αότοϋ Π αναγ'ιότης δ ΟΙκοο.μενιίκός Παφ~­
ό1ρχης Δημήτριος» Ι !! θεολογ(α, 1979, σ. 474.
4. Δια ·μΙαν Εό,ρώπην πvευμιcxτ,ι,Kως f)νωμένην, "Ο:ρθ.
Τόπος της 16.11.79, σ. 4.
5. Πρακτικά, ~vEJ" άνωτ. σ. 16.
6. Αυτόθι.
7. Πρ_αΚιτικα της Δ ι ΣuνειδρΙας της 5.10.79, σ. 4.
8. Εότυχώς δτι πολλοί ,μo~oΙ αύτων διαφέρουν Ka:τά
'Πολυ της "O.~oξtac; των ΙιΥοομένων των.
9. Πρακτικα της Συνεδρίας Β ' της 28.9.79, σ. 2.
10. Γράφομ:εν «ικατα τ/ιν καρδίαν των» διότι άΔUVOl'tOί)..
μεν να έξομ;οιώσωμεν 1100ς άνωτ$ρω Κo!θη.you.μέ'νouc; και
ΛοιπΟΟς σuμψωνήq~ας lμετ· -αότων Π'ρ<J!tισταμένouς μέ έκ­
λεΚιτάς κατα τα t:!ι:λλ.α 8ΑΥ:ιίQρειτι,κάς ΨUχάς, 0:1 δnotaL δμως
δια 'Πολλούς λόΥouς παραμένουν εΙσέτι εΙς το eιμνημ6σuvαν.».
11. PG. 99, 1164 Α.
12. PG. 160. 105 C.
13. PG. 99, 1049 Α.
14. Π,ρ6λ. οχετι:κως τ.ΟΟς (δ(ους των ~(ων Mαξtμ,ou δ­
μολΟΥηΤOU, "Ι ω. Δ,αμcroκηvoϋ, Θεοδώρου ΣτουδΙτou, MANS Ι
4, 1096, 1256 K~Ι τό ώραιό'rαταv λσΥιov του άΥ·Ιou Νικοδή­
μου τοσ- 8Ayιoρε(τoυ~ «-Εν τη καθ" ή'μας δέ ΙεpαPXίc(c, τοϋ ιε­
ρέως καΙ Ιε-ρά!ρχου <haKToύνrGJIV καΙ κακως teαv.Qύντων, καΙ
διάκονος καΙ μισν~oς είrι'αKτoMες καΙ όpθC3ς φριovoιtMrες
δόνcrvrαι ...ouθετησαι ΚιαΙ εό't'OJKτ/σαι αότ'οός, καθως τά 1tIα­
ραδείγματά εΙσι τcάiμ1tολλα» (Σwcxξ., .Νοε. Η Ι, ~ιμ.).,
15. Σ1t. ~ήλια, Δαψ~όπη Συλλογή; τω·ν lερων Κα­
νόνων... Βενετια 1761, τ6μ~ Α , σ. 448. . .
Σ~.31 ο<: -λ-πocπτoλικός καΙ δ 15ος τη'ς Πpωτ·C)6εuτέρα:ς
17. "Αρχυμ. Έ1tιφανίou θε:oιδωpcmoόλoo,.,λPθΡCX - M-ελl,­
-109­

112. ται - -Ε1tιστολα{, Α', -Αθήναι 1981, σ. 215, 234.
18. MANSI 4, 1096,~. Μήλια, Ι!.νθ. dνωτ. τόμ. 5', σfiλ.
449 - 50.
18α. «'S'Hv έν Kων)λiει έπίσκοπος όνάματι Δωρόθεος, τα
αότά φρονων αύτφ, άWιρ χρειοκόλαξ κ:αΙ ΠPO'ΠJετης χειλεσι,
καθως γέ.γρqmται· δς Ιν συνάξει κ.αθεζoμέvoυ έπΙ τοΟ θρό­
νου της "Εκκλησίας του τ/ς Κων)λεως εύλαC!>εστάτou Νεστο­
ιρΙou, dν.OXJ"'Cό:ς μεγάλη τfi φωνιΙ τετ6λ μη,κεν εl1tε(ν: εΙ τις θε­
oτ6κ.oιv εΙναι λέγει την McxίρΙαν, <iνάθεμα έστω. ΚαΙ γέγονε
μεν κ.ραυγι1: ,μιεγάλη παρά Π<XYτ~ τοΟ λαοΟ, καΙ έκδρομή'
ο ό γ α ρ 11 θ ε λ ο ν g τ ι κ οι ι ν ω ν ε ί ν αύτοίς τοι­
αΟτα φΡOνoUσιιν" ΟΟΤε κα-Ι νϋν άπJoσuνάΚιΤΟΙΧ; E'[vcxt τΟΟς λα­
ΟΟς της Κων) λεως, 'Πλην όλ(γων έλαφροτέρων K~Ι των κολα­
κευ6Ύτων αότόν. τα δε μoν~ρια σχεδ<)ν άπαντα: καΙ αί
τούτων άρχυμανδρϊτα:ι, κ.αΙ της Σuιyκλήτ~ πολ:λοΙ οό σuνά­
γovται, δεοιόΤες μή άδικηθωσιν εΙς πLστιν αότοΟ, καΙ των
ΟΟν αότφ, οΟς ό:rtό της "AvιτιoχεΙας άv.αC!>~Ινων f1Υαryε, πάν­
των λαλούντων τά διιεστ,ραμιμ.έιvcn. ("Επιστολή Kι>ριλλov -Α­
λιεξαινδρεΙας πρός Κιελεστϊvoν έπίοκ.οπον Ρώμης, ΙΙραΚιτι.κά,
τόμ. Α', ο. 443. Π~. Αότ. σ. 451, 455.
19. ACTA SANCTORUM, NO{J) Β, σ. 267.
20. Χθές... δ πατριάρχης έδόλωσέ μοι λέγων' ποΙας "Εκ­
KληtOί(ας εΙ; Βυζαντtου; ΡΨμης; "Av.τιoχείας; "λλεξανδρεΙας;
"Ι δα) πaσαι 'μετά των όπ' ~ας έ1tαρχιων ήνώθησαν. ΕΙ τοΙ­
νυν εΙ της κα&ολικης "Εκ.κλησΙας, ένώθητι, μητcως ξένην δ­
δόν τφ C!>t't1 καινοτομων, πάθης δπερ ου 1tροσδοκ~ς. ΙΊ:ρός
οΟς εΤπον: Καθολικην Έκ,κλησ(αν, τήν όρθTJν καΙ σωτήριον
~ς εΙς αότόν πίστεως δ.μολογ(αν Πέτρον 'μαKαpLσας tφ" οΤς
αστό-ν καλως ώμολ6Υησε·ν, δ των όλων εΙναι θεός ά'ιτεφή­
V<X'τO•••». ,
»ΟύκοΟν άκουσον, Ifφησαγ gδoξE τφ δεσπδττ1 κα:ί τφ
πατριάρχη, διιά πρεκαίπτου του πάrrτα Ρώ.μης, d!vaeeμccτι.σθ:fj­
ναι σε μη~ πειθόμενον, καΙ τον δριζόμενον αύτοίς άπενέ'γiKα­
σθαι θάνcrroν». ΚαΙ δ &Υιος d'ττεκ.ρίθη: «Τό τφ θεφ πρό 'JtΌN­
τός αιωνος όρισθεν έν ~μoΙ. δέξοιτο 1tέρας, φέρον αότφ δ6­
ξρ:v 1tρό παvτός έγινωσμέ.νην αιωvoς...» (PG. 99, 132 AC).
21. PG. 99, 1177 D, 1205 Β, 1365 ΑΒ, 1636 - 7.
228 Aiπόθι, 1669 Α.
22α. ΠερΙ της έρμηνεΙας τοΟ 150u της Πρωτoδεuτέρας
συνόδου Ιδε καΙ τά γραφόμενα έν τfi ,μελέτη των 8Αγιορει­
των Π'ατέρων «Διχασμός καΙ -Αποστασ(α», -Αθηναι 1981,
σ. 34 - 8.
23. «ΑΙρείι'κόν livθρωτcoν μετά μ{αν καΙ δευτέΡΑV νοοθε­
σ(αrv 'ΓΟΟΙραιτ,οο, εΙδως δτι έξέσr;pατcται δ τοιοΟτος ι<ιαΙ ciμαρ­
ΤΆVΕι &ν αυτοκατάκρ.ιτος». (Τ(τ. 3, 1Ο) .
(6') «'Αλλα καΙ έαν ήιμεϊς ~ &ΥΥειλος έξ ®ΡΑVoϋ εόαγ­
)1Eiλ(ζεται ύμίν παρ' δ ε.ύαyγιεΛισό:μεθαi όμϊν, d:νάθειμιcx g­
σrω». (Γ~. 1, 8).
γ') Κρατεϊν τάς 'Παραδόσεις ώς έδιδάχθηίμεν, είτε δια ,
λόγου ,εΤτε δι- έπιιοτολης των "Αποστόλων καΙ ·μένεtiv έν οΤς
tιμ.άθΟμεν }(:αΙ έπιιοιτώθήιμεν' Kαi μή τcλ.α:vaσeαι μηδε -rrrόρε­
σθαι άπό των άντικ-ειιμενων, άλλα Υ:ρηγορειν, cmΊκειν έν ~
π(στει, έδρο;ίouς γ(γνεσθαι, d:μετα:κινήτοος. (Α' ~. ε" Β
θεισισ. ~,. Α' Κορ. ιε" ις'. 5' Κορ. ιγ" Β' Τιμ. γ').
-110­

113. 24. «Φε&γετε οδν τας αΙρέΌΕ.ις· του δlι01Ι6λou Y~ έφευ­
ρέοεις εΙσΙν» ("Άγ. •Ι Υνάτιιος). «'Maσr.ρέφεΌθε 'Πάόαiς τάς
αίρέσεις, ώς 'θηρί~ μετ' ίοΟ θαναIσuμoυ, 1tειpΙ ων καΙ 'ΥΥρά­
φως τι:αρέδωκα όμϊν...» (UΑγ. Έτcιιφάνιoς).
24α. Σπ. ΜήλlJα, Δαψιλ€OΤάτ'η ... τqμ. Β' , σ. 729 - 742.
25. «ΑΙρετικοί δέ εΙσιν ού 'μόνον οΙ τα θεία δόyμ.<mX d­
θετoGντε'ς, άλλα καΙ οΙ τόν θείον νόμον d:pνoόμεvoL, τον εόσ:'γ­
γιελικόν καΙ κανονικόν, μέχρι καΙ της KεκανOVUOlμέ.ινης τά­
ξεως της ΈΚJKλησίας». (Καλή ·ΟιμολογΙα, "Ιαν. 81, σελ. 3).
26. Β. Φειδα, ·1 στOΡΙKOK<XνOVΙΙκαΙ καΙ έΚικλ1jΟια:σnκαΙ
π~oθέ'σεις έριμηνείας των Ιε,Ρων Κανόνων, "λθίΛ<Xt 1972,
σελ. 52.
27. «'Έιaτι ~ι:σθηναι Koiλ.ώς. "Εσι:ι Υαρ καΙ ΚΟίΚιή δμό­
νοι.α, εση καΙ καλή διαφωνΙα». Ί. X~σμoς, PG. 59, 314.
28. ΕΙς αύτό rcpi:roEL νά τούς μψη,θoϋVτo σuνroιμώttερoν
καΙ οΙ -έν "Αγίω "ο.ρει ΖηλωταΙ rcατέρες, ~ lwoELTCXt άv­
τιληφθΟΟν Tφσr.ερoν οΙ Ιδι.οι, δτι <bτστελoϋv f)L<Xμα~­
νον κ:αΙ δια τας Ιεράς Παραδόσεις άγωνιζόμενον Ttλfιρωμα
τοϋ ΟΙΚ. Π~ιαρxε(oυ κ.αΙ οόχί... {oQρ(αv των ΓΟΧ "ΕλΛά­
δος έν •~γί~ Ορει Ι
29. Σηιμε.ιωτέ:σv δτι tι d:νωrrέρω lμελέτ/ κα(τοι εΙχεν dτco­
σταλη έγικιαίρως rcρός δηιμοσίεUOLν εΙς τον ~Ό;pθόδoξoν Τύ­
πον», ώς σ~μμε"[1oxή εΙς τόν δι.ενεΡΥούμιενον τότε διάλοΥον
μεταξύ Νεοημερολογιτων - Παλα:ιοηιμειρολΟΥιτων, έν τού­
τοις ή διεόθυνσις της ΈφηίΜΙSΡΙδoς δέν :fιθέλησεν νά τήν δημιο­
σι:ειJoτι, καίτοι πολύ άργότειρον τήν έχαρακτήρισεν, ώς «ί­
σως τήν ,d:ξιολογωτέραν» ά:rtO 'Πλευρας ΠιαλαΙOημEιpQλαyιιτων.
-111­

114. • ••••••• •• •••••• ••••••••••••••• ••• •••
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΣελΙς
ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ 9
Ό:;
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9
Κεφ. Α'. θΛΙΒΕΡΟΣ λΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
Κοινωνία αΙρετικων - ΑΤρε.σις καΙ μνη­
lμόσυνοv 21
Κεφ. Β'. ΔΕΝ ΑιΝΤΕΔΡΑΣΕΝ ΟΥΔΕ ΕΙΣ...
ΔιακΟ1τ/ ~νηιμoσύvou - 8Εαλω ή 1'1όλις 29
Κεφ. Γ'. ΓΕΡΟΝΤΑ ΓΙΑΤΙ ΚΛΑΙΣ;
ΕΙρήνη καΙ τrΙστις - -EΚι~ν t1t(OKO'JtO<; 36
Κεφ. Δ'. ΠΡΟΣ ΑΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΝ ΜΕ ΚΑΤ EΠΙ~
ΓΝΩΣΙΝ ΖΗΛΟΝ - Πο"ναΙ αΙΡδτικων άκυ­
ροι - Μη κοινωνεϊτε 50
Κεφ. Ε' ΤΟ ΚΑΤΑΚΡΙΤΟιΝ ΤΗΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΑΙ­
ΡΕτι.ΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ - Μέγα ζητημα
κοινωνίας - ~Έξελθε δ λαός 'μου. 61
Κεφ. ΣΤ' ΣΗΜΕΡΟΝ ΤΑ Afί"iQ ΤΟ ΙΣ ΚΑΤΩ ΣΥΝ­
ΕΟΡΤΑΖΕΙ - -ΑντιαιρετικΟς άγων καΙ μο­
ναχοΙ 73
Κ:εφ. Ζ'. ΚΑΝΟΝΙ·ΚΗ θΕΩΡΗΣΙΣ ΤΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟ·
ΛΟΓΙΑΚΟΥ ΣΧΙΣΜλΤΟΣ - -Εν άφoρι~
Ofμ~ καΙ .K~(Xιρέσει _. 81
Κεφ. Η'. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΟΙΚ. ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΝ κ. ΔΗ­
ΜΗΤΡΙΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙ ΑΥΤΟΝ ΣΥ­
ΝΟΔΟΝ 95
ΕΠ ΙΛΕΓΟΜΕΝΑ 105
,:r

116. •
I"ij
u- ,,'
ί~; 6.Γι..v 1)1' (#-"-­

117. .~."" ......