Tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quan về thương mại điện tử với 15 bài học từ khái niệm, mô hình thành công đến các vấn đề pháp lý và công nghệ liên quan. Nó trình bày các giai đoạn phát triển của thương mại điện tử và quy trình triển khai hiệu quả. Nhiều ví dụ thực tiễn về các mô hình thương mại điện tử và lợi ích cho cả người bán và người mua cũng được nêu ra.

1. Bài 1
Tổng quan về thương mại điện tử
Biên tập: Nguyễn Thị Hồng Vân
vannth@ftu.edu.vn
Hà Nội, 10/2008

2. E-Commerce 2008
Nội dung
15 bài:
 - Bài 1: Tổng quan về thương mại điện tử
 - Bài 2: Các mô hình thương mại điện tử thành công
 - Bài 3, 4: Marketing điện tử
 - Bài 5: Hợp đồng điện tử
 - Bài 6, 7: Luật điều chỉnh thương mại điện tử
 - Bài 8: Thanh toán điện tử
 - Bài 9: Triển khai dự án thương mại điện tử
 - Bài 10: Đấu giá trực tuyến
 - Bài 11: Rủi ro trong thương mại điện tử
 - Bài 12, 13, 14: Ứng dụng công nghệ thông tin vào
quản trị doanh nghiệp (ERP, SCM, CRM)
 - Bài 15: Trình bày ý tưởng kinh doanh điện tử

3. HỌC TRỰC TUYẾN
http://elearning.ftu.edu.vn

4. Tài liệu tham khảo
- Bài giảng thương mại điện tử 2008
- Website học trực tuyến:
http://elearning.ftu.edu.vn
- Electronic Commerce 2006 – Turban

5. Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử
1. Khái niệm thương mại điện tử
2. Quá trình phát triển của thương mại
điện tử
3. Quy trình triển khai thương mại điện tử
4. Đánh giá website thương mại điện tử
5. Các mô hình thương mại điện tử điển
hình

6. KHÁI NIỆ M THƯƠ NG MẠ I Đ IỆ N TỬ THEO
NGHĨ A HẸ P
Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử là việc mua
bán hàng hoá và dịch vụ thông qua các phương
tiện điện tử và các mạng viễn thông, đặc biệt là
máy tính và internet.
Ví dụ: Amazon
Thegioihoatuoi.com

8. UNCITRAL
United Nations Conference For International Trade Law
Th­¬ng m¹i ®iÖn tö lµ viÖc trao ®æi th«ng tin th­¬ng m¹i th«ng
qua c¸c ph­¬ng tiÖn ®iÖn tö, kh«ng cÇn ph¶i in ra giÊy bÊt cø
c«ng ®o¹n nµo cña toµn bé qu¸ tr×nh giao dÞch.
UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce, 1996
“Th­¬ng m¹i” ®­îc hiÓu theo nghÜa réng bao qu¸t: mäi vÊn ®Ò
n¶y sinh tõ mäi mèi quan hÖ mang tÝnh th­¬ng m¹i, dï cã hay
kh«ng cã hîp ®ång. C¸c mèi quan hÖ mang tÝnh th­¬ng m¹i
bao gåm, nh­ng kh«ng chØ bao gåm, c¸c giao dÞch sau ®©y:
+ g ia o d Þc h tra o ® æ i hµ ng ho ¸ ho Æ d Þc h vô ; ® ¹ i d iÖ n ho Æ ® ¹ i lý th­¬ ng m ¹ i; uû
c c
th¸ c
+ c ho thuª d µ i h¹ n; x © y d ùng c ¸ c c « ng tr× nh; t­ vÊn; kü thuËt c « ng tr× nh;
+ ® Çu t­ c Êp vè n;
+ ng © n hµ ng ; b¶ hiÓ m ;
o
+ liªn d o a nh vµ c ¸ c h× nh thø c kh¸ c vÒ hîp t¸ c c « ng ng hiÖ p ho Æ kinh d o a nh;
c
+ c huy ªn c hë hµ ng ho ¸ ha y hµ nh kh¸ c h b» ng ® ­ê ng biÓ n, ® ­ê ng kh« ng , ® ­ê ng s ¾ t ,
bé

9. Khái niệm thương mại điện tử
UNCTAD:
 Trên góc độ doanh nghiệp:
MSDP
 Trên góc độ cơ quan quản lý
nhà nước: IMBSA

10. MSDP
 Marketing

11. MSDP
 Marketing
 Sales

12. MSDP
 Marketing
 Sales
 Distribution

13. MSDP
 Marketing
 Sales
 Distribution
 Payment

14. E-banking

15. Mô hình IMBSA
 I – Hạ tầng cơ sở
 M –Thông điệp dữ
liệu
 B – Luật điều chỉnh
 S – Quy định trong
từng lĩnh vực
 A – Các ứng dụng

17. Số người sử dụng Internet trên TG (2007)
http://www.clickz.com/showPage.html?page=stats/web_worldwide

18. E-BUSINESS BENEFITS
Lợi ích của người bán Lợi ích của người mua
-Tiếp cận khách hàng 24/7 -Dễ dàng tiếp cận thông tin
- Giảm chi phí về sản phẩm, dịch vụ
- Kênh Marketing mới -Nhiều cơ hội tìm kiếm, so
- Kênh phân phối mới
sánh thông tin
-Nhận hàng hóa số hóa
- Tiếp cận khách hàng toàn
cầu nhanh chóng
-- Tiếp cận nhà cung cấp
toàn cầu
Figure 8.4 Potential Benefits Page 249
to Sellers and Buyers

19.  Kênh Marketing mới
 Tiết kiệm chi phí, thời gian
 Tăng doanh thu
 Phát triển sản phẩm mới
 Dịch vụ khách hàng tốt hơn
 Tiếp cận khách hàng mục tiêu, phân đoạn
thị trường

20. Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử
1. Khái niệm thương mại điện tử
2. Quá trình phát triển của thương mại điện
tử

21. CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA E-COMMERCE
3 giai ®o¹n ph¸t triÓn chÝnh
3. Th­¬ng m¹i (c -Bus ine s s )
“céng t¸c”
Integrating / Co lla bo ra ting
Néi bé doanh nghiÖp c¸c bé phËn lkÕt
(inte g ra ting ) vµ kÕt nèi víi c¸c ®èi t¸c kinh
doanh (c o nne c ting )
Th­¬ng m¹i Giao dÞch (t-Co m m e rc e )
2.
Hîp ®ång ®iÖn tö (ký kÕt qua m¹ng)
Thanh to¸n ®iÖn tö (thùc hiÖn qua m¹ng)
(online tra ns a c tio n),
Th­¬ng m¹i Th«ng tin (i-Co m m e rc e )
1.
Th«ng tin (I rm a tio n) lªn m¹ng web
nfo
Trao ®æi, ®µm ph¸n, ®Æt hµng qua m¹ng (e-mail, chat, forum...)
Thanh to¸n, giao hµng truyÒn thèng

22. Giai đoạn 1
- Mua máy tính, email, lập
website
- Giao dịch với khách hàng,
nhà cung cấp bằng email
- Tìm kiếm thông tin trên web
- Quảng bá doanh nghiệp trên
web
- Hỗ trợ khách hàng về sản
phẩm, dịch vụ

26. Giai đoạn 2
- Xây dựng mạng nội bộ doanh
nghiệp
- Ứng dụng các phần mềm
quản lý Nhân sự, Kế toán, Bán
hàng, Sản xuất, Logistics
- Chia sẻ dữ liệu giữa các đơn
vị trong nội bộ doanh nghiệp

27. Th­¬ng m¹i Giao dÞch (t-Co m m e rc e )

28. Th­¬ng m¹i Giao dÞch (t-Co m m e rc e )

29. Giai đoạn 3
- Liên kết doanh nghiệp với
nhà cung cấp, khách hàng,
ngân hàng, cơ quan quản lý
nhà nước
- Triển khai các hệ thống phần
mềm Quản lý khách hàng
(CRM), Quản lý nhà cung cấp
(SCM), Quản trị nguồn lực
doanh nghiệp (ERP)

30. THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CỘNG TÁC

31. Minh ho¹: Quy tr×nh kinh doanh cña DELL
Tæng hîp c¸c ®¬n hµng
th«ng tin cho NCC
2
L¾ p r¸p vµ Ph©n phèi
3
1
2
4
Giao hµng cho
§Æt hµng qua Internet, Phone, kh¸ch hµng
trang web cña KH DN
4
§Æc ®iÓm:
- Nguyªn liÖu l­u kho thÊp, ko
Mét sè s¶n phÈm giao trùc tiÕp - Thµnh phÈm l­u kho th¸p, ko
speakers, external zip drivers
- S¶n phÈm kh«ng phæ biÕn ®­îc
giao ngay tõ Nhµ s¶n xuÊt kh¸c ®Õn
KH

33. C¸c mèc thêi gian trong lÞch sö ph¸t triÓn
Internet vµ Th­¬ng m¹i ®iÖn tö (EC)
6
5
4
3
1
2

34. Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử
1. Khái niệm thương mại điện tử
2. Quá trình phát triển của thương mại
điện tử
3. Quy trình triển khai thương mại điện tử

35. QUY TRÌNH TRIỂN KHAI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Tham gia cổng thương mại điện tử
Phân tích SWOT, lập kế hoạch, xác định mục tiêu, vốn đầu tư
SWOT: Điểm mạnh – Điểm yếu – Cơ hội – Hiểm họa
Xây dựng mô hình cấu trúc, chức năng, đánh giá website
Mua tên miền, thuê máy chủ
Thiết kế website
Cập nhật thông tin, quản trị nội dung website
Đánh giá website: thông tin, chức năng, tốc độ, nét riêng…
Bổ sung các chức năng: bảo mật, thanh toán
Quảng bá website, đăng ký trên Công cụ tìm kiếm, tham gia các
Sàn giao dịch thương mại điện tử
Liên kết website với khách hàng, nhà cung cấp, đối tác, cơ quan
quản lý nhà nước
Xây dựng hệ thống cung cấp và phân phối

36. Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử
1. Khái niệm thương mại điện tử
2. Quá trình phát triển của thương mại
điện tử
3. Quy trình triển khai thương mại điện tử
4. Đánh giá website thương mại điện tử

37. Công cụ đánh giá giải pháp TMĐT
 4N cho TMĐT
 Nhận thức Cöa Nhµ s¶n
hµng xuÊt
 Nhân lực Ng­êi b¸n
bu«n trùc
 Nối mạng tuyÕn
 Nội dung
 7 C / website TMĐT
 Nội dung eMatrix
 Giao dịch
Ng­êi Ng­êi
 Thẩm mỹ
b¸n lÎ cung
 Giao tiếp cÊp
 Cộng đồng
Ng­êi gom Ng­êi ph©n
 Chăm sóc khách hµng phèi
hàng ChuyÓn ph¸t
nhanh
 Bảo mật
Sự phát triển của TMĐT tại Việt Nam

38. 7 yếu tố đánh giá website TMĐT
– 7C
Content – Nội dung
Content – Nội dung
Commerce – Thương mại
Commerce – Thương mại
Context – Thẩm mỹ
Context – Thẩm mỹ
Communication – Giao tiếp
Communication – Giao tiếp
Customization – Cá biệt hóa
Customization – Cá biệt hóa
Some Key
Factors
for Success Community – Cộng đồng
Community – Cộng đồng
in E-commerce
Connection – Liên kết
Connection – Liên kết

39. Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử
1. Khái niệm thương mại điện tử
2. Quá trình phát triển của thương mại
điện tử
3. Quy trình triển khai thương mại điện tử
4. Đánh giá website thương mại điện tử
5. Các mô hình thương mại điện tử điển
hình G-B-C

40. Exhibit 1.1 The Dimensions of
Electronic Commerce

41. Các mô hình TMĐT
Chính phủ Doanh Người tiêu
G nghiệp dùng
B C
Chính phủ G2G G2B G2C
G ELVIS Hải quan điện E-
(vn – usa) tử Government
Doanh nghiệp B2G B2B B2C
B Đấu thầu Ecvn.gov.vn Amazon.com
công
Người tiêu C2G C2B C2C
dùng Priceline.com E-bay
C

42. CÁC LOẠI HÌNH TMĐT
1. B2B: doanh nghiệp tới doanh nghiệp
www.alibaba.com (Trung Quốc)
www.ec21.com (Hàn Quốc)
www.buyusa.com (Mỹ)
www.sesami.net (Singapore)
www.vnemart.com (Việt Nam)
Mô hình này chiếm tới 80% doanh số
TMĐT toàn cầu (Báo cáo TMĐT,
UNCTAD, năm 2003)

43. CÁC LOẠI HÌNH TMĐT
2. B2C: doanh nghiệp tới người tiêu dùng
www.amazon.com (Mỹ)
www.tienphong-vdc.com.vn (Việt Nam)
3. C2C: người tiêu dùng-người tiêu dùng
www.ebay.com (Mỹ)
4. Các hoạt động phi thương mại (Chính phủ
điện tử): G2B, G2C
5. B2E – Doanh nghiệp với lao động
www.hertz.com ; www.cisco.com

44. Université de
Lausanne
SITE | AGENDA | FIN
C¸c ®èi t¸c tham gia vµo quy tr×nh b¸n hµng trùc tuyÕn
Ng©n hµng
Ng©n hµng
thanh to¸n
thanh to¸n
3
bï trõ /clearance ThÎ tÝn dông / Credit card
4 Göi ®¬n hµng Amazon.com
Amazon.com
sales VËn chuyÓn
VËn chuyÓn
Ph©n phèi
Ph©n phèi sales
Information systems transport
transport
l­u kho Information systems
l­u kho coordination tracking
tracking
coordination deliver
Giao hµng contents
contents
5 6
tr¶
l¹i
hµn
g
cung cÊp ®Æt hµng
§èi t¸c
§èi t¸c b¸n hµng Kh¸ch hµng
Kh¸ch hµng
b¸n hµng b×nh luËn mua s¾m
mua s¾m
b¸n hµng
2 Author 1
Author
marketing
marketing
© 2001 Pigneur, HEC Lausanne

45. Một quy trình TMĐT
hàng hóa hữu hình
hàng hóa số hóa
Quảng Đặt hàng Phân phối Thanh toán
cáo
www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 45

46. Một số minh họa (i)
• Cửa hàng trên mạng
– www.golmart.com.vn
– www.vinagifts.net
– www.chibaoshop.com.vn
– www.vdcsieuthi.com.vn
• Mua sách qua mạng
– www.nhasachvn.com
– www.tienphong-vdc.com.vn
• Dịch vụ trực tuyến
– www.nhacso.net
– alofun.vietnamnet.vn
– www.spotlightradio.net
www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 46

47. Một số minh họa (ii)
• Các sàn giao dịch
– www.ec21.com
– www.buyusa.com
– www.alibaba.com
– www.ecvn.com.vn
– www.vnet.com.vn
– www.vnemart.com.vn
– www.vietoffer.com
– www.goodsonlines.com.vn
www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 47

48. Số người sử dụng Internet trên TG (2007)
http://www.clickz.com/showPage.html?page=stats/web_worldwide
www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 48

49. www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 49

50. www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 50

51. www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 51

52. www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 52

53. www.mot.gov.vn / www.ecvn.gov.vn 53

54. Ứng dụng TMĐT trong XNK
Cập nhật Website:
- Tự cập nhật 44%
- Thuê ngoài 56%
Mức độ tham gia Sàn giao dịch TMĐT
- Tham gia SGD của Việt Nam 16%
- Tham gia SGD của nước ngoài 20%
Tỷ lệ tham gia sàn và ký được hợp đồng
- Tham gia SGD của VN và có hợp đồng 13%
- Tham gia SGD của NN và có hợp đồng 60%

55. Thương mại điện tử
Trainer Training 2008
BÀI TẬP CÁ NHÂN:
Bài 1. Chọn 1 mô hình kinh doanh điện tử, phân tích và đánh
giá website (nếu có); so sánh với 2 website cùng ngành khác
(1 tại VN và 1 của nước ngoài)
BÁO CÁO:
Bài 1: Đánh giá website thương mại điện tử (5-7 tr)

56. BÀI TẬP VỀ NHÀ 20/10
 Bài tập nhóm lớp: phân tích các mô hình
thương mại điện tử (phân loại theo đối
tượng tham gia – 9 mô hình)
Phân tích:
- Quy trình kinh doanh
- Bài học kinh nghiệm
 Bài tập cá nhân: Tìm hiểu câu chuyện
thành công hoặc thất bại trong thương
mại điện tử

57. Thương mại điện tử
Trainer Training 2008
BÀI TẬP NHÓM:
Bài 1. Chọn 1 mô hình kinh doanh điện tử, phân tích và đánh
giá website (nếu có); so sánh với 2 website cùng ngành khác
(1 tại VN và 1 của nước ngoài)
Bài 2. Xây dựng (cải tiến) mô hình cấu trúc chức năng cho
website
Bài 3. Chọn 1 công ty XNK, chọn 1 thị trường nước ngoài tiềm
năng, hãy tìm 3 website, qua đó doanh nghiệp có thể tìm kiếm
các đối tác kinh doanh mặt hàng công ty đang muốn xuất hoặc
nhập khẩu. Tại mỗi website hãy tìm ít nhất 3 công ty như vậy
và báo cáo kết quả tìm kiếm (tên, địa chỉ, tel, email, website)
BÁO CÁO:
Bài 1: Đánh giá website thương mại điện tử (5-7 tr)
Bài 2: Mô hình cấu trúc, chức năng website (2-4 tr)
Bài 3: Tìm kiếm công ty (2-3 tr)

58. Bài kiểm tra K44 G
1. Hãy nêu ví dụ về một số website B2C
thành công tại Việt Nam.
2. Phân tích ngắn gọn mô hình kinh doanh
B2B tại sàn giao dịch Covisint.
3. Phân tích quy trình giao dịch trên eBay.
4. Trình bày những thuận lợi và khó khăn
trong việc phát triển mô hình chính phủ
điện tử tại Việt Nam.

59. Bài kiểm tra K44 D
1. Phân tích mô hình kinh doanh điện tử và các
yếu tố dẫn đến thành công của alibaba.com.
2. Trình bày những dịch vụ công điện tử được
cung cấp tại một số website chính phủ điện tử
của Singapore. Hãy nêu những thuận lợi và
khó khăn trong việc phát triển mô hình chính
phủ điện tử tại Việt Nam.
3. Trình bày những lợi thế và hạn chế của
ebay.com.