Tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quan về thương mại điện tử, bao gồm các khái niệm, giai đoạn phát triển và các mô hình thương mại điện tử phổ biến như B2B, B2C. Nó cũng đề cập đến quy trình triển khai thương mại điện tử và các yếu tố đánh giá website thương mại điện tử. Cuối cùng, tài liệu nêu rõ lợi ích cho người bán và người mua khi tham gia vào thương mại điện tử.

1. Biên tập: Nguyễn Thị Hồng Vân [email_address] Hà Nội, 10/2008 Bài 1 Tổng quan về thương mại điện tử

2. E-Commerce 2008 15 bài: - Bài 1: Tổng quan về thương mại điện tử - Bài 2: Các mô hình thương mại điện tử thành công - Bài 3, 4: Marketing điện tử - Bài 5: Hợp đồng điện tử - Bài 6, 7: Luật điều chỉnh thương mại điện tử - Bài 8: Thanh toán điện tử - Bài 9: Triển khai dự án thương mại điện tử - Bài 10: Đấu giá trực tuyến - Bài 11: Rủi ro trong thương mại điện tử - Bài 12, 13, 14: Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản trị doanh nghiệp (ERP, SCM, CRM) - Bài 15: Trình bày ý tưởng kinh doanh điện tử Nội dung

3. HỌC TRỰC TUYẾN http://elearning.ftu.edu.vn

4. T à i liệu tham khảo - Bài giảng thương mại điện tử 2008 - Website học trực tuyến: http://elearning.ftu.edu.vn - Electronic Commerce 2006 – Turban

5. Khái niệm thương mại điện tử Quá trình phát triển của thương mại điện tử Quy trình triển khai thương mại điện tử Đánh giá website thương mại điện tử Các mô hình thương mại điện tử điển hình Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử

6. KHÁI NIỆM THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THEO NGHĨA HẸP Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử là việc mua bán hàng hoá và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử và các mạng viễn thông , đặc biệt là máy tính và internet . Ví dụ: Amazon Thegioihoatuoi.com

8. Th­¬ng m¹i ®iÖn tö lµ viÖc trao ®æi th«ng tin th­¬ng m¹i th«ng qua c¸c ph­¬ng tiÖn ®iÖn tö, kh«ng cÇn ph¶i in ra giÊy bÊt cø c«ng ®o¹n nµo cña toµn bé qu¸ tr×nh giao dÞch. UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce, 1996 UNCITRAL United Nations Conference For International Trade Law “ Th­¬ng m¹i” ®­îc hiÓu theo nghÜa réng bao qu¸t: mäi vÊn ®Ò n¶y sinh tõ mäi mèi quan hÖ mang tÝnh th­¬ng m¹i , dï cã hay kh«ng cã hîp ®ång. C¸c mèi quan hÖ mang tÝnh th­¬ng m¹i bao gåm, nh­ng kh«ng chØ bao gåm, c¸c giao dÞch sau ®©y: + giao dÞch trao ®æi hµng ho¸ hoÆc dÞch vô; ®¹i diÖn hoÆc ®¹i lý th­¬ng m¹i; uû th¸c + cho thuª dµi h¹n; x©y dùng c¸c c«ng tr×nh; t­ vÊn; kü thuËt c«ng tr×nh; + ®Çu t­ cÊp vèn; + ng©n hµng; b¶o hiÓm; + liªn doanh vµ c¸c h×nh thøc kh¸c vÒ hîp t¸c c«ng nghiÖp hoÆc kinh doanh; + chuyªn chë hµng ho¸ hay hµnh kh¸ch b»ng ®­êng biÓn, ®­êng kh«ng, ®­êng s¾t , bé

9. Khái niệm thương mại điện tử UNCTAD: Trên góc độ doanh nghiệp: MSDP Trên góc độ cơ quan quản lý nhà nước: IMBSA

10. M S DP Marketing

11. M S DP Marketing Sales

12. MS D P Marketing Sales Distribution

13. MSD P Marketing Sales Distribution Payment

14. E-banking

15. Mô hình IMBSA I – Hạ tầng cơ sở M –Thông điệp dữ liệu B – Luật điều chỉnh S – Quy định trong từng lĩnh vực A – Các ứng dụng

17. Số người sử dụng Internet trên TG (2007) http://www.clickz.com/showPage.html?page=stats/web_worldwide

18. E-B USINESS B ENEFITS Figure 8.4 Potential Benefits to Sellers and Buyers Page 249 Lợi ích của người bán Tiếp cận khách hàng 24/7 Giảm chi phí Kênh Marketing mới Kênh phân phối mới Tiếp cận khách hàng toàn cầu Lợi ích của người mua Dễ dàng tiếp cận thông tin về sản phẩm, dịch vụ Nhiều cơ hội tìm kiếm, so sánh thông tin Nhận hàng hóa số hóa nhanh chóng - Tiếp cận nhà cung cấp toàn cầu

19. Kênh Marketing mới Tiết kiệm chi phí, thời gian Tăng doanh thu Phát triển sản phẩm mới Dịch vụ khách hàng tốt hơn Tiếp cận khách hàng mục tiêu, phân đoạn thị trường

20. Khái niệm thương mại điện tử Quá trình phát triển của thương mại điện tử Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử

21. CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA E-COMMERCE 3 giai ®o¹n ph¸t triÓn chÝnh Th­¬ng m¹i Th«ng tin (i-Commerce) Th«ng tin ( Information) lªn m¹ng web Trao ®æi, ®µm ph¸n, ®Æt hµng qua m¹ng (e-mail, chat, forum...) Thanh to¸n, giao hµng truyÒn thèng Th­¬ng m¹i “céng t¸c” (c-Business) Integrating / Collaborating Néi bé doanh nghiÖp c¸c bé phËn lkÕt (integrating) vµ kÕt nèi víi c¸c ®èi t¸c kinh doanh ( connecting) Th­¬ng m¹i Giao dÞch (t-Commerce) Hîp ®ång ®iÖn tö (ký kÕt qua m¹ng) Thanh to¸n ®iÖn tö (thùc hiÖn qua m¹ng) (online transaction ), 1. 3. 2.

22. Giai đoạn 1 - Mua máy tính, email, lập website - Giao dịch với khách hàng, nhà cung cấp bằng email - Tìm kiếm thông tin trên web - Quảng bá doanh nghiệp trên web - Hỗ trợ khách hàng về sản phẩm, dịch vụ

26. Giai đoạn 2 - Xây dựng mạng nội bộ doanh nghiệp - Ứng dụng các phần mềm quản lý Nhân sự, Kế toán, Bán hàng, Sản xuất, Logistics - Chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp

27. Th­¬ng m¹i Giao dÞch (t-Commerce)

28. Th­¬ng m¹i Giao dÞch (t-Commerce)

29. Giai đoạn 3 - Liên kết doanh nghiệp với nhà cung cấp, khách hàng, ngân hàng, cơ quan quản lý nhà nước - Triển khai các hệ thống phần mềm Quản lý khách hàng (CRM), Quản lý nhà cung cấp (SCM), Quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP)

30. THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CỘNG TÁC

31. Minh ho¹: Quy tr×nh kinh doanh cña DELL §Æt hµng qua Internet, Phone, trang web cña KH DN Tæng hîp c¸c ®¬n hµng th«ng tin cho NCC Mét sè s¶n phÈm giao trùc tiÕp speakers, external zip drivers Giao hµng cho kh¸ch hµng §Æc ®iÓm: Nguyªn liÖu l­u kho thÊp, ko Thµnh phÈm l­u kho th¸p, ko - S¶n phÈm kh«ng phæ biÕn ®­îc giao ngay tõ Nhµ s¶n xuÊt kh¸c ®Õn KH L¾p r¸p vµ Ph©n phèi 1 2 3 4 4 2

33. 2 3 4 5 6 C¸c mèc thêi gian trong lÞch sö ph¸t triÓn Internet vµ Th­¬ng m¹i ®iÖn tö (EC) 1

34. Khái niệm thương mại điện tử Quá trình phát triển của thương mại điện tử Quy trình triển khai thương mại điện tử Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử

35. QUY TRÌNH TRIỂN KHAI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Tham gia cổng thương mại điện tử Phân tích SWOT, lập kế hoạch, xác định mục tiêu, vốn đầu tư SWOT: Điểm mạnh – Điểm yếu – Cơ hội – Hiểm họa Xây dựng mô hình cấu trúc, chức năng, đánh giá website Mua tên miền, thuê máy chủ Thiết kế website Cập nhật thông tin, quản trị nội dung website Đánh giá website: thông tin, chức năng, tốc độ, nét riêng… Bổ sung các chức năng: bảo mật, thanh toán Quảng bá website, đăng ký trên Công cụ tìm kiếm, tham gia các Sàn giao dịch thương mại điện tử Liên kết website với khách hàng, nhà cung cấp, đối tác, cơ quan quản lý nhà nước Xây dựng hệ thống cung cấp và phân phối

36. Khái niệm thương mại điện tử Quá trình phát triển của thương mại điện tử Quy trình triển khai thương mại điện tử Đánh giá website thương mại điện tử Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử

37. eMatrix Nhµ s¶n xuÊt Ng­êi ph©n phèi Ng­êi cung cÊp Ng­êi gom hµng ChuyÓn ph¸t nhanh Ng­êi b¸n lÎ Ng­êi b¸n bu«n Cöa hµng trùc tuyÕn Công cụ đánh giá giải pháp TMĐT 4N cho TMĐT Nhận thức Nhân lực Nối mạng Nội dung 7 C / website TMĐT Nội dung Giao dịch Thẩm mỹ Giao tiếp Cộng đồng Chăm sóc khách hàng Bảo mật Sự phát triển của TMĐT tại Việt Nam

38. 7 yếu tố đánh giá website TMĐT – 7C Content – Nội dung Commerce – Thương mại Context – Thẩm mỹ Communication – Giao tiếp Customization – Cá biệt hóa Community – Cộng đồng Connection – Liên kết Some Key Factors for Success in E-commerce

39. Khái niệm thương mại điện tử Quá trình phát triển của thương mại điện tử Quy trình triển khai thương mại điện tử Đánh giá website thương mại điện tử Các mô hình thương mại điện tử điển hình G-B-C Bài 1. Tổng quan về thương mại điện tử

40. Exhibit 1.1 The Dimensions of Electronic Commerce

41. Các mô hình TMĐT Chính phủ G Doanh nghiệp B Người tiêu dùng C Chính phủ G G2G ELVIS (vn – usa) G2B Hải quan điện tử G2C E-Government Doanh nghiệp B B2G Đấu thầu công B2B Ecvn.gov.vn B2C Amazon.com Người tiêu dùng C C2G C2B Priceline.com C2C E-bay

42. CÁC LOẠI HÌNH TMĐT 1. B2B: doanh nghiệp tới doanh nghiệp www.alibaba.com (Trung Quốc) www.ec21.com (Hàn Quốc) www.buyusa.com (Mỹ) www.sesami.net (Singapore) www.vnemart.com (Việt Nam) Mô hình này chiếm tới 80% doanh số TMĐT toàn cầu (Báo cáo TMĐT, UNCTAD, năm 2003)

43. 2. B2C: doanh nghiệp tới người tiêu dùng www.amazon.com (Mỹ) www.tienphong-vdc.com.vn (Việt Nam) 3. C2C: người tiêu dùng-người tiêu dùng www.ebay.com (Mỹ) 4. Các hoạt động phi thương mại (Chính phủ điện tử): G2B, G2C 5. B2E – Doanh nghiệp với lao động www.hertz.com ; www.cisco.com CÁC LOẠI HÌNH TMĐT

44. C¸c ®èi t¸c tham gia vµo quy tr×nh b¸n hµng trùc tuyÕn © 2001 Pigneur, HEC Lausanne Author marketing Ph©n phèi l­u kho Amazon.com sales Information systems coordination contents VËn chuyÓn transport tracking §èi t¸c b¸n hµng Kh¸ch hµng mua s¾m Ng©n hµng thanh to¸n Giao hµng deliver Göi ®¬n hµng cung cÊp ®Æt hµng b¸n hµng b×nh luËn ThÎ tÝn dông / Credit card bï trõ / clearance tr¶ l¹i hµng alliances 1 2 3 4 5 6

45. Một quy trình TMĐT Quảng cáo Đặt hàng Phân phối Thanh toán hàng hóa số hóa hàng hóa hữu hình

46. Một số minh họa (i) Cửa hàng trên mạng www.golmart.com.vn www.vinagifts.net www.chibaoshop.com.vn www.vdcsieuthi.com.vn Mua sách qua mạng www.nhasachvn.com www.tienphong-vdc.com.vn Dịch vụ trực tuyến www.nhacso.net alofun.vietnamnet.vn www.spotlightradio.net

47. Một số minh họa (ii) Các sàn giao dịch www.ec21.com www.buyusa.com www.alibaba.com www.ecvn.com.vn www.vnet.com.vn www.vnemart.com.vn www.vietoffer.com www.goodsonlines.com.vn

48. Số người sử dụng Internet trên TG (2007) http://www.clickz.com/showPage.html?page=stats/web_worldwide

54. Ứng dụng TMĐT trong XNK Cập nhật Website: - Tự cập nhật 44% - Thuê ngoài 56% Mức độ tham gia Sàn giao dịch TMĐT - Tham gia SGD của Việt Nam 16% - Tham gia SGD của nước ngoài 20% Tỷ lệ tham gia sàn và ký được hợp đồng - Tham gia SGD của VN và có hợp đồng 13% - Tham gia SGD của NN và có hợp đồng 60%

55. BÀI TẬP CÁ NHÂN: Bài 1. Chọn 1 mô hình kinh doanh điện tử, phân tích và đánh giá website (nếu có); so sánh với 2 website cùng ngành khác (1 tại VN và 1 của nước ngoài) BÁO CÁO: Bài 1: Đánh giá website thương mại điện tử (5-7 tr) Thương mại điện tử Trainer Training 2008

56. BÀI TẬP VỀ NHÀ 20/10 Bài tập nhóm lớp: phân tích các mô hình thương mại điện tử (phân loại theo đối tượng tham gia – 9 mô hình) Phân tích: - Quy trình kinh doanh - Bài học kinh nghiệm Bài tập cá nhân: Tìm hiểu câu chuyện thành công hoặc thất bại trong thương mại điện tử

57. BÀI TẬP NHÓM: Bài 1. Chọn 1 mô hình kinh doanh điện tử, phân tích và đánh giá website (nếu có); so sánh với 2 website cùng ngành khác (1 tại VN và 1 của nước ngoài) Bài 2. Xây dựng (cải tiến) mô hình cấu trúc chức năng cho website Bài 3. Chọn 1 công ty XNK, chọn 1 thị trường nước ngoài tiềm năng, hãy tìm 3 website, qua đó doanh nghiệp có thể tìm kiếm các đối tác kinh doanh mặt hàng công ty đang muốn xuất hoặc nhập khẩu. Tại mỗi website hãy tìm ít nhất 3 công ty như vậy và báo cáo kết quả tìm kiếm (tên, địa chỉ, tel, email, website) BÁO CÁO: Bài 1: Đánh giá website thương mại điện tử (5-7 tr) Bài 2: Mô hình cấu trúc, chức năng website (2-4 tr) Bài 3: Tìm kiếm công ty (2-3 tr) Thương mại điện tử Trainer Training 2008

58. Bài kiểm tra K44 G Hãy nêu ví dụ về một số website B2C thành công tại Việt Nam. Phân tích ngắn gọn mô hình kinh doanh B2B tại sàn giao dịch Covisint. Phân tích quy trình giao dịch trên eBay. Trình bày những thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển mô hình chính phủ điện tử tại Việt Nam.

59. Bài kiểm tra K44 D Phân tích mô hình kinh doanh điện tử và các yếu tố dẫn đến thành công của alibaba.com. Trình bày những dịch vụ công điện tử được cung cấp tại một số website chính phủ điện tử của Singapore. Hãy nêu những thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển mô hình chính phủ điện tử tại Việt Nam. Trình bày những lợi thế và hạn chế của ebay.com.