Downloaded 720 times
Uploaded byLê Tuấn
Tuyến tụy
Tài liệu trình bày về chức năng và cơ chế hoạt động của các hormon insulin, glucagon và somatostatin do tụy nội tiết tiết ra, cũng như sự điều hòa nồng độ glucose trong máu. Nó mô tả cấu tạo và chức năng của tuyến tụy, cũng như tác động của insulin lên chuyển hóa glucid, lipid và protid. Cuối cùng, tài liệu đề cập đến các dạng bệnh đái tháo đường và nguyên nhân gây ra tình trạng tăng glucose huyết mạn tính.
More Related Content
Tuyến tụy
- 1. SINH LÝ TỤYNỘI TIẾT Lê Quốc Tuấn, MD, MSc Physiology Department
- 2. MỤC TIÊU • Chứcnăng của hormon insulin • Chức năng của hormon glucagon • Chức năng của hormon somatostatin • Hoạt động điều hòa nồng độ glucose huyết • Bệnh đái tháo đường
- 3. CẤU TẠO TUYẾNTỤY Tuyến tụy gồm 2 phần: • Tụy ngoại tiết (acini): tiết dịch tiêu hóa • Tụy nội tiết (đảo Langerhans): tiết hormon insulin, glucagon, somatostatin Đảo tụy Langerhans chứa 3 loại tế bào chính: • Tế bào beta (60%): insulin • Tế bào alpha (25%): glucagon • Tế bào delta (10%): somatostatin
- 6. MÔ HỌC TUYẾNTỤY
- 7. MÔ HỌC TUYẾNTỤY
- 8.
- 9. CẤU TẠO PHÂNTỬ INSULIN Gồm 2 chuỗi A (21 acid amin) và B (32 acid amin), 3 cầu nối disulfua (S-S).
- 10. • Do genở nhánh ngắn NST 11 quy định • Từ ADN/ARN dịch mã thành preproinsulin • Enzyme ty thể tách preproinsulin thành proinsulin • Proinsulin dự trữ trong các hạt tại Golgi • Khi các hạt trưởng thành: 1 Proinsulin 1 insulin + 1 peptide C SINH TỔNG HỢP INSULIN
- 12. Mô đích củainsulin là toàn bộ các tế bào trong cơ thể, trong đó 3 mô đích chính yếu là: – Mô gan – Mô mỡ – Mô cơ vân MÔ ĐÍCH CỦA INSULIN
- 13. MÔ ĐÍCH CỦAINSULIN
- 14. THỤ THỂ CỦAINSULIN Thuộc nhóm thụ thể tyrosine kinase, gồm: - 2 tiểu đơn vị alpha bên ngoài màng đón nhận insulin - 2 tiểu đơn vị beta xuyên màng truyền tín hiệu vào nội bào qua sự phosphoryl hóa tyrosine.
- 15. • Sau vàigiây - Tăng vận chuyển glucose, amino acid, K+ vào tế bào • Sau vài phút - Kích thích tổng hợp protein - Ức chế thoái giáng protein - Hoạt hóa glycogen synthase, enzyme đường phân. - Ức chế phosphorylase, enzyme tân sinh đường. • Sau nhiều giờ, nhiều ngày - Tăng dịch mã mRNA, sao mã DNA trong nhân TÁC DỤNG CỦA INSULIN
- 16. • Tác dụngtrên chuyển hóa glucid • Tác dụng trên chuyển hóa lipid • Tác dụng trên chuyển hóa protid • Tác dụng trên sự phát triển: đồng tác dụng với GH TÁC DỤNG CỦA INSULIN
- 17. • Mở kênhGLUT4 đưa glucose vào các tế bào, tạo năng lượng cung cấp cho các hoạt động khác. • Tại cơ: đẩy mạnh tổng hợp glycogen dự trữ. • Tại gan: - Tổng hợp glycogen dự trữ sau bữa ăn - Chuyển glucose thừa thành acid béo - Ức chế tân tạo glucose • Tại mỡ: chuyển glucose thành acid béo dự trữ • Tế bào não: sử dụng glucose không cần qua trung gian insulin (tế bào não không có kênh GLUT4). TÁC DỤNG TRÊN CHUYỂN HÓA GLUCID
- 18. Insulin mở kênhGLUT4 (glucose transporter 4) - Kênh GLUT4 có mặt trên các mô đích của insulin, mở ra phụ thuộc vào sự gắn của insulin vào thụ thể. - Các kênh GLUT khác ít chịu tác động của insulin.
- 21. • Tăng hoạttính enzym glucokinase --> phosphoryl hóa glucose sau khi khuếch tán vào tế bào gan --> bắt giữ glucose lại trong tế bào gan. • Bất hoạt enzym phosphorylase (enzyme cắt glycogen thành glucose) • Tăng hoạt enzym glycogen synthase (enzyme tổng hợp glycogen từ glucose) Tác dụng của insulin tại gan
- 23. Insulin kích hoạttổng hợp glycogen
- 24.
- 25. • Tác dụngtrên chuyển hóa glucid • Tác dụng trên chuyển hóa lipid • Tác dụng trên chuyển hóa protid • Tác dụng trên sự phát triển: đồng tác dụng với GH TÁC DỤNG CỦA INSULIN
- 26. • Tổng hợpvà dự trữ lipid từ glucose, nhất là tại các tế bào mỡ. • Ức chế ly giải lipid và giải phóng acid béo (ức chế enzyme lipase HSL). TÁC DỤNG TRÊN CHUYỂN HÓA LIPID
- 27. Enzyme HSL (hormonsensitive lipase)
- 29. Chuyển hóa lipidkhi thiếu insulin • Enzym HSL không bị ức chế bởi insulin, giải phóng acid béo vào máu, trở thành chất cung cấp năng lượng thay glucose. • Các acid béo qua quá trình beta oxy hóa, giải phóng acetyl-CoA, tạo thành ceton --> tích tụ ceton gây toan huyết. • Gan thu nhận acid béo, tổng hợp thành các lipoprotein, dễ xơ vữa mạch.
- 32. • Tác dụngtrên chuyển hóa glucid • Tác dụng trên chuyển hóa lipid • Tác dụng trên chuyển hóa protid • Tác dụng trên sự phát triển: đồng tác dụng với GH TÁC DỤNG CỦA INSULIN
- 33. TÁC DỤNG TRÊNCHUYỂN HÓA PROTID
- 35. Các yếu tốđiều hòa bài tiết insulin từ tế bào beta tụy: 1. Nồng độ đường huyết: quan trọng nhất 2. Nồng độ acid amin huyết 3. Hệ thần kinh tự chủ: TK đối giao cảm 4. Các hormon dạ dày ruột 5. Các hormon khác ĐIỀU HÒA BÀI TIẾT INSULIN
- 36. Nồng độ glucosehuyết điều hòa bài tiết insulin
- 37. Nồng độ acidamin huyết điều hòa bài tiết insulin
- 38. ĐÁP ỨNG TIẾTINSULIN 2 PHA Hai giai đoạn đáp ứng tiết insulin sau khi truyền glucose liên tục: - Giai đoạn 1: phóng thích lượng insulin có sẵn - Giai đoạn 2: tế bào beta tổng hợp thêm insulin Giai đoạn 1 Giai đoạn 2
- 39. ĐÁP ỨNG TIẾTINSULIN 24 GIỜ
- 40.
- 41. Do tế bàobeta đảo tụy tiết ra: • Tại gan: giải phóng glucose vào máu do – Phân giải glycogen thành glucose – Tân tạo glucose • Tại mô mỡ: thoái biến dự trữ lipid TÁC DỤNG CỦA GLUCAGON
- 42. TÁC DỤNG CỦAGLUCAGON
- 44. ĐIỀU HÒA BÀITIẾT GLUCAGON • Nồng độ đường huyết: quan trọng nhất • Nồng độ acid amin huyết
- 45.
- 46. SOMATOSTATIN • Do tếbào delta đảo tụy tiết ra • Khi ăn sẽ kích thích bài tiết somatostatin • Giảm vận động của dạ dày, ruột, túi mật (giảm hấp thu thức ăn vào máu) • Giảm sự bài tiết insulin và glucagon (giảm sử dụng chất dinh dưỡng được hấp thu).
- 47. ĐIỀU HÒA NỒNGĐỘ GLUCOSE HUYẾT
- 48. ĐIỀU HÒA GLUCOSEHUYẾT Glucose máu: • Là chỉ số sinh học quan trọng • Luôn được giữ ở mức ổn định trong cơ thể • Đường huyết đói bình thường 70-100 mg/dL (3,6-5,6 mmol/L)
- 49. Glucose máu đượcđiều hòa ổn định cho hoạt động của các cơ quan, thông qua: (1) Gan: cơ quan dự trữ chính của gluocse (2) Hệ nội tiết: điều hòa hoạt động của các cơ quan chính yếu tham gia kiểm soát glucse máu (gan, cơ, mỡ). (3) Hệ thần kinh: điều tiết hệ nội tiết ĐIỀU HÒA GLUCOSE HUYẾT
- 50. HỆ NỘI TIẾTĐIỀU HÒA GLUCOSE HUYẾT • Hormon làm giảm glucose máu: Insulin • Hormon làm tăng glucose máu (đối kháng với Insulin): các hormon còn lại trong cơ thể. Insulin Glucose máu Glucagon Cortisol T3, T4 Adrenaline ACTH
- 53. BỆNH LÝ ĐÁITHÁO ĐƯỜNG
- 54. ĐÁI THÁO ĐƯỜNG Đáitháo đường (Diabetes mellitus): Là bệnh lý chuyển hóa phức tạp Đặc trưng bởi sự tăng đường huyết mạn tính Rối loạn chuyển hóa glucid, lipid, protid Do thiếu insulin hoặc đề kháng insulin hoặc do cả hai.
- 55. Có 4 típđái tháo đường theo phân loại của ADA 2013: Type 1: do hủy tế bào β tụy, thiếu insulin tuyệt đối Type 2: chủ yếu do tình trạng đề kháng insulin Các type khác: ĐTĐ do khiếm khuyết gen quy định chức năng tế bào β, khiếm khuyết gen quy định hoạt tính insulin, do thuốc, do bệnh tụy ngoại tiết, do bệnh nội tiết khác … ĐTĐ thai kỳ (GMD: Gestational diabetes mellitus): ĐTĐ được chẩn đoán lần đầu tiên trong thời kỳ mang thai. ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
- 56.
- 57.
- 58. CẢM ƠN SỰLẮNG NGHE CỦA CÁC BẠN !