Πρότυπο Πειραματικό ΓυμνάσιοΠα.Μακ.
Θεματική ενότητα:
Στάσεις ζωής στη μελοποιημένη ποίηση
Από τους μαθητές του Γ’1:
Ολίνα Γιαννοπούλου, Έλεν Ανανιάν
Δημήτρης Βακουφτσής, Απόστολος Λάμπρου
Νικηφόρος Κύρκου
2.
Τα ποιήματα πουθα μελετήσουμε:
Μονοτονία
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
Ατθίδα
Ο εφιάλτης της Περσεφόνης
Ερωτικός λόγος
Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες
Ποιος ξέρει;
Ένα μαχαίρι
3.
Πολύ μεγάλοι Έλληνεςποιητές έφτασαν στα
αυτιά του κοινού μέσω της μουσικής. Οι
μελοποιήσεις των ποιημάτων τους αποτελούν
μερικά από τα ωραιότερα τραγούδια, που
εξέφρασαν τους πόθους, τις χαρές και τις λύπες,
την πτώση, τους έρωτες και τα πάθη του λαού.
Πολλές φορές μάλιστα γνωρίζουμε ένα τραγούδι
χωρίς να γνωρίζουμε ότι από πίσω υπάρχει ένα
ποίημα...
Η μελοποιημένη ποίηση, μεταξύ άλλων,
συνδέθηκε με περιόδους, ορόσημα της Ιστορίας,
όπως η Μικρασιατική Καταστροφή, η Αντίσταση
και η Κατοχή, ο Εμφύλιος, η Δικτατορία.
Μελοποιημένη Ποίηση
4.
Μονοτονία
Η «Μονοτονία» είναιποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη. Ανήκει στην ποιητική
συλλογή του 1897-1933. Το ποίημα μελοποιήθηκε από το Θάνο Μικρούτσικο και
τραγουδήθηκε από τον Γιώργο Μεράντζα.
Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933)
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες
ποιητές. Γεννήθηκε και έζησε στην Αλεξάνδρεια. Έγραψε 154 ποιήματα, ενώ
πολλά έμειναν ως προσχέδια ή κάποια ακόμη απαρνήθηκε ότι είναι δικά του.
Εργάστηκε ως δημοσιογράφος και έζησε στην Αγγλία μέχρι το 1932 που
γύρισε στην Αθήνα. Στις 20 Απριλίου πέθανε, ενώ συμπλήρωνε εβδομήντα
χρόνια ζωής.
Το 1996 ο Γιάννης Σμαραγδής έκανε τη ζωή του Καβάφη ταινία με τίτλο
«Καβάφης», ταινία που βραβεύτηκε με πολλά ελληνικά, αλλά και διεθνή
βραβεία.
5.
Θάνος (Αθανάσιος) Μικρούτσικος(1947-)
Ο Θάνος Μικρούτσικος είναι ένας πολύ σπουδαίος Έλληνας συνθέτης και
μουσικός. Γεννήθηκε στις 13 Απρλίου του 1947 στην Πάτρα. Έχει
συνεργαστεί με κορυφαίους ερμηνευτές, όπως η Χάρις Αλεξίου, ο
Δημήτρης Μητροπάνος, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Χρήστος
Θηβαίος κ.ά. Σημαντικά έργα του είναι η «Καντάτα για τη Μακρόνησο»
και «Τροπάρια για Φονιάδες».
Μονοτονία
Γιώργος Μεράντζας (1968-)
Ο Γιώργος Μεράντζας γεννήθηκε στην Αθήνα. Η πρώτη του
δισκογραφική συνεργασία ήταν με τον Χρήστο Λεοντή, με τον οποίο
συνέχισε τη συνεργασία. Επίσης, συνεργάστηκε με το Θάνο Μικρούτσικο
πολλές φορές, με σημαντικότερη τη συνεργασία τους στις Βρυξέλλες,
αφιερωμένη στον Κωνσταντίνο Καβάφη με τίτλο «Ο Γέρος της
Αλεξάνδρειας».
6.
Την μια μονότονηνημέραν άλλη
μονότονη, απαράλλακτη
ακολουθεί. Θα γίνουν
τα ίδια πράγματα, θα ξαναγίνουν
πάλι —
η όμοιες στιγμές μας βρίσκουνε και
μας αφίνουν.
Μήνας περνά και φέρνει άλλον
μήνα.
Aυτά που έρχονται κανείς εύκολα
τα εικάζει·
είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα.
Και καταντά το αύριο πια σαν
αύριο να μη μοιάζει.
Μονοτονία
7.
Μονοτονία
Το ποίημα «Μονοτονία»έχει έναν απαισιόδοξο χαρακτήρα.
Εκφράζει το συναίσθημα που κυριαρχεί σε κάποιες περιόδους της ζωής
μας, όπου είναι σα να ζούμε ξανά και ξανά τα ίδια πράγματα. Συνεχόμενες
μέρες που χαρακτηρίζονται από την επανάληψη των ίδιων ενεργειών και
των ίδιων υποχρεώσεων, με αποτέλεσμα να μας δημιουργείται το
συναίσθημα της παγίδευσης. Η ζωή μοιάζει να χάνει την ομορφιά της και
όλα φαίνονται μονότονα και βαρετά. Προτού καν ξεκινήσει η επόμενη
ημέρα, γνωρίζουμε ήδη τι θα πρέπει να κάνουμε. Το αύριο χάνει το
στοιχείο του απρόοπτου και γίνεται αναμενόμενο και ανούσιο.
Παρουσιάζει δηλαδή ένα συναίσθημα που κατά καιρούς το έχουν βιώσει
όλοι οι άνθρωποι.
Ακόμη, χρησιμοποιεί ομοιοκαταληξία, για να παρουσιάσει ακόμη πιο
έντονα την αίσθηση της μονότονης επανάληψης.
Ο Καβάφης μ’αυτόν τον τρόπο παρουσιάζει μια στάση ζωής δεμένη με την
μονοτονία που έχουμε υιοθετήσει, χωρίς να αντιδράμε, ώστε να την
αλλάξουμε.
8.
Όλα τα πήρετο καλοκαίρι
Το «Όλα τα πήρε το καλοκαίρι» είναι ένα ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη, που ανήκει στην
ποιητική συλλογή «Τα ρω του έρωτα» (1972). Μελοποιήθηκε από το Δημήτρη
Παπαδημητρίου και τραγουδήθηκε από την Ελευθερία Αρβανιτάκη.
Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996)
Ο Οδυσσέας Ελύτης είναι ένας από τους δύο βραβευμένους με Νόμπελ
Λογοτεχνίας Έλληνες ποιητές. Βραβεύτηκε το 1979, την ίδια χρονιά που
έγινε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.Τα σημαντικότερα έργα του είναι το «Άξιον
Εστί», το «Μονόγραμμα» και το «Ο Μικρός Ναυτίλος».
Το έργο του περιλαμβάνει ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών
έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Έργων Τέχνης και
της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής, Αντιπρόσωπος στις Rencontres
Internationales της Γενεύης και Incontro Romano della Cultura της Ρώμης.
9.
Όλα τα πήρετο καλοκαίρι
Δημήτρης Παπαδημητρίου (1958-)
Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1958.
Είναι συνθέτης μουσικής κυρίως για θεατρικά έργα. Έχει συνθέσει το μουσικό
θέμα των ειδήσεων των καναλιών ΕΤ-2, ΕΤ-1, Mega Channel, όπως επίσης και
του ξένου Canal +,αλλά και σε μια σειρά κινουμένων σχεδίων Artpon. Έργα του
έχουν παιχτεί στο Φεστιβάλ της Άνοιξης, στη Ρώμη και τη Νέα Υόρκη. Έχει
τιμηθεί με έξι βραβεία στο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου.
Ελευθερία Αρβανιτάκη (1957-)
Η Ελευθερία Αρβανιτάκη είναι μια πολύ σπουδαία καλλιτέχνης και
στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει τραγουδήσει με τον Διονύση
Σαββόπουλο, το Νίκο Ξυδάκη, το Νίκο Πορτοκάλογλου, όπως και με
πολλούς άλλους. Ήταν η πρώτη Ελληνίδα καλλιτέχνης που της
προτάθηκε συνεργασία από την Jazz VERVE (δισκογραφική εταιρεία).
Συμμετείχε στη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Το 2006
έδωσε μια «συναυλία» σε Καθεδρικό Ναό της Ισλανδίας, όπου
επιλέχθηκαν οι πέντε μεγαλύτερες τραγουδίστριες της Ευρώπης. Το
2014 εμφανίστηκε για συναυλία στη Νέα Υόρκη όπου οι New York
Times την ανέφεραν ως
«μια σοπράνο που συνδυάζει την γλυκύτητα με τη θέρμη, την καθαρότητα
και την ευαισθησία με μια αίσθηση θλίψης και μελαγχολίας».
10.
Όλα τα πήρετο καλοκαίρι
τ' άγρια μαλλιά σου στην τρικυμία
το ραντεβού μας η ώρα μία.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τα μαύρα μάτια σου το μαντίλι
την εκκλησούλα με το καντήλι.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
με τα μισόλογα τα σβησμένα
τα καραβόπανα τα σχισμένα.
Μες στις αφρόσκονες και τα φύκια
όλα τα πήρε τα πήγε πέρα
τους όρκους που έτρεμαν στον αέρα.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
11.
Όλα τα πήρετο καλοκαίρι
Το ποίημα του Ελύτη εντάσσεται στη μεγάλη κατηγορία των κειμένων που
εκφράζουν τη θλίψη για το καλοκαίρι που τελειώνει και τη νοσταλγία για τα
πράγματα που έλαβαν μέρος τότε.
Αυτό συμβαίνει επειδή το καλοκαίρι είναι συνυφασμένο με τη θάλασσα, τις
διακοπές, τις μεγάλες μέρες, τους ανοιχτούς χώρους και τον έρωτα. Το τέλος
του αποτελεί την έναρξη του φθινοπώρου. Σηματοδοτεί την επιστροφή στη
ρουτίνα και τις σκοτούρες,ενώ οι μέρες μικραίνουν, τα σχολεία ανοίγουν και
οι μεγαλύτεροι ξαναγυρίζουν στη εργασία τους. Η θάλασσα γίνεται μουντή
και άγρια και, επιπλέον, οι άνθρωποι κλείνονται στα σπίτια τους.
Το ποίημα έχει κι αυτό ένα θλιβερό τόνo, με τον οποίο ο Ελύτης παρουσιάζει
τη λήξη των διακοπών και της ξεκούρασης, αλλά και το τέλος ενός έρωτα
που είχε τη διάρκεια ενός καλοκαιριού.
Με το ποίημα αυτό ο Ελύτης τονίζει το γεγονός ότι οι περισσότεροι περνάνε
το χρόνο τους ανυπομονώντας για τον ερχομό του καλοκαιριού και χάνουν
όμορφες στιγμές από τη ζωή τους, καθώς θεωρούν ότι μόνο το καλοκαίρι ο
άνθρωπος μπορεί να νιώσει την απόλυτη ευτυχία της ανεμελιάς, της
διασκέδασης και, πάνω απ’ όλα, του έρωτα.
12.
Ατθίδα
Η «Ατθίδα» είναιποίημα της Ελληνίδας ποιήτριας Σαπφούς. Το ποίημα μελοποιήθηκε
από το Σπύρο Βλασσόπουλο και τραγουδήθηκε από την Αλέκα Καννελίδου.
Σαπφώ (~630-570 π.Χ.)
Η Σαπφώ ήταν μια αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια, η οποία έγραψε ερωτικά
ποιήματα, θεϊκούς ψαλμούς και τραγούδια γάμου. Ζούσε στη Λέσβο και
δίδασκε νεαρές κοπέλες τέχνες και μουσική, στην υπηρεσία της
Αφροδίτης και των Μουσών. Ήταν παντρεμένη με τον Κερκύλα, αλλά
ένας μετεγενέστερος θρύλος υποστηρίζει ότι ήταν ερωτευμένη με τον
Φάωνα, ο οποίος την απέρριψε και αυτή αυτοκτόνησε πέφτοντας στη
θάλασσα
.
Μετά το θάνατό της στην πατρίδα της Λέσβο έκοψαν νόμισμα με τη μορφή της, ενώ στις
Συρακούσες και στην Πέργαμο στήθηκαν αγάλματά της.
13.
Ατθίδα
Η Αλέκα Κανελλίδουγεννήθηκε στην Πλάκα (29-01-1945) , στην
καρδιά της Αθήνας και μεγάλωσε σε οικογένεια μουσικών. Πατέρας
της ήταν ο βιολιστής Γιάννης Κανελλίδης. Στα 17 της χρόνια, όντας
ακόμη μαθήτρια στην Α' Γυμνασίου, άρχισε να τραγουδά. Ο πρώτος
της - μικρός, 45 στροφών - δίσκος περιλάμβανε δύο τραγούδια του
Γιάννη Σπάρτακου, οικογενειακού φίλου και λάτρη της τζαζ μουσικής.
Στη συνέχεια ηχογράφησε έναν ακόμη μικρό δίσκο σε μουσική
Βαγγέλη Παπαθανασίου και στίχους Νίκου Μαστοράκη.Το ιδιαίτερο
χρώμα της φωνής της και η αγάπη της για την τζαζ την έκαναν ιδανική
ερμηνεύτρια του ξένου τραγουδιού.
Αλέκα Κανελλίδου (1945-)
Σπύρος Βλασσόπουλος
Ο Σπύρος Βλασσόπουλος είναι συνθέτης, ο οποίος έγινε γνωστός από τη
συνεργασία του με τη Λήδα Χαλκιαδάκη, με την οποία το 1972
δημιούργησαν το συγκρότημα «Λήδα & Σπύρος». Ακόμη μαζί έφτιαξαν
τον πρώτο τους δίσκο με τίτλο «Ηλεκτρικός Αποσπερίτης». Ο ίδιος για τη
δημιουργία του δίσκου συνεργάστηκε με το Μάρκο Βαμβακάρη, αλλά και
αργότερα συνέθεσε τη μουσική πολλών τραγουδιών της Άννας Βίσση, της
Μπέσσυς Αργυράκη κ.ά.
14.
Σαν άνεμος μουτίναξε ο έρωτας τη σκέψη,
σαν άνεμος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει.
Ήρθες, καλά που έκανες, που τόσο σε ζητούσα,
δρόσισες την ψυχούλα μου, που έκαιγε ο πόθος.
Κι από το γάλα πιο λευκή,
απ’ το νερό πιο δροσερή,
κι από το πέπλο το λεπτό πιο απαλή.
Από το ρόδο πιο αγνή,
απ’ το χρυσάφι πιο ακριβή,
κι από τη λύρα πιο γλυκιά, πιο μουσική.
Πάει καιρός που κάποτε σ’ αγάπησα, Ατθίδα,
μα τότε μου `μοιαζες μικρό κι αθώο κοριτσάκι.
Συ που μαγεύεις τους θνητούς, παιδί της
Αφροδίτης,
απ’ όλα το καλύτερο εσύ ’σαι το αστέρι.
Ατθίδα
15.
Ατθίδα
Η Σαπφώ εδώπαρουσιάζει τον αντίκτυπο που έχει στην ψυχή της η
ανταπόκριση του έρωτά της στο ερωτικό της κάλεσμα, δίνοντας με μια
παρομοίωση τη δύναμη του ερωτικού συναισθήματος που αισθάνεται και
παράλληλα με μια σειρά συγκρίσεων τονίζει την ομορφιά, τη νεότητα και
τη φρεσκάδα της αγαπημένης.
Μέσω αυτού του ποιήματος σκιαγραφεί το δυνατό συναίσθημα του έρωτα
που νιώθει. Ενστερνίζεται μία στάση ζωής ανοιχτή στον έρωτα από
οπουδήποτε κι αν έρχεται.Η δύναμη του έρωτα μοιάζει καταλυτική και η
ποιήτρια καλοδέχεται την έλευσή του στη ζωή της πιστεύοντας, προφανώς,
στην ευεργετική του επίδραση πάνω της.
16.
Ο εφιάλτης τηςΠερσεφόνης
«O εφιάλτης της Περσεφόνης» είναι ποίημα του Νίκου Γκάτσου. Μελοποιήθηκε από
τον Μάνο Χατζιδάκι και ερμηνεύτηκε από τη Μαρία Φαραντούρη.
Νίκος Γκάτσος (1911-1992)
Ο Νίκος Γκάτσος ήταν ένας μεγάλος ποιητής, στιχουργός και
μεταφραστής. Η μεγάλη συνεισφορά του Γκάτσου, ωστόσο, είναι στο
τραγούδι ως ποιητής. Έφερε την ποίηση στο στίχο και κατάφερε να δώσει,
κυρίως μέσω της συνεργασίας του με το Μάνο Χατζιδάκι, τον κανόνα του
ποιητικού τραγουδιού. Συνεργάστηκε, επίσης, με το Μίκη Θεοδωράκη, το
Σταύρο Ξαρχάκο κ.ά. Διάσημα έργα του είναι το «Χάρτινο το φεγγαράκι»,
η «Μυθολογία, η «Επιστροφή» και πολλά άλλα. Το σύνολο του
στιχουργικού του έργου βρίσκεται συγκεντρωμένο στον τόμο «Όλα τα
τραγούδια» (1999).
Ποιήματα και στίχοι του έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Γαλλικά,
Δανέζικα, Ισπανικά, Ιταλικά, Καταλανικά, Κορεατικά, Σουηδικά,
Τουρκικά, Φινλανδικά.
Το 1987 τιμήθηκε με το Βραβείο του Δήμου Αθηναίων για το σύνολο του
έργου του.
17.
Ο εφιάλτης τηςΠερσεφόνης
Μάνος Χατζιδάκις (1925 –1994)
Μάνος Χατζιδάκις υπήρξε κορυφαίος Έλληνας μουσικοσυνθέτης. Θεωρείται ο
πρώτος που συνέδεσε με το έργο του τη λόγια μουσική με τη λαϊκή μουσική
παράδοση. Πολλά από τα εκατοντάδες έργα του αναγνωρίζονται σήμερα ως
κλασσικά. Εργάστηκε ως παγοπώλης, βοηθός νοσοκόμου, υπάλληλος
φωτογραφίου και φορτοεκφορτωτής. Έγραψε μουσική για πολλές ταινίες, όπως
και για θεατρικά στο Μπρόντγουεϊ.
Έχει βραβευτεί με το Α΄ βραβείο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού και Όσκαρ
Καλύτερου Τραγουδιού.Ο Νίκος Γκάτσος, με τον οποίο γνωρίστηκε το 1943,
παρέμεινε ως το τέλος της ζωής του, ακριβός φίλος του και μεγάλος του
δάσκαλος.
Η Μαρία Φαραντούρη από μικρή ηλικία προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα. Η
καριέρα της ξεκίνησε με τη ΣΦΕΜ (Σύλλογος Φίλων της Ελληνικής
Μουσικής). Εκεί γνωρίστηκε με το Χρήστο Λεοντή, το Διονύση Σαββόπουλο,
το Γιάννη Μαρκόπουλο κ.ά. Το 1963 ο Μίκης Θεοδωράκης την άκουσε να
τραγουδάει και έτσι την έβαλε στον «Γκρουπ Θεοδωράκη».Ο διεθνής Τύπος
την αποκάλεσε «Μαρία Κάλλας του λαού» και τη φωνή της δώρο από τους
Θεούς του Ολύμπου.Από τότε συνεχίζει τις συναυλίες της σε παγκόσμιο
επίπεδο.
Μαρία Φαραντούρη (1947-
)
18.
Ο εφιάλτης τηςΠερσεφόνης
Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες
ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο
τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες
και το καινούργιο πάν να δουν διυλιστήριο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία
κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα
τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία
άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
19.
Ο εφιάλτης τηςΠερσεφόνης
Στο ποίημα αυτό ο ποιητής νοσταλγεί τη φύση, όπως ήταν κάποτε.Κυρίως,
νοσταλγεί τη γη με τα αμέτρητα λουλούδια και βότανα, τη μεγαλοπρέπεια
των αρχαίων ναών, τη θάλασσα που ήταν ευλογία για τον καθένα, τους
κάμπους που έσφυζαν από ζωή. Τώρα με θλίψη βλέπει τα πουλιά να
πέφτουν νεκρά, τους ανθρώπους να μη σέβονται τα μέρη που
επισκέπτονται και τον κόσμο να απομακρύνεται από τη φύση. Θλίβεται με
την απομάκρυνση των ανθρώπων από το φυσικό τους περιβάλλον. Γι’
αυτό παρακινεί την Περσεφόνη να μείνει για πάντα στον κάτω κόσμο και
να μη βγει , όπως τη θέλει ο μύθος , ξανά στον πάνω κόσμο, μιας και δεν
υπάρχει τίποτα, για να χαρεί.
Στο ποίημά του ο Γκάτσος εκφράζει την άποψη ότι οι άνθρωποι βρίσκουν
ηρεμία στη φύση που τώρα πια, όμως, δε σέβονται και ξεχνάνε ότι
αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της. Τέλος, τονίζει, μέσω της
Περσεφόνης, ότι η ζωή έχει χάσει την ομορφιά της και ότι η ανθρωπότητα
έχει υιοθετησει μια εγωιστική και ασεβή στάση ζωής.
20.
Ερωτικός Λόγος
Το ποίημαείναι γραμμένο από το Γιώργο Σεφέρη και μελοποιημένο από το Βαγγέλη
Μαρκαντώνη. Ερμηνεύτηκε από το συγκρότημα «Ανοιχτή Θάλασσα».
Ο Γιώργος Σεφέρης είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές και
εκ των δύο μοναδικών βραβευμένων με το Νόμπελ Λογοτεχνίας Ελλήνων.
Γιώργος Σεφέρης (1900-1971)
Το 1963 βραβεύτηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας από τη Σουηδική
Ακαδημία Επιστημών: η ανακοίνωση της βράβευσής του έγινε την Πέμπτη 24
Οκτωβρίου, ενώ η επίσημη απονομή στις 10 Δεκεμβρίου, στη Στοκχόλμη.
Η επιλογή του, μεταξύ 80 υποψηφίων από όλο τον κόσμο, είχε την υποστήριξη
όλων των μελών της Επιτροπής, με εξαίρεση ενός μέλους. Το φθινόπωρο του
1968 πήγε στις Η.Π.Α και διάβασε ποιήματά του στα Πανεπιστήμια Χάρβαρντ,
Πρίνστον, Ράτγκερς, Πίστμπουργκ, Ουάσιγκτον, στην Χ.Α.Ν της Νέας
Υόρκης. Στις 28 Μαρτίου 1969 ο Σεφέρης μίλησε για πρώτη φορά δημόσια
εναντίον της Χούντας: η ομιλία τουμεταδόθηκε από την Ελληνική Υπηρεσία
του B.B.C. και το ραδιοφωνικό σταθμό του Παρισιού.
21.
Ερωτικός Λόγος
Βαγγέλης Μαρκαντώνης
ΒαγγέληςΜαρκαντώνης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Από το
1995 είναι ο μπασίστας, τραγουδιστής και δημιουργός των τραγουδιών
του συγκροτήματος «Ανοιχτή Θάλασσα». Με την Ανοιχτή Θάλασσα
κυκλοφόρησε τρία άλμπουμ: Ανοιχτή Θάλασσα (2002), Μη περιμένεις
νέα απ' τον πόλεμο (2004) και Ανοιχτή Θάλασσα ΙΙΙ (2008).
Παράλληλα, το ίδιο διάστημα, έγραφε τη νουβέλα «Πώς ο Στέλιος και
οι φίλοι του έβγαλαν το χειμώνα». Το άλμπουμ «Ξένη Γη» είναι η
πρώτη του προσωπική δουλειά.
Το μουσικό συγκρότημα Ανοιχτή Θάλασσα δημιουργήθηκε το 1996 από τους
Βαγγέλη Μαρκαντώνη, Λευτέρη Βαλασέλλη, Γιώργο Βασιλάτο, Γρηγόρη
Φλεμετάκη και Περιστέρα Γκούμα. Ξεκίνησαν να κάνουν εμφανίσεις σε
μουσικές σκηνές παίζοντας διασκευές τραγουδιών, καθώς και δικά τους
τραγούδια. Συμμετείχαν στον διαγωνισμό 1st European Rock Prize, όπου
κέρδισαν το πρώτο βραβείο. Το 2002 κυκλοφόρησαν το πρώτο τους cd με
τίτλο το όνομα του συγκροτήματος. Στο δίσκο αυτό περιέχεται και το
τραγούδι «Ερωτικός Λόγος» σε ποίηση του Γιώργου Σεφέρη. Το 2005
αποχώρησαν από το σχήμα οι Λευτέρης Βαλασέλλης και Περιστέρα Γκούμα..
Ανοιχτή Θάλασσα
22.
(Μεσ’ στον καθρέφτηη αγάπη μας, πως πάει
και λιγοστεύει,
μέσα στον ύπνο τα όνειρα, σχολειό της
λησμονιάς.
Μέσα στα βάθη του καιρού πως η καρδιά
στενεύει,
και χάνεται στο λίκνισμα, μιας ξένης αγκαλιάς)
Ρόδο της μοίρας γύρευες, να βρεις να μας
πληγώσεις,
μα έσκυβες σαν το μυστικό που πάει να
λυτρωθεί.
Κι ήταν ωραίο το πρόσταγμα, που δέχτηκες να
δώσεις,
κι ήταν το χαμογέλιο σου, σαν έτοιμο σπαθί
Του κύκλου σου τ’ ανέβασμα, ζωντάνευε την
χτίση,
από τ’ αγκάθι σου έφευγε του δρόμου ο
στοχασμός.
Η ορμή μας γλυκοχάραζε, γυμνή να σ’
αποχτήσει,
ο κόσμος ήταν εύκολος (εύφωρος) ένας απλός
παλμός
Ερωτικός Λόγος
23.
Ερωτικός Λόγος
Στο ποίημαπαρουσιάζεται η κυριαρχία του ερωτικού πόθου που καλύπτει
κάθε σκέψη κι επιτρέπει τη θέαση του κόσμου μόνο υπό το δικό του
πρίσμα.
Η αγαπημένη του ποιητή μιλά για το πέρασμα του χρόνου που συντελείται
ανεπαίσθητα, καθώς το πάθος της βρίσκεται σε τέτοια ένταση, ώστε
συμμετέχει σ’ αυτό ολόκληρο το σύμπαν.
Ακόμη κι ο πόνος του κόσμου, που φτάνει στην αντίληψή της, δεν
κατορθώνει να την αποσπάσει από τον πόθο που την κατακλύζει.
Η διήγηση της αγαπημένης ολοκληρώνεται με το λυτρωτικό σμίξιμο των
ερωτευμένων, που έρχεται να κατευνάσει τον ερωτικό της πόθο.
Το ποίημα είναι έντονα ερωτικό αφού η κοπέλα εκφράζεο ότι στον έρωτα
το μόνο που σε νοιάζει είναι το άτομο του πόθου σου και όλα τα υπόλοιπα
μοιάζουν μικρά και ασήμαντα.
24.
Το «Τη ρωμιοσύνημην την κλαις» είναι ποίημα του Γιάννη Ρίτσου. Μελοποιήθηκε από
το Μίκη Θεοδωράκη και τραγουδήθηκε από τη Μαρία Δημητριάδη. Το τραγούδι
αποτελεί κομμάτι από τη συλλογή «18 Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας» (μουσική
Μίκης Θεοδωράκης), που κυκλοφόρησε το 1974 και ηχογραφήθηκε το 1973 κατά την
περίοδο της Χούντας.
Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις
Γιάννης Ρίτσος (1909-1990)
Ο Γιάννης Ρίτσος ήταν ένας σπουδαίος Έλληνας ποιητής, ο οποίος
δημοσίευσε πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές και συνθέσεις, όπως
επίσης και μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, μεταφράσεις, χρονογραφήματα
και μελέτες. Τα μεγαλύτερα έργα του είναι «Η Σονάτα του Σεληνόφωτος»,
«Ο Επιτάφιος» και «Η Ρωμιοσύνη». Βραβεύτηκε με το βραβείο Λένιν και
με το κρατικό βραβείο ποίησης. Δούλεψε ως δαχτυλογράφος μέχρι που
διαγνώστηκε με φυματίωση και εισήλθε στο νοσοκομείο. Την περίοδο του
1930 ακολουθεί το επάγγελμα του ηθοποιού και χορευτή.
25.
Τη ρωμιοσύνη μηντην κλαις
Μαρία Δημητριάδη (1951-2009)
H Μαρία Δημητριάδη υπήρξε τραγουδίστρια του πολιτικού τραγουδιού.
Ήταν η βασική ερμηνεύτρια του Θάνου Μικρούτσικου και του Μίκη
Θεοδωράκη. Ξεκίνησε τραγουδώντας ένα ερωτικό τραγούδι το «Ένα
Πρωινό». Ήταν από τις πρώτες τραγουδίστριες του Γιάννη Μαρκόπουλου.
Στη δεκαετία του 80’ επέστρεψε στο τραγούδι ερμηνεύοντας Μάνο
Χατζιδάκι και Στέφανο Κόρκολη. Απεβίωσε στις 7 Ιανουαρίου του 2009 από
πνευμονική νόσο.
Μίκης Θεοδωράκης (1925-)
Ο Μίκης Θεοδωράκης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μουσικοσυνθέτες
εν ζωή. Έχει βραβευτεί με το Βραβείο Ειρήνης Λένιν (1983), όπως επίσης και με
δύο Grammys (1966 & 1975) και το 1959 με το Copley Music Prize «Καλύτερος
Συνθέτης της Χρονιάς» .Έχει ασχοληθεί με όλα τα είδη της μουσικής, ενώ έχει
συνθέσει τον ίσως πιο αναγνωρίσιμο ελληνικό ρυθμό διεθνώς, το συρτάκι
"Ζορμπάς" (1964). Συνθέσεις του έχουν ερμηνευτεί από καλλιτέχνες παγκοσμίου
φήμης, όπως οι Beatles, Εντίθ Πιάφ κ.ά. Επίσης, έχει ασχοληθεί με την κλασική
μουσική γράφοντας συμφωνίες, ορατόρια,κ.ά. Ωστόσο, το πιο σημαντικό του έργο
θεωρείται η μελοποιημένη ποίηση από ποιήματα, όπως του Γιώργου Σεφέρη, του
Πάμπλο Νερούδα, του Οδυσσέα Ελύτη, κ.ά. Χάρη στη μελοποιημένη ποίηση του
Μ. Θεοδωράκη, η Ελλάδα αποτελεί ίσως τη μοναδική χώρα στον κόσμο, στην οποία
μεγάλο ποσοστό ανθρώπων συνήθιζε να ακούει μελοποιημένη ποίηση.
26.
Τη ρωμιοσύνη μηντην κλαις
Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις
εκεί που πάει να σκύψει
με το σουγιά στο κόκκαλο
με το λουρί στο σβέρκο
Νάτη πετιέται απο ξαρχής
κι αντριεύει και θεριεύει
και καμακώνει το θεριό
με το καμάκι του ήλιου
27.
Τη ρωμιοσύνη μηντην κλαις
Ο Ρίτσος θεωρείται λαϊκός ποιητής. Στο ολιγόστιχο ποίημα «Τη Ρωμιοσύνη
μην την κλαίς» ο «σουγιάς» και «το λουρί» μπορούν να θεωρηθούν τα
σύνεργα, στα οποία αντιστέκεται ο λαός που θέλει να ζήσει ελεύθερα και τα
οποία, όμως, στέκονται απειλητικά πάνω του και του στερούν την ελευθερία
του, αγαθό ανεκτίμητο για κάθε Έλληνα . Ο ποιητής προσωποποιεί τη
Ρωμιοσύνη που ως μια γυναίκα «εκεί που πάει να σκύψει» επανακτά τις
δυνάμεις της, ξαναβρίσκει το σθένος της, ώστε να αντιμετωπίσει και, μάλιστα,
νικηφόρα τις αδιάκοπες εχθρικές επιδρομές. Η Ρωμιοσύνη, η ελληνική ψυχή,
δε θέλει τον οίκτο κανενός, αφού κάθε φορά που μοιάζει έτοιμη να νικηθεί και
να παραδοθεί, ξαναγεννιέται από τις στάχτες της και ορθώνει υπερήφανα το
ανάστημά της, προκαλώντας το φόβο στον εκάστοτε εχθρό της.
28.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένεςκιθάρες
Ο Κώστας Καρυωτάκης ήταν Έλληνας ποιητής και πεζογράφος. Θεωρείται ως ο
κυριότερος εκφραστής της σύγχρονης λυρικής ποίησης και τα έργα του έχουν
μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες. Η ποίησή του διδάσκεται σε
πολλά Πανεπιστήμια της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού. Για το έργο του έχουν
γραφεί εκατοντάδες εργασίες και βιβλία. Ακόμη, δημιουργήθηκε μια σειρά με τίτλο
«Καρυωτάκης» με τη ζωή του ποιητή.
Διάσημες ποιητικές συλλογές του είναι: Θάνατοι (1919), Ο Πόνος του Ανθρώπου και των
Πραμάτων (1919), Νηπενθή (1921), Ελεγεία και Σάτιρες (1927) και Τελευταία ποιήματα (1928).
Ο Καρυωτάκης αυτοκτόνησε το 1928 με σφαίρα στηνκαρδιά. Η αυτοκτονία του συνοδεύτηκε
από ένα σημείωμα, στο οποίο αστειεύεται για μια άλλη απόπειρα αυτοκτονίας που είχε
προσπαθήσει «Υ.Γ. ...Συμβουλεύω όσους ξέρουν κολύμπι να μην επιχειρήσουν ποτέ να
αυτοκτονήσουν δια θαλάσσης. Όλη τη νύχτα απόψε επί δέκα ώρες, εδερνόμουν με τα κύματα...»
Κώστας Καρυωτάκης (1896-1928)
Το «Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες» είναι ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη, το
οποίο μελοποιήθηκε από το Βασίλη Δημητρίου και ερμηνεύτηκε από το Χρήστο
Θηβαίο.
29.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένεςκιθάρες
Ο Βασίλης Δημητρίου είναι Έλληνας συνθέτης και στιχουργός. Γράφει
μουσική για θέατρο, τηλεόραση, ραδιόφωνο, κινηματογράφο και μουσική για
μπαλέτο. Από το 2004 έως το 2010 υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της ΕΡΤ. Στη
δισκογραφία του Βασίλη Δημητρίου κυκλοφορούν περισσότερα από 350
τραγούδια, αποτέλεσμα της συνεργασίας του με ποιητές και στιχουργούς,
όπως οι Νίκος Γκάτσος, Μάνος Ελευθερίου, Λευτέρης Παπαδόπουλος κ.ά.
Τραγούδια του έχουν ερμηνεύσει οι σπουδαιότεροι Έλληνες ερμηνευτές,
όπως η Χάρις Αλεξίου, η Δήμητρα Γαλάνη, η Ελένη Βιτάλη, ο Χρήστος
Θηβαίος, ο Γιώργος Μαρίνος κ.ά. Τα τραγούδια του έγιναν και διεθνείς
επιτυχίες, όπως το "Μαρία με τα Κίτρινα”, κ.α.
Βασίλης Δημητρίου (1945-)
Χρήστος Θηβαίος (1963-)
Ο Χρήστος Θηβαίος είναι Έλληνας τραγουδιστής και συνθέτης.
Έγινε γνωστός με το συγκρότημα Συνήθεις Ύποπτοι, το οποίο
δημιούργησε το 1994 με τον Αλέκο Βασιλάτο και τον Τάσο Λώλη. Οι
Συνήθεις Ύποπτοι διαλύθηκαν το 2000 και ο Θηβαίος συνέχισε σόλο
καριέρα. Στη σόλο καριέρα του βρέθηκε στη σκηνή με κορυφαία ονόματα
της Ελληνικής μουσικής: Χάρις Αλεξίου, Γιώργος Νταλάρας, Βασίλης
Παπακωνσταντίνου , Αρλέτα , Ελευθερία Αρβανιτάκη, Λαυρέντης
Μαχαιρίτσας, Γιάννης Κότσιρας,κ.ά.
30.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένεςκιθάρες
ο άνεμος όταν περνάει,
στίχους ήχους παράφωνους ξυπνάει
στις χορδές που κρέμονται σαν καδένες.
Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες.
Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες
υψώνονται σαν δάχτυλα στα χάη
στην κορυφή τους το άπειρο αντηχάει
μα γρήγορα θα πέσουνε σπασμένες.
Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες.
Είμαστε κάτι διάχυτες αισθήσεις
χωρίς ελπίδα να συγκεντρωθούμε
στα όνειρά (νεύρα) μας μπερδεύεται όλη η φύσις
στο σώμα στην ενθύμηση, πονούμε
κι η ποίηση είναι το καταφύγιο που φθονούμε.
Είμαστε κάτι διάχυτες αισθήσεις.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες,
κάτι απίστευτες αντένες,
κάτι διάχυτες αισθήσεις
στο σώμα μας μπερδεύεται όλη η φύσις.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες.
Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες
31.
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένεςκιθάρες
Ο Καρυωτάκης στο ποίημά του παρουσιάζει τους ανθρώπους της γενιάς του ως
ξεχαρβαλωμένες κιθάρες, θέλοντας να τονίσει την αδυναμία τους να λειτουργήσουν
αρμονικά. Κιθάρες, που όταν τις διαπερνά ο άνεμος, αντί να παράγουν μελωδικούς
ήχους, δημιουργούν παράφωνους, μιας και οι χορδές τους έχουν φύγει από τη θέση
τους. Επιπλέον, ο ποιητής τονίζει:’’Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες’’ (κεραίες). Η
εικόνα αυτή με τις κεραίες που πέφτουν σπασμένες υπό το βάρος και την ένταση των
μηνυμάτων που λαμβάνουν, αποδίδει εξαιρετικά την κατάσταση που επικρατούσε
στα χρόνια του ποιητή. Είναι σαφής η ωραιοποίηση του παρελθόντος που γίνεται
εδώ, καθώς οι άνθρωποι έχουν την τάση να θεωρούν τις περασμένες εποχές
καλύτερες, λησμονώντας τα προβλήματα και τις δυσκολίες που πάντοτε υπάρχουν. Η
αλήθεια είναι βέβαια πως στα χρόνια του Καρυωτάκη η Ελλάδα δοκιμαζόταν
σκληρά, μιας και πάσχιζε να επουλώσει τις πληγές του Πρώτου Παγκοσμίου
πολέμου.
32.
Ποιος ξέρει;
Το ποίημαγράφτηκε από τη Μαρία Πολυδούρη. Μελοποιήθηκε από τον Μίλτο
Σελιτσανιώτη και ερμηνεύτηκε από την Ελεωνόρα Ζουγανέλη και τη Νατάσσα
Μποφίλιου.
Μαρία Πολυδούρη (1902- 1930)
Η Μαρία Πολυδούρη ήταν Ελληνίδα ποιήτρια. Ξεκίνησε σε ηλικία 14 ετών με
το πεζοτράγουδο «Ο πόνος της μάνας». Στην Αθήνα γνώρισε τον Κώστα
Καρυωτάκη. Μεταξύ τους αναπτύχθηκε ένας σφοδρός έρωτας, που μπορεί να
κράτησε λίγο, αλλά επηρέασε καθοριστικά τη ζωή και το έργο της.
Συναντήθηκαν για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 1922. Το καλοκαίρι του
1926 προσβλήθηκε από φυματίωση. Το 1928 έμαθε για την αυτοκτονία του
Κώστα Καρυωτάκη. Τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε την πρώτη της ποιητική
συλλογή «Οι τρίλλιες που σβήνουν» και το 1929 τη δεύτερη, «Ηχώ στο χάος».
Ποιήματά της έχουν μελοποιήσει Έλληνες συνθέτες, κλασικοί, έντεχνοι και
ροκ — ανάμεσά τους οι Μενέλαος Παλλάντιος, Κωστής Κριτσωτάκης, Νίκος
Μαμαγκάκης, Γιάννης Σπανός, Νότης Μαυρουδής, Γιώργος Αρκομάνης,
Δημήτρης Παπαδημητρίου, κ.ά.
33.
Ποιος ξέρει;
Μίλτος Σελιτσανιώτης
Δυστυχώςδεν υπάρουν πληροφορίες για τον συνθέτη του τραγουδιού.
Νατάσσα Μποφίλιου (1983-)
Η Νατάσσα Μποφίλιου είναι Ελληνίδα τραγουδίστρια. Ξεκίνησε την πορεία
της στο τραγούδι συμμετέχοντας στις εμφανίσεις του Χρόνη Αηδονίδη.
Είναι κυρίως γνωστή γιια το διάσημο τραγούδι της και ομώνυμο άλμπουμ
της «Εν Λευκώ», το οποίο θεωρήθηκε ένα από τα καλύτερα άλμπουμ της
χρονιάς. Έχει κάνει περιοδείες σε όλη την Ελλάδα, ενώ έχει συμμετάσχει σε
τραγούδια πολλών γνωστών τραγουδιστών, όπως του Αλκίνοου Ιωαννίδη,
του Γιάννη Χαρούλη, του Γιάννη Κότσιρα κ.ά.
Ελεωνόρα Ζουγανέλη (1983-)
Η Ελεωνόρα Ζουγανέλη είναι Ελληνίδα τραγουδίστρια. Ανακυρήχτηκε
γυναίκα της χρονιάς το 2009 και έχει βραβευτεί με 2 βραβεία Mad Music
Awards. Ξεκίνησε στο πλάι του Γιώργου Νταλάρα και στη συνέχεια
συνεργάστηκε με τον Πάνο Μουζουράκη, το Δημήτρη Μητροπάνο, τον
Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, τον Διονύση Τσακνή και πολλούς άλλους. Γνωστά
τραγούδια της είναι «Η Επιμονή σου», «Έλα», «Κόψε και μοίρασε», «Φεύγω
για μένα», «Τα λέμε» και «Μετακόμιση τώρα.»
34.
Καμιάν από τιςπίκρες μου δε γνώρισες
τις πίκρες μου τις άσωστες τις μαύρες
και στων ματιών μου μεσ’ στο φεγγοβόλημα
τα δάκρυα μου στεγνωμένα τα `βρες
Εσύ μονάχα το γλυκό χαμόγελο
καμάρωσες στα χείλη μου απλωμένο
και έχεις μεσ’στων ματιών μου το
ξαστέρωμα
τον πόθο σου τρελά καθρεφτισμένο
Με γνώρισες να γέρνω στην αγάπη σου
σαν πεταλούδα στ’ άλυκο λουλούδι
και να σκορπίζω όσο η καρδιά μου δίνονταν
μεθυστικό το ερωτικό τραγούδι
(το ποίημα συνεχίζεται αλλά οι τραγουδίστριες
ερμήνευσαν μόνο ένα κομμάτι του)
Ποιος ξέρει;
35.
Ποιος ξέρει;
Στο ποίημααυτό η Μαρία Πολυδούρη παρουσιάζεται απόλυτα
παραδομένη στη μαγεία και τη δύναμη του έρωτα, ο οποίος
έχει σβήσει τα σημάδια της δυστυχίας του παρελθόντος. Ο
αγαπημένος της δεν είδε ή δεν αναγνώρισε τη θλίψη που
κουβαλούσε η αγαπημένη. Προφανώς, η ίδια θέλησε να αφήσει
πίσω της κάθε σκιά, ώστε να προσφέρει στον έρωτά της το
γλυκό της χαμόγελο και την άδολη αγάπη της. Ο έρωτας που
βρίσκει ανταπόκριση γεμίζει δύναμη την ηρωίδα, ώστε να τον
απολαύσει απερίσπαστη.
36.
Ένα μαχαίρι
Το ποίημαείναι γραμμένο από το Νίκο Καββαδία και μελοποιημένο από το Θάνο
Μικρούτσικο. Ερμηνεύτηκε από το Βασίλη Παπακωνσταντίνου.
Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε σε μια επαρχιακή πόλη της περιοχής του Χαρμπίν στη
Μαντζουρία. Το 1934 η οικογένεια μετακόμισε από τον Πειραιά στην Αθήνα. Το σπίτι
της έγινε τόπος συγκέντρωσης λογοτεχνών, ζωγράφων και ποιητών. Ο Καββαδίας την
εποχή εκείνη περιγράφεται ως ένας λιγομίλητος απλός άνθρωπος, ατημέλητος,
χαριτωμένος, εγκάρδιος, με ανεξάντλητο χιούμορ, αγαπητός στους πάντες. Στον πόλεμο
του ’40 φεύγει για την Αλβανία, όπου υπηρετεί ως τραυματιοφορέας και, αργότερα, ως
ασυρματιστής. Εντάσσεται, επιπλέον, στην Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, παρά το
γεγονός ότι είχε τυπώσει τότε μόνο ένα βιβλίο, το Μαραμπού, ενώ το όριο ήταν τα τρία
βιβλία. Από το 1954 μέχρι και το 1974, ταξιδεύει διαρκώς με πολύ μικρά διαλείμματα.
Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, ενώ ο ποιητής εργαζόταν σε "ποστάλι"
(επιβατηγό),ταξίδεψε με το καράβι του ο Γιώργος Σεφέρης. Τόσο κατά την τυπική
υποδοχή των ταξιδιωτών, όσο και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ο Σεφέρης δεν μπήκε
καν στη διαδικασία να χαιρετίσει τον Καββαδία. Το γεγονός πίκρανε ιδιαίτερα τον
Καββαδία, που θεωρούσε ότι η λογοτεχνική γενιά του '30, στην οποία ανήκε και ο ίδιος,
τον υποτιμούσε.
37.
Ένα μαχαίρι
Βασίλης Παπακωνσταντίνου(1950-)
Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου ξεκίνησε το έντεχνο ελληνικό τραγούδι το
1970. Το 1974 γνώρισε τον Μίκη Θεωδοράκη, με τον οποίο συνεργάστηκε
δύο χρόνια μετά. Συνεργάστηκε με τον Μάνο Λοΐζο και τον Θάνο
Μικρούτσικο. Έχει τραγουδήσει στην Ευρώπη, την Αμερική και την
Αυστραλία. Το 1980 αλλάζει το είδος της μουσικής σε ροκ από τη διεθνή
μουσική σκηνή. Κυκλοφορεί πέντε δίσκους, με το «Διαίρεση» και το
«Χαιρετίσματα» να γίνεται τεράστια επιτυχία. Συμμετείχε στη συναυλία-
αφιέρωμα στο Μάνο Λοΐζο με τους Γιώργος Νταλάρας, Χάρις Αλεξίου,
Δήμητρα Γαλάνη κ.ά.
Ακολουθούν τρεις ακόμη δίσκοι με τίτλο «Χρόνια Πολλά», «Καρυωτάκης» και «Φυσάει». Στα
επόμενα χρόνια κυκλοφορούν άλλοι έξι δίσκοι ενώ συμμετέχει στην συναυλία των Scorpions. Το
2003 γιόρτασε τα 30 χρόνια του στη μουσική σκηνή και τα γιόρτασε με μία μοναδική συναυλία
στην Πετρούπολη με 10.000 άτομα. Ο τελευταίος του δίσκος είχε τον τίτλο «ΔΡΑΠΕΤΗΣ.
Μέρος 1ο» και κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2013. Συμπληρώνοντας τα 41 χρόνια στη
δισκογραφία απέκτησε το «σημάδι» του μεγάλου ερμηνευτή.
38.
Ένα μαχαίρι
Απάνω μουέχω πάντοτε στη ζωνη μου
σφιγμένο
ένα παλιό αφρικάνικο ατσάλινο μαχαίρι
όπως αυτά που συνηθούν και παίζουν οι
αραπάδες
που από έναν γέρο έμπορο αγόρασα στ’
Αλγέρι.
Θυμάμαι, ως τώρα να `τανε, το γέρο
παλαιοπώλη,
όπου έμοιαζε με μια παλιά ελαιγραφία του
Γκόγια,
ορθόν πλάι σε μακριά σπαθιά και σε στολές
σχισμένες,
να λέει με μια βραχνή φωνή τα παρακάτου
λόγια:
«Ετούτο το μαχαίρι, εδώ, που θέλεις ν’
αγοράσεις
με ιστορίες αλλόκοτες ο θρύλος το `χει ζωσει,
κι όλοι το ξέρουν πως αυτοί που κάποια φορά
το `χαν,
καθένας κάποιον άνθρωπο δικό του έχει
σκοτώσει.
Ο Δον Μπαζίλιο σκότωσε μ’ αυτό τη Δόνα
Τζούλια,
την όμορφη γυναίκα του γιατί τον απατούσε.
ο Κόντε Αντόνιο, μια βραδιά, τον δύστυχο
αδελφό του
με το μαχαίρι τούτο εδώ κρυφά δολοφονούσε.
Ένας αράπης τη μικρή ερωμένη του από
ζήλεια
και κάποιος ναύτης Ιταλός ένα Γραικό
λοστρόμο.
Χέρι με χέρι ξέπεσε και στα δικά μου χέρια.
Πολλά έχουν δει τα μάτια μου, μα αυτό μου
φέρνει τρόμο.
Σκύψε και δες το, μια άγκυρα κι ένα οικόσημο
έχει,
είναι αλαφρύ για πιάσε το δεν πάει ούτε ένα
κουάρτο,
μα εγώ θα σε συμβούλευα κάτι άλλο ν’
αγοράσεις.»
Πόσο έχει; Μόνο φράγκα εφτά. Αφού το
θέλεις πάρ’το.
Ένα στιλέτο έχω μικρό στη ζωνη μου
σφιγμένο,
που η ιδιοτροπία μ’ έκαμε και το `καμα δικό
μου,
κι αφού κανένα δε μισώ στον κόσμο να
σκοτώσω,
φοβάμαι μη καμιά φορά το στρέψω στον
εαυτό μου...
39.
Ένα μαχαίρι
Το ποίηματου Καββαδία αποτελεί μια μικρή χρονογραφία, καθώς αφηγείται
την ιστορία διαφορετικών ανθρώπων που τους συνδέει το ίδιο μαχαίρι. Ο
ήρωας- αφηγητής μαθαίνει λοιπόν τις ιστορίες του μαχαιριού από ένα γέρο
έμπορο στο Αλγέρι. Το δίκοπο, το φονικό αυτό όργανο συνδέεται με ιστορίες
απιστίας, φθόνου, ζήλιας και πληγωμένου εγωισμού. Αποκορύφωμα όμως
αποτελεί η πεποίθηση του ήρωα ότι η κατάρα του μαχαιριού ίσως τον οδηγήσει,
«καθώς στον κόσμο δε μισεί κανέναν να σκοτώσει», στην αυτοκτονία.
Το ποίημα εκφράζει το κοινό χαρακτηριστικό που μοιράζονται όλοι οι
άνθρωποι, ανεξαιρέτου χρώματος, θρησκείας, πολιτισμού ή ηλικίας. Τα
συναισθήματα που μας διέπουν, δηλαδή, όπως το μίσος, η ζήλεια, η λύπη, κλπ.
Βλέπουμε έτσι μέσα από ένα μαχαίρι ότι οι άνθρωποι –όπως υποστηρίζει και ο
ποιητής- προτιμούν την «κακιά» μεριά τους, αφού, πολλές φορές, δεν έχουν
άλλη επιλογή.
