1. Ուշադրություն
Աշատանքը կատարված է Arial Armenian տառատեսակով և դուք այն պատշաճ
ձևով տեսնելու համար պետք է բեռնեք ձեր համակարգչի մեջ և ընտրեք
համապատասան տառատեսակ:
²Øö²öÆâ ²Þʲî²Üø
èàô´ºÜ êºì²ÎÆ ²Üì²Ü
ÂÆì 151 ¸äðàòÆ
¸²êì²ð` ¶²Ú²Üº ²ìºîÆêÚ²Ü
2012Ã.

2. ¸²ê²ð²Ü III
²è²ðβ سÛñ»ÝÇ
ºز §´³ó ³ñ³ ûñûñ¹, ï»ëÝ»Ýù Ññ³ßùÝ»ñ¹¦ Ä²Ø 12
¸³ë ¸³ëÇ Ã»Ù³Ý â³÷áñáßÇã
1 §´³ó ³ñ³ ûñûñ¹, ï»ëÝ»Ýù ÜϳñÇ µáí³Ý¹³ÏáõÃÛ³Ý í»ñ³ñï³¹ñáõÙ, ï³ñµ»ñ»É
Ññ³ßùÝ»ñ¹¦ ûٳÛÇ Ùáõïù í³ÛñÇ ¨ ÁÝï³ÝÇ Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÁ, ³é³ÝÓݳóÝ»É
å³ñ½ µ³é»ñÁ:
1-2 ݳ˳¹³ëáõÃÛ³Ùµ å³ïÙ»É Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇó
áñ»¨¿ Ù»ÏÇ Ù³ëÇÝ, ³é³ÝÓݳóÝ»É ³Í³Ýó³íáñ
µ³é»ñÁ:
Êï»Õͳ·áñͳµ³ñ í»ñ³ñï³¹ñ»É ÝϳñÇ
µáí³Ý¹³ÏáõÃÛáõÝÁ, ³é³ÝÓݳóÝ»É µ³ñ¹ µ³é»ñÁ:
2 §Î³ÃÇÉÁ¦ ´Ý³·ñÇ ÁÝûñóáõÙ, ¹Åí³ñ ¨ ³ÝͳÝáà µ³é»ñÇ
´³é»ñÇ ï»ë³ÏÝ»ñÁ Áëï ³é³ÝÓݳóáõÙ, å³ñ½ µ³é»ñÇó ϳ½Ù»É µ³ñ¹ ¨
ϳ½ÙáõÃÛ³Ý ³Í³Ýó³íáñ µ³é»ñ, ·áõß³Ï»É µÝ³·ñÇ ¹»åù»ñÇ Ñ»ï³·³
ÁÝóóùÁ:
3 §²Ýï³éñÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÁ¦ â³÷³Íá ï»ùëïÇ ÁÝûñó³ÝáõÃÛáõÝ` å³Ñå³Ý»Éáí
ϳñ¹³Éáõ »Õ³Ý³ÏÁ, ï»ÙåÁ, µÝ³·ñÇ í»ñ³ñï³¹ñáõÙ:
â³÷³Íá ï»ùëïÇ ÁÝûñó³ÝáõÃÛáõÝ ÑÝã»ñ³Ý·Ç
å³Ñå³ÝáõÙáí, µ³ñ¹ ¨ ³Í³Ýó³íáñ µ³é»ñÇ ·ïÝáõÙ,
µÝ³·ñÇ Ñ³Ù³éáï í»ñ³ñï³¹ñáõÙ:
êï»Õͳ·áñÍ³Ï³Ý Ýϳñ³½³ñ¹Ù³Ý áõ µáí³Ý¹³ÏáõÃÛ³Ý
ϳåÇ áñáßáõÙ ¨ ï»ùëïÇ Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý Ñ³ïí³ÍÇ
³é³ÝÓݳóáõÙ, µ³ñ¹ ¨ ³Í³Ýó³íáñ µ³é»ñÇ
µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñáí Ýáñ µ³é»ñÇ Ï³½ÙáõÙ:
4 §¶»ï³ÏÁ¦ ´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛ³Ý ÁÝûñóáõÙ, ¹»ñ»ñáí
ÐáÙ³ÝÇß µ³é»ñ ß³ñáõݳϻÉáí Ù»Ïݳµ³ÝáõÃÛáõÝÝ»ñáí
ÁÝûñóáõÙ:
ÜϳñÇ ¨ µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛ³Ý ÙÇçáóáí å³ïÙáõÃÛ³Ý
ÑáñÇÝáõÙ:
ÆÙ³ëïáí Ùáï µ³é»ñÇ ËÙµ³íáñáõÙ:
ÐáÙ³ÝÇß µ³é»ñÇ Ù³ëÇÝ ·³Õ³÷³ñÇ Ï³½ÙáõÙ:
5 §î»ñ¨³Ã³÷¦ ´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛ³Ý ÁÝûñóáõÙ, µáí³Ý¹³ÏáõÃÛ³Ý
í»ñ³ñï³¹ñáõÙ:
ʳÑáõÝ ¨ í³ñÅ ÁÝûñóáõÙ, ׳ݳãáճϳÝ
Ùï³ÑáñǽáÝÇ Ñ³ñëï³óáõÙ:
ÜϳñÇ ßáõñç å³ïÙáõÃÛ³Ý ÑáñÇÝáõÙ:
ÐáÙ³ÝÇß ¨ ѳϳÝÇß µ³é»ñÇ ï³ñµ»ñ³ÏáõÙ:
6 »ٳïÇÏ ·ñ³íáñ ³ß˳ï³Ýù »ëï³ÛÇÝ ³ß˳ï³Ýù:

3. ¸²êÆ äȲÜ
¸²êÆ ÂºØ²Ü ²Ýï³éÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÁ
¸²êÆ Üä²î²ÎÀ î»ùëïÇ ÁÝûñóÙ³Ý ¨ ÁÝϳÉÙ³Ý ³ñï³Ñ³ÛïÇã
ÁÝûñó³ÝáõÃÛ³Ý áõëáõóáõÙ:
îñ³Ù³µ³Ý³Ï³Ý Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý ¨ ËáëùÇ ½³ñ·³óÙ³Ý
ϳñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñññÇ Ó¨³íáñáõÙ:
Øß³Ï»É ¹»ñ»ñáí ϳñ¹³Éáõ ϳñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ:
¸²êÆ ÊܸÆðܺðÀ ²ñï³Ñ³ÛïÇã ÁÝûñó³ÝáõÃÛ³Ý ½³ñ·³óáõÙ, ËáëùÇ
½³ñ·³óáõÙ, ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ ·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ
ѳñëï³óáõÙ, µ³ñ¹ µ³é»ñÇ µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ
·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ Ëáñ³óáõÙ:
ºñ¨³Ï³Û³Ï³Ý ¨ ׳ݳãáÕ³Ï³Ý ½³ñ·³óáõÙ:
¸²êÆò кîà ²Þ²ÎºðîܺðÀ ÎÇٳݳÝ, ÿ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇó Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÝ ÇÝãå»±ë
ÎÆØ²Ü²Ü ¿ñ ¹ÇÙ³íáñáõÙ ÓÙ»éÁ, ÇÝãå»±ë ¿ñ ³åñáõÙ:
ÎÇٳݳÝ, ÿ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇó á±ñÝ ¿ ݳ˳å³ïñ³ëïíáõÙ
Ù³ñ¹áõ ÝÙ³Ý:
´³ñ¹ µ³é»ñÇ µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñáí ϳ½Ù»É Ýáñ µ³é»ñ:
¸²êÆò кîà ²Þ²ÎºðîܺðÀ ÎÁÝûñó»Ý µÝ³·ÇñÁ ¹»ñ»ñáí, ¹»ñ³ÛÇÝ Ë³Õáí
ÎβðàÔ²Ü²Ü ÏÝ»ñϳ۳óÝ»Ý Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ ½ñáõÛóÁ, Ïå³ïÙ»Ý
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ϻݹ³Ýáõ Ù³ëÇÝ, ÏÑáñÇÝ»Ý
ѳݻÉáõÏÝ»ñ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ ¨ ÏÃí³ñÏ»Ý
ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ ËÙµ»ñÁ:
ÎËáñ³óÝ»Ý µ³ñ¹ µ³é»ñÇ µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ
·Çï»ÉÇùÝ»ñÁ:

4. ¸²êÆ ÀܲòøÀ
¸³ëÁ ëÏëáõÙ »Ù ·ñ³íÇã Ùáõïùáí:
Ðñ³ßù ï»ë³ñ³Ý,
²Ýï³é ÙÇ ãùݳÕ,
λݹ³ÝÇÝ»ñ µ³½áõÙ
Ðá·ë³ß³ï áõ ·ÇïáõÝ:
¸³ë³ñ³Ý ¿ ÙïÝáõ٠ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ ³ñù³Ý (³éÛáõÍÇ Ñ³·áõëïáí) ¨óáõó³¹ñíáõÙ ¿
ѳݻÉáõÏÝ»ñ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ: ²ñù³Ý ÁÝûñóáõÙ ¿, ÇëÏ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ëÏëáõÙ
»Ý ·áõ߳ϻÉ: γ½ÙáõÙ »Ý µ³é³Ï³å³ÏóáõÃÛáõÝÝ»ñ, Ñ»ïá û·ï³·áñÍáõÙ
ݳ˳¹³ëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ù»ç:
ÊóÝÙ³Ý ÷áõÉáõÙ ÏÇñ³éáõÙ »Ù Ùï³·ñáÑÇ Ù»Ãá¹Á:
ÆÙ³ëïÇ ÁÝϳÉÙ³Ý ÷áõÉáõÙ` 2-3 ñáå» ¹³ë³ÝÛáõÃÇÝ
ͳÝáóݳÉáõ ѳٳñ, áñÇó Ñ»ïá ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ
ϳñ¹áõÙ »Ý µÝ³·ÇñÁ ¹»ñ»ñáí: Üϳñ³·ñáõÙ »Ý
λݹ³ÝÇÝ»ñ
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ϻݹ³ÝáõÝ, ³åñáõëïÁ ÓÙé³ÝÁ:
üǽÏáõÉï ¹³¹³ñÇ Å³Ù³Ý³Ï ÑÝãáõÙ ¿ »ñ³ÅßïáõÃÛáõÝ
¨ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ϳï³ñáõÙ »Ý í³ñÅáõÃÛáõÝÝ»ñ:
лïá µ³Å³ÝíáõÙ »Ý ËÙµ»ñÇ ¨ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
³ß³Ï»ñï ÝëïáõÙ ¿ ѳٳå³ï³ëË³Ý ë»Õ³ÝÇÝ,
áñï»Õ ¹ñí³Í ¿ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ Ù»Í å³ïÏ»ñÝ»ñ:
²ß˳ï³ÝùÁ í»ñç³Ý»Éáõó Ñ»ïá ϳï³ñáõÙ »Ýù ³Ù÷á÷áõÙ
¨ »ë ·Ý³Ñ³ïáõÙ »Ù ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇÝ Áëï ã³÷áñáßÇãÝ»ñÇ: Îßé³¹³ïÙ³Ý ÷áõÉáõÙ
³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ·ñáõÙ »Ý ѳٳå³ï³ëË³Ý Ï»Ý¹³Ýáõ ³ÝáõÝáí ³ùñáëïÇÏáë:
γï³ñáõÙ »Ýù ù³é³µ³Å³ÝáõÙ:
µÝáõó·ñáÕ ½·³óÙáõÝùÝ»ñ ³ñï³Ñ³ÛïáÕ
Ï»Ýë³÷áñÓ ÇÙ³ëï³íáñáõÙ
îݳÛÇÝ ³ß˳ï³ÝùÇ Ñ³ÝÓݳñ³ñáõÙ` ³ñï³Ñ³ÛïÇã ¹»ñ»ñáí ϳñ¹³É ¹³ë³ÝÛáõÃÁ, Ññ³ßù
ï»ïñáõÙ Ýϳñ»É, ÷³ÏóÝ»É Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ ÝϳñÝ»ñ:

5. ¸²êÆ äÈ²Ü 2
¸²êÆ ÂºØ²Ü î»ñ¨³Ã³÷
ÐáÙ³ÝÇß ¨ ѳϳÝÇß µ³é»ñ
¸²êÆ Üä²î²ÎÀ γñ¹³Éáõ ÁÝóóùáõÙ ½·³É µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛ³Ý
ïñ³Ù³¹ñáõÃÛáõÝÁ:
¶ïÝ»É Ï³å»ñ µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛ³Ý µáí³Ý¹³ÏáõÃÛ³Ý,
Ýϳñ³½³ñ¹Ù³Ý ¨ ë»÷³Ï³Ý Ï»Ýë³÷áñÓÇ ÙÇç¨:
¸²êÆ ÊܸÆðܺðÀ ²ñï³Ñ³ÛïÇã ÁÝûñó³ÝáõÃÛ³Ý ½³ñ·³óáõÙ, ËáëùÇ
½³ñ·³óáõÙ, ³ßÝ³Ý Ù³ëÇÝ·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ ³Ùñ³åݹáõÙ:
ÐáÙ³ÝÇß ¨ ѳϳÝÇß µ³é»ñÇ Ù³ëÇÝ áõÝ»ó³Í
·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ ³Ùñ³Ï³Û³áõÙ:
¸²êÆò кîà ²Þ²ÎºðîܺðÀ ÎϳñáÕ³Ý³Ý ï³ñµ»ñ³Ï»É å³ïÙí³ÍùÝ áõ
ÎÆØ²Ü²Ü µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÁ` Ýß»Éáí ¹ñ³Ýó
³é³ÝÓݳѳïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ÎÇÙ³Ý³Ý Ã¿ ï»ñ¨Ý»ñÁ ÇÝãå»±ë »Ý Ññ³Å»ßï ï³ÉÇë
ͳéÇÝ:
ÎÇÙ³Ý³Ý ÑáÙ³ÝÇß ¨ ѳϳÝÇß µ³é»ñÇ Ù³ëÇÝ:
¸²êÆò кîà ²Þ²ÎºðîܺðÀ ÎϳñáÕ³Ý³Ý ë³ÑáõÝ ÁÝûñó»É µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÁ:
ÎβðàÔ²Ü²Ü Îå³ïÙ»Ý ï»ñ¨Ç ÏÛ³ÝùÇ Ù³ëÇÝ` ÝٳݻóÝ»Éáí Ù³ñ¹áõ
ÏÛ³ÝùÇ Ñ»ï:
ÎÑáñÇÝ»Ý Ñ³Ý»ÉáõÏÝ»ñ ³ßÝ³Ý í»ñ³µ»ñÛ³É ¨ Ï·ñ»Ý
³ùñáëïÇÏáë:

6. ¸²êÆ ÀܲòøÀ
¸³ëÁ ëÏëáõÙ »Ù §î»ñ¨Ý»ñ¦ »ñ·áí, áñï»Õ ÙÇ ù³ÝÇ ³ß³Ï»ñïáõÑÇÝ»ñ ·»Õ»óÇÏ å³ñáí
·áõÛݽ·áõÛÝ ï»ñ¨Ý»ñáí ½³ñ¹³ñáõÙ »Ý ¹³ë³ñ³ÝÁ:
²ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ·áõß³ÏáõÙ »Ý Ññ³ßùÝ»ñÇ Í³éÇ íñ³ ÷³Ïóí³Í ѳݻÉáõÏÝ»ñÁ:
ÊóÝÙ³Ý ÷áõÉáõÙ ÏÇñ³éáõÙ »Ù ½ñáõÛóÇ Ù»Ãá¹Á:
ÆÙ³ëïÇ ÁÝϳÉÙ³Ý ÷áõÉáõÙ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ÁÝûñóáõÙ »Ý µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÁ,
Ýϳñ³·ñáõÙ µÝáõÃÛáõÝÁ ¨ ³Ýï³éÁ:
²ß³Ï»ñïÝ»ñÁ µ³Å³ÝíáõÙ »Ý ËÙµ»ñÇ, ϳï³ñáõ٠ѳÝÓݳñ³ñí³Í ³é³ç³¹ñ³ÝùÁ, áñÇó
Ñ»ïá Ý»ñϳ۳óÝáõÙ »Ý Çñ»Ýó ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ ¨ ·Ý³Ñ³ïíáõÙ:
üǽÏáõÉï ¹³¹³ñÇ Å³Ù³Ý³Ï Ï³ï³ñáõÙ »Ý ÉÇóù³ÛÇÝ í³ñÅáõÃÛáõÝÝ»ñ:
Îßé³¹³ïÙ³Ý ÷áõÉáõÙ ïñíáõÙ ¿ 5-ñá廳Ýáó ß³ñ³¹ñ³Ýù §î»ñ¨³Ã³÷¦ í»ñݳ·ñáí:
¸³ëÇ í»ñçáõ٠ѳÝÓݳñ³ñáõÙ »Ù ïݳÛÇÝ ³é³ç³¹ñ³Ýù` µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛ³Ý
ÁÝûñóáõÙ, µáí³Ý¹³ÏáõÃÛ³Ý í»ñ³ñï³¹ñáõÙ, ÑáÙ³ÝÇß ¨ ѳϳÝÇß µ³é»ñÇ Ï³½ÙáõÙ:

7. »ٳïÇÏ ·ñ³íáñ ³ß˳ï³Ýù
»ɳ¹ñáõÃÛáõÝ` ³é³ç³¹ñ³ÝùÝ»ñáí
æáõóÏÇ Ù»ÕÙ »Õ³Ý³ÏÁ ˳Ëï»ó ïËáõñ ³Ýï³éÇ ³Ý¹áññÁ: ²Ýï³éÁ Ñáõ½í»ó: ܳ ó³Ýϳó³í
×»Õù»É óÝÓñ ˳í³ñÁ, µ³Ûó ãϳñáÕ³ó³í:ÆëÏ ïÕ³ÛÇ çáõóÏÝ ³ÝÁݹѳï ÑÁÝã»óÝáõÙ ¿ñ
Çñ Ñdzëù³Ýã Ýí³·Á: ê¨ áõ Ùé³ÛÉ ³Ùå»ñÁ ÉëáõÙ ¿ÇÝ ëù³Ýã»ÉÇ Ó³ÛÝ»ñÁ:Üñ³Ýù
½³ñÙ³ó³Í ¿ÇÝ: γٳó-ϳٳó ³Ùå»ñÁ óñí»óÇÝ: ²Ùå»ñÇó ³½³ïí³Í ³ñ¨Ý ¿É Çñ áëÏ»½ûÍ
ßáÕ»ñÁ ï³ñ³Í»ó áÕç ³ß˳ñÑÇ íñ³:
1.î»ùëïáõÙ Áݹ·Í»É µ³ñ¹ µ³é»ñÁ:
2.î»ùëïÇ ³é³çÇÝ Ý³Ë³¹³ëáõÃÛáõÝÇó ¹áõñë ·ñ»É µ³½ÙÇÙ³ëï µ³éÁ ¨ Ù»Ï ³ÛÉ ÇÙ³ëïáí
·áñÍ³Í»É Ý³Ë³¹³ëáõÃÛ³Ý Ù»ç: