Download as PDF, PPTX
![34
2.9.
Parcelacja i wykorzystanie gruntu
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
13
14
15
1617
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
29
30
31
32
33
25%
20%
39%
34%
35%
32%
42%
49%
49%
33%
25%
29%
29%
44%
47%
48% 47%
55%
35%
43%
49%
33%
38%
Po lewej: wykorzystanie gruntu
Po prawej: powierzchnia kwartałów [ha]
Wykorzystanie gruntu
Mapa gęstości zabudowy kwartałów Przedmieścia Oławskiego pokazuje
procentowo stosunek powierzchni zabudowanej do całkowitej powierzch-
ni kwartału. Średnia wartość dla wszystkich kwartałów wynosi: ok. 40%.
Gęstość zabudowy w wyodrębnionych kwartałach waha się od 25% - 55%.
Jest ona wprost proporcjonalna do wielkości kwartału. W kwartałach, któ-
re zostały przebudowane ze względu na poszerzenie ulicy Pułaskiego, gę-
stość zabudowy wynosi od 20-35%. Kwartały o dobrze zachowanej struk-
turze posiadają gęstość zabudowy powyżej 40%.
Powierzchnia kwartałów
Układ urbanistyczny Przedmieścia Oławskiego składa się z kwartałów za-
budowy o zróżnicowanej powierzchni (najmniejsze z nich mają powierzch-
nię: 0,5 - 1 ha, największe ponad 6 ha). Geometria kwartałów wynika z roz-
woju urbanistycznego wzdłuż dawnych szlaków handlowych i późniejszych
regulacji układu w II połowie. XIX wieku.
Parcelacja
Wzdłuż głównych ulic Przedmieścia Oławskiego zachowała się historycz-
na parcelacja odpowiadająca zabudowanym działkom.
Nieliczne wnętrza kwartałowe zawierają się w obrębie jednej działki.
W pozostałych przypadkach podziały geodezyjne wewnątrz kwartałów nie
odpowiadają podziałom wzdłuż ulic, tj. nie są przyporządkowane do poje-
dynczych kamienic.
9,22
4,51
2,40
2,09
2,27
1,69
1,33
1,12
0,76
6,10
4,74
0,58
3,56
5,420,59
1,79
1,68
0,98
1,28
2,97
3,55
3,70
5,35
4,12
5,34
4,68
2,19
2,02
4,20
36%
28
12
51%](https://image.slidesharecdn.com/06masterplananalizy-150529111856-lva1-app6891/75/Przedmiescie-Olawskie-Masterplan-Analizy-34-2048.jpg)
![54
4.1
Struktura przestrzenna
Przedmieście Oławskie posiada czytelny układ przestrzenny, wyznacza go
nieregularna siatka ulic głównych, istniejących od XIV wieku (ulice: Komuny
Paryskiej, Pułaskiego, Traugutta) oraz ulicy Kościuszki (utworzonej na po-
czątku XIX wieku – 1807). Układ tych ulic został uregulowany w II połowie
XIX w. (pierwszy plan budowlany dla Wrocławia), w 1860 dokonano geo-
metrycznej parcelacji istniejących dróg oraz wyznaczono ulice poprzeczne.
W dalszej kolejności powstały kwartały przyległe do terenów kolejowych.
(1870 – powstaje kwartał Kościuszki - Więckowskiego – Brzeska - Świ-
stackiego - obszar wówczas słabo zagospodarowany). W II połowie XIX w.
struktura urbanistyczna posiadała geometryczną formę.
W strukturze przestrzennej Przedmieścia Oławskiego można wyodrębnić
kilka typów kwartałów zabudowy:
• kwartały duże (jak np. kw. pomiędzy ulicami Pułaskiego, Komuny Pa-
ryskiej, Prądzyńskiego),
• kwartały średniej wielkości (jak np. kw. ulic Kościuszki, Więckowskiego,
Chudoby, Brzeska), wśród tych kwartałów można wyróżnić dwa pod-
typy: kwartały „wertykalne”/pionowe jak np. ww. kwartał Kościuszki,
Więckowskiego, Chudoby, Brzeska oraz kwartały „horyzontalne” jak np.
kw. Krasińskiego, Haukego-Bosaka, Pułaskiego, Worcella)
• kwartały najmniejsze: jak np. kw. ulic Hercena, Komuny Paryskiej, Kra-
sińskiego, Kniaziewicza.
Większość kwartałów zabudowy ma kształt prostokąta, jednak przebieg
historycznych dróg zdeterminował powstanie kwartałów o kształcie trój-
kątnym i trapezowym. Tereny pomiędzy ulicą Traugutta a rzeką Oławą nie
posiadają czytelnego układu przestrzennego.
Przebieg ulic w obrębie obszaru opracowania również wynika z historii
rozwoju układu urbanistycznego. Główne ulice, będące reliktem szlaków
historycznych, nie posiadają regularnej geometrii, co pozytywnie wpływa
na tworzenie się zamknięć perspektywicznych.
Główne ulice w obszarze opracowania, które wpływają na kompozycję
przestrzeni całości: ulica Pułaskiego, ulica Kościuszki, ulica Traugutta, ulica
Komuny Paryskie, są to najdłuższe ulice, o nieregularnej geometrii.
Pozostałe ulice, które są krótsze, cechuje regularny przebieg oraz obudo-
wanie historyczną zabudową kamienicową. Tworzą one zwarte wnętrza
urbanistyczne o proporcjach wysokości pierzei do szerokości ulicy 1:1. Pa-
rametry te niekorzystnie wpływają na możliwość doświetlenia mieszkań
przez światło słoneczne, ale i tworzą niepowtarzalny charakter miejsca.
Obszar opracowania jest czytelny w strukturze miasta, możliwe jest wy-
znaczenie jego granic.
• Od północy naturalną granicę stanowi obszar Placu Powstańców War-
szawy (Placu Społecznego) [wzdłuż ulicy Traugutta (od skrzyżowania
z Fosą Miejską), ulicy Walońskiej, przez Most Oławski]. W przyszłości
planowana jest ponowna urbanizacja obszaru.
• Od wschodu naturalną granicę stanowi północne nabrzeże Oławy na
odcinku od Mostu Oławskiego do ulicy Na Niskich Łąkach. Obecnie te-
reny nabrzeża Oławy zagospodarowane są w niewielkim stopniu.
• Południową barierą przestrzenną są tory kolejowe wraz z przyległymi
do nich terenami.
• Od strony zachodniej naturalną granicę przestrzenną stanowi Fosa
Miejska. Na potrzeby niniejszego opracowania przyjęto, że granicą jest
ulica Dworcowa, umownie oddzielająca Przedmieście Oławskie od
strefy centrum i dworca PKP.
Po lewej: system kwartałów i ulic
Po prawej: struktura przestrzenna obszaru](https://image.slidesharecdn.com/06masterplananalizy-150529111856-lva1-app6891/75/Przedmiescie-Olawskie-Masterplan-Analizy-54-2048.jpg)
![58
4.3
5. Widok z ul. Kościuszki na Trzonolinowiec 6. Widok z ul. Krakowskiej na ul. Traugutta i Kościuszki
7. Widok z ul. Krasińskiego na gmach Poczty Głównej 8. Widok z ul. Traugutta na kościół św. Maurycego
4. Widok na wieżę pływalni miejskiej
11. Widok na Galerię Dominikańską i kościół
Definicje
oś kompozycyjna – wyobrażalna pro-
sta biegnąca przez środek jakiegoś układu
elementów przestrzennych, np. zespołu lub
zespołów zabudowy, parku, miasta itd.
oś widokowa – wyobrażalna prosta
kierująca wzrok na charakterystyczne ele-
menty zagospodarowania terenu lub tere-
nów, w tym elementy znajdujące się poza
obszarem planu (np. określane generalnie
jako krajobraz).
dominanta – obiekt budowlany lub jego
część, która koncentruje uwagę obser-
watorów ze względu na swoją wysokość,
wielkość lub wyróżniającą formę architek-
toniczną.
krajobraz kulturowy – jest tworzony
przez człowieka w wieloletnim procesie
twórczym cechującym się wielką różno-
rodnością form. Różnorodność ta determi-
nowana jest przez wiele czynników. Dwa
najważniejsze z nich to czas i miejsce po-
wstania [Pawłowska 2001].
1. Widok na ul. Komuny Paryskiej i ul. Kościuszki 2. Widok na ul. Pułaskiego
Osie widokowe i sekwencje przestrzenne](https://image.slidesharecdn.com/06masterplananalizy-150529111856-lva1-app6891/75/Przedmiescie-Olawskie-Masterplan-Analizy-58-2048.jpg)
![143
Środowisko
Gleby
W obrębie opracowania nie występują gleby o naturalnym profilu. Obszar
ten jest od setek lat zabudowany i gleby szczątkowe występują jedynie na
terenach skwerów lub w przestrzeni blokowej.
Spośród największych miast kraju (>100 tys. mieszkańców) najbardziej
zanieczyszczone gleby stwierdzono we Wrocławiu. Skażenie to powodują
miedź, rtęć, ołów i cynk. W Krakowie gleby zanieczyszczone są cynkiem,
ołowiem i miedzią, a w Łodzi – miedzią, rtęcią i cynkiem. Warszawa i Po-
znań należą do miast o glebach wzbogaconych w miedź, ołów i cynk.1
1 (źródło: Państwowy Instytut Geoloficzny, Państwowy Instytut Badawczy) (http://
www.pgi.gov.pl/pl/analityka-chemiczna-uslugi/3678-naturalne-i-antropogeniczne-
czynniki-zanieczyszczenia-rodowiska-.html)
Zawartość ołowiu w glebach
Wrocławia [mg/kg]
<3
15
20
33
62
94
114
514](https://image.slidesharecdn.com/06masterplananalizy-150529111856-lva1-app6891/75/Przedmiescie-Olawskie-Masterplan-Analizy-143-2048.jpg)
![158
1. Antkowiak Z., Wrocław od A do Z, Ossolineum 1997
2. Baza danych oraz mapa lokalizacji stacji BTS (http://beta.btsearch.pl)
3. Encyklopedia Wrocławia, red. nauk. Jan Harasimowicz, Wydawnictwo
Dolnośląskie 2006
4. Eysymontt R., Krzywka Ł., Przedmieście Oławskie – dzieje, urbanistyka,
architektura [w:] Rocznik wrocławski, nr 7, 2001
5. Gminny Program opieki nad zabytkami na lata 2010-2013 przyjęty Uchwałą Nr
L/1468/10 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 20 maja 2010 r.,
6. Grotowska S., O poczucie więzi z Przedmieściem Oławskim na podstawie
wywiadów z mieszkańcami [w:] Rocznik wrocławski, nr 7, 2001
7. Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx)
8. Komisariat Policji Wrocław Rakowiec
9. Lokalny Program Rewitalizacji Wrocławia na lata 2003-2006 oraz 2007-2013,
przyjęty Uchwałą Nr XLIV/2969/05 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 grudnia
2005 roku,
10. Lorens P., “Urbanistyczne aspekty rewitalizacji centrów miast”, materiały z
konferencji naukowej Rewitalizacja, Sopot 20089, [dostęp: http://www.sopot.
pl/eGmina/pl/cityzone/Aktualnosci/Wydarzenia/modules/events/0151.html]
11. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania.
(Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia)
12. Ocena aktualności "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego Wrocławia" oraz miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego na obszarze Wrocławia / Uchwała nr XXIX/646/12 RMW z dnia
5 lipca 2012 r.;
13. Okólska H, Górska H., Wagner-Głowińska J, Przedmieście Oławskie
we Wrocławiu, Materiały z sesji naukowej pod patronatem Prezydenta
Wrocławia…, Wydawnictwo GAJT 1991 s.c., Wrocław 2013
14. Open Street Map (http://www.openstreetmap.org)
15. Państwowy Instytut Geoloficzny, Państwowy Instytut Badawczy) (http://www.
pgi.gov.pl/pl/analityka-chemiczna-uslugi/3678-naturalne-i-antropogeniczne-
czynniki-zanieczyszczenia-rodowiska-.html)
Źródła pisane
16. Program Ochrony Środowiska dla Miasta Wrocławia na lata 2004-2015 przyjęty
Uchwałą Nr XXIX/2220/04 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 listopada 2004 r.
17. Rejestr Zabytków, Ewidencja Zabytków, Studium Uwarunkowań i Kierunków
Zagospodarowania Przestrzennego Wrocławia, 2007,
18. Strategia – Wrocław w perspektywie 2020 plus” / Uchwała Nr LIV/3250/06
RMW z dnia 6 lipca 2006 r.
19. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
Wrocławia / Uchwała Nr LIV/3249/06 RMW z dnia 6 lipca 2006 r.;
20. System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.
pl/www/sip.shtml)
21. Wieloletni Plan Inwestycyjny na lata 2013-2017 / Uchwała Nr XXXVI/812/12
RMW z dnia 28 grudnia 2012 r.,bip.um.wroclaw.pl
22. Wykaz obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji
Przestrzennej Wrocławia)
23. Wykaz obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji
Przestrzennej Wrocławia)
24. Wykaz zabytków Architektury i Budownictwa miasta Wrocławia” (stan na
wrzesień 2012).
25. Założenia polityki społeczno-gospodarczej Wrocławia na rok budżetowy 2013”
Uchwała Nr XXVIII/624/12 RMW z dnia 28 czerwca 2012 r.](https://image.slidesharecdn.com/06masterplananalizy-150529111856-lva1-app6891/75/Przedmiescie-Olawskie-Masterplan-Analizy-158-2048.jpg)
Uploaded byWroclawska_Rewitalizacja
Przedmieście Oławskie Masterplan Analizy
Masterplan Analizy Przedmieście Oławskie ()
More Related Content
Przedmieście Oławskie Masterplan Analizy
- 1. 1 Przedmieście Oławskie MASTERPLANWROCŁAWSKA REWITALIZACJA SPÓŁKAZ OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ Analizy
- 2.
- 3. Zleceniodawca: Miasto Wrocław pl. NowyTarg 1/8 50-138 Wrocław www.wroclaw.pl Wykonawca: Wrocławska Rewitalizacja Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Kuźnicza 56 50-138 Wrocław www.w-r.com.pl Zespół autorski: Grażyna Adamczyk-Arns Justyna Dudek Emilia Grotowska Karolina Wiatrzyk Paweł Wojdylak Wrocław, listopad 2013 PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu
- 4. 4 Podwale Dworcowa Krasińskiego Hercena Kniaziewicza Dąbrowskiego Pułaskiego Piłsudskiego Kościuszki Worcella Komuny Paryskiej Haukego-Bosaka Kościuszki Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Brzeska Zgodna Miernicza Łukasińskiego Prądzyńskiego Szybka Traugutta Traugutta Traugutta Plac Zgody ŻabiaŚcieżka Walońska Most Oławski W alońska Pułaskiego W ięckowskiego Chudoby Kościuszki Na NiskichŁąkach Krakowska Kom uny Paryskiej Dworcowa Plac Konstytucji3 Maja Małachowskiego Pułaskiego 0 100 200 300 400 500 m Kołłątaja Traugutta Skargi Sucha Dyrekcyjna Hubska pl. Wróblew- skiego pl. Powstańców Warszawy Mazowiecka wyb.SłowackiegoOława Odra Na Grobli
- 5. 5 spis treści 0. masterplan 4 Wprowadzenie 6 Analizy - rozpatrywane aspekty i struktura 7 1. rozwój historyczny 9 1.1. Historia Przedmieścia Oławskiego 10 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (I) 17 2.1. Kontekst ponadlokalny 18 2.2. Granice opracowania 20 2.3. Regulacje formalno-prawne 23 2.4. Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego 24 2.5. Ochrona zabytków 26 2.6. Układ urbanistyczny 30 2.7. Układ urbanistyczny wg regulacji MPZP 34 2.8. System zabudowy kwartałowej 32 2.9. Parcelacja i wykorzystanie gruntu 34 2.10. Struktury własnościowe 36 2.11. Funkcje użytkowe 38 2.12. Mieszkalnictwo 40 3. transport i komunikacja 43 3.1. Układ drogowy 44 3.2. Komunikacja zbiorowa 46 3.3. Parkowanie 48 3.4. Stan techniczny nawierzchni 50 3.5. Ścieżki rowerowe 52 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 53 4.1. Struktura przestrzenna 54 4.2. Strefy wejściowe 56 4.3. Osie widokowe i sekwencje przestrzenne 58 4.4. Typologia przestrzeni publicznych 62 4.5. Ulice 64 4.6. Oświetlenie 66 4.7. Zieleń 68 4.8. Wnętrza kwartałów zabudowy 74 4.9. Miejsca targów ulicznych, kioski 82 4.10. Wyposażenie przestrzeni publicznych 82 4.11. Wyposażenie wnętrz podwórkowych 84 4.12. Rzeźby 86 4.13. Zabudowa 88 4.14. Wysokość zabudowy 91 4.15. Stan techniczny zabudowy 96 4.16 Dachy 98 4.17. Elewacje 100 4.18. Strefy parterów i elementy reklamy 102 4.19. Balkony, wykusze, bramy i przejazdy 104 4.20. Okna, drzwi, detale architektoniczne 106 4.21. Inwestycje (2008-2013) 108 4.22. Planowane inwestycje (2013+) 110 4.23. Przedmieście Oławskie (2017+) 112 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 113 5.1. Demografia 114 5.2. Struktura wieku w kwartałach 116 5.3. Bezrobocie 118 5.4. Pomoc społeczna 120 5.5. Bezpieczeństwo 122 5.6. Infrastruktura społeczna i kultura 124 5.7. Obiekty oświaty 126 5.8. Oferta czasu wolnego dla młodzieży 128 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 131 6.1. Aspekty gospodarcze 132 7. środowisko 137 7.1. Hałas 138 7.2. Wody 140 7.3. Pole elektromagnetyczne 141 7.4. Powietrze 142 7.5. Gleby 143 8. podsumowanie i ocena 145 8.1. Analiza SWOT 146 8.2. Aspekty pozytywne 152 8.3. Plan konfliktów 153
- 6. 6 1. Masterplan Pod pojęciem Masterplanurozumie się strategiczny dokument planistycz- ny, którego celem jest określenie sposobu przyszłego postępowania na danym obszarze miasta – a zatem opracowanie logicznego systemu przy- gotowania i realizacji działań planistycznych, inwestycyjnych i nieinwesty- cyjnych. Ze względu na fakt, iż rewitalizacja jest zagadnieniem wielodyscyplinar- nym, dla pomyślnego sterowania tym procesem konieczne jest stworzenie dokumentu uwzględniającego różnorodne aspekty i zjawiska, które dopro- wadziły konkretne miejsce do stanu kryzysowego i wskazanie środków służących trwałemu wyprowadzeniu go z tego stanu. Zjawiska kryzysowe w najbardziej wyrazisty sposób uwidaczniają się w sferach funkcjonalno-przestrzennej, społecznej, gospodarczej i środowi- skowej – rzetelne pozyskanie wiedzy o obszarze w kontekście tych sfer jest konieczne w celu opracowania stosownych metod postępowania w przy- szłości. Tym samym analizy są fundamentalnym elementem Masterplanu. Mają one za zadanie dostarczyć materiał wyjściowy do konsultacji spo- łecznych i fachowych, aby możliwe było określenie celów strategicznych i operacyjnych rozwoju i odnowy Nadodrza – a co za tym idzie, stworzenie podstaw dla koncepcji przyszłych działań procesu rewitalizacji, rozpoznanie priorytetów i kompetencji oraz wygenerowanie konkretnych projektów. Analizy opierają się z jednej strony na liczbach i twardych faktach (jak dane dotyczące liczby bezrobotnych czy zdanych na pomoc społeczną), ale jed- nocześnie zawierają szereg spostrzeżeń wynikających z doświadczenia i wiedzy fachowej autorów – przede wszystkim w sferze przestrzenno- funkcjonalnej, gdzie niekiedy trudno o wprowadzenie obiektywnych kryte- riów. Niemniej jednak w każdym przypadku starano się opisać zauważone zjawiska i sytuacje w sposób możliwie neutralny, unikano ocen opartych na subiektywnej interpretacji, gustach czy aktualnych modach. Masterplan, odnoszący się do problematyki obszaru w sposób interdyscy- plinarny, jest dokumentem niezbędnym do podejmowania decyzji zarząd- czych. Będzie on pełnił funkcję „mapy działań w procesie rewitalizacji“ po- zwalającej prowadzić prace etapami, ale w sposób skoordynowany i zgodny z założonymi celami. W oparciu o Masterplan możliwe będzie wykonanie szczegółowych projektów koncepcyjnych dla podobszarów, kwartałów lub obiektów, stworzenie harmonogramów dla poszczególnych działań, okre- ślenie nakładów finansowych oraz pozyskiwanie funduszy. Ponadto dokument ten służyć będzie poglądowej prezentacji planowanych zmian i umożliwiać aktywniejsze włączenie mieszkańców i potencjalnych inwestorów w proces rewitalizacji. W tym kontekście celem Masterplanu jest wskazanie pól działania i kon- kretnych zamierzeń, do realizowania których należy dążyć w założonej per- spektywie czasowej i w ramach możliwych do zaangażowania środków. Kompleksowe spojrzenie umożliwi uporządkowanie, wzajemne skoordy- nowanie i ewentualne uzupełnienie zadań z różnych dziedzin, a elastyczny charakter dokumentu pozwoli na jego konieczną aktualizację w celu reago- wania na zmieniające się uwarunkowania. Wobec wielu niewiadomych występujących przy tego typu wieloaspekto- wych, długofalowych projektach transformacji, jest to idealny instrument sterowania pośredniczący pomiędzy dalekosiężnymi, nadrzędnymi priory- tetami a konkretnymi działaniami. Masterplan • wytycza drogę całego procesu • zapewnia kompleksowe spojrzenie na problematykę • definiuje pola działań i kompetencje • tworzy hierarchię działań • pośredniczy między nadrzędnymi wytycznymi a konkretnymi działaniami • ułatwia komunikację i współpracę pomiędzy uczestnikami procesu • jest instrumentem elastycznym dzięki możliwości i konieczności aktualizacji
- 7. 7 Analiza Cele KoncepcjaSposób realizacji Rozwój historyczny Struktura funkcjonalno-przestrzenna • położenie / kontekst • obowiązujące prawo / ochrona zabytków • funkcje użytkowe • własność, parcelacja • układ urbanistyczny • przestrzeń, jej struktura i elementy • zabudowa, jej elementy • układ drogowy i komunikacja zbiorowa • stan techniczny nawierzchni • parkingi • ścieżki rowerowe Transport i komunikacja • istniejące obiekty • aktywność w przestrzeń publicznej i półpublicznej Infrastruktura społeczna, sport i rekreacja • demografia • bezrobocie • pomoc społeczna • bezpieczeństwo Mieszkańcy i aspekty społeczne • działalność gospodarcza i jej rodzaje • potencjały i bariery Struktura gospodarcza i miejsca pracy • hałas, powietrze, wody, gleby, pole elektromagnetyczne Środowisko Podsumowanie i ocena • obszary z koniecznością interwencji • harmonogram działań • pozyskanie wiedzy • interpretacja • ocena i wnioski • konsultacje społeczne • konsultacje z UM • cel strategiczny • cele operacyjne Analizy do Masterplanu – rozpatrywane aspekty • analiza SWOT • plan konfliktów, barier i deficytów • proprytetowe pola działań • uczestnicy • projekty Struktura Masterplanu masterplan
- 8.
- 9. 9 1.1. Historia PrzedmieściaOławskiego masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu
- 10. 10 1.1. wiek lata wydarzenia,miejsca, osoby najważniejsze informacje XIII XIV XVIII I poł. XIX 1234 1260 1312 1709 1712 1715-1725 1806-1807 1808 Pierwsze wzmianki o kościele św. Maurycego Pierwsze wzmianki o kościele św. Łazarza Fundacja szpitala św. Łazarza Założono cmentarz na południe od terenów przeznaczo- nych na nowy szpital Podarowano bonifratrom parcelę na Przedmieściu Oław- skim z przeznaczeniem na szpital Budowa kościoła pw. św. Trójcy przy Szpitalu Bonifratrów Licznie zniszczenia zabudowy związane z oblężeniem Wrocławia przez wojska francuskie, rozpoczęcie rozbiórki obwarowań Formalne przyłączenie Przedmieścia Oławskiego do Wrocławia W XIII wieku Przedmieście Oławskie stanowiło obszar podmiejski. Istniała tutaj prawdopodobnie osada tkaczy walońskich w formie niewielkiej wsi typu ulicówki uloko- wana przy kościele św. Maurycego (01), rozciągająca się, aż do kościoła św. Łazarza (02). Główne trakty komunika- cyjne związane były z przebiegiem szlaków handlowych: pierwszego prowadzącego z Górnych Łużyc, Milska i Po- łudniowych Niemiec w kierunku Krakowa, Rusi i Węgier (dzisiejsza ul. Traugutta) oraz drugiego rozpoczynającego się od kościoła św. Łazarza w stronę Strzelina (dzisiejsza ul. Pułaskiego). W XIV wieku nastąpiło przekształcenie terenu w przed- mieście o charakterze ogrodniczym. Warto zaznaczyć, że rzeka Oława stanowiła wtedy ważny element wrocław- skiego średniowiecznego systemu energetycznego. Istot- ną rolę odgrywał usytuowany tutaj Młyn Małgorzaty (03), zwany Żabim Młynem (okolice dzisiejszej Żabiej Ścieżki) oraz obszar zajmowany przez Biały Folwark (04). W XVIII wieku jednym z najważniejszych elementów Przedmieścia stanowiła fundacja braci bonifratrów. Klasztor prowadzony przez zakon sprawował opiekę nad chorymi. Zespół budynków składał się z kościoła pw. św. Trójcy (05), budynku klasztorno-szpitalnego (06) oraz za- łożenia ogrodowego (07) i rozciągał się od dzisiejszej ul. Traugutta aż do ul. Komuny Paryskiej. Innymi charaktery- stycznymi obiektami dla tego okresu były: gospody i budy szewskie, drukarnie perkalu, „turecka” niciarnia i przę- dzalnia oraz Czerwona Karczma (08). Teren ten był rów- nież bogaty w założenia ogrodowe, m.in.: ogród biskupi, radcy handlowego Ropischa, Ranoldscha. Z początkiem XIX wieku Przedmieście Oławskie funk- cjonowało jako przestrzeń rekreacyjna miasta Wrocła- wia. Istniały tutaj liczne trasy spacerowe, gospody przy obecnym Pl. Wróblewskiego, kawiarnie z ogródkami. Południowe obszary Przedmieścia Oławskiego posiadały wciąż charakter rolniczy. Historia Przedmieścia Oławskiego Przedmieście Oławskie miedzioryt z 1809 r. Widok z wieży ciśnień na zachód ok. 1931 r. Fragment panoramy osiedla widzianego z jednego z dachów budynków Przedmieścia Oławskiego 2010 r.
- 11. 11 rozwój historyczny 01 03 04 06 07 08 09 10 11 12 13 14 02 05 Kościół iklasztor Bonifratrów Kościół pw. św. Maurycego Kościół Chrystusowy wraz z kaplicą Kościół pw. św. Łazarza Ogród przy klasztorze Bonifratrów Ogród przy Pałacu Biskupim Dawny dworzec towarowy (nieczynny) Kładka nad torami kolejowymi (nieczynna) kościół pw. św. Maurycego kościół pw. św. Łazarza Młyn Małgorzaty (+) Biały Folwark, Pałac Biskupi kościół pw. św. Trójcy klasztor Bonifratrów założenie ogrodowe Bonifratrów Czerwona karczma (+) Dawny dworzec towarowy Lessingplatz, Lessingviertel (+) budynki zakonu "Bethanien"" ewalgelicki Kościół Chrystusowy Teatr Lobego (+) Trzonolinowiec średniowieczne szlaki handlowe średniowieczny szlak rokadowy 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 Mapa wybranych obiektów historycznych oraz szlaków handlowych mających bez- pośredni wpływ na rozwój Przedmieścia Oławskiego na przestrzeni stuleci. Na przestrzeni lat wiele obiektów zostało zaadaptowanych na nowe funkcje i przystosowanych do współczesnych potrzeb. Do takich należą między innymi: • Pałac Biskupi (Webskych) pełniący dziś funkcję Muzeum Etnograficznego, • Klasztor Zgromadzenia "Bethanien" – dziś Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka CMR, • Klasztor Bonifratrów – w części pełniący obecnie funkcję samodzielnego publicznego szpitala klinicznego nr 5, • Zakłady Przemysłu Papierowego zaadaptowane na obiekty mieszkalne. Wiele wartościowych historycznych obiektów wymaga pilnych remontów. Poza licznymi kamienicami są to oficyny, zabudowania byłych fabryk (np. Wytwórnia Wódek i Likierów Carla Schirdewana), obiekty sakralne (Kościół Chrystusowy przy Żabiej Ścieżce).
- 12. 12 lata wydarzenia, miejsca,osoby najważniejsze informacje Pod koniec XIX wieku Przedmieście Oławskie przeszło znaczącą przemianę. Budowa Linii Kolei Górnośląskiej wraz budynkiem głównego dworca towarowego (09) oraz rozwój przemysłu ulokowany wzdłuż rzeki Oławy spowodowały, ze obszar ten zaczął być postrzegany jako bogaty. W trakcie jego gwałtownego rozwoju nastąpiły zmiany urbanistyczne związane z rozwojem przestrzen- nym oraz wzrostem liczby mieszkańców. Pomiędzy ul. Traugutta, Kościuszki, Pułaskiego i Podwalem zaczęły powstawać bloki zabudowy czynszowej. Zaczęto także wyznaczać nowe ulice. Ponadto poprzez zmianę biegu rzeki Oławy przeprowa- dzona została budowa m. Lessinga (dzisiejszy m. Po- koju), utworzono Lessingplatz - dzisiejszy Pl. Społeczny (Pl. Powstańców Warszawy) oraz wzniesiono czynszowe budynki wielorodzinne tworząc tzw. Lessingviertel (10). Zwiększająca się stale liczba mieszkańców doprowadziła do powstania tutaj chyba największej na terenie Wrocła- wia ilości szkół, a wraz ze szkołami licznych internatów i przytułków oraz hospicjów. Ze względu na różnorodność wyznaniową lokowano tutaj również liczne kaplice ma- łych gmin wyznaniowych. Ważnym elementem powstałym w II połowie XIX wieku stał się ponadto zespół budynków zgromadzenia ewan- gelickiego „Bethanien” (11), który obejmował: klasztor, szpital, dom, starców, przedszkole, seminarium, liceum (dzisiejszy szpital im. Marciniaka) oraz wzniesiony w póź- niejszym okresie kościół, którego ruina znajduje się przy dzisiejszej Żabiej Ścieżce(12). Południowe tereny nabrały charakteru kolejowy o osob- nym charakterze urbanistycznym. Na początku XX wieku nie powstają już żadne większe założenia mieszkaniowe poza pojedynczymi uzupełnie- niami w zabudowie obrzeżnej tego obszaru. wiek 1815 1842 1852 1856 1866 1864-1896 1871 1873 1882 1887 1892 1895 1904 Utworzenie domu macierzystego „Bethanien” przy ul. Fry- cza Moderzewskiego Przeprowadzenie Górnośląskiej Linii Kolejowej Przeniesienie „Bethanien” na ul. Traugutta Budowa budynku Głównego Dworca Towarowego Górnośląskiej Linii Kolejowej Budowa wieży wodnej przy ul. Na Grobli Powstanie nowych skrzydeł szpitalnych Oddanie do użytku nowoczesnych zakładów wodociągo- wych na Grobli Poświęcenie kościoła ewangelickiego zgromadzenia żeń- skiego „Bethanien” przy ul. Żabia Ścieżka Zasypanie odcinka rzeki Oławy Budowa budynku Rejencji (dzisiejsze Muzeum Narodowe) Ustanowienie przepisów budowlanych uniemożliwiają- cych zbytnią indywidualizację budynków mieszkalnych Podwyższenie budynku klasztornego Przyłączenie Rakowca do Wrocławia II poł. XIX I kwartał XX Wytwórnia wódek i likierów Schirdewana Wytwórnia perfum i mydła - Opus A.G. Główny budynek firmy Deubag Kraftverkehr Schlesiens AG 1.1.
- 13. 13 rozwój historyczny XIII /XIV wiek XV wiek XVIII wiek I kwartał XIX wieku II kwartał XIX wieku III kwartał XIX wieku IV kwartał XIX wieku I kwartał XX wieku ZS Teleinformatycznych i ElektronicznychMapa obrazująca w sposób umowny chronologię powstawania ulic Przedmieścia Oławskiego wraz z zabudową im towarzy- szącą. LO nr 4 i Gimnazjum nr 3 ul. Świstackiego Liceum Ogólnokształcące Nr XIII Obywatelska szkoła średnia, dziś SP nr2 Bulwary spacerowe nad rzeką Oławą Wykorzystanie rzeki Oławy do transportu WOSTiW - kąpielisko "Oława" WOSTiW - plaża przy kąpielisku "Oława" Zachowane elementy dziedzictwa na Przedmieściu Oławskim: • czytelny układ urbanistyczny z zespołami kamienic pochodzących z XIX/XX wieku – w szczególności zabudowania ulic Mierniczej, Podwale, • ślady XIX-wiecznych ulic handlowych – Kościuszki, Traugutta, Pułaskiego, Komuny Paryskiej, • zespoły budynków po byłym Głównym Dworcu Towarowym, • zespoły poklasztorne, np. klasztor Bonifratrów, zgromadzenie "Bethanien", • budynki po byłych fabrykach, np. Wytwórnia Wódek i Likierów, Stara Papiernia, Zakłady Deubag, • obiekty sakralne zgromadzeń wyznaniowych, np. kościoła pw. św. Łazarza, kościoła pw. św. Maurycego, Kościoła Chrystusowego, Adwentystów Dnia Siódmego, • budynki szkół, np. LO nr 4 i Gimnazjum nr 3, Szkoła Podstawowa nr 3 i inne.
- 14. 14 wiek lata wydarzenia,miejsca, osoby najważniejsze informacje W trakcie działań wojennych oraz zaraz po II WŚ Przed- mieście Oławskie zostało pozbawione zabudowy na ob- szarze wspomnianego Lessingviertel, a także pomiędzy kościołami św. Maurycego i św. Łazarza. Przestał wtedy istnieć wzniesiony w II poł. XIX wieku Teatr Lobego (13) – istotny obiekt na mapie Przedmieścia Oławskiego. Zniszczeniom uległy również mniejsze bądź większe fragmenty poszczególnych ulic: Dąbrowskiego, Dworco- wej, Haukego-Bosaka, Kniaziewicza, Komuny Paryskiej, Łukasińskiego, Małachowskiego, Prądzyńskiego, Świ- stackiego, Traugutta, Więckowskiego, Worcella, Zgodnej wraz z zabudowaniami przy Pl. Zgody. Ze wszystkich naj- bardziej ucierpiała ul. Kościuszki. W czasach PRL brakujące fragmenty pierzei ulic zostały uzupełnione zabudową blokową, często budowaną z ele- mentów prefabrykowanych typu wielka płyta. W tej kon- wencji powstały nowe obiekty mieszkalne wzdłuż ulic: Małachowskiego, Dworcowej, Kościuszki, Kniaziewicza oraz Haukego-Bosaka. Nietypowym rozwiązaniem kon- strukcyjnym może poszczycić się punktowiec mieszczący się na skrzyżowaniu Kościuszki z ul. Dworcową zwany potocznie trzonolinowcem lub też „wisielcem” (14). Pier- wotnie składał się z żelbetonowego trzpienia, na którym za sprawą stalowych lin „zawieszone” zostały platformy pięter budynku. Obecnie konstrukcja została wzmocnio- na. Lata 80. i 90. to okres powstania estakad na terenie dzi- siejszego Pl. Społecznego (Pl. Powstańców Warszawy) oraz brakujących uzupełnień. Kolejne zniszczenia przyniosła mająca miejsce w 1997 roku powódź. Wiele istniejących tutaj budynków ucier- piało. Powołując się na nadwątlenia budynków będące skutkiem powodzi doszło do wyburzeń w rejonach ul. Pułaskiego, Traugutta, Worcella i innych. W ich miejsce wzniesione zostały nowe budynki, które wraz z licznymi remontami kamienic oraz ulic należą do dziejących się tutaj obecnie licznych, współczesnych inwestycji. 1939-1945 1945-1952 1952- 1989 lata 80. i 90. 1997 II Wojna Światowa okres po II Wojnie Światowej Polska Rzeczpospolita Ludowa powódź I poł. XX II poł. XX Szpalery zieleni przy ul. Traugutta Handel w parterach ul. Kościuszki Ul. Kościuszki - widok na "Trzonolinowiec" Estakady przy Placu Społecznym 1.1.
- 15. 15 rozwój historyczny Plany przedstawiajązmiany jakie zaszły w strukturze budowlanej Przedmieścia Oławskiego na przełomie XIX i XX wieku Plan Wrocławia i okolicy z 1861 r. - fragment Plan Wrocławia z przedmieściami 1873 r. - fragment Budowlany rozwój Wrocławia 1811-1912 r. - fragmentNowszy plan Wrocławia z1891 r. - fragment
- 16.
- 17. 17 2.1. Kontekst ponadlokalny 2.2.Granice opracowania 2.3. Regulacje formalno-prawne 2.4. Miejscowe Plany Zagospodarowania 2.5. Ochrona zabytków 2.6. Układ urbanistyczny 2.7. Układ urbanistyczny wg regulacji MPZP 2.8. System zabudowy kwartałowej 2.9. Parcelacja i wykorzystanie gruntu 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu 2.10. Struktury własnościowe 2.11. Funkcje użytkowe 2.12. Mieszkalnictwo masterplan 1. rozwój historyczny 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena
- 18. 18 2.1. Kontekst ponadlokalny Ogólne danedotyczące położenia Przedmieścia Oławskiego Przedmieście Oławskie położone jest w środkowej części Wrocławia w bezpośrednim sąsiedztwie ścisłego centrum po jego wschodniej stronie. Obejmuje obszar ograniczony od północy rzeką Odrą, od wschodu rzeką Oławą, od południowego wschodu przechodzi zaś płynnie w ulicę Krakow- ską łączącą obszar Przedmieścia z innymi wschodnimi i południowymi osiedlami Wrocławia. Granicę południową wyznaczają tereny kolejowe. Przedmieście Oławskie jest osiedlem należącym do dzielnicy Krzyki. Lokalizacja ze względu na ważne obszary funkcjonalne Przedmieście Oławskie położone jest w pobliżu ważnych centrów struktu- ry funkcjonalnej Wrocławia, tj. Strefy Rynku i Strefy Placu Grunwaldzkiego, w bezpośrednim sąsiedztwie rejonu przemysłowo-usługowego wzdłuż ul. Krakowskiej. Skomunikowanie w kontekście lokalnym i ponadlokalnym Przedmieście Oławskie znajduje się w pobliżu ważnych węzłów komuni- kacyjnych, jakimi są rejony Pl. Dominikańskiego, Pl. Grunwaldzkiego i Pl. Społecznego. Z południową częścią Wrocławia połączone jest za sprawą dwóch ważnych mostów: Mostu Grunwaldzkiego i Mostu Pokoju, prowa- dzących w kierunku na Warszawę. Z obszarami ulokowanymi na wscho- dzie, tj. Na Grobli i Osiedlem Rakowiec, skomunikowane jest za sprawą Mostu Oławskiego, ul. Szybkiej, Żabiej Ścieżki oraz Mostu Rakowieckiego. Przedmieście Oławskie ma dogodne połączenia nie tylko w samym Wroc- ławiu, ale również z trasami wylotowymi łączącymi Wrocław z innymi miejscowościami. Plac Społeczny Strefa Rynku Przedmieście Oławskie Rysunek: Położenie Przedmieścia Oławskiego w kontekście sąsiadujących struktur (po lewej: kontekst całego miasta, po prawej bezpośrednie osiedla)
- 19. 19 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) Krakowska Traugutta Kom unyParyskiej Krasińskiego Podwale Hercena Dworcowa Hauke-Bosaka Worcella Miernicza Piłsudskiego Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Oławska Na Niskich Łąkach Kościuszki Komuny Paryskiej Traugutta Kniaziewicza Dąbrowskiego Traugutta Zgodna Mazowiecka Dunikowskiego Słowackiego Chudoby Prądzyńskiego Arm ii Krajowej Kościuszki Walońska Małachowskiego most Oławski most Grunwaldzki mostPokoju ŻabiaŚcieżka most Rakowiecki Dworzec autobusowy ulicapułaskiego podwale plac grunwaldzki STREFA rynKU ołbin pl.powstańców warszawy (plac społeczny) galeria dominikańska ulica krakowska kampus politechniki wrocławskiej urząd wojewódzki panorama racławicka asp ulicatraugutta ulica kościuszki ulicakołłątaja ulicaświdnicka huby dworzec główny odra oława ostrów tumski powstańcówśląskich centrum miasta hala stulecia Teren Miejskich Wodociągów Położenie Przedmieścia Oławskiego w kontekście sąsiadujących struktur Przedmieście Oławskie często postrzegane jest jako obszar położony „na uboczu”. Tymczasem – podobnie jak inne przedmieścia Wrocławia – jest ono dzisiaj istotną strefą w strukturze funkcjonalno- przestrzennej miasta. świadczą o tym nie tylko prowadzące przez Przedmieście Oławskie połączenia komunikacyjne, ale przede wszystkim bezpośrednie sąsiedztwo funkcji istotnych w kontekście lokalnym i ponadlokalnym. ZOO WUWA
- 20. 20 2.2. Granice opracowania Przebieg granicopracowania analiz niniejszego Masterplanu zdefiniowano w następujący sposób: • od północy: granicę wyznaczono wzdłuż ulicy Traugutta (od skrzyżowa- nia z Fosą Miejską), ulicy Walońskiej, przez Most Oławski, • od wschodu granicę stanowi północne nadbrzeże Oławy na odcinku od Mostu Oławskiego do ulicy Na Niskich Łąkach, • od południa: granicę stanowią tereny kolejowe, • od zachodu granica biegnie wzdłuż ulicy Dworcowej oraz Fosy Miejskiej. Powierzchnia terenu w granicach opracowania analiz do Masterplanu to 120 hektarów. Obszar zamieszkuje niewiele ponad 24 tysiące osób. Wyodrębniony obszar nie jest zamkniętym w sobie zespołem – nie taki jest cel jego wydzielenia. Istotą jego funkcjonowania jest istnienie jako fragment większej całości, o stosunkowo jednolitym charakterze i wielkości, dla któ- rego przeprowadzenie wielopłaszczyznowych analiz jest słuszne ze wzglę- du na kumulację zjawisk i problemów wymagających interwencji. Granice obszaru i nazwy ulic
- 21. 21 Podwale Dworcowa Krasińskiego Hercena Kniaziewicza Dąbrowskiego Pułaskiego Piłsudskiego Kościuszki Worcella Komuny Paryskiej Haukego-Bosaka Kościuszki Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Brzeska Zgodna Miernicza Łukasińskiego Prądzyńskiego Szybka Traugutta Traugutta Traugutta Plac Zgody ŻabiaŚcieżka Walońska Most Oławski W alońska Pułaskiego W ięckowskiego Chudoby Kościuszki Na NiskichŁąkach Krakowska Kom uny Paryskiej Dworcowa Plac Konstytucji3 Maja Małachowskiego Pułaskiego 0 100 200 300 400 500 m Kołłątaja Traugutta Skargi Sucha Dyrekcyjna Hubska pl. Wróblew- skiego pl. Powstańców Warszawy Mazowiecka wyb.SłowackiegoOława Odra Na Grobli Granice obszaru i nazwy ulic struktura funkcjonalno-przestrzenna (i)
- 22. 22 2.3. Regulacje formalno-prawne Przedmieście Oławskiejest przedmiotem ustaleń licznych opracowań programowych, strategicznych i planistycznych. Do dokumentów uchwa- lonych przez Radę Miejską Wrocławia jako najważniejsze w kontekście re- witalizacji należą: • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzenne- go Wrocławia / Uchwała Nr LIV/3249/06 RMW z dnia 6 lipca 2006 r.; • Ocena aktualności "Studium uwarunkowań i kierunków zagospoda- rowania przestrzennego Wrocławia" oraz miejscowych planów zago- spodarowania przestrzennego na obszarze Wrocławia / Uchwała nr XXIX/646/12 RMW z dnia 5 lipca 2012 r.; • Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego (tabela); • „Strategia – Wrocław w perspektywie 2020 plus” / Uchwała Nr LIV/3250/06 RMW z dnia 6 lipca 2006 r.; • Gminny Program opieki nad zabytkami na lata 2010-2013 / Uchwała Nr L/1468/10 RMW z dnia 20 maja 2010 r. • Program ochrony środowiska dla miasta Wrocławia na lata 2012-2015 / Uchwała nr XXXV/779/12 RMW z dnia 29 listopada 2012 r. • Założenia polityki społeczno-gospodarczej Wrocławia na rok budżeto- wy 2013” Uchwała Nr XXVIII/624/12 RMW z dnia 28 czerwca 2012 r. • Wieloletni Plan Inwestycyjny na lata 2013-2017 / Uchwała Nr XXXVI/812/12 RMW z dnia 28 grudnia 2012 r. Strategia – Wrocław w perspektywie 2020 plus to dokument wyznaczający kierunki rozwoju miasta w długofalowej per- spektywie. "Strategia” nie deklaruje priorytetów i wyznacza zadań do wyko- nania, a opisuje pożądane zmiany cywilizacyjne poprzez wskazanie kierun- ków, w których Wrocław powinien się zmieniać.1 1 http://bip.um.wroc.pl/wps/wcm/connect/398102804280289a965bd796e258c1d9/ strategia_pl.pdf?MOD=AJPERES Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia to podstawowy dokument kreujący politykę przestrzenną Gminy, lecz nie jest aktem prawa miejscowego. Studium składa się z dwóch zasadniczych części: uwarunkowań stanu istniejącego diagnozujących aktualną sytuację społeczno-gospodarczą oraz z części określającej kierunki rozwoju polityki przestrzennej miasta. Przedmieście Oławskie zdefiniowano jako śródmiejski zespół urbanistycz- ny będący częścią tzw. Śródmiejskiego Zespołu Dzielnicowego2 . Studium w części uwarunkowań zwraca uwagę na: • plac Społeczny (pl. Powstańców Warszawy) jako „ośrodek wspierający centrum, usytuowane w sąsiedztwie centrum miasta Wrocławia, poło- żone w zasięgu dojścia pieszego z tego ośrodka, ale odseparowane od niego poprzez braki w tkance urbanistycznej lub występowanie obsza- rów zdegradowanych” (str. 83); • obszar w rejonie Traugutta i Kościuszki jako dzielnicowy system ośrod- ków usługowych dla Śródmiejskiego Zespołu Dzielnicowego, ukształ- towanego w formie tradycyjnych ulic handlowych; • możliwość lokalizacji prestiżowych obiektów kultury w obszarze placu Społecznego w zespołach urbanistycznych Centrum i Przedmieście Oławskie (str. 179); • konieczność wyznaczenia rezerw terenowych pod obiekty usług edu- kacyjnych m.in. w zespole urbanistycznym Przedmieście Oławskie; • możliwość wykorzystania budowy obiektów akademickich w zespole urbanistycznym Na Grobli, jako czynnika stymulującego rewitaliza- cję kompleksów zabudowy kamienicowej w zespole urbanistycznym Oławskie Przedmieście, a także wzmacniającego jej efekty3 ; Uzupełnieniem ustaleń Studium jest "Ocena aktualności Studium uwa- runkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia" oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego na obszarze 2 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania ... str. 69 3 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania ..., str. 210
- 23. 23 Wrocławia. "Ocena aktualnościStudium" obrazuje zmiany przestrzenne za- chodzące na obszarze Wrocławia w latach 2006-2012: zmiany w pokryciu planistycznym, aktywność budowlaną, zmiany w użytkowaniu gruntów i zagospodarowaniu. Gminny program opieki nad zabytkami opisuje podstawy prawne do formalnej strony ochrony. Główne cele doku- mentu to: • dążenie do maksymalnego zachowania substancji zabytkowej obiek- tów architektonicznych, a w odniesieniu do układów urbanistycznych – oryginalnej tkanki miejskiej; • obejmowanie opieką zabytków bez względu na ich stan zachowania i proweniencję (wielowiekowe nawarstwienia, różnorodność kulturowa, narodowa, religijna i społeczna, której przejawem są zabytki Wrocławia – jako niepowtarzalne bogactwo i walor miasta); • promowanie adaptacji i modernizacji w celu zachowania ciągłości użyt- kowania zabytku, utrzymanie dotychczasowych lub wprowadzenia no- wych funkcji odpowiednich do charakteru budynku (obiekt zabytkowy nie użytkowany ulega degradacji i w efekcie popada w ruinę); • podejmowanie zadań wspierających pozytywne działania właścicieli i użytkowników obiektów zabytkowych, a w razie konieczności – działań stanowczo dyscyplinujących (wykorzystanie wszystkich dostępnych środków prawnych w celu zapobiegania degradacji stanu zabytków, za- pobieżeniu zniszczeniom). Wieloletni Plan Inwestycyjny na lata 2013 - 2017 Wieloletni Plan Inwestycyjny jest dokumentem zawierającym listę uporząd- kowanych według przyjętych kryteriów zadań inwestycyjnych przewidzia- nych do realizacji wraz z zakresem rzeczowym i źródłami finansowania w rozbiciu na poszczególne lata. WPI jest planem kroczącym – to znaczy, że jest aktualizowany co roku, tak aby zawierał taką samą perspektywę czasową planowania inwestycji.4 4 http://bip.um.wroc.pl/ struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) W ramach Wieloletniego Programu Inwestycyjnego Wrocławia na lata 2013-2017 wprowadzono następujące programy: • Prace przygotowawcze i zadania towarzyszące inwestycjom drogo- wym; • Program poprawy stanu technicznego infrastruktury drogowej; • Program wspierania terenów pod mieszkalnictwo; • Prace przygotowawcze i zadania towarzyszące inwestycjom infrastruk- turalnym; • Budowa i przebudowa infrastruktury sportowej w obiektach oświato- wych; • Budowa i przebudowa oświetlenia ulic i miejsc niebezpiecznych; • Program rewitalizacji zieleni, nabrzeży i wysp odrzańskich; • Program poprawy jakości wody we Wrocławiu; 5 W ramach powyższych programów na Przedmieściu Oławskim można wyodrębnić następujące zadania inwestycyjne: • Budowa sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu ulic Kościuszki – Świ- stackiego; • Poprawa nawierzchni ulic i chodników ul. Traugutta na odcinku od ul. Krasińskiego do pl. Wróblewskiego oraz od ul. Pułaskiego do ul. Kra- kowskiej; • Poprawa stanu chodnika w ul. Kościuszki (od Pułaskiego do Prądzyń- skiego); • Poprawa stanu chodnika ul. Kniaziewicza (od Pułaskiego do Dąbrow- skiego); • Przebudowa budynku Gimnazjum nr 3 ul. Świstackiego; • Budowa bloku sportowego w SP nr 85 przy ul. Traugutta; • Budowa nowego bloku sportowego w Zespole Szkół nr 5 przy ul. Hau- kego-Bosaka; • Budowa boiska piłkarskiego o sztucznej nawierzchni dla potrzeb Szkoły Podstawowej nr 2 przy ul. Komuny Paryskiej – boisko wielofunkcyjne.6 5 http://www.uspro.pl/files/2012-11-28/23968213e3cc95f3cf3cd45908fd37b3WPI%202013- 2017%20KONFERENCJA%20NOWA.pdf 6 Ibidem.
- 24. 24 Miejscowe Plany ZagospodarowaniaPrzestrzennego jako akty pra- wa miejscowego określają przeznaczenie, warunki zagospodarowania i zabudowy terenu, a także rozmieszczenie inwestycji celu publicznego. Na Przedmieściu Oławskim w obszarze opracowania obowiązuje 12 pla- nów miejscowych – w tabeli poniżej przedstawiono wykaz obowiązujących planów wraz z datą ich uchwalenia. Do najistotniejszych ustaleń MPZP należą zapisy dotyczące kształtowania zabudowy i gruntów inwestycyjnych. Poza obowiązującymi i nieprzekra- czalnymi liniami zabudowy określającymi przestrzenną formę uzupełnień i wskazującymi ich lokalizacje, określone zostały zasady prowadzenia po- działów i scaleń działek geodezyjnych. Ze względu na śródmiejski charakter obszaru plany miejscowe podtrzy- mują dotychczasowe funkcje. Ustalenia w zakresie kształtowania terenów zieleni urządzonej dotyczą przede wszystkim nabrzeży Oławy, terenu przy Szpitalu Bonifratrów i skweru przy Podwalu. Zagadnieniem wymagającym szczególnej uwagi są zapisy planów doty- czące przestrzeni wewnątrzkwartałowych. Numer planu Nazwa hasłowa planu Nazwa miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Data uchwalenia Numer uchwały 372 Plac Społeczny m.p.z.p. dla fragmentu zespołu urbanistycznego Centrum w rejonie Placu Społecznego we Wrocławiu 2010-01-21 XLV/1366/10 (utrata mocy w części) 286 Traugutta MPZP w rejonie ul. gen. R. Traugutta we Wrocławiu 2007-11-15 XIV/337/07 (utrata mocy w części) 429 Komuny Paryskiej, Pułaskiego MPZP w rejonie ulic Komuny Paryskiej i gen. K. Pułaskiego we Wrocławiu 2010-09-09 LIV/1606/10 85 Oławskie Przedmieście, cz. płn. (B) MPZP obszaru ograniczonego: ul. Walońska, pl. Wróblewskiego, ul. Traugutta, ul. na Niskich Łąkach i nadbrzeżem rzeki Oława we Wrocławiu 2002-07-04 L/1757/02 (utrata mocy w części) 292 Na Grobli, cz. płd. MPZP południowej części obszaru Na Grobli we Wrocławiu 2008-10-16 XXV/918/08 189 Lądowisko śmigłowców sanitarnych MPZP obszaru lądowiska śmigłowców sanitarnych dla Centrum Medycyny Ratunkowej we Wrocławiu 2003-09-18 XII/252/03 86 Oławskie Przedmieście, cz. zach. (A) MPZP obszaru ograniczonego: ul. Romualda Traugutta, ul. Podwale, ul. Dworcową, ul. Kościuszki i ul. Pułaskiego 2004-02-19 XX/578/04 (utrata mocy w części) 16 Przedmieście Świdnickie MPZP rejonu Przedmieścia Świdnickiego we Wrocławiu 2000-01-20 XVII/529/00 (utrata mocy w części) 203 Oławskie Przedmieście, cz. D MPZP części “D” obszaru Przedmieścia Oławskiego we Wrocławiu 2007-06-14 X/209/07 202 Oławskie Przedmieście, cz. C MPZP części “C” obszaru Przedmieścia Oławskiego we Wrocławiu 2008-07-10 XXIII/738/08 (utrata mocy w części) 468 Kościuszki, Dąbrowskiego MPZP w rejonie ulic gen. Tadeusza Kościuszki i gen. Jana Henryka Dąbrowskiego we Wrocławiu 2012-11-29 9 XXXV/771/12 305 Centrum-Traugutta MPZP dla fragmentu zespołu urbanistycznego Centrum w rejonie ulicy gen. Romualda Traugutta we Wrocławiu 2007-05-17 IX/188/07 (utrata mocy w części) 2.4. Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego
- 25. 25 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 372 286 86 16 203 429 202 85 305 Rysunek:Synteza ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania Rysunek przedstawia syntezę obowiązu- jących planów miejscowych. Dominujące przeznaczenie terenu w obszarze opra- cowania to funkcja mieszkaniowa (MW – tereny zabudowy mieszkaniowej wielo- rodzinnej) oraz mieszkaniowo-usługowa (MW/U – tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług). Ponadto przewidziano tereny pod edukację (UO – tereny usług edukacji), usługi zdrowia (UZ – usługi zdrowia), nauki (UN – usługi nauki), sportowe i rekreacyjne (US – tereny sportu i rekreacji), handlowe (UC – tereny handlu detalicznego), kultury (UK – tereny usług kultury), administrację (UA – tereny usług administracji).
- 26. 26 2.5. Ochrona zabytków Dokumentem ukazującymwartość historyczną zespołów urbanistycznych i pojedynczych obiektów architektonicznych Przedmieścia Oławskiego jest „Wykaz zabytków Architektury i Budownictwa miasta Wrocławia” (stan na wrzesień 2012), udostępniany przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabyt- ków i Miejskiego Konserwatora Zabytków. Wg danych z Wykazu w granicach opracowania znajduje się wpisanych do rejestru zabytków, a tym samym objętych ścisłą ochroną konserwatorską, siedemnaście obiektów, cztery zespoły budynków oraz jeden obszar urba- nistyczny. Ten ostatni wyznaczają granice poprowadzone od zachodu Pro- menadą Staromiejską, ul. Podwale i ul. Dyrekcyjną, od północy rzeką Odrą, od wschodu wzdłuż rzeki Oławy sięgają aż do skrzyżowania ul. Traugutta i ul. Kościuszki z ul. Krakowską od południa wzdłuż terenów kolejowych. W granicach opracowania wg ww. Wykazu zabytków znajduje się ponadto wpisanych do ewidencji 427 obiektów oraz 3 elewacje. Ten bardzo wysoki wskaźnik obrazuje, jak dobrze zostały zachowane pierzeje ulic tworzone przez kamienice pochodzące z przełomu XIX/XX wieku. Na szczególną uwagę zasługuje obszar ul. Mierniczej, która zachowana jest w historycz- nej formie praktycznie w całości i stanowi sztandarowy przykład zespołu budynków w większości wzniesionych w stylu secesyjnym. Lp. dzielnica ulica nr określenie obiektu kolejność obiektów obiekt pierwotnie rodzaj obiektu nr rejestru data rejestru 1 Krzyki Na Grobli most Oławski most Oławski most A/2497/350/Wm 25.05.1977 2 Stare Miasto Podwale 73/74 zespół kamienic zespół kamienic bud. mieszkalny A/4016/345/Wm 15.04.1977 3 Stare Miasto Podwale 75 siedziba PAN 1 kamienica publiczny A/4016/345/Wm 15.04.1977 4 Stare Miasto Podwale 68 Państwowa Szkoła Muzyczna II stopnia 1 kamienica publiczny A/1486/571/Wm 04.12.1996 5 Stare Miasto Podwale 68 oficyna 2 oficyna bud. mieszkalny A/1486/571/Wm 04.12.1996 6 Krzyki-Śródmieście Hercena / Podwale 3-5 / 69 kamienica 1 kamienica bud. mieszkalny A/2106/589/Wm/1-3 22.03.2000 7 Krzyki-Śródmieście Hercena / Podwale 3-5 / 69 oficyna 2 oficyna bud. mieszkalny A/2106/589/Wm/1-3 22.03.2000 8 Krzyki-Śródmieście Hercena / Podwale 3-5 / 69 przedogród 3 przedogród ogród/park/skwer A/2106/589/Wm/1-3 22.03.2000 9 Krzyki-Śródmieście Hercena / Podwale 3-5 / 69 ogrodzenie 4 ogrodzenie ogrodzenie A/2106/589/Wm/1-3 22.03.2000 10 Krzyki-Śródmieście Hercena 11 urząd celny kamienica bud. mieszkalny A/2377/421/Wm 31.03.1983 11 Krzyki Dąbrowskiego 14/16 zbór kość. Adwentystów Dnia Siódmego Sala Zgromadzeń Kat. Wspólnoty w Chrystusie kościół A/1096 16.12.2008 12 Krzyki-Śródmieście Worcella 5 kamienica kamienica bud. mieszkalny A/5444 06.11.2011 13 Krzyki Traugutta 52 kościół św. Łazarza 1 kościół szpitalny kościół 425/75 06.02.1962 14 Krzyki Traugutta 54 dom pomocy społecznej Caritas 2 szpital publiczny 433/74 06.02.1962 15 Krzyki Traugutta 59 kościół św. Trójcy 1 kościół św. Trójcy kościół A/5351/20 23.10.1961 16 Krzyki Traugutta 57/59 klinika AM 2 klasztor i szpital klasztor A/5302/21 23.10.1961 17 Krzyki Traugutta 111/112 Muzeum Etnograficzne letni pałac biskupów pałac A/2793/182 15.02.1962 Poniższa tabela przedstawia wykaz zabytków znajdujących się w obszarze opracowania wraz z dokładnym adresem, określeniem obiektu, jego pierwotną funkcją oraz datą i numerem wpisu do rejestru wykazu zabytków architektury i budownictwa miasta Wrocławia.
- 27. 27 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) Ochronazabytków zespoły urbanistyczne wpisane do rejestru zabytków zespoły terenowe wpisane do rejestru zabytków obiekty wpisane do rejestru obiekty wpisane do ewidencji obiekty dodatkowo objęte ochroną poprzez plany miejscowe obiekty nieobjęte ochroną
- 28. 28 2.6. Układ urbanistyczny Charakterystyczna dlaukładu urbanistycznego Przedmieścia Oławskiego jest kwartałowa zabudowa kamienic czynszowych. Układ ten został w peł- ni ukształtowany pod koniec XIX wieku i zachował się z niewielkimi zmia- nami do dzisiaj. Przedmieście Oławskie rozwijało się poprzez rozbudowę średniowiecznych szlaków handlowych. W II połowie XIX wieku układ ulic i budynków otrzy- mał geometryczną formę, a w 1890 roku Przedmieście było już całkowicie zabudowane. Dominującym typem zabudowy były kamienice czynszowe o 5 – 6 kondygnacjach, a typowa szerokość ulicy wynosiła 15 m (co wynikało z ówczesnych przepisów). Po II wojnie światowej układ urbanistyczny Przedmieścia Oławskiego częściowo uległ przekształceniom – na przykład wyburzenie zabudowy w ramach tzw. higienizacji (pierzei ul. Pułaskiego czy Placu Społecznego). W latach 80-tych i 90-tych powstały liczne uzupełnienia luk zabudowy, któ- re w większości wypadków respektują XIX-wieczny układ urbanistyczny. W obszarach dotychczas niezabudowanych miejscowe plany zagospodaro- wania przestrzennego dopuszczają układ zabudowy dopasowany do cha- rakteru dzielnicy. Po lewej: parametry zabudowy ulicy Mierniczej są typowe dla układu urbanistycznego Przedmieścia Oławskiego
- 29. 29 Układ urbanistyczny Po lewej:system kwartałów Po prawej: system kwartałów z zaznaczeniem pierzei budujących kwartały 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 2526 27 28 29 30 31 32 33 Granice opracowania i numeracja kwartałów struktura funkcjonalno-przestrzenna (i)
- 30. 30 2.7. Układ urbanistyczny wgregulacji MPZP 429 286 372 202 203 86 16 85 305 292 468 189 243 Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia Analiza miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego pozwala nakreślić ramy rozwoju przestrzennego obszaru. Generalnie w obszarze opracowania miejscowe plany przewidują uzupełnienie luk w kwartałach zabudowy. W południowej części obszaru (tereny kolejowe) dopuszczona została zabudowa mieszkaniowa. Na terenie Placu Konstytucji 3 Maja przewiduje się funkcję handlową oraz biurową. Od strony Dworca Głównego powstanie przestrzeń publiczna z dużą ilością zieleni urządzonej. W bezpośrednim sąsiedztwie obszaru opracowania znajduje się Plac Spo- łeczny. Ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przewidują powstanie nowego centrum Wrocławia o charakterze admini- stracyjno-biurowym. W obszarze pomiędzy ulicą Traugutta a nabrzeżem Oławy można zaob- serwować dążenie do stworzenia czytelnego połączenia z rzeką poprzez zaprojektowanie ulicy w przedłużeniu ulicy Mierniczej.
- 31. 31 Układ urbanistyczny przewidziany wregulacjach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego struktura funkcjonalno-przestrzenna (i)
- 32. 32 2.8. System zabudowy kwartałowej 12 3 64 5 33 3 5 Dominującą strukturą Przedmieścia Oławskiego jest typowy dla XIX-wiecz- nej zabudowy śródmiejskiej system zabudowanych i niezabudowanych kwartałów, wydzielonych stosunkowo regularną siatką ulic. Kamienicowe pierzeje tworzą zwarte kwartały zabudowy. Obszar Przedmieścia Oławskiego podlegał wielu przemianom ze względu na zniszczenia, którym uległ w trakcie II wojnie światowej oraz w następ- stwie powodzi w 1997 r. Przykładem strefy odbiegającej od XIX-wiecznego układu jest strefa ulicy Pułaskiego oraz skrzyżowanie ulicy Pułaskiego i Kościuszki. Ponadto występują pojedyncze obiekty odbiegające od parametrów XIX-wiecznej zabudowy (m.in. poprzez odmienną linię zabudowy, wysokość gzymsu czy braki w ciągłości pierzei ulicy). Liczne zabudowania powojenne nie zawsze dopasowane są do charakteru osiedla. Po 1945 roku powstały budynki wolnostojące oraz blokowe, nie respektujące historycznych linii za- budowy. Wciąż wskazać można wiele luk w zabudowie. Kwartały przyległe do terenów kolejowych oraz do nabrzeża Oławy cha- rakteryzuje mniej zwarta zabudowa. Przykłady stref odbiegających od systemu zwartej zabudowy kwartałowej 1. Skrzyżowanie ulic Dworcowej i Kościuszki 2. Skrzyżowanie ulic Kościuszki i Pułaskiego 3. Zabudowa pomiędzy ulicą Traugutta a nabrzeżem Oławy 4. Zabudowa przylegająca do terenów kolejowych 5. Plac Zgody 6. Kwartał pomiędzy ulicą Traugutta, Pułaskiego, Haukego-Bosaka, Krasińskiego
- 33. 33 Przykłady stref odbiegających odsystemu zwartej zabudowy kwartałowej 1. Skrzyżowanie ulicy Dworcowej i ulicy Kościuszki: w narożniku kwartału zrealizowano w 1967 roku wolnostojący budynek mieszkalny, tzw. Trzonolinowiec. 2. Skrzyżowanie ulicy Kościuszki i ulicy Pułaskiego: po powodzi w 1997 roku i wyburzeniu zachodniej pierzei ul. Pułaskiego w miejscu skrzyżowania ulic powstał nieregularny plac, obudowany z trzech stron współczesną zabudową. 3. Zabudowa pomiędzy ulicą Traugutta a nabrzeżem Oławy 4. Plac Zgody: nieregularny plac odbiega formą od układu urbanistycznego Przedmieścia Oławskiego 5. Zabudowa przylegająca do terenów kolejowych: struktura zabudowy na granicy z terenem kolejowym jest nieregularna. 6. Kwartał pomiędzy ulicą Traugutta, Pułaskiego, Haukego-Bosaka, Krasińskiego: kwartał przylegający do Placu Powstańców Warszawy jest niepełny. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 0 100 200 300 400 500 m 1 7 2 3 3 3 7 6 5 5
- 34. 34 2.9. Parcelacja i wykorzystaniegruntu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 13 14 15 1617 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 29 30 31 32 33 25% 20% 39% 34% 35% 32% 42% 49% 49% 33% 25% 29% 29% 44% 47% 48% 47% 55% 35% 43% 49% 33% 38% Po lewej: wykorzystanie gruntu Po prawej: powierzchnia kwartałów [ha] Wykorzystanie gruntu Mapa gęstości zabudowy kwartałów Przedmieścia Oławskiego pokazuje procentowo stosunek powierzchni zabudowanej do całkowitej powierzch- ni kwartału. Średnia wartość dla wszystkich kwartałów wynosi: ok. 40%. Gęstość zabudowy w wyodrębnionych kwartałach waha się od 25% - 55%. Jest ona wprost proporcjonalna do wielkości kwartału. W kwartałach, któ- re zostały przebudowane ze względu na poszerzenie ulicy Pułaskiego, gę- stość zabudowy wynosi od 20-35%. Kwartały o dobrze zachowanej struk- turze posiadają gęstość zabudowy powyżej 40%. Powierzchnia kwartałów Układ urbanistyczny Przedmieścia Oławskiego składa się z kwartałów za- budowy o zróżnicowanej powierzchni (najmniejsze z nich mają powierzch- nię: 0,5 - 1 ha, największe ponad 6 ha). Geometria kwartałów wynika z roz- woju urbanistycznego wzdłuż dawnych szlaków handlowych i późniejszych regulacji układu w II połowie. XIX wieku. Parcelacja Wzdłuż głównych ulic Przedmieścia Oławskiego zachowała się historycz- na parcelacja odpowiadająca zabudowanym działkom. Nieliczne wnętrza kwartałowe zawierają się w obrębie jednej działki. W pozostałych przypadkach podziały geodezyjne wewnątrz kwartałów nie odpowiadają podziałom wzdłuż ulic, tj. nie są przyporządkowane do poje- dynczych kamienic. 9,22 4,51 2,40 2,09 2,27 1,69 1,33 1,12 0,76 6,10 4,74 0,58 3,56 5,420,59 1,79 1,68 0,98 1,28 2,97 3,55 3,70 5,35 4,12 5,34 4,68 2,19 2,02 4,20 36% 28 12 51%
- 35. 35 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 0100 200 300 400 500 m Parcelacja gruntu
- 36. 36 2.10. Struktury własnościowe Strukturę własnościgruntów Przedmieścia Oławskiego przedstawio- no wskazując tereny należące do poszczególnych rodzajów podmio- tów, np. Skarbu Państwa, osób prywatnych czy gminy Wrocław (wraz z wyszczególnieniem rozporządzania tymi terenami – użytkowania wie- czystego, trwałego zarządu etc.). Grunty leżące pod historyczną zabudową Przedmieścia Oławskiego są w większości wypadków własnością Gminy Wrocław. Część gruntów gminnych oddana jest w użytkowanie wieczyste: są to głównie kamienice mieszkalne oraz pojedyncze działki (m.in. tereny zespołu zabudowy miesz- kaniowo-usługowej Angel Wings). Część terenów funkcjonuje w trwałym zarządzie, z czego większość to te- reny komunikacyjne oraz grunty wydzielone pod działalność obiektów edu- kacji publicznej, W zarządzie Skarbu Państwa znajdują się tereny kolejowe oraz pojedyncze działki. Na uwagę zasługuje struktura własności we wnętrzach kwartałów zabu- dowy, – tutaj dominującym typem własności są grunty gminne bez wieczy- stego użytkowania, co oznacza, że odpowiedzialność za zagospodarowanie i utrzymanie tych terenów należy do gminy, a nie do mieszkańców okolicz- nych kwartałów. Wśród gruntów będących własnością innych osób prawnych można wy- szczególnić tereny przynależące między innymi do Akademii Sztuk Pięk- nych, szpitala im. Marciniaka i Starostwa Powiatowego. Tereny prywatne rozmieszczone są równomiernie w obszarze opracowania.
- 37. 37 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) Kategoriewłasności gruntów GW – Gmina Wrocław SP – Skarb Państwa Struktura własności gruntu brak danych dot. własności własność GW bez wieczystego użytkowania – pozostałe współwłasność GW i SP współwłasność GW własność GW bez wieczystego użytk. – oddana w użytk. własność GW bez wieczystego użytk. - w trwałym zarządzie własność GW z wieczystym użytkowaniem własność SP bez wieczystego użytk. – pozostałe współwłasność SP własność SP bez wieczystego użytk. – oddana w użytk. własność SP bez wieczystego użytk. – w trwałym zarządzie własność SP z wieczystym użytkowaniem własność innych osób prawnych współwłasność osób fizycznych i innych osób prawnych własność osób fizycznych własność nieustalona
- 38. 38 2.11. Funkcje użytkowe Przedmieście Oławskieto śródmiejski obszar o dominującej funkcji miesz- kaniowo-usługowej. Około 40 – 50 % parterów mieści lokale handlowe lub usługowe, a większość z nich znajduje się przy ulicach Traugutta, Kościusz- ki i Komuny Paryskiej. Ponadto występują obiekty edukacji różnego szczebla: 2 szkoły podsta- wowe, 2 gimnazja, 3 zespoły szkół ponadgimnazjalnych oraz liceum ogól- nokształcące. Swoją siedzibę mają tu również szkoły wyższe: Akademia Sztuk Pięknych, Szkoła Jazzu i Muzyki Rozrywkowej oraz inne jednostki związane z edukacją: Dolnośląski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Pań- stwowa Akademia Nauk i Państwowa Szkoła Muzyczna II Stopnia. W obszarze opracowania znajduje się też komisariat policji, siedziba straży pożarnej, a także gmach Poczty Polskiej, siedziba Starostwa Powiatowego, biblioteki (Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna, Miejska Biblioteka Publicz- na Filia nr 53 i Filia nr 45) oraz liczne obiekty związane z ochroną zdrowia (między innymi Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka). Znajdujące się tu świątynie wyznaniowe to kościoły rzymsko-katolickie (kościół św. Maurycego i kościół św. Łazarza – obecnie nieczynny dla wier- nych), II zbór i kościół Chrześcijan Baptystów, zbór ewangelicko-metody- styczny oraz zbór Adwentystów Dnia Siódmego. W obszarze opracowania występują również obiekty o funkcji kulturalnej: Muzeum Etnograficzne oraz Muzeum Akademii Sztuk Pięknych. Na podstawie przeprowadzonej analizy można zauważyć, że koncentracja obiektów związanych z edukacją występuje głównie po zachodniej stronie ulicy Pułaskiego. Dominującą funkcją użytkową na Przedmieściu Oławskim jest funkcja mieszkaniowa. Wiele parterów kamienic mieści lokale usługowe bądź handlowe We wnętrzach kwartałowych zlokalizowane są obiekty, w których prowadzona jest działalność gospodarcza Muzeum Etnograficzne jest przykładem obiektu o funkcji kulturalnej Bliskość centrum Wrocławia powoduje, że w obszarze jest wiele budynków biurowych Szkoła podstawowa nr 2 jest jedną z wielu szkół na Przedmieściu Oławskim Wśród budynków użyteczności publicznej znajduje się wiele związanych z ochroną zdrowie. Powyżej: Apteka Bonifratrów Nowa siedziba Starostwa Powiatowego przy ulicy Kościuszki to obiekt o funkcji ponadlokalnej
- 39. 39 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 0100 200 300 400 500 m Funkcje użytkowe budynki mieszkalne budynki mieszkalne z parterem usługowym budynki usługowe budynki oświaty budynki użyteczności publicznej budynki kultury i kultu budynki techniczne obiekty hotelarskie siedziby organizacji pozarządowych budynki biurowe garaże, oficyny, itp. zabudowa w trakcie realizacji lub planowana
- 40. 40 2.12. Mieszkalnictwo Program mieszkaniowy Miasto Wrocławopracowało program mieszkaniowy będący ofertą skie- rowaną dla mieszkańców oraz inwestorów. Jego istotą jest uruchomienie terenów pod zabudowę poprzez następujące działania: • sporządzenie, uchwalenie i doprowadzenie do wejścia w życie miejsco- wych planów zagospodarowania przestrzennego; • rozwiązanie problemu odprowadzania ścieków i zaopatrzenia w wodę; • rozwiązanie problemu dojazdu do terenu; • przygotowanie terenów będących własnością miasta do zbycia1 . W obrębie opracowania wydzielono 3 obszary rozwoju terenów pod miesz- kalnictwo, na których powstały budynki mieszkalne o zróżnicowanym standardzie: 49 – Świdnickie Przedmieście: budynki mieszkalne z funkcją handlowo- -usługową przy ul. Kościuszki 95-117 / Dąbrowskiego (06.2013). Planowana jest kontynuacja kolejnych etapów inwestycji. 50 – Przedmieście Oławskie część A: budynek mieszkalny TBS przy Puła- skiego (2007-2009) 51 – Przedmieście Oławskie Północne: budynek mieszkalny z funkcją han- dlowo-usługową Angel Wings (Faza A, 10.2005-12.2010). Planowana jest kontynuacja kolejnych etapów inwestycji. Lokale socjalne Na obszarze objętym opracowaniem zlokalizowanych jest 169 mieszkań socjalnych – wobec ogólnej liczby 1309 mieszkań socjalnych w całym Wrocławiu jest to 12,9 %, a wobec liczby mieszkań socjalnych w dzielnicy Krzyki (376) jest to niecałe 45 %. Na podstawie przeprowadzonej analizy wykazano, że przeważająca liczba lokali socjalnych pomiędzy ulicami Mier- niczą / Traugutta / Brzeską. Przeważają kamienice, w których jest tylko 1 mieszkanie socjalne. 1 www.wroclaw.pl 51 49 50 A B B C A: Angel Wings (faza A) – budynek mieszkalny z funkcją handlowo-usługową (10.2005-12.2010) B: Pułaskiego17/33 – budynek mieszkalny TBS (2007-2009) D: Kościuszki 95-117 / Dąbrowskiego – budynki mieszkalne z funkcją handlowo- usługową (06.2013) etap 1 obszary objęte programem mieszkaniowym tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową 1 lokal w kamienicy 2 lokale w kamienicy 3 lokale w kamienicy 4 lokale w kamienicy
- 41. 41 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) Procentowyudział Miasta w nieruchomościach mieszkaniowych 100 % 75 – 99 % 50 – 74 % 25 – 49 % 1 – 24 % budynki deweloperskie i spółdzielni mieszkaniowych budynki o funkcji niemieszkalnej W obszarze objętym opracowaniem znajduje się 445 budynków mieszkal- nych będących w zasobie komunalnym. 142 kamienic (32 % wskazane- go zasobu) stanowi wyłączną własność miasta. 40 % budynków posiada większościowy udział Miasta, 28 % to budynki posiada mniejszościowy udział Miasta. Łącznie w obszarze znajduje się 6356 mieszkań komunalnych, Średnia po- wierzchnia mieszkań to 54 m2 . Około 8% mieszkań (536 mieszkania) to mieszkania duże (o powierzchni powyżej 80 m2 ). Zaległości czynszowe najemców i użytkowników mieszkań wynoszą ok. 53 mln złotych. Średnie zadłużenie 1 mieszkania to ok. 8330 zł. Stopień zużycia budynków jest określany na ok. 50%. Stan techniczny bu- dynków jest często niezadowalający – w większości budynków zachodzi pilna potrzeba przeprowadzenia prac remontowych i modernizacyjnych. Problemem uniemożliwiającym przeprowadzenie kompleksowych re- montów jest skomplikowana sytuacja własnościowa. Większość budyn- ków znajduje się we współudziale miasta oraz właścicieli prywatnych. W obszarze występuje znaczna ilość mieszkań niesamodzielnych i sub- standardowych.
- 42.
- 43. 43 PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu 3.1.Układ drogowy 3.2. Komunikacja zbiorowa 3.3. Parkowanie 3.4. Stan techniczny nawierzchni 3.5. Ścieżki rowerowe masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena
- 44. 44 Kategorie dróg wgStudium drogi główne drogi zbiorcze 3.1 Układ drogowy Układ drogowy Wewnętrzny układ drogowy Przedmieścia Oławskiego opiera się na trzech głównych trasach: nadrzędnej, w kierunku północno-południowym (ulica Pułaskiego) i dwóch w kierunku wschodnio-zachodnim (ulica Traugutta i ulica Kościuszki. Pozostałe ulice funkcjonują jako uzupełniające. PUŁASKIEGO TRAUGUTTA KOŚ CIUSZKI KOM UNY PARYSKIEJ M AŁACHOW SKIEGO DYREKCYJNA KRAKO WSKA KOŚ CIUSZKI OŁAWSKA NA GROBLI PL.POWSTAŃCÓ W WARSZA WY 30 30 B C III IV VI VII 30 30 Strefy ruchu uspokojonego, strefa płatnego parkowania Strefa B Strefa C Strefa ruchu uspokojonego Strefy ruchu uspokojonego, strefa płatnego parkowania Przedmieście Oławskie w obrębie granicy administracyjnej osiedla cha- rakteryzuje wysoki współczynnik motoryzacji. Wynosi on 362 samochody na 1000 mieszkańców Wrocławia. Współczynnik motoryzacyjny dla innych śródmiejskich dzielnic Wrocławia jest znacznie niższy (237-309), a średnia dla całego miasta 315 samochody. Powyższa statystyka przekłada się na przestrzenne aspekty związane z obecnością samochodów w mieście.
- 45. 45 Kategorie dróg droga pierwszorzędna drogadrugorzędna ważniejsze drogi droga jednokierunkowa transport i komunikacja 98 98 Podwale Dworcowa Krasińskiego Hercena Kniaziewicza Dąbrowskiego Pułaskiego Piłsudskiego Kościuszki Worcella Komuny Paryskiej Haukego-Bosaka Kościuszki Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Brzeska Zgodna Miernicza Łukasińskiego Prądzyńskiego Szybka Traugutta Traugutta Traugutta Plac Zgody ŻabiaŚcieżka Walońska Most Oławski W alońska Pułaskiego W ięckowskiego Chudoby Kościuszki Na Niskich Łąkach Krakowska Kom uny Paryskiej Plac Konsty-tucji 3 Maja Małachowskiego Pułaskiego 0 100 200 300 400 500 m transport i komunikacja
- 46. 46 3.2 Komunikacja zbiorowa Przedmieście Oławskiejest bardzo dobrze obsługiwane ze strony komu- nikacji zbiorowej, której węzły znajdują się przy skrzyżowaniach głównych ulic. Atutem obszaru jest bliskość głównego dworca kolejowego. W obszarze opracowania kursują 4 linie tramwajowe: 3, 5, 0L oraz 0P. Linia tramwajowa nr 3 kursuje na trasie Pilczyce – Księże Małe, linia 5 na tra- sie Oporów – Księże Małe, a linie OL i OP zapewniają połączenie pomiędzy Dworcem Głównym PKP oraz Dworcem Nadodrze. W bezpośrednim są- siedztwie obszaru kursują linie tramwajowe: 2, 4, 5, 8, 9, 10, 11 i 33+. Linie tramwajowe biegną wzdłuż głównych ulic komunikacji kołowej: ul. Piłsudskiego, Pułaskiego, Traugutta, Krakowska. Największym wę- złem komunikacyjnym jest obszar tzw. Placu Społecznego. Jest to węzeł o znacznej uciążliwości dla pasażerów ze względu na duże odległości po- między poszczególnymi przystankami w jego obrębie. Obecnie torowisko tramwajowe na ulicy Kościuszki pomiędzy ulicami Pu- łaskiego i Krakowską jest wykorzystywane jako awaryjne ze względu na jego zły stan techniczny. Ważnym ciągiem komunikacji zbiorowej jest ulica Kołłątaja, położona poza granicą opracowania. Zapewnia ona dostępność dla ulicy Dworcowej i przyległych kwartałów zabudowy. Wzdłuż ulicy Kołłątaja kursują linie tramwajowe 2, 5, 8, 9, 11. Przystanki komunikacji autobusowej rozmieszczone są wzdłuż głównych ulic. Przedmieście Oławskie obsługiwane jest przez linie dzienne i nocne, których przystanki zlokalizowane są głownie przy przystankach komuni- kacji tramwajowej. W granicach opracowania kursuje 6 linii komunikacji nocnej. Dworzec Główny PKP z przyległym Dworcem PKS zapewniają połącze- nia aglomeracyjne, krajowe i międzynarodowe. W ich obrębie znajdują się istotne węzły przesiadkowe komunikacji zbiorowej. Węzły komunikacji publicznej przystanki autobusowe przystanki tramwajowe węzły komunikacji publicznej postój taksówek
- 47. 47 Podwale Dworcowa Krasińskiego Hercena Kniaziewicza Dąbrowskiego Kościuszki Worcella Komuny Paryskiej Haukego-Bosaka Kościuszki Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Brzeska Zgodna Miernicza Łukasińskiego Prądzyńskiego Szybka Traugutta Traugutta Traugutta Plac Zgody ŻabiaŚcieżka Walońska MostOławski W alońska W ięckowskiego Chudoby Kościuszki Na Niskich Łąkach Krakowska Kom uny Paryskiej Dworcowa Plac Konsty-tucji 3 Maja Pułaskiego 0 100 200 300 400 500 m 149146145A145146A 901 900L 120 114 250240 901 900L 120 114 901 900L 120 114 120 243114901900L N N 240 250 409406 149146145A406 146145K253D243241 35 0P 0L 0P 259811 259811 0P 0L 350P 350L 3 5 10 5 4 33+ 3 5 10 5 4 33+ transport i komunikacja Komunikacja zbiorowa Trasy komunikacji autobusowej Trasy komunikacji tramwajowej Przystanki autobusowe Przystanki tramwajowe 46, 14 Linie tramwajowe i autobusowe
- 48. 48 3.3 Parkowanie Parkowanie samochodów wobrębie obszaru opracowania jest istotnym problemem wpływającym na kształt i funkcjonowanie przestrzeni. Duża gęstość zaludnienia obszaru oraz lokalizacja różnych usług i handlu gene- rują duże zapotrzebowanie na miejsca parkingowe. Przedmieście Oławskie (w obrębie granicy administracyjnej osiedla) cha- rakteryzuje wysoki współczynnik motoryzacji. Wynosi on 362 samochody na 1000 mieszkańców Wrocławia (średnia dla całego Wrocławia to 315). Współczynnik motoryzacyjny dla innych śródmiejskich dzielnic Wrocławia jest znacznie niższy (237-309). Powyższa statystyka przekłada się na prze- strzenne aspekty związane z obecnością samochodów w obszarze. 1. Parkowanie wzdłuż ulic to najbardziej powszechna forma parkowa- nia. Na większości z 27 ulic obszaru występuje parkowanie po obu stro- nach jezdni (równoległe bądź pod kątem 45° do jezdni). Po godzinie 17.oo, gdy większość mieszkańców wraca do domów, wykorzystanie miejsc parkingowych wzdłuż ulic jest niemal 100-procentowe. Niekorzystnym zjawiskiem związanym z tą formą parkowania są trudności powstające w pieszym poruszaniu się po ulicy. 2. Parkowanie zorganizowane oraz "dzikie" we wnętrzach kwartałów Parkowanie zorganizowane występuje przeważnie w obrębie nowych in- westycji mieszkaniowych. Parkingi te liczą na ogół kilkanaście stanowisk i są uporządkowane dzięki oznakowaniu poziomemu nawierzchni. W więk- szości podwórek zaobserwowano niezorganizowane, "dzikie" parkowanie, które jest uciążliwe dla mieszkańców. W wielu wypadkach parkujące sa- mochody stanowią dużą barierę przestrzenną, uniemożliwiającą wyko- rzystanie podwórek przez mieszkańców na inne cele. W wielu wnętrzach kwartałów znajdują się wolnostojące garaże dla samochodów. 3. Parkingi strzeżone (płatne) są formą zorganizowanego parkowania. W obszarze objętym opracowaniem zlokalizowano 5 parkingów strzeżo- nych i ogrodzonych. Ponadto obszar częściowo należy do strefy C płatnego parkowania, który ograniczony jest od wschodu ulicą Pułaskiego. 4. Parkingi wbudowane zgodnie z wymogami dokumentów nadrzędnych posiadają narzucony obowiązek organizacji miejsc postojowych w gra- nicach działki, na której zlokalizowana jest inwestycja. Współcześnie po- wstające budynki często posiadają zorganizowane, najczęściej podziemne parkingi. W obszarze opracowania powstaje zabudowa, w której usytuo- wane będą podziemne garaże. Po lewej: ulica Komuny Paryskiej: samochody zaparkowane są równolegle do jezdni. Po prawej: ulica Chudoby: szerokość ulicy umożliwia obustronne parkowanie prostopadłe. Po lewej: wnętrze kwartału między ulicami Traugutta, Prądzyńskiego, Zgodną i Komuny Paryskiej – zorganizowano parking dla mieszkańców. Po prawej: parking strzeżony płatny przy skrzyżowaniu ulic Szybkiej i Traugutta. Garaż naziemny przy nowej inwestycji mieszkaniowej przy ul. Prądzyńskiego Parkowanie na trawnikach w podwórzach: po lewej wnętrze kwartału pomiędzy ulicami Pułaskiego, Komuny Paryskiej i Kościuszki, po prawej pomiędzy ulicami Traugutta, Komuny Paryskiej i Więckowskiego.
- 49. 4949 0 100 200300 400 500 m Parkowanie parkingi zorganizowane parkingi zorganizowane strzeżone parkingi "dzikie" parkowanie wzdłuż ulic postój taksówek wzdłuż ulic istniejące budynki z garażami powstające budynki z garażami parking wielopoziomowy B B B B B B B transport i komunikacja
- 50. 50 3.4 Stan techniczny nawierzchniulic ulice odremontowane obszary potencjalnych utrudnień najbardziej obciążone odcinki ulic ulica o największym obciązeniu stan nawierzchni dobry stan nawierzchni średni stan nawierzchni lichy stan nawierzchni zły sygnalizacja świetlna przejścia dla pieszych brak przejść przy skrzyżowaniach brak przejść przy obiektach oświaty Nawierzchnie ulic nawierzchnia asfaltowa nawierzchnia kamienna nawierzchnia betonowa torowisko betonowe lub kamienne torowisko z tłucznia Stan techniczny nawierzchni Nawierzchnie jezdni Przedmieścia Oławskiego są przeważnie asfaltowe lub brukowe. Wyjątek stanowi ulica Szybka o nawierzchni betonowej jako droga dojazdowa do zabudowy wielorodzinnej i usługowej. Asfalt został wprowadzony w miejsce nawierzchni brukowych w celu poprawy stanu technicznego jezdni. W ostatnich latach remonty przeszły ulice Kościuszki (częściowo), Małachowskiego i Traugutta. Wykonano również komplekso- wą przebudowę ulicy Pułaskiego. Wieloletni Plan Inwestycyjny Wrocławia na lata 2013-2017 przewiduję w 2016 roku przebudowę ul. Pułaskiego na odcinku Kościuszki / Małachowskiego. Strategiczną inwestycją dla miasta Wrocławia będzie budowa Śródmiejskiej Trasy Południowej (ŚTP) 2017+ łączącej Plac Strzegomski z Placem Społecznym, co będzie się wiązało z poszerzeniem ulicy Pułaskiego. Kostka brukowa przy ul. Kościuszki Powyżej zmodernizowana ulica Traugutta Historycznie typową nawierzchnią jest kostka brukowa – jak na ulicy Stacha Świstackiego
- 51. 51 transport i komunikacja Nawierzchniestref pieszych Stan techniczny nawierzchni chodników stan dobry stan średni stan zły Nawierzchnie chodników nawierzchnia betonowa nawierzchnia kamienna nawierzchnia mieszana nawierzchnia asfaltowa Nawierzchnie chodników na Przedmieściu Oławskim dzielą się na cztery rodzaje: kamienne, betonowe, asfaltowe i mieszane. Materiałem historycz- nym jest kostka brukowa, występująca m.in. wzdłuż ulic Mierniczej i Prą- dzyńskiego. Betonowe i betonowo-kamienne chodniki ulic Traugutta i Pu- łaskiego utrzymane są w bardzo dobrym stanie technicznym, podobnie jak betonowe chodniki ulicy Kościuszki. Asfaltowe chodniki występują głównie przy ul. Krasińskiego. Wieloletni Plan Inwestycyjny Wrocławia na lata 2013-2017 przewiduje po- prawę stanu chodnika ul. Kniaziewicza (od Pułaskiego do Dąbrowskiego) oraz przebudowę chodników ulicy Mierniczej. Kamienny chodnik ulicy Kniaziewicza Betonowy chodnik ulicy Haukego-Bosaka Zmodernizowany chodnik ulicy Traugutta o nawierzchni kamienno-betonowej Asfaltowy chodnik ulicy Krasińskiego
- 52. 52 3.5 Ścieżki rowerowe Wrocławskie rowerowetrasy główne przebiegają: • w północnej część Placu Powstańców Warszawy (Placu Społecznego), • na południowym-wschodzie wzdłuż ulicy Krakowskiej, • w centrum wzdłuż ul. Pułaskiego. Trasy te nie są obecnie ze sobą połączone, ale według „Koncepcji podsta- wowej sieci tras rowerowych we Wrocławiu – układ docelowy. Trasy rowe- rowe w rejonie Śródmieścia.” Połączenie ich nastąpi poprzez stworzenie następujących planowanych tras głównych: • Krakowska z Pułaskiego wzdłuż ul. Kościuszki oraz Traugutta; • Pułaskiego z częścią usytuowaną po północnej części Placu Społecz- nego wzdłuż ul. Walońskiej oraz Dobrzyńskiej. Projektowane są jednocześnie wzdłuż ulic trasy rowerowe zbiorcze, uzu- pełniające główny układ komunikacyjny (Piłsudskiego, przedłużenie Koś- ciuszki, Komuny Paryskiej, Oławska). Poprzez Plac Społeczny przebiegają obecnie również dwa szlaki rekreacyj- no-turystyczne: Szlak Odry oraz europejski szlak EuroVelo9, które wspiera Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju. Również bulwar rzeki Odry oraz Oławy przystosowany jest do rekreacyjnego ruchu rowerowego. Istniejąca infrastruktura rowerowa Trasy główne Parkingi rowerowe Stacje roweru miejskiego Projektowana infrastruktura rowerowa Trasy główne Trasy zbiorcze Trasy rekreacyjne Szlaki rowerowe EuroVelo9 Rowerowy Szlak Odry
- 53. 53 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) PrzedmieścieOławskie Analizydo Masterplanu 4.1. Struktura przestrzenna 4.2. Strefy wejściowe 4.3. Osie widokowe i sekwencje przestrzenne 4.4. Typologia przestrzeni publicznych 4.5. Ulice 4.6. Oświetlenie 4.7. Zieleń 4.8. Wnętrza kwartałów zabudowy 4.9. Miejsca targów ulicznych, kioski 4.10. Wyposażenie przestrzeni publicznych 4.11. Wyposażenie wnętrz podwórkowych 4.12. Rzeźby 4.13. Zabudowa 4.14. Wysokość zabudowy masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena 4.15. Stan techniczny zabudowy 4.16 Dachy 4.17. Elewacje 4.18. Strefy parterów i elementy reklamy 4.19. Balkony, wykusze, bramy i przejazdy 4.20. Okna, drzwi, detale architektoniczne 4.21. Inwestycje (2008-2013) 4.22. Planowane inwestycje (2013+) 4.23. Przedmieście Oławskie (2017+)
- 54. 54 4.1 Struktura przestrzenna Przedmieście Oławskieposiada czytelny układ przestrzenny, wyznacza go nieregularna siatka ulic głównych, istniejących od XIV wieku (ulice: Komuny Paryskiej, Pułaskiego, Traugutta) oraz ulicy Kościuszki (utworzonej na po- czątku XIX wieku – 1807). Układ tych ulic został uregulowany w II połowie XIX w. (pierwszy plan budowlany dla Wrocławia), w 1860 dokonano geo- metrycznej parcelacji istniejących dróg oraz wyznaczono ulice poprzeczne. W dalszej kolejności powstały kwartały przyległe do terenów kolejowych. (1870 – powstaje kwartał Kościuszki - Więckowskiego – Brzeska - Świ- stackiego - obszar wówczas słabo zagospodarowany). W II połowie XIX w. struktura urbanistyczna posiadała geometryczną formę. W strukturze przestrzennej Przedmieścia Oławskiego można wyodrębnić kilka typów kwartałów zabudowy: • kwartały duże (jak np. kw. pomiędzy ulicami Pułaskiego, Komuny Pa- ryskiej, Prądzyńskiego), • kwartały średniej wielkości (jak np. kw. ulic Kościuszki, Więckowskiego, Chudoby, Brzeska), wśród tych kwartałów można wyróżnić dwa pod- typy: kwartały „wertykalne”/pionowe jak np. ww. kwartał Kościuszki, Więckowskiego, Chudoby, Brzeska oraz kwartały „horyzontalne” jak np. kw. Krasińskiego, Haukego-Bosaka, Pułaskiego, Worcella) • kwartały najmniejsze: jak np. kw. ulic Hercena, Komuny Paryskiej, Kra- sińskiego, Kniaziewicza. Większość kwartałów zabudowy ma kształt prostokąta, jednak przebieg historycznych dróg zdeterminował powstanie kwartałów o kształcie trój- kątnym i trapezowym. Tereny pomiędzy ulicą Traugutta a rzeką Oławą nie posiadają czytelnego układu przestrzennego. Przebieg ulic w obrębie obszaru opracowania również wynika z historii rozwoju układu urbanistycznego. Główne ulice, będące reliktem szlaków historycznych, nie posiadają regularnej geometrii, co pozytywnie wpływa na tworzenie się zamknięć perspektywicznych. Główne ulice w obszarze opracowania, które wpływają na kompozycję przestrzeni całości: ulica Pułaskiego, ulica Kościuszki, ulica Traugutta, ulica Komuny Paryskie, są to najdłuższe ulice, o nieregularnej geometrii. Pozostałe ulice, które są krótsze, cechuje regularny przebieg oraz obudo- wanie historyczną zabudową kamienicową. Tworzą one zwarte wnętrza urbanistyczne o proporcjach wysokości pierzei do szerokości ulicy 1:1. Pa- rametry te niekorzystnie wpływają na możliwość doświetlenia mieszkań przez światło słoneczne, ale i tworzą niepowtarzalny charakter miejsca. Obszar opracowania jest czytelny w strukturze miasta, możliwe jest wy- znaczenie jego granic. • Od północy naturalną granicę stanowi obszar Placu Powstańców War- szawy (Placu Społecznego) [wzdłuż ulicy Traugutta (od skrzyżowania z Fosą Miejską), ulicy Walońskiej, przez Most Oławski]. W przyszłości planowana jest ponowna urbanizacja obszaru. • Od wschodu naturalną granicę stanowi północne nabrzeże Oławy na odcinku od Mostu Oławskiego do ulicy Na Niskich Łąkach. Obecnie te- reny nabrzeża Oławy zagospodarowane są w niewielkim stopniu. • Południową barierą przestrzenną są tory kolejowe wraz z przyległymi do nich terenami. • Od strony zachodniej naturalną granicę przestrzenną stanowi Fosa Miejska. Na potrzeby niniejszego opracowania przyjęto, że granicą jest ulica Dworcowa, umownie oddzielająca Przedmieście Oławskie od strefy centrum i dworca PKP. Po lewej: system kwartałów i ulic Po prawej: struktura przestrzenna obszaru
- 55.
- 56. 56 4.2 Strefy wejściowe Widok zMostu Rakowieckiego w kierunku Przedmieścia Oławskiego Widok z ulicy Krakowskiej na zbieg ulic Traugutta i Kościuszki Widok z ulicy Dyrekcyjnej na wiadukt kolejowy Widok w kierunku na Przedmieście Oławskie ze skrzyżowania ulicy Oławskiej i Piotra Skargi Strefa wejsćiowa od ulicy Oławskiej (1) Strefy wejściowe od strony Starego Miasta i ul. Podwale 1. Ulica Oławska – na odcinku pomiędzy ulicami Kazimierza Wielkiego a Traugutta jest uciążliwą arterią komunikacyjną. Od skrzyżowanie z ul. Krasińskiego ul. Oławska przechodzi w ulicę Traugutta, która jest jedną z głównych ulic Przedmieścia Oławskiego oraz w stronę Placu Społeczne- go (Placu Powstańców Warszawy), 13. Ulica Podwale – jest ulicą ciągnącą się wzdłuż zewnętrznego obwodu Fosy Staromiejskiej. Na odcinku pomiędzy ulicą Kołłątaja a ulicą Dworcową ulica Podwale łączy się z ulicą Komuny Paryskiej. 12. Ulica Kościuszki – jest fragmentem dawnego szlaku rokadowego i prze- biega równoleżnikowo przez Przedmieście Świdnickie. Historycznie łączyła ze sobą Przedmieście Mikołajskie z Przedmieściem Oławskim. 11. Ulica Piłsudskiego – przebiega równolegle do historycznego centrum miasta i łączy Dworzec Świebodzki z Dworcem Głównym. Jej przedłuże- niem jest ulica Małachowskiego leżąca w granicach opracowania. Strefa wejściowa od strony południowej 10. Ulica Dyrekcyjna – łączy dwie ważne arterie (ul. Śleżną z ul. Pułaskiego i jest również fragmentem drogi krajowej nr 98. Na odcinku pomiędzy tora- mi kolejowymi (ul. Sucha i ul. Pułaskiego) ulica Dyrekcyjna przebiega pod wiaduktem kolejowym (tzw. wąskie gardło). W ramach budowy śródmiej- skiej trasy południowej planowane jest poszerzenie wiaduktu. Strefa wejściowa od strony wschodniej 9. Ulica Krakowska – jest wylotową arterią komunikacyjną, wzdłuż niej koncentruje się zabudowa o charakterze przemysłowym. Krakowska jest przedłużeniem ulicy Traugutta i łączy się z ulicą Kościuszki. Strefy wejściowa od strony Placu Społecznego (Placu Powstańców Warszawy) 2. Ulica Krasińskiego – prowadzi do obszaru z Parku Juliusza Słowackiego. 3. Ulica Kujawska – jest fragmentem węzła komunikacyjnego w rejonie Pl. Społecznego i stanowi głownie dostęp dla pojazdów samochodowych. 4. Ulica Plac Powstańców Warszawy oraz ulica Mazowiecka to strefy wej- ściowe o utrudnionym dostępie dla pieszych, łączące Przedmieście Oław- skie z obiektami użyteczności publicznej zlokalizowanymi wzdłuż bulwaru Dunikowskiego i wybrzeża Słowackiego. Strefy wejściowe od strony Oławy 5. Most Oławski – łączy ulicę Walońską z ulicą Na Grobli (biegnącą wzdłuż lewego brzegu Oławy. 6. Ulica Szybka – łączy ulice Traugutta i Na Grobli. Na wysokości Oławy przechodzi w kładkę pieszą. 7. Żabia Ścieżka (most/kładka) – łączy obszar objęty opracowaniem z te- renami rekreacji znajdującymi się przy prawym brzegu Oławy (Park na Niskich Łąkach, boisko piłkarskie, ogródki działkowe). Od lewego brzegu Oławy Żabia Ścieżka jest ciągiem pieszo-rowerowym. 8. Most Rakowiecki – jest fragmentem ulicy Na Niskich Łąkach, biegnącej równolegle do Żabiej Ścieżki i zapewniającej dostęp do terenów rekreacji przy prawym brzegu Oławy. Most Rakowiecki wraz z ulicą Na Niskich Łą- kach łączy Przedmieście Oławskie z dzielnicą mieszkaniową Rakowiec, za- pewnia dostęp kołowy do siedziby Ośrodka Szkolenia Kierowców Polskiego Związku Motorowego, jak i stadionu KS Polonia.
- 57. 57 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Strefywejściowe od strony rzeki Oławy 5. Most Oławski 6. ul. Szybka (kładka piesza) 7. Żabia Ścieżka (most/kładka) 8. Most Rakowiecki Strefy wejściowe od strony Placu Społecznego 2. ul. Krasińskiego 3. ul. Kujawska 4. ul. Plac Powstańców Warszawy Strefy wejściowe od Podwala i Starego Miasta 1. ul. Oławska 11. ul. Piłsudskiego 12. ul. Kościuszki 13. ul. Podwale 1. ul. Oławska Pozostałe wejścia 9. ul. Krakowska 10. ul. Dyrekcyjna (wiadukt) 13 1 2 12 11 10 9 8 3 4 5 6 7 Widok z Mostu Oławskiego w kierunku obszaru opracowania Widok z kładki pieszej na Żabiej Ścieżce Widok z Mostu Rakowieckiego w kierunku ulicy Na Niskich Łąkach Główne ulice Główne wejścia Pozostałe wejścia Wejścia piesze
- 58. 58 4.3 5. Widok zul. Kościuszki na Trzonolinowiec 6. Widok z ul. Krakowskiej na ul. Traugutta i Kościuszki 7. Widok z ul. Krasińskiego na gmach Poczty Głównej 8. Widok z ul. Traugutta na kościół św. Maurycego 4. Widok na wieżę pływalni miejskiej 11. Widok na Galerię Dominikańską i kościół Definicje oś kompozycyjna – wyobrażalna pro- sta biegnąca przez środek jakiegoś układu elementów przestrzennych, np. zespołu lub zespołów zabudowy, parku, miasta itd. oś widokowa – wyobrażalna prosta kierująca wzrok na charakterystyczne ele- menty zagospodarowania terenu lub tere- nów, w tym elementy znajdujące się poza obszarem planu (np. określane generalnie jako krajobraz). dominanta – obiekt budowlany lub jego część, która koncentruje uwagę obser- watorów ze względu na swoją wysokość, wielkość lub wyróżniającą formę architek- toniczną. krajobraz kulturowy – jest tworzony przez człowieka w wieloletnim procesie twórczym cechującym się wielką różno- rodnością form. Różnorodność ta determi- nowana jest przez wiele czynników. Dwa najważniejsze z nich to czas i miejsce po- wstania [Pawłowska 2001]. 1. Widok na ul. Komuny Paryskiej i ul. Kościuszki 2. Widok na ul. Pułaskiego Osie widokowe i sekwencje przestrzenne
- 59. 59 9. Widok zul. Mierniczej na osiedle Angel Wings 10. Widok z ul. Mierniczej na osiedle Angel Wings 1. 3. Widok na ul. Traugutta i kościół św. Trójcy 2. 3. 4. 5. 6. 7. 11. 8. 9. 10. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II)
- 60. 60 4.3 Widok z ul.Mierniczej na osiedle Angel Wings. Interesująca, łamana oś widokowa, ograniczona 6-kondygnacyjną historyczną zabudową. Szerokość ulicy od fasady do fasady mieści się w granicach 18m–22 m. Widok na dominantę 12-piętrowego trzonolinowca znajdującego się na skrzyżowaniu ulic Kościuszki i Dworcowej. Widok na ulicę Pułaskiego - długa oś widokowa zamknięta w oddali przez zabudowę Widok na dominantę wieży kościoła św. Maurycego przy ul. Traugutta Widok z ul. Krakowskiej na budynek narożnego kwartału na priorytetowym skrzyżowaniu ulic Traugutta i Kościuszki Widok z ul. Kościuszki zamknięty prostopadłą pieżeją Widok z z ul. Stanisława Więckowskiego na narożnik kwartału przy ul Komuny Paryskiej Sekwencje przestrzenne powstają dzięki charakterystycznym układom ur- banistycznym. Osie widokowe tworzone są przez ukształtowane ulice wraz towarzyszącą zabudową, skierowane często na dominanty występujące w krajobrazie. Przestrzeń rozpoznawalna wspomaga orientację w terenie, sprawia, iż identyfikujemy się z danym miejscem, jest bardziej przyjazna dla odbiorców i bardziej interesująca dla ludzi z zewnątrz. Na Przedmieściu Oławskim długie osie widokowe ukształtowane są przez główne ulice Traugutta, Kościuszki i Pułaskiego. Niektóre z krótszych ulic zamknięte są poprzez prostopadle ustawione do nich pierzeje, niektóre za- mykane są przez charakterystyczne narożniki przeciwległych kamienic. Do głównych dominant z pewnością zaliczyć można wieżę kościoła św. Maurycego oraz św. Trójcy, Trzonolinowiec, budynek Fortum, osiedle Angel Wings oraz biurowiec znajdujący się przy ulicy Traugutta.
- 61. 61 Osie widokowe i sekwencjeprzestrzenne dominanty budynki zamykające osie widokowe ulic narożniki budynków na zamknięciu osi ulic budynki oraz zespoły zabytkowe o dużej wartości kulturowej punkty widokowe charakterystyczne narożniki budynków Widoki w kierunku: 1. wieży budynku pływalni miejskiej 2. Obserwatorium 3. Galerii Dominikańskiej 4. kościoła św. Bernardyna 5. biurowca przy ul. Traugutta 6. Poczty Głównej 7. katedry św. Krzyża 8. kościoła św. Jana Chrzciciela 9. biurowca Fortum 10. kościoła św. Maurycego 11. kościoła św. Trójcy 12. budynku Angel Wings 13. budynku przy ul. Szybkiej 14. budynku z ul. Krakowskiej 15. Trzonolinowca 16. centrum handlowego osie widokowe na budynki zamykające przestrzeń ulic osie widokowe na narożniki budynków osie widokowe na zieleń skweru oś widokowa w kierunku murali struktura funkcjonalno-przestrzenna (II)
- 62. 62 4.4 Typologia przestrzeni publicznych PrzedmieścieOławskie posiada czytelny system przestrzenny. Jego głów- nymi elementami są ciągi ulic oraz węzły funkcjonalno-przestrzenne, po- wstałe na ogół na skrzyżowaniach ulic – są to miejsca, z których częściej korzystają mieszkańcy osiedla i odwiedzający, co podyktowane jest z regu- ły względami funkcjonalnymi (np. węzły przesiadkowe, oferta handlowo- -usługowa, funkcje o charakterze ponadlokalnym). Jako „rdzeń” osiedla można określić ulice Pułaskiego, Traugutta i Kościusz- ki. Tutaj występują miejsca węzłowe związane z lokalizacją przystanków komunikacji zbiorowej, głównie w rejonie ulicy Pułaskiego oraz zbiegu ulic Kościuszki, Traugutta i Krakowskiej. Pozostałe miejsca wskazane jako kluczowe punkty węzłowe systemu przestrzeni publicznych to węzły prze- siadkowe o mniejszej ilości przystanków, jak również skwery czy strefy wejściowe do obiektów o szczególnym znaczeniu. Sieć pozostałych ulic uzupełnia system przestrzenny osiedla. Teren zieleni urządzonej pomiędzy ulicą Podwale i Krasińskiego jest roz- ległym skwerem, w którego obrębie mieszczą się place zabaw dla dzieci i miejsca rekreacji. Jest to największe otwarte miejsce wspólne, które jest zagospodarowane i używane zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Zagospodarowane nabrzeże Oławy, które zostało zrealizowane w związku z prywatną inwestycją mieszkaniową Angel Wings, jest powszechnie do- stępne. Dzięki dobremu zachowaniu struktury przestrzennej, również historyczny charakter osiedla odznacza się znaczną czytelnością. Miejscowe zakłócenia pochodzą z okresu powojennego i polegają na wprowadzeniu nowych form w układzie urbanistycznym – nie respektujących uprzednio ukształtowa- nego porządku. Przebudowa ulicy Haukego-Bosaka skutkowała zmianą pierwotnych pro- porcji i wprowadzeniem szpaleru drzew. Znaczną ingerencję w historyczny układ przestrzenny stanowi przebudowa ulicy Pułaskiego.
- 63. 0 100 200300 400 500 m 3. 4. GŁÓWNE WĘZŁY 6. Rejon skrzyżowania ulic Pułaskiego i Traugutta 7. Rejon skrzyżowania ulic Pułaskiego i Komuny Paryskiej 8. Rejon skryżowania ulic Pułaskiego i Kościuszki 9. Rejon skrzyżowania ulic Traugutta, Żabia Ścieżka i Plac Zgody 11. Rejon u zbiegu ulic Traugutta, Kościuszki i Krakowskiej POZOSTAŁE WĘZŁY 1. Rejon skrzyżowania ulic Haukego- Bosaka i Krasińskiego 2. Rejon u zbiegu ulic Podwale, Krasińskiego i Komuny Paryskiej 3. Rejon skrzyżowania ulic Kościuszki i Dworcowej 4. Ulica Dworcowa na odcinku pomiędzy ul. Kościuszki i Piłsudskiego 5. Rejon skrzyżowania ulic Kniaziewicza i Krasińskiego 10. Rejon skrzyżowania ulic Komuny Paryskiej i Kościuszki 12. Strefa wejściowa wraz z parkingiem przed sklepem wielkopowierzchniowym MIEJSCA SZCZEGÓLNE 13. Fragment zagospodarowanego nabrzeża Oławy 14. Przestrzeń ulicy Haukego-Bosaka ze szpalerem drzew 15. Park i plac zabaw pomiędzy ul. Podwale i ul. Krasińskiego POŁĄCZENIA POMIĘDZY WĘZŁAMI przystanek autobusowy przystanek tramwajowy Kluczowe punkty systemu przestrzeni publicznych 5. 7. 8. 2. 1. 6. 14. 15. 13. 12. 9. 10. 11. 63 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II)
- 64. 64 4.5 Ulice Po lewej: PrzekrójB-B (Ulica Pułaskiego) Po prawej: Przekrój A-A (Ulica Traugutta) skala 1:500 Na potrzeby niniejszej analizy zastosowano jako kryterium określające typ ulicy jej szerokość mierzoną od fasady do fasady. W niektórych wypadkach proporcje ulic zostały zmienione w wyniku przebudowy czy braku odbudo- wy historycznego układu urbanistycznego. Szerokość większości ulic w obrębie zachowanego historycznego układu urbanistycznego wynosi pomiędzy 15 a 18 m. Ulica Chudoby (5) jest ulicą o szerokości nieco ponad 18 m (18,69 m) – gaba- ryty te umożliwiają ruch dwukierunkowy (2 pasy ruchu) w oraz obustronne parkowanie wzdłuż jezdni pod kątem 45º C. Ulica Kościuszki (3) i (4) jest jedną z najstarszych ulic w obrębie obszaru opracowania. W wyniku przebudowy historycznego układu obecnie jej przekrój poprzeczny w poszczególnych odcinkach jest różny. Na odcinku pomiędzy ul. Chudoby i ul. Więckowskiego (4) ulica ma szerokość 22 m, co umożliwia ruch dwukierunkowy (3 pasy ruchu), ruch tramwajowy. Pojaz- dy parkują tu obustronnie, skośnie, wykorzystując częściowo chodniki. Na odcinku pomiędzy ul. Pułaskiego i Dąbrowskiego (3) szerokość ulicy to już ponad 27 m, w jej obrębie występuje ruch dwukierunkowy (3 pasy) jezdni oraz parkowanie równoległe wzdłuż ulicy. Ulica Dąbrowskiego (1) posiada zachowane historyczne gabaryty, szero- kość pomiędzy jej pierzejami to 15,5 m, co umożliwia jednokierunkowy ruch kołowy (2 pasy) oraz parkowanie równoległe po obu stronach jezdni. Ulica Pułaskiego (2) jest przykładem ulicy o zmienionych gabarytach prze- strzennych. W latach 2011—2012 zrealizowano przebudowę ulicy (jezdni) na odcinku ul. Traugutta i Kościuszki. Obecnie ulica posiada jezdnię o szero- kości 11 m, co umożliwia ruch dwukierunkowy (3 pasy jezdni), wydzielone torowisko tramwajowe oraz wydzielony parking dla ponad 50 samocho- dów. Szerokość ulicy od fasady do fasady sięga do 50 m. Ulica ma charakter arterii komunikacyjnej, jest częścią drogi krajowej nr 8 i 98 (alternatywna trasa dla Autostradowej Obwodnicy Wrocławia) oraz trasy europejskiej E67 łączącej Europę Środkową z Finlandią. Ulica Kościuszki (3) i (4) na odcinku pomiędzy ul. Pułaskiego i ul. Krakowską posiada awaryjne torowisko tramwajowe, którego niezadowalający stan techniczny uniemożliwia jego regularną eksploatację.
- 65. 65 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Typyulic wg szerokości 12 m - 15 m 15 m -18 m 18 m - 21 m 21 m - 24 m 24 m - 27 m 27 m - 30 m > 30 m 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 A A Ulica Dąbrowskiego Ulica Pułaskiego Ulica Kościuszki Ulica Kościuszki Ulica Chudoby 6 7 8 9 10 B B 7 8 6 10 9
- 66. 66 4.6 Oświetlenie Podstawowe typy oświetleniawystępujące na Przedmieściu Oławskim to: • latarnie wiszące, • latarnie wolnostojące, • latarnie mocowane na budynkach. Najbardziej doświetlone są główne ulice kategorii zbiorczej o wzmożonym ruchu komunikacji kołowej i tramwajowej, przede wszystkim ul. Generała Kazimierza Pułaskiego. Jej wyposażenie jest zróżnicowane, począwszy od latarni wiszących, oświetlających jezdnię, poprzez wolnostojące, oświetla- jące trasę tramwajową i ciąg pieszo-rowerowy, po lampy niskie, do 6 m wysokości, znajdujące się przy przystankach tramwajowych. Wzdłuż głównych ciągów komunikacyjnych – takich jak ulica Traugutta i Kościuszki – latarnie wiszące oświetlają jezdnię dwurzędowo, a wzdłuż ulic węższych jednorzędowo. Większość latarni ulicznych wolnostojących występuje w zachodniej części Przedmieścia Oławskiego, wzdłuż ulic Podwale, Krasińskiego, Dworcowej, Małachowskiego i Walońskiej. Pozostałe lampy wolnostojące we wschodniej części Przedmieścia oświet- lają ulicę Zgodną, Szybką oraz Żabią Ścieżkę. Na krótkim odcinku ulicy Traugutta od Podwala występują latarnie wielogałęziowe. Mniejsze latarnie wolnostojące występują licznie w nowo wybudowanych kwartałach mieszkaniowych takich jak Angel Wings, w kwartałach przy ulicy Szybkiej, Świstackiego, Prądzyńskiego, Kościuszki oraz na terenie wy- remontowanego podwórka kwartału otoczonego ulicami Traugutta, Mier- niczej, Łukasińskiego, Prądzyńskiego. Oświetlenie w postaci latarni zamocowanych na budynkach rozmieszczone jest nielicznie wzdłuż niektórych odcinków ulic Małachowskiego, Komuny Paryskiej na wysokości Skweru, Krasińskiego oraz przy Placu Zgody. Nie- liczne duże lampy zamocowane są na elewacji budynków we wnętrzach kwartałowych. Całkowicie pozbawiony oświetlenia ulicznego jest tylko jeden odcinek ulicy Haukego Bosaka od ulicy Krasińskiego. Stan techniczny wielu latarni, zwłaszcza tych przymocowanych do budyn- ków, nie jest zadawalający. Na przedmieściu Oławskim występują latarnie elektryczne z lampami sodowymi (światło żółte), słabo oświetlające prze- strzenie publiczne. Większość wnętrz podwórkowych jest całkowicie pozbawiona oświetlenia lub wyposażona w pojedyncze latarnie. Również wzdłuż brzegów rzeki Oła- wy brakuje ciągłości oświetlenia. Jedna z najciekawszych form oprawy oświetleniowej znajduje się na Moście Oławskim, który wpisany jest do rejestru zabytków.
- 67. 67 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 0100 200 300 400 500 m Oświetlenie latarnie wiszące latarnie mocowane na budynkach latarnie mocowane na budynkach wewnątrz kwartałów latarnie wolnostojące latarnie wolnostojące wewnątrz kwartałów latarnie wolnostojące niskie miejsca niedoświetlone
- 68. 68 4.7 Zieleń Przestrzenie publiczne Skwer przyul. Krasińskiego to duży skwer znajdujący się między ulicami Krasińskiego, Podwale i Komuny Paryskiej, w bliskim sąsiedztwie fosy miejskiej. Po drugiej stronie fosy, przy Wzgórzu Partyzantów, rozciąga się Promenada Staromiejska z wpisanym do "Ewidencji pomników przyrody na terenie Gminy Wrocław" platanem klonolistnym. Okoliczną zabudowę tworzą okazałe wille i kamienice, m.in. siedziba Konsulatu Generalnego Niemiec. W latach 1816-1861 znajdował się tu Cmentarz św. Doroty (St. Dorotheenfriendhof), przebudowany przed 1918 r. na plac zabaw. Dzisiaj w obrębie skweru znajduje się plac zabaw i toaleta publiczna, a alejki wypo- sażone są w ławki i kosze na śmieci. Drzewa to przede wszystkim klony, platany, wierzby, dęby, a także drzewa iglaste sosny czarnej. Występują tu również niewielkie skupiska krzewów liściastych. Tereny nadrzeczne Oławy Istotnym elementem w systemie zieleni Przedmieścia Oławskiego są tere- ny nadrzeczne ciągnące się wzdłuż rzeki Oławy, które w latach 50-tych XX wieku jako promenady były miejscem chętnie odwiedzanym przez space- rowiczów. Oława charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością, wzdłuż jej brzegów roś- nie wiele gatunków drzew i krzewów. Lewobrzeżny odcinek rzeki w prze- ważającej części jest niezagospodarowany i miejscami trudny do przejścia. Wzdłuż rzeki występują dwa odcinki promenady o nawierzchni utwardzo- nej: przy nowym budynku mieszkalnym znajdującym się pomiędzy Żabią Ścieżką a ulicą Szybką oraz przy budynku mieszkalnym Angel Wings. Zielony skwer przy ul. Krasińskiego Po prawej: tereny nabrzeżne wzdłuż Oławy
- 69. 69 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 0100 200 300 400 500 m Zieleń skwery zieleńce przy skrzyżowaniach zieleń niepubliczna o ograniczonym dostępie zieleń niepubliczna niedostępna zieleń we wnętrzach podwórkowych pasy zieleni towarzyszącej wzdłuż ulic nieużytki zieleń wysoka w podwórkach zieleń wysoka wzłuż ulic zieleń wysoka wzdłuż Oławy tereny nadrzeczne utrudnione przejścia wzdłuż terenu nadrzecznego brak ciągłości zieleni wysokiej wzdłuż terenu nadrzecznego przystań, promenada wzdłuż nowej inwestycji budowlanej boiska sportowe place zabaw - stan dobry place zabaw - stan średni place zabaw - stan zły dawne założenia cmentarne dawne założenia ogrodowe dawne założenie skweru publicz- nego ogrodzenie wzdłuż prawej strony rzeki Oławy
- 70. 70 4.7 Analizowany fragment rzekina całej swej długości obrośnięty jest roślin- nością wysoką w postaci drzew liściastych, z wyjątkiem terenu przy lądo- wisku dla helikopterów. Miejscami występują przerwy pomiędzy nasadze- niami roślinności wysokiej. Po drugiej stronie Oławy znajduje się kompleks edukacyjno-badawczy GeoCentrum Politechniki Wrocławskiej wraz z przystankiem kolejki linowej "Na Grobli" oraz tereny (MPWiK). Most przy Żabiej Ścieżce łączy lewobrzeżny odcinek Oławy poprzez pro- menadę "Na Niskich Łąkach" z Rakowcem. Przy promenadzie występuje Park Na Niskich Łąkach, Polski Związek Motorowy oraz Stadion KS Polonia. Tereny nabrzeżne Oławy łączą się za Mostem Rakowieckim z dawnym ką- pieliskiem "Oława" utworzonym na początku lat 30-tych XX wieku. Drew- niane pomosty wyznaczały strefy przeznaczone do kąpieli, a do dyspozy- cji gości były piaszczysto–trawiasta plaża, boiska do gier, wypożyczalnia sprzętu do sportów wodnych, szatnie oraz mały lokal gastronomiczny. Ką- pielisko Oława funkcjonowało do 1977 r. Tereny zielone niepubliczne o ograniczonym dostępie Zieleń urządzona występuje również w obrębie ogrodzonego skweru Mu- zeum Etnograficznego przy Placu Zgody. Niegdyś był to francuski ogród barokowy, wyposażony w liczne boskiety, szpalery drzew, rzeźby i pawilony ogrodowe, należący najpierw do biskupa wrocławskiego, następnie przeję- ty przez rodzinę Websky. Obecnie jest to niewielki teren z zagospodarowaną roślinnością niską i wy- soką, wyposażony w ławki, oświetlenie i kosze na śmieci. Teren ten jest dostępny w dzień, zaś zamykany na wieczór. Obszar dawnego ogrodu Bonifratrów Prywatnym terenem zielonym Szpitala Chirurgicznego i Zakonu Ojców Bo- nifratrów jest dawny ogród Bonifratrów przy ul. Pułaskiego. Ogród skła- dał się niegdyś z części ozdobnej, położonej na osi istniejącej budowli, oraz z części użytkowej usytuowanej przy jego wschodniej krawędzi. Kompo- zycja ogrodu opierała się na dwóch osiach przecinających się prostopadle, a na ich skrzyżowaniu usytuowany był pawilon. W południowej części ogrodu znajdował się cmentarz. Obecnie teren ten jest ogrodzony i posiada bramę wjazdową od ulicy Mier- niczej. Nielicznie występują tutaj drzewa, większość obszaru pokryta jest zaniedbaną roślinnością trawiastą. Po prawej odcinek promenady wzdłuż rzeki Oławy o nawierzchni utwardzonej Powyżej: ogrodzony skwer przy Muzeum Etnograficznym na Placu Zgody chętnie odwiedzany jest przez mieszkańców starszego pokolenia. Po prawej odcinek promenady wraz z przystanią, przy budynku mieszkalnym Angel Wings, wyposażony w ławki, kosze na śmieci, oświetlenie i niewielki plac zabaw
- 71. 71 Zieleń podwórkowa Urządzone wnętrzapodwórkowe wraz z zaprojektowaną różnorodną ro- ślinnością ozdobną występują przede wszystkim przy nowo wybudowa- nych inwestycjach mieszkaniowych przy ulicy Pułaskiego, Prądzyńskiego, Szybkiej oraz przy zabudowie mieszkalnej Angel Wings. Najstarszym odremontowanym podwórkiem, posiadającym obecnie plac zabaw, boiska sportowe, elementy małej architektury, roślinność urządzo- ną oraz oświetlenie, jest wnętrza kwartałowe przy Wspólnocie Kościoła Chrześcijan Baptystów. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) W zachodniej części Przedmieścia Oławskiego wnętrza kwartałowe to tereny z nieuporządkowaną roślinnością, nielicznymi drzewami i krzewa- mi oraz dużymi obszarami trawiastym. Podwórka we wschodniej części Przedmieścia Oławskiego są ubogie w jakiekolwiek tereny zielone. Miejsca- mi występują połacie zaniedbanej trawy oraz pojedyncze drzewa liściaste. Zieleń urządzona występuje głównie przy wejściach do budynków. Zieleń w kwartale przy ulicy Worcella
- 72. 72 4.7 Zieleń wzdłuż ulic Zieleńurządzona występuje wzdłuż zmodernizowanej ulicy Pułaskiego – są to głównie nasadzenia krzewów i pojedynczych traw ozdobnych przy parkingach lub torach tramwajowych. Pozostałe tereny zielone są zadar- nione. Wzdłuż budynków mieszkalnych rozpościera się ciąg pieszy wypo- sażony w ławki i kosze na śmieci oraz droga rowerowa. Na jednej z elewacji budynków pnie się po linach winobluszcz. Jedną z ważnych ulic jest biegnące wzdłuż fosy Podwale. Występujące wzdłuż niej drzewa wraz z widokiem na zielone Wzgórze Partyzantów to rzadka na Przedmieściu Oławskim pełna zieleni sytuacja przestrzenna. Tereny zieleni występują również przy budynkach mieszkalnych od strony ulic – są to trawniki z pojedynczymi nasadzeniami drzew i krzewów ozdob- nych, częściowo lub całkowicie ogrodzone, a czasami wyposażone w ławki i kosze na śmieci. Do takich przyulicznych terenów zielonych możemy za- Po lewej: zieleń urządzona przed domami przy ulicy Haukego Bosaka Po prawej: zieleń w przedogródkach przy ul. Hercena Winobluszcz przy ulicy Pułaskiego liczyć odcinek ulicy Dworcowej przy przystankach autobusowych, odcinek ulicy Bosaka przy budynkach mieszkalnych oraz ulicę Aleksandra Hercena z zagospodarowanymi przedogródkami. Jedną z historycznych ulic Przedmieścia Oławskiego, dla której zaprojekto- wano spójną koncepcję systemu zieleni wysokiej w postaci szpaleru drzew w połowie XIX wieku była ulica Generała Romualda Traugutta. Obecnie za- chowały się tu jedynie pojedyncze drzewa.
- 73. 73 Mniejsze skwery Niewątpliwie znaczącymzielonym akcentem są małe skwery przed bu- dynkami lub przy skrzyżowaniach ulic. Wyposażone w ławki pełnią funkcję zarówno ozdobną jak i służą rekreacji. Prywatne ogrody i tereny instytucji publicznych Zieleń o innym charakterze to prywatne ogrody i tereny instytucji publicz- nych, takich jak park przy Akademii Sztuk Pięknych, ogród Konsulatu Gene- ralnego Niemiec, teren Dolnośląskiego Szpitala Specjalistycznego przy ul. Traugutta czy też obszar w granicach Starostwa Powiatowego. Nieużytki W granicach opracowania znajdują się również nieużytki występujące przy terenach kolejowych i porośnięte zielenią. Nabrzeża Szczególny rodzaj terenów zielonych to nabrzeża rzeki Oławy. Dotychczas nie wykorzystano wyjątkowego potencjału tych miejsc w kontekście rekre- acji, sportu i oferty spędzania czasu wolnego. Tereny zieleni fosy miejskiej, widok w kierunku ulicy Dworcowej i Komuny Paryskiej Ulica Traugutta przy Akademii Sztuk Pięknych Skwer przy ulicy Henryka Dąbrowskiego Wnętrze podwórka Akademii Sztuk Pięknych przy ulicy Traugutta Widok w kierunku zieleni fosy miejskiej przy ulicy Podwale struktura funkcjonalno-przestrzenna (II)
- 74. 74 4.8 Wnętrza kwartałów zabudowy 0100 200 300 400 500 m Po lewej: układ urbanistyczny a kształt wnętrz kwartałowych powierzchnia wnętrza kwartału (bez zróżnicowania rodzaju użytkowania czy ograniczeń w dostępności) Po prawej: Zagospodarowanie wnętrz kwartałowych zieleń wysoka boiska sportowe place zabaw ogrodzenia 0 100 200 300 400 500 m Z układu urbanistycznego wynika kształt oraz wielkość poszczególnych wnętrz kwartałowych, co z kolei ma wpływ na możliwości ich zagospo- darowania. W większości przypadków we wnętrzach kwartałowych znajdują się bu- dynki oficynowe, garaże, ale i obiekty poprzemysłowe oraz mieszkalne. Część z nich jest w złym stanie technicznym.. Podwórka w dużej części znajdują się w bardzo złym stanie technicznym: pozbawione są wyposażenia, a ich nawierzchnię stanowi klepisko lub spę- kane płyty betonowe – dodatkowo rujnowane przez samochody. Niemniej jednak istotny udział w powierzchni wnętrz kwartałowych ma zagospoda- rowanie towarzyszące funkcji mieszkaniowej: place zabaw, miejsca rekre- acji i sportu czy zieleńce. Istotnym problemem jest parkowanie w kwarta- łach, przez co możliwości zagospodarowania na inne cele są ograniczone.
- 75. Po prawej: Stantechniczny podwórek wewnątrz kwartałów bardzo zły stan stan zadawalający stan dobry lub przeprowadzony remont stan dobry (nowe inwestycje) Po lewej: Struktury własnościowe wewnątrz kwartałów własność lub współwłasność Gminy Wrocław 75 0 100 200 300 400 500 m0 100 200 300 400 500 m struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Na podstawie analizy struktury własności na poniższym rysunku poka- zano wyłącznie grunty, które są we własności lub współwłasności Gminy Wrocław – jest to znaczna większość, co może być pozytywnym czynni- kiem w procesie ich modernizacji i pozwolić na wprowadzanie modelowych rozwiązań ich zagospodarowania. Poniższa analiza jest subiektywną próbą oceny stanu technicznego po- dwórek. Zastosowano czterostopniowy system oceny: stan bardzo zły, stan zadowalający, stan dobry (przeprowadzony remont), stan dobry (zagospo- darowanie w ramach nowych inwestycji). Na terenie Przedmieścia Oławskiego przeważają wnętrza, których stan techniczny (jakość nawierzchni, małej architektury, zieleni, itp.) jest bardzo zły lub zadowalający. Dobry stan techniczny występuje sporadycznie, przeważnie są to niewielkie fragmenty podwórek, w których przeprowadzono remont. 0 100 200 300 400 500 m
- 76. 76 Kwartały duże • Krasińskiego– Worcella – Pułaskiego – Komuny Paryskiej: w jego obrębie występują strefy wygrodzone związane z lokalizacją Zespo- łu Szkół Ekonomiczno-Administracyjnych i Szkoły Podstawowej nr 9. Fragment podwórka został wyremontowany przy okazji powstania za- budowy mieszkaniowej przy ul. Pułaskiego. • Dąbrowskiego – Komuny Paryskiej – Pułaskiego – Kniaziewicza: w obrębie kwartału przeprowadzono modernizację przestrzeni w związku z powstaniem zabudowy mieszkaniowej wzdłuż ul. Puła- skiego. Wewnątrz kwartału znajduje się Dolnośląski Ośrodek Doskona- lenia Nauczycieli. Pozostałe obszary nie są wygrodzone. Kwartały duże, z podziałem wewnątrz • Dąbrowskiego – Kościuszki – Pułaskiego – Małachowskiego – kwartał, którego struktura ulega obecnie zagęszczeniu w związku z powsta- niem zabudowy mieszkaniowej przy ul. Kościuszki i budynku biurowe- go przy ul. Dąbrowskiego. Planowane jest wyburzenie kamienic wzdłuż ul. Pułaskiego. W związku z trwającą budową duży obszar pozostaje wygrodzony. Można przypuszczać, że stan techniczny podwórka uleg- nie poprawie. Pozostałe fragmenty wnętrza kwartału są w złym lub zadowalający stanie. • Pułaskiego – Kościuszki – Prądzyńskiego: kwartał przylegający do te- renów kolejowych. W jego obrębie przeprowadzono podziały w związku ze zlokalizowanymi tu funkcjami (dwa osiedla mieszkaniowe, siedziba Starostwa Powiatowego, pusta parcela po strzeżonym parkingu samo- chodowym). Kwartały duże o niepełnej strukturze • Krasińskiego – Traugutta – Pułaskiego – Hauke-Bosaka: kwartał o zróżnicowanym użytkowaniu przestrzeni. Znajdują się tu obiekty związane z edukacją: Akademia Sztuk Pięknych, Szkoła Podstawowa nr 85 oraz przedszkole. Niezabudowana parcela w narożniku Pułaskiego – Hauke Bosaka jest wykorzystywana jako parking strzeżony. Narożnik Traugutta – Pułaskiego to teren inwestycyjny z wydanym pozwoleniem na budowę, który obecnie przeznaczony jest na sprzedaż, • Traugutta – Miernicza – Komuny Paryskiej – Pułaskiego: większość obszaru to teren prywatny (własność oo. Bonifratrów). Kwartał nie jest całkowicie zamknięty zabudową. Zaplecza kamienic wzdłuż ulic Mierni- czej i Traugutta to przestrzeń o dużym stopniu degradacji. Kwartały średniej wielkości stanowią najliczniejszą grupę: • Miernicza – Traugutta – Prądzyńskiego – Łukasińskiego: to kwartał, którego stan techniczny pozytywnie wyróżnia się na tle innych wnętrz na terenie Przedmieścia Oławskiego ze względu na wyposażenie; znaj- dują się tutaj boiska, piaskownice, itp., parkowanie ma uporządkowany charakter. Kwartały średniej wielkości, w których dominującym problemem jest nie- zorganizowane parkowanie i brak wydzielonych przestrzeni dla mieszkań- ców to kwartały: • Dworcowa – Kniaziewicza – Dąbrowskiego – Kościuszki • Dworcowa – Kościuszki – Dąbrowskiego – Plac Konstytucji 3 Maja: struktura kwartału ulega obecnie zmianie (planowana zabudowa wzdłuż ulicy Kościuszki). Obecna zabudowa kwartału odbiega od cha- rakterystycznej zabudowy na terenie osiedla, ale stan techniczny prze- strzeni wewnątrz jest zadowalający, • Miernicza – Łukasińskiego – Prądzyńskiego – Komuny Paryskiej; • Prądzyńskiego – Traugutta – Zgodna – Komuny Paryskiej (oraz gęsta struktura zabudowy wewnątrz kwartału); • Więckowskiego – Traugutta – Kościuszki: bardzo zły stan techniczny nawierzchni, brak infrastruktury dla mieszkańców, brak oświetlenia; • Świstackiego – Kościuszki – Więckowskiego – Brzeska – duża część tego kwartału wydzielona jest na potrzeby Gimnazjum nr 3 i Liceum Ogólnokształcącego nr 4. Pozostałe obszar kwartału jest w zadowala- jącym stanie technicznym, 4.8
- 77. 77 Podwórka teren zamknięty teren tymczasowozamknięty ogrodzenie obiektu użyteczności publicznej duże średniej wielkości resztkowe wyremontowane małe wjazdy na teren podwórek wjazdy przez bramy ogrodzenia 0 100 200 300 400 500 m Podwale Dworcowa Krasińskiego Hercena Kniaziewicza Dąbrowskiego Pułaskiego Piłsudskiego Kościuszki Worcella Komuny Paryskiej Haukego-Bosaka Kościuszki Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Brzeska Zgodna Miernicza Łukasińskiego Prądzyńskiego Szybka Traugutta Traugutta Traugutta Plac Zgody ŻabiaŚcieżka Walońska Most Oławski W alońska Pułaskiego W ięckowskiego Chudoby Kościuszki Na Niskich Łąkach Krakowska Kom uny Paryskiej Dworcowa Plac Konsty-tucji 3 Maja Małachowskiego Pułaskiego struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Ze względu na wielkość wyróżnić można: - podwórka duże - podwórka średniej wielkości - podwórka małe - podwórka resztkowe - podwórka nietypowe (np. pomiędzy ul. Traugutta a nabrzeżem Oławy) Ze względu na wygrodzenia: - teren zamknięty - teren tymczasowo zamknięty - ogrodzenie obiektu użyteczności publicznej (wraz z ich infrastrukturą) Ze względu na przeprowadzony remont: - obszary wyremontowane
- 78. 78 • Więckowskiego –Kościuszki – Chudoby – Brzeska: wewnątrz kwartału znajdują się kamienice mieszkalne. W oficynach zlokalizowane są war- sztaty samochodowe, warsztat szklarski, itp. Problemem w kwartale jest brak wydzielonych stref dla mieszkańców • Krasińskiego – Hauke-Bosaka – Pułaskiego – Worcella: w kwartale występuje znaczna ilość obiektów edukacji: przedszkole, Zespół Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych, Gimnazjum nr 48 wraz z Zespo- łem Szkół nr 5. Przestrzeń podwórka podzielona jest na liczne małe obszary. Kwartały małe • Podwale – Traugutta – Krasińskiego: zespół małych podwórek. Część przestrzeni w obszarze jest wygrodzona trwale (Ambasada RFN) • Dworcowa – Podwale – Hercena – Kniaziewicza: problemem jest domi- nujące parkowanie samochodów, • Hercena – Komuny Paryskiej – Dąbrowskiego – Kniaziewicza: bardzo wąskie podwórko, brak zabudowy wewnątrzkwartałowej, dominuje parkowanie samochodów. • Komuny Paryskiej – Kościuszki – Prądzyńskiego: jedno z mniejszych wnętrz podwórzowych w obszarze opracowania. Kwartały nietypowe • pomiędzy ulicą Walońską, Traugutta i nabrzeżem Oławy powstała za- budowa mieszkaniowa Angel Wings. W przyszłości planowana jest roz- budowa zespołu. W ramach inwestycji zadbano o zagospodarowanie fragmentu ogólnie dostępnego nabrzeża; • blok zabudowy przylegający do zespołu Angel Wings i ulicy Szybkiej jest terenem w dużym stopniu wygrodzonym ze względu na liczne funkcje biurowe. Przy ulicy Traugutta, przed sklepem wielkopowierzch- niowym, znajduje się niezagospodarowany skwer, parking strzeżony 4.8
- 79. 79 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) orazparking dla klientów sklepu. Podwórko jest w bardzo złym stanie technicznym; • pierzeja zabudowy pomiędzy ulicą Szybką a ulicą Żabia Ścieżka również posiada niewielkie podwórko w złym stanie technicznym, Zabudowa przy ulicy Szybkiej posiada wnętrze międzyblokowe o uporządkowa- nym charakterze, jego stan jest zadowalający, • Teren należący do Szpitala Marciniaka jest zamknięty, • Pierzeja zabudowy pomiędzy terenem Szpitala oraz ulicą Na Niskich Łąkach jest usytuowana w niedużej odległości od nabrzeża Oławy. Na tym obszarze znajdują się pustostany, w których przebywają osoby bez- domne. Jest to jedno z najbardziej problematycznych miejsc w obszarze opracowania Podsumowanie i wnioski Większość wnętrz podwórkowych jest ogólnie dostępna. Obecnie można mówić o znaczącej degradacji przestrzeni wewnątrz kwartałów. Braku- je wydzielonych stref dla mieszkańców. Jedyne wygrodzenia przestrzeni w podwórkach związane są z występowaniem funkcji innych niż miesz- kaniowa (edukacja, przemysł). Wewnątrz podwórek rzadko zaobserwować można inicjatywy mieszkańców, których celem byłoby polepszenie jakości przestrzeni. Brakuje podstawowych elementów wyposażenia przestrzeni wspólnej (kosze na śmieci, murki, krawężniki, nawierzchnie, lampy).
- 80. 80 4.9 Miejsca targów ulicznych,kioski Handel w przestrzeni publicznej uwarunkowany jest bezpośrednimi po- trzebami mieszkańców w konkretnym miejscu, w danej dzielnicy miasta. Targowiska i bazary są miejscem przypadkowych spotkań, jednoczą lokal- ną społeczność, są również zaproszeniem dla mieszkańców z innych czę- ści miasta. Możemy wyróżnić różne rodzaje handlu ulicznego: • pawilony, • jednodniowe lokalne stragany, • czasowe targi, bazary, • nielegalny handel uliczny Na Przedmieściu Oławskim drobne usługi oferujące asortyment spożyw- czy, chemiczny, papierniczy oraz handel hurtowy występują w większości przy głównych węzłach komunikacyjnych takich jak: • skrzyżowanie ulic Pułaskiego i Kościuszki, • skrzyżowanie ulic Pułaskiego i Komuny Paryskiej, • skrzyżowanie ulic Pułaskiego i Traugutta. • skrzyżowanie ulic Kościuszki i Dworcowej Jednodniowe stragany pojawiają się u zbiegu ulic Komuny Paryskiej i Koś- ciuszki, przy skrzyżowaniu ulic Komuny Paryskiej i Pułaskiego oraz przy ulicy Dworcowej. Okresowy plac targowy pojawia się głównie przy skrzyżowaniu ulic Komu- ny Paryskiej i Pułaskiego. Dawne place targowe istniały przy skrzyżowaniu ulic Traugutta i Pułaskiego oraz Pułaskiego i Kościuszki. Wzdłuż ulicy Dworcowej znajdują się kioski z produktami spożywczymi oraz papierniczymi. Pojedyncze kioski z drobnym asortymentem spożyw- czym i warzywnym występują kolejno przy ul. Traugutta przed wejściem do Szermierczej Sportowej Szkoły Podstawowej nr 85 i do Szpitala Klinicz- nego przy kościele św. Trójcy oraz przy ulicy Krasińskiego przed wejściem na teren zielonego skweru. Ponadto małe kioski usytuowane są obok przy- stanków komunikacji miejskiej. Większość kiosków handlowych jest zanie- dbana, ich forma i krzątało jest bardzo różnorodna. Kiosk przy ul. Dworcowej Kiosk przy ul. Dworcowej Kiosk przy ul. Pułaskiego Kiosk przy ul. KrasińskiegoZespół warszatatów samochodowych, usług motoryzacyjnych, hurtowni przy ul. Kościuszki
- 81. 81 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Kioskiwarzywne przy ulicy Traugutta Kioski z asortymentem drobnym, spożywczym oraz kwaciarnia kolejno przy ulicy Krasińskiego, Pułaskiego, Dworcowej Stragany uliczne, przy ulicach Pułaskiego, Dworcowej, Kościuszki, obok toaleta publiczna przy skwerze Krasińskiego
- 82. 82 4.10 Wyposażenie przestrzeni publicznych Elementywyposażenia przestrzeni publicznych współtworzą wizerunek miasta. Ich układ, kształt, forma i stan decydują o jakości danego miejsca. Na Przedmieściu Oławskim występują różne typy małej architektury w przestrzeni publicznej takie jak ławki, ogrodzenia, słupy ogłoszeniowe, elementy informacji przestrzennej miasta Wrocławia, stojaki na rowery, kosze na śmieci. Przed wejściem na teren Przedmieścia Oławskiego wita nas makieta daw- nych murów Bramy Oławskiej znajdująca się przy wyjściu z przejścia pod- ziemnego w kierunku Promenady Staromiejskiej. Istotnym elementem wyposażenia przestrzeni publicznych są ławki. Ich wygląd i stan techniczny jest bardzo różnorodny. Ciąg pieszy przy ulicy Pu- łaskiego wyposażony jest w betonowe ławki z drewnianymi siedziskami. Obok każdej z ławek znajduje się kosz na śmieci. Skwer Krasińskiego po- siada siedziska nowoczesne, stalowo-drewniane. Dobrze utrzymany pod tym względem jest również teren przy Muzeum Etnograficznym. Przy nie- których przystankach komunikacji miejskiej oprócz wiat przystankowych występują stalowo-drewniane ławki. Pozostałe skwery publiczne wyposa- żone są skromnie w betonowe ławki z drewnianymi siedziskami (np. skwer przy ulicy Henryka Dąbrowskiego i przy ulicy Pułaskiego). W wielu miejscach Przedmieścia Oławskiego występuje jednakowy model słupów ogłoszeniowych oraz jednakowy model koszy na śmieci. Elementem ozdobnym o dużej wartości historycznej są ogrodzenia za- mykające przerwy w pierzejach kamienic cofniętych w stosunku do linii zabudowy, Występują one m. in. przed Konsulatem Generalnym Niemiec wzdłuż ulicy Podwale, przed kamienicami przy ulicy Aleksandra Hercena oraz przed Szkołą Podstawową nr 2 przy ulicy Komuny Paryskiej. Współ- czesnym projektem ogrodzenia poszczycić się może obszar Akademii Sztuk Pięknych przy ulicy Traugutta. Stojaki na rowery mieszczą się głównie przy ulicy Pułaskiego oraz przed budynkiem Starostwa Powiatowego przy ulicy Kościuszki. Na terenie objętym opracowaniem występują dwie fontanny znajdujące się we wnętrzu zabudowy mieszkaniowej Angel Wings oraz na terenie Szpitala Specjalistycznego im. Marciniaka. Ławki wewnątrz skweru Krasińskiego Ławki przy ul. Krasińskiego Ławka wewnątrz skweru Krasińskiego Makieta Bramy Oławskiej znajdująca się przy wyjściu z przejścia podziemnego w kierunku Promenady Staromiejskiej Ławka, kosz na śmieci przy ul. PułaskiegoWyposażenie skweru na terenie Muzeum Etnograficznego przy Placu Zgody
- 83. 83 Nowoczesne ogrodzenie terenu AkademiiSztuk Pięknych przy ulicy Traugutta Różne typy koszy i kontenerów na śmieci Różne typy stojaków na rowery kontenery do segregacji śmieci struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Mapa Przedmieścia Oławskiego w Wrocławia na przystanku przy zbiegu ulic Traugutta i Pułaskiego słup ogłoszeniowy przy ul. Dworcowej kosz na śmieci przy ul. Pułaskiego kosz na psie odchodystojak na rowery przy ul. Pułaskiegostojaki na rowery przy ul. Kościuszki Promenada wraz z przystanią wzdłuż brzegów Oławy przy budynku wielorodzinnym Angel Wings.
- 84. 84 4.11 Wyposażenie wnętrz podwórkowych Meblemiejskie we wnętrzach podwórkowych mają przede wszystkim służyć mieszkańcom, spełniać funkcje rekreacyjne i wypoczynkowe. Nie tylko ławki czy też kosze na śmieci są ważnym elementem struktury prze- strzennej podwórek, ale również place zabaw, czy obiekty sportowe takie jak boiska sportowe. Wyposażenie wnętrz podwórkowych w elementy małej architektury takie jak ławki, kosze na śmieci, urządzenie placów zabaw jest na Przedmieściu Oławskim w znacznym stopniu ograniczone. Różnorodne pod względem kształtu, koloru i materiału meble podwórkowe są często zaniedbane lub jest ich niewystarczająca ilość. Współczesne modele ławek mieszczą się przy nowych boiskach sporto- wych i placach zabaw oraz we wnętrzach niedawno powstałych osiedli mieszkaniowych. Pozostałe podwórka zwłaszcza po wschodniej stronie osiedla są w większości słabo wyposażone. Wyjątek stanowi jedno ze star- szych wnętrz kwartałowych, otoczonych ulicami Traugutta, Miernicza, Łu- kasińskiego i Prądzyńskiego, zawierające bogatą infrastrukturę sportową, plac zabaw, ławki i kosze na śmieci oraz system oświetlenia. Podwórka o dużym potencjale głównie od strony ulicy Pułaskiego w kierunku Podwala zaopatrzone są w niewielką ilość elementów małej architektury, głównie przy placach zabaw. We wnętrzach poszczególnych kwartałów wyodrębnić można nieliczne, prowizoryczne ogródki z prywatnymi meblami ogrodowymi. Przykładem tutaj jest podwórko we wnętrzu kwartałowym u zbiegu ulic Kościuszki i Traugutta, jak również ogródek przed oficyną znajdującą się obok dawnej wytwórni wódek Carla Schirdewana. Po prawej skatepark znajdujący się na terenach kolejowych, dalej boiska sportowe wraz z ławkami, pojedyncze elementy infrastruktury sportowej takie jak betonowe stoły do ping ponga Infrastruktura sportowa Boisko Orlik, przy Gimnazjum nr 3 Boisko sportowe w podwórku przy ul. TrauguttaStół do ping ponga przy Nowej PapierniSkatepark na terenach kolejowych Stół do ping ponga w podwórku przy Worcella
- 85. 85 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Placezabaw Meble podwórkowe Ogródki we wnętrzach kwartałowych Plac zabaw w nowym wnętrzu mieszkalnej zabudowy kwartałowej przy ul. Świstackiego Ławka w podwórku przy ul. Worcella Ławka we wnętrzu małego podwórka przy ul. Kościuszki Plac zabaw w kwartale przy ulicy WorcellaPlac zabaw w podwórku przy ulicy Haukego-Bosaka Drewniane meble na podwórku przy ul. Worcella, przed wejściem do domu akademickiego Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych Wyposażenie ogródków wewnątrz kwartałów. Prywatna inicjatywa mieszkańców w stworzeniu kameralnego miejsca przeznaczonego na wypoczynek na świeżym powietrzu. Ogródek w kwartale u zbiegu ulic Traugutta i Kościuszki Elementy wyposażenia ogródka przed oficyną mieszkalną w pobliżu Żabiej Ścieżki
- 86. 86 4.12 Rzeźby Niewiele rzeźb ozdabiaprzestrzenie publiczne Przedmieścia Oławskiego. Do najcenniejszych i najstarszych obiektów kultu religijnego i sztuki należą: • piaskowcową rzeźbę Madonny z dzieciątkiem znajdująca się przed kla- sycystycznym budynkiem plebanii kościoła św. Maurycego, ustawioną w 1727 roku. W czasie oblężenia Festung Breslau została mocno uszko- dzona przez odłamki, • rzeźbę św. Jana Nepomucena wzniesioną z okazji kanonizacji patrona spowiedników w 1729 r., prawie 280 lat temu. Figura świętego patrona chroni również przed powodziami, • rzeźbę św. Jana Bożego, założyciela Bonifratrów, patrona chorych, mieszcząca się przed głównym wejściem do kościoła św. Trójcy przy Klasztorze Bonifratrów. Rzeźba Madonny z Dzieciątkiem przed zachodnim wejściem do kościoła św. Maurycego Rzeźba św. Jana Nepomucena przed kościołem św. Maurycego od prawie 280 lat Granitowy postument z krzyżem, pomnik zakonników, którzy polegli w czasie wojny francusko-pruskiej Pozostałość po rzeźbie ogrodowej na terenie zakonu i szpitala Ojców Bonifratrów Krzyż przed Klasztorem Bonifratrów Rzeźba św. Jana Bożego przed Klasztorem Bonifratrów Współczesna rzeźba na terenie Akademii Sztuk Pięknych Pozostałe obiekty kultu religijnego i pamięci to: • betonowy postument z krzyżem usytuowany przed klasztorem Boni- fratrów, • granitowy postument z krzyżem jako pomnik zakonników, którzy pole- gli w czasie wojny francusko-pruskiej. Byli oni sanitariuszami w polo- wych szpitalach. Zostali odznaczeni Krzyżami żelaznymi drugiej klasy. Pomnik znajduje się w klasztornym ogrodzie. Kolejną grupę rzeźb stanowią ekspozycje sztuki współczesnej na terenie ogrodu, podwórka i obiektu Akademii Sztuk Pięknych.
- 87. 87 Elementy małej architektury słupyinformacyjne, mapa Wrocławia kioski, warzywniaki, drobne usługi miejsca targów ulicznych toalety publiczne pomniki, rzeźby kapliczki, krzyże fontanny kontenery do segregacji odpadów skatepark struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) WC
- 88. 88 4.13 Zabudowa Na Przedmieściu Oławskimszczególnie wartościowy jest zachowany w prawie niezmienionej formie historyczny kwartałowy układ urbanistycz- ny, wraz z tworzącymi go zabudowaniami kamienic czynszowych pocho- dzących z przełomu XIX i XX wieku wraz z późniejszymi uzupełnieniami. Do najstarszych obiektów na Przedmieściu Oławskim należą obiekty takie jak kościół pw. św. Maurycego, kościół pw. św. Łazarza, klasztor Bonifra- trów wraz z kościołem pw. Trójcy Świętej wszystkie usytuowane przy ul. Traugutta oraz Muzeum Etnograficzne przy Pl. Zgody. Zabudowa przedwojenna to przede wszystkim kamienice mieszkalne. Zbli- żone do siebie gabarytami, posiadają od IV do V kondygnacji i mają ok. 20 m wysokości. Budowane były w układzie kwartałowym przy szerokości ulicy ok. 15 m. Wznoszone obiekty wg wymienionych parametrów stwo- rzyły zwarty i gęsty układ zabudowy z dużymi wnętrzami kwartałowymi. Obszar Przedmieścia Oławskiego w pełni ukształtowany został pod koniec XIX wieku. Ulice, które są śladem szlaków historycznych – jak Podwale, Traugutta, Komuny Paryskiej, Kościuszki – cechuje architektura o bogatym i urozmaiconym detalu. Kwartały położone w sąsiedztwie linii kolejowej oraz mniej ważnych ulic tworzą kamienice o skromniejszym detalu archi- tektonicznym. Obiektami uzupełniającymi wspomnianą zabudowę miesz- kaniową są liczne szkoły, bursy, obiekty kultu, fabryki, budynki dworca oraz zabudowania klasztoru „Bethanien”, w których mieści się obecnie Dolno- śląski Szpital Specjalistyczny im. Marciniaka. Większość tych obiektów za- chowała się do dziś. Zniszczenia powojenne uzupełniane były w latach 1945-1979 nowymi obiektami budowanymi w technologii wielkiej płyty. Charakteryzuje je jed- nolita elewacja, niewielka ilość bądź brak detalu architektonicznego oraz płaskie dachy. W wielu wypadkach odbiegają one formą urbanistyczną i architektoniczną od zabudowy historycznej. W latach 1980-1997 w okresie III RP na Przedmieściu Oławskim powsta- wały również liczne plomby uzupełniające luki w zabudowie, charaktery- zujące się mocno zgeometryzowaną elewacją oraz różnorodnością takich elementów architektonicznych jak balkony, okna oraz wykusze. Najczęściej swoją wysokością i szerokością wpasowane są w zabudowę kwartałową, posiadają jednak znacząco odmienną architekturę. Lata 1998-2006 to okres odejścia od mocno geometrycznych form. Nastę- pują próby współczesnego nawiązania do istniejącej zabudowy. Powstają budynki mieszkalne oraz usługowe. Po lewej: przedstawiciele różnych epok architektonicznych Po prawej: Ulica Miernicza jest symbolem Przedmieścia Oławskiego
- 89. Okresy powstania zabudowy 1200-1850 1851-1945 1915-1945(modernizm) 1945-1979 1980-1996 1997-2006 2007-2013 obiekty nie objęte analizą 89 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II)
- 90. 90 Po prawej: Przykładyzabudowy odbiegającej skalą od XIX-wiecznej architektury Przedmieścia Oławskiego. Od lewej: budynek mieszkalny Trzonolinowiec, biurowiec Fortum, budynek mieszkalny Angel Wings, Poczta Główna Nieliczne budynki epoki wczesnego modernizmu (1920-1939) Obiekty z epoki Polski Ludowej (1945-1979) 4.13 i 4.14
- 91. 91 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Wysokośćzabudowy 1-5 m 5-10 m 10-15 m 15-20 m 20-25 m 25-30 m 30-50 m 0 100 200 300 400 500 m
- 92. 92 4.13 Od lewej: dwaprzykłady architektury wczesnego modernizmu: Stacja Energetyczna R-18, ul. Pułaskiego, Zespół Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych ul. Haukego-Bosaka oraz przykładowe obiekty powstałe na przełomie XIX i XX wieku uzupełniające kamienicową zabudowę mieszkaniową: Szkoła Podstawowa nr 2 ul. Komuny Paryskiej oraz były budynek Wytwórni Wódek i Likierów Karla Schirdewanna - ul. Traugutta Od lewej: zabudowania ul. Więckowskiego oraz ul. Worcella charakteryzujące się uspokojonym detalem architektonicznym oraz zabudowania ulicy Podwale o bardziej reprezentacyjnym charakterze detalu. Od lewej: kościół pw. św. Maurycego, klasztor Bonifratrów z kościołem pw. Trójcy Świętej, kościół pw. św. Łazarza, Muzeum Etnograficzne - przykłady najstarszych obiektów na Przedmieściu Oławskim
- 93. 93 Różnorodne, współczesne zabudowania PrzedmieściaOławskiego. Od lewej: nadbudowa na kamienicy przy ul. Krasińskiego, dobudowa Gimnazjum nr 3, nowa zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana przy ul. Świstackiego oraz Prądzyńskiego. Obiekty powstałe w latach '80 i '90 uzupełniające zabytkową zabudowę kwartałową. Obiekty z epoki PRL powstałe na Przedmieściu Oławskim w latach '60 i 70' w technologii wielkiej płyty
- 94. 94 Narożniki kwartałów Po prawej:Przykłady definiowana narożników kwartałów w XIX-wiecznej architekturze Przedmieścia Oławskiego. Poniżej: współczesne przykłady zabudowy narożników kwartałów 4.13
- 95. 95 Uzupełnienia pierzei struktura funkcjonalno-przestrzenna(II) Kamienicowa zabudowa kwartałowa Przedmieścia Oławskiego posiada- ła w swoim pierwotnym założeniu charakterystyczne budynki narożne. W swojej architekturze cechują się one fazowaną linią zabudowy, wyróż- nione są często ryzalitem, balkonami, mocniejszym gzymsem bądź zdo- bionym szczytem, a w niektórych wypadkach niewielką wieżą zwieńczoną hełmem. Ich szczególna estetyka miała za zadanie między innymi zwięk- szenie rozpoznawalności konkretnych skrzyżowań i miała bezpośredni wpływ na odbiór XIX i XX- wiecznej urbanistyki wrocławskiego śródmieścia. Część nowych uzupełnień narożników nawiązuje do rozwiązań oryginal- nych, zachowując skalę, proporcje oraz wykorzystując zabiegi, które pod- kreślają zabudowę znajdującą się przy skrzyżowaniach ulic. Istnieją jednak uzupełnienia, które nie stosują żadnych szczególnych zabiegów (architek- tura lat 60. i 70.), bądź zdecydowanie odbiegają swoimi gabarytami i for- mą od dotychczas stosowanych rozwiązań (lata 80. i 90.). Przykładem tego ostatniego może być mocno ingerująca w historyczny układ architektura powstała przy skrzyżowaniu ul. Pułaskiego z Kościuszki. Zabudowania Przedmieścia Oławskiego zniszczone w trakcie i po II Wojnie Światowej doczekały się z czasem również nowych uzupełnień w zabu- dowie w postaci plomb. Ich architektura odpowiada charakterem czasom powstawania wyżej wymienionych obiektów.
- 96. 96 4.15 Stan techniczny zabudowy dobry zadowalający średni lichy zły noweinwestycje mieszkaniowe obiekty o innej funkcji brak informacji modernizacje mieszkaniowe stan techniczny budynków program100 kamienic dobry zadowalający średni lichy zły nowe inwestycje mieszkaniowe obiekty o innej funkcji brak informacji modernizacje mieszkaniowe stan techniczny budynków program100 kamienic dobry zadowalający średni lichy zły nowe inwestycje mieszkaniowe obiekty o innej funkcji brak informacji modernizacje mieszkaniowe stan techniczny budynków program100 kamienic Stan techniczny budynków mieszkalnych został określony na podstawie okresowej oceny tworzonej przez Zarząd Zasobu Komunalnego (dane z 2010 roku) oraz Wrocławskie Mieszkania Sp. z o.o. (dane z 2010 roku). Kry- teria stanu technicznego opisano wg 5-cio stopniowej skali: • dobry – zużycie 0-15%. Element budynku jest dobrze utrzymany, kon- serwowany, nie wskazuje zużycia i uszkodzeń. Cechy i właściwości wbudowanych materiałów odpowiadają wymogom norm, • zadowalający – zużycie 16-30%. Element budynku utrzymany jest nale- życie. Celowy jest remont bieżący polegający na drobnych naprawach, uzupełnieniach i konserwacji, • średni – zużycie 31-50%. W elementach budynku występują znaczne uszkodzenia i ubytki niezagrażające bezpieczeństwu publicznemu. Ce- lowy jest częściowy remont kapitalny. • lichy – użycie 51-70%. W elementach budynku występują znaczne uszkodzenia, ubytki. Cechy i właściwości budowlanych materiałów mają obniżoną klasę. Wymagany kompleksowy remont kapitalny względnie, wymiana. • zły – 71-100%. W elementach budynku występują duże uszkodzenia ubytki, które zagrażają dalszemu użytkowaniu. Zahamowanie zagroże- nia wymaga rozbiórki i wykonania nowego elementu. Ponadto w analizie pod uwagę wzięto modernizacje, nowe inwestycje mieszkaniowe oraz Program 100 kamienic, które zrealizowane zostały na terenie Przedmieścia Oławskiego w ostatnich latach. Stan takich obiektów określono z góry jako dobry. Brak informacji na temat sporej części budynków wynika z rozdrobnienia własności oraz dużej ilości niewielkiej wielkości wspólnot mieszkaniowych oraz zarządców. Z analiz wynika, że obiektów znajdujących się w stanie dobrym w analizo- wanym obszarze jest jeden, nowych inwestycji, modernizacji jest 25, zaś budynków w stanie zadowalającym jest 7. Jest to znikoma liczba w porów- naniu ilością obiektów w stanie średnim (136 obiektów) oraz lichym (153 obiektów). Obiektów w złym stanie technicznym jest 10. Stan techniczny budynków mieszkalnych na Przedmieściu Oławskim. Od lewej: 1) obiekty mieszkalne nieobjęte analizą wraz z obiektami o innej funkcji obrazują faktyczny zakres analizy, 2) budynki mieszkalne znajdujące się w stanie dobrym bądź zadowalającym, 3) budynki mieszkalne w stanie średnim, lichym, bądź złym.
- 97. 97 struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) Stantechniczny granica opracowania dobry zadowalający średni lichy zły obiekty o innej funkcji brak danych inwestycje mieszkaniowe modernizacje mieszkaniowe Program 100 kamienic Stan techniczny budynków - rysunek przedstawia całościowo sytuację stanu analiz zużycia budynków mieszkalnych na Przedmieściu Oławskim
- 98. 98 4.16 Dachy Przedmieście Oławskie jestpołożone na płaskim terenie, wysokość zabu- dowy jest mniej więcej jednolita. Jednakże forma dachu odgrywa szczegól- ną rolę w odbiorze przestrzeni publicznej. Sposób zwieńczenia budynków widoczny jest z wielu miejsc poza obszarem opracowania (wieże kościo- łów, tarasy widokowe). Jest on również istotny z perspektywy pieszego. Zabudowę w obszarze opracowania przeanalizowano pod katem typów dachów: Pierwszą, najliczniejszą grupę stanowią dachy płaskie. Pokryte są one na ogół papą. Z perspektywy człowieka wyróżnia je gzyms ostatniej kondyg- nacji, który jest wyraźnie zaakcentowany. Drugą grupę stanowią dachy o bryle łączonej. Dachy te są płaskie w głę- bi budynku,a spadziste od strony ulicy, a w niektórych przypadkach rów- nież od strony podwórka. W przekroju poprzecznym mają kształt trapezu. Skośna część pokryta jest dachówką i dostrzegalna w widoku z poziomu człowieka. Mniej liczną grupę stanowią dachy dwu- i czterospadowe, wśród nich moż- na wyróżnić dachy o bardzo mały kacie nachylenia połaci, który jest nie- zauważalny z perspektywy człowieka. Nieliczną grupę dachów stanowią dachy o dużym kącie nachylenia połaci, pokryte dachówką, wśród nich można wskazać obiekty użyteczności publicznej, np. siedziba oddziału ra- tunkowego Dolnośląskiego Szpitala im. T. Marciniaka przy ulicy Traugutta czy kościoły: (jednonawowy kościół św. Łazarza). Pojedyncze obiekty mają dachy o wyróżniającej się bryle: kościół św. Mau- rycego, którego wieżę wieńczy hełm. XIX-wieczna zabudowa kamienicowa narożna o dachu płaskim Przykład styku budynków z różnych epok, ale podobnej formie dachów. Styk budynków o odmiennych formach dachów Współczesna architektura z płaskim dachem Muzeum Etnograficzne czterospadowym dachem mansardowym Dach "mansardowy" z prostokątnymi lukarnami. Gzyms XIX-wiecznej kamienicy
- 99. 99 0 100 200300 400 500 m struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Dachy dach płaski dach dwu- lub czterospadowy (rów- nież w kombinacji dach "mansardowy" - o bryle łączo- nej płasko-spadzistej, w przekroju mającej kształt trapezu dach o formie szczególnej dach jednospadowy
- 100. 100 4.17 Elewacje Elewacje budynków współczenych uzupełnieńzabudowy kwartałowej Przedmieścia Oławskiego. Od góry nowy budynek ASP oraz poniżej powstałe w ostatnich kilkunastu latach obiekty mieszkaniowe. Elewacje budynków pochodzących z XIX i XX wieku ze względu na kwar- tałowy charakter zabudowy Przedmieścia Oławskiego możemy podzielić na elewacje frontowe - zwane fasadami oraz tylne - widoczne od wnętrza kwartału. Fasady, znajdujące się od strony ulicy, zwykły posiadać charakter reprezentacyjny, który podkreślony jest poprzez ozdobne opaski okienne, gzymsy, stolarkę okienną oraz drzwiową oraz dekoracyjne podkreślenie wejść i przejazdów bramnych. Wzdłuż ulic handlowych pojawia się również wyraźne zaznaczenie usługowego charakteru parterów poprzez zastoso- wanie elementów takich jak witryny, szyldy i wejścia do lokali usługowych. Elewacje tylne, dużo uboższe w detal, spełniają głównie funkcje użytkowe. Sporadycznie do elewacji kamienic od strony podwórza dobudowane są ofi- cyny, garaże bądź warsztaty. Elewacje budynków pochodzących z późniejszych okresów, często nawią- zują we współczesny sposób do wyżej wspomnianego sposobu kreowania elewacji XIX i XX-wiecznych kamienic. Wyjątek stanowią budynki budowane w technologii wielkiej płyty, których wszystkie elewacje są ujednolicone i ubogie w detal oraz współczesne budynki takie jak biurowiec Fortum, An- gel Wings, Silver Tower czy nowy budynek Akademii Sztuk Pięknych.
- 101. 101 Elewacje obiektów zabytkowych pochodzącychz przełomu XIX i XX wieku. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II)
- 102. 102 4.18 Strefy parterów ielementy reklamy Lokale handlowe i usługowe w parterach zabudowy uzupełniającej XIX wieczny układ urbanistyczny Przedmieścia Oławskiego Powyżej: powszechnym zjawiskiem jest zmiana kolorystyki elewacji w strefie parte- ru usługowego. Wiele lokali jest przezna- czonych do wynajęcia. Po prawej: kioski i stragany w rejonie skrzyżowania ulic Pułaskiego i Kościuszki uzupełniają ofertę lokali znajdujących się w parterach budynków. Po lewej: witryna sklepowa zaklejona reklamą wielkopowierzchniową. Powyżej: strefa parterów, które odnowiono indywidualnie, nie zważając na całą kamienicę Po prawej: lokal w tzw. "wysokim parterze". Jest to utrudnienie dostępu dla osób starszych oraz niepełnosprawnych. Powyżej: strefy parterów użytkowych wzdłuż głównych ulic handlowych. Poniżej: lokal handlowy zlokalizowano w narożu kwartału. Jest to powszechne zjawisko w XIX-wiecznej zabudowie śródmiejskiej z powodu zwiększonej dostępności wizualnej lokalu z ulic wyznaczających kwartał zabudowy. 102
- 103. 103 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Różneformy reklamy występujące na Przedmieściu Oławskim
- 104. 104 4.19 Balkony, wykusze, bramyi przejazdy Balkony oraz wykusze obiektów zabytkowych, znajdują się dość często w złym stanie technicznym. Są jednak bardzo ważnym elementem dekoracyjnym budynków i wzmacniają wizerunek ulicy. We wspóczesnych budynkach często powraca się do tego typu form architektonicznych. Balkony oraz wykusze najczęściej powiązane są z salonem, bądź pokojem dziennym stanowią dodatkową użytkową przestrzeń mieszkania. Balkon stanowiąc połączenie wnętrza budynku z zewnętrzem i będąc namiastką ogrodu lub tarasu pełni często również funkcję rekreacyjną. Poza funkcjami użytkowymi i rekreacyjnymi balkony i wykusze na Przed- mieściu Oławskim spełniają również funkcję dekoracyjną. Zastosowanie ozdobnych elementów w postaci wsporników i balustrad, opasek okien- nych oraz drzwiowych wpływa na wzbogacenie formy elewacji, a wysu- nięcie płyty balkonowej przed lico ściany i związane z tym światłocienie – na plastyczność całej bryły. Ich charakter oraz ilością oraz rodzaj zdobień związane są jednak zawsze z okresem powstania budynków.
- 105. 105 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Bramyoraz przejazdy bramne będące często jedynym możliwym połączeniem pomiędzy ulicą a kwartałem są często bardzo zaniedbane i niedoświetlone w nocy. Bramy na Przedmieściu Oławskim stanowią element łączący strefę pub- liczną z prywatną. Poza funkcją reprezentacyjną pełnią również funkcję użytkową - chroniąc przed obcymi. Niestety przez liczne dewastacje do- mofonów i zamków od klucza, nie zapewniają odpowiedniej prywatności. Bramy w kamienicach często skrywają przejazdy bramne łączące kiedyś ulicę z podwórzem. Dziś niewykorzystywane posiadają ogromny potencjał do zagospodarowania tej przestrzeni dla mieszkańców na nowe funkcje (np. rekreacyjno-integracyjne). Przejazdy bramne otwarte, dostępne dla wszystkich użytkowników są często jedynym możliwym połączeniem ko- munikacyjnym pomiędzy ulicą a podwórkiem. Niestety większość z nich jest bardzo zaniedbana i niedoświetlona w nocy.
- 106. 106 4.20 Okna, drzwi, detalearchitektoniczne Okno jako element służący do oświetlenia i wietrzenia pomieszczeń spełnia także funkcję estetyczną. XIX-wieczną zabudowę Przedmieścia Oławskie- go cechuje występowanie zróżnicowanej, misternie zdobionej, drewnianej stolarki okiennej. Posiada ona charakterystyczne proporcje oraz podziały. Zabudowa z XX wieku (obiekty z epoki PRL powojenne plomby) ma bardziej ujednolicony kształt okien. W budynkach z lat 60-tych i 70-tych występują powtarzalne, typowe zestawy okienne. Plomby z lat 90-tych między innymi przez formę stolarki nawiązują do historycznej zabudowy; jednak użycie współczesnych materiałów budowlanych wpłynęło na ich odrębny wygląd. W najnowszych budynkach na Przedmieściu Oławskim można zaobser- wować współczesne formy przeszkleń. W ramach remontów kamienic odbywa się proces wymiany drewnianej stolarki na nowe, plastikowe okna, w celu poprawy izolacji akustycznej i cieplnej. Działania te przyczyniają się do zniszczenia wyważonej kompo- zycji elewacji przez wprowadzenie okien o innej szerokości szprosów, bra- kiem detalu oraz odmiennymi podziałami.
- 107. 107 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) Różnegorodzaju detale architektoniczne zdobiące budynki można odnaleźć zarówno na elewacjach, opaskach okiennych oraz drzwiowych, jak również w wykończeniach wnętrz przejazdów bramnych oraz klatek schodowych. Drzwi oraz bramy wejściowe do historycznych kamienic, podobnie jak okna, posiadają bardzo bogatą oprawę architektoniczną oraz wyrafinowany detal, który wpływa na charakter całej elewacji budynku. Większość drzwi wejściowych wymaga renowacji. Obecnie drzwi wejściowe są miejscem umieszczania plakatów reklamowych oraz ofiarą wandalizmu (graffiti, wy- bite szyby). W skali całego osiedla można zaobserwować bardzo duże nasycenie hi- storycznym detalem architektonicznym. Zarówno fasady jak i wnętrza XIX-wiecznych kamienic kryją bogactwo eklektycznych form, od progów po gzymsy.
- 108. 108 4.21 Inwestycje (2008-2013) Nowe inwestycje: 1. Centrum Sztuk Użytkowych ASP (05.2010 - 10.2012) 2. Angel Wings (Faza A) - Budynek mieszkalny z funkcją handlowo-usługową (10.2005 - 12.2010) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 W latach 2007-2013 można zaobserwować dużą aktywność inwestycyjną. W obszarze opracowania spośród zrealizowanych inwestycji przeważają budynki mieszkalne o zróżnicowanym standardzie: (2), (3), (4), (5), (6), (7), (9). Na Przedmieściu Oławskim powstały ponadto obiekty użyteczności pub- licznej: siedziba Starostwa Powiatowego (8) oraz Centrum Sztuk Użytko- wych Akademii Sztuk Pięknych (1). Forma urbanistyczna nowopowstających inwestycji nawiązuje do histo- rycznego układu Przedmieścia: powstały budynki plombowe (5), pierzejo- we (4), (9), nad brzegiem Oławy - wolnostojące bryły (2). 3. Szybka 1A - 1F- Budynek mieszkalny z parterem usługowym (09.2008 - 07.2011) 4. Pułaskiego 17/33 - Budynek mieszkalny TBS (2007-2009) 5. Brzeska 18 - Budynek mieszkalny (plom- ba) (07.2010 - 02.2012) Forma architektoniczna jest różnorodna. Inwestycje zrealizowane w ostat- nim pięcioleciu mają charakter współczesny – w większości przypadków nowa architektura nie próbuje kopiować historycznej zabudowy z XIX wie- ku, gdzieniegdzie (przede wszystkim w latach 90-tych) powstały historyzu- jące postmodernistyczne plomby. 6. Śródmieście Odnowa - Etap 1 (Segment A-E) Prądzyńskiego 40 - Budynek miesz- kalny z funkcją handlowo-usługową (2010 - 08.2012) 7. Osiedle Inter-Es - Prądzyńskiego 47 - 63 - Budynek mieszkalny z wolnostojącym parkingiem 8. Starostwo Powiatowe - Kościuszki 129 - (2009) 9. Kościuszki 95-117 / Dąbrowskiego - Budynki mieszkalne z funkcją handlowo- -usługową (06.2013)
- 109. 109 1 10 2 3 4 5 6 7 8 9 11 12 13 14 4 15 16 17 18 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 0100 200 300 400 500 m Inwestycje: nowe i planowane Zabudowa powstała w latach 2008- 2013 Zabudowa planowana
- 110. 110 4.22 Planowane inwestycje (2013+) Inwestycjeplanowane i w trakcie realizacji 10. Aperio Wrocław - Traugutta 9-11, Budynek biurowy i konferencyjny 11. Centrum Sztuk Użytkowych ASP - Faza II i III 12. Angel Wings (Faza A) - Budynki mieszkalne z funkcją handlowo- usługową oraz budynek biurowy - Faza II i III 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Większość obiektów wskazanych na poniższym planie inwestycji jest już w fazie powstawania, jedynie budowa dwóch z nich (10), (11) nie jest do końca przesądzona. Planowane obiekty to przede wszystkim budynki biurowe (10), (16), (17), (12) – dla tych funkcji bliskość centrum miasta jest istotnym atutem. W budyn- kach mieszkaniowych przewidziano funkcję usługowo-handlową w parte- rach, a nawet kondygnacji +1. 19 20 13. Worcella 23 - Budynek wielorodzinny (05.12 - 12.2013) 14. Osiedle Centrum - Kościuszki 89 - Budynek mieszkalny z funkcją handlowo-usługową (12.2012 - 03.2014) 15. Nowa Papiernia - Budynki wielorodzinne z parterem użytkowym (1889, 2012 - 2014) Uwagę zwraca projekt adaptacji historycznej fabryki papieru na cele miesz- kaniowe (lofty) (15), wykorzystujący potencjał istniejących struktur budow- lanych na terenie historycznego układu urbanistycznego. 16. Silver Tower Center - Plac Konstytucji 3 - Budynek biurowy i hotel (05.2012 - 03.2014) 17. Delta Office - Dąbrowskiego 44 - Budynek biurowy (04.2012 - 2013) 18. Śródmieście Odnowa - Etap 2 i 3 (Segment F-O) Prądzyńskiego 40- Budynek mieszkalny z funkcją handlowo-usługową 19. Brzeska 5 - Budynek wielorodzinny z parterem usługowym (III kw. 2013) 20. Kniaziewicza 16 - Budynek wielorodzinny z parterem usługowym (I kw. 2015)
- 111. 111 1 10 2 3 4 5 6 7 8 9 11 12 13 14 4 15 16 17 18 struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 0100 200 300 400 500 m Inwestycje: nowe i planowane Zabudowa powstała w latach 2008- 2013 Zabudowa planowana 19 20
- 112. 112 4.23 Przedmieście Oławskie (2017+) Śródmiejskatrasa południowa Odcinek łączący Pl. Strzegomski z Pl. Powstanców Warszawy (Pl. Społecznym) Obszar opracowania 1. Ulica Pułaskiego – wlot tunelu – widok od ul. Kościuszki (wizualizacja) 2. Skrzyżowanie jednopoziomowe – ul. Pułaskiego i Kościuszki (wizualizacja) 3. Ulica Pułaskiego widok od strony Placu Powstańców Warszawy (Pl. Społecznego (wizualizacja) Strategiczną inwestycją dla miasta jest budowa Śródmiejskiej Trasy Połu- dniowej (ŚTP). Trasa będzie pełnić funkcje obwodnicy i połączy Plac Strze- gomski z Placem Społecznym. Jej odcinek – ul. Pułaskiego – przebiegać będzie w granicach obszaru opra- cowania. Poszerzenie ul. Pułaskiego na potrzeby budowy trasy ŚTP wiąże się z wyburzeniem jej zachodniej pierzei. Część pierzei, na odcinku ul. Trau- gutta i Kościuszki, została wyburzona ze względu na zniszczenia powstałe wskutek powodzi (1997 r.). W 2002 r. wyburzono kamienice na odcinku ul. Worcella i Kościuszki (zachodnia pierzeja) oraz kamienicę nr 67. Kolejne wy- burzenia – tj. kamienice nr 73-81 oraz oficyny 73a-b, 75a, 77a, Małachow- skiego 24, budynek usługowy przy Pułaskiego 69 wraz z oficynami w po- dwórku – są planowane po wykwaterowaniu wszystkich lokatorów. (1) (2) (3) PUŁASK IEGO TRAU GUTTA KOŚCIUSZKI KOM UNY PARY SKI EJ MAŁ ACHOW SKIEGO DYREKCYJNA KOŚCI USZKI OŁAWSKA WLOT TUNELU WLOT TUNELU Ważnym elementem trasy jest budowa ok. kilometrowej długości tunelu na odcinku pomiędzy Placem Powstańców Warszawy a ulicą Pułaskiego (pomiędzy Urzędem Wojewódzkim a zabudową mieszkaniową przy ul. Pułaskiego 17-33). W celu udrożnienia trasy konieczne będzie poszerzenie wiaduktu kolejowego pomiędzy ulicami Pułaskiego i Dyrekcyjną. W Wieloletnim Planie Inwestycyjnym Wrocławia na lata 2013 - 2017 nie przewidziano funduszy na budowę ŚTP.
- 113. 113113 5.1. Demografia 5.2. Strukturawieku w kwartałach 5.3. Bezrobocie 5.4. Pomoc społeczna 5.5. Bezpieczeństwo PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena 5.6. Infrastruktura społeczna i kultura 5.7. Obiekty oświaty 5.8. Oferta czasu wolnego dla młodzieży
- 114. 114 5.1 Demografia Liczba mieszkańców PrzedmieściaOławskiego wynosi w 2013 roku około 24,2 tys., z czego 3460 osób należy do grupy wiekowej poniżej 18 roku życia, 14399 to osoby w wieku 18-60 lat, a 4430 osób to osoby w wieku ponad 60 lat. Wskaźnik obciążenia demograficznego Przedmieścia Oławskiego wy- nosi 0,54, co oznacza, że na 2 osoby w wieku produkcyjnym przypada co najmniej więcej niż jedna osoba młodsza lub starsza. Dla Polski współ- czynnik obciążenia demograficznego jest zbliżony i wynosi 0,57 1 . 1 źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2013 Strukturę wieku mieszkańców Przedmieścia Oławskiego, Wrocławia, Dol- nego Śląska oraz Polski przedstawiono na sąsiadującej stronie 2 . Według danych liczbowych grupa osób w wieku produkcyjnym stanowi 65% wszystkich mieszkańców Przedmieścia Oławskiego i jest o 12% wyż- sza niż ta sama grupa wiekowa we Wrocławiu. Odsetek osób w wieku poprodukcyjnym wynosi 19%, zaś w wieku przed- produkcyjnym 16%. O ile procentowy udział grupy wiekowej do 18 roku życia jest zbliżony do odpowiednika we Wrocławiu, Województwie Dolnośląskim i w Polsce, o tyle procentowy udział osób w wieku poprodukcyjnym jest zdecydowanie niższy niż we Wrocławiu, województwie i Polsce i kształtuje się na poziomie 19%. Zarówno w grupie osób w wieku produkcyjnym jaki i poprodukcyjnym większość stanowią kobiety. Przedmieście Oławskie należy do najbardziej zaludnionych dzielnic Wroc- ławia. W obszarze opracowania występują kwartały o szczególnie dużej gęstości zaludnienia: 10 001 – 25 000 osób/km2 i powyżej 25 000 osób/km2. . Jedynie tereny położone pomiędzy ulicą Traugutta, a nabrzeżem Oławy są mniej zaludnione: 1001 – 2500 osób/km2 . Przeciętna dla całego Wrocławia wynosi 2170 osób / km2 . 2 źródło: Bank Danych Lokalnych, dane za rok 2012 Gęstość zaludnienia osób/km2 1 - 250 251 - 500 501 - 1 000 1 001 - 2 500 2 501 - 5 000 5 001 - 10 000 10 001 - 25 000 powyżej 25 000 Zameldowania na pobyt stały wg PESEL 1-10 11 - 25 26 - 50 51 - 100 101 - 150 151 - 200 powyżej 250 powyżej 25 000 Źródło rysunku: System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia: http://geoportal.wroc- law.pl/www/mapa-demografia.shtml#prezent
- 115. 115 Mieszkańcy i aspektyspołeczne Przedmieście Oławskie Wrocław 19-60 lat0-18 lat > 60 lat 8% 8% 34% 31% 12% 7% 19-60 lat0-18 lat > 60 lat 7% 8% 27% 26% 20% 12% Dolny Śląsk Polska 19-60 lat0-18 lat > 60 lat 8% 9% 27% 27% 18% 11% 19-60 lat0-18 lat > 60 lat 9% 10% 26% 27% 17% 11% 16% 65% 19% 17% 54% 29% 15% 53% 32% 19% 53% 28%
- 116. 116 5.2 Struktura wieku wkwartałach Kolorystyka poszczególnych kwartałów odzwierciedla wyższy niż średni procentowy udział danej grupy wiekowej w kwartale w stosunku do procentowego udziału grup wiekowych dla całego badanego obszaru. Ponad połowa kwartałów zabudowy Przedmieścia Oławskiego nie odbie- ga znacząco strukturą wieku ludności od udziału poszczególnych grup wie- kowych dla całego analizowanego obszaru. Można jednak wyszczególnić obszary wyróżniające się. Ludność w wieku produkcyjnym niemobilnym oraz poprodukcyjnym przeważa na zachód od ul. Pułaskiego. Natomiast na wschód od ul. Prądzyńskiego oraz w kwartałach zlokalizowanych po północnej stronie ul. Kościuszki zlokalizowane są kwartały, w których za- mieszkuje większy procentowy udział osób w wieku przedprodukcyjnym oraz produkcyjnym mobilnym. 3648 16% 5878 26% 9228 42% 3453 16% Przedmieście Oławskie osoby w wieku do 18 lat osoby w wieku od 19 do 45 lat, w wieku produkcyjnym mobilnym osoby w wieku od 46 do 60 lat (kobiety) oraz od 46 do 65 lat (mężczyźni), w wieku produkcyjnym niemoblinym osoby w wieku powyżej 60 lat (kobiety) oraz powyżej 65 lat (mężczyźni) Struktura wieku wiek przedprodukcyjny do 18 lat wiek produkcyjny mobilny kobiety i mężczyźni 18-44 lata wiek produkcyjny niemobilny kobiety 45-59 lat / mężczyźni 45-64 lata wiek poprodukcyjny kobiety > 60 lat i mężczyźni > 65 lat
- 117. 117 Kolorystyka poszczególnych kwartałów odzwierciedlao co najmniej 3% wyższy niż średni udział danej grupy wiekowej w kwartale w stosunku do procentowego udziału grup wiekowych dla całego badanego obszaru. Struktura wieku kwartały o zbliżonej strukturze wieku dla całego Przedmieścia Oławskiego wiek przedprodukcyjny do 18 lat wiek produkcyjny mobilny kobiety i mężczyźni 18-44 lat wiek produkcyjny niemobilny kobiety 45-59 lat /mężczyźni 45-64 lata wiek poprodukcyjny kobiety > 60 lat i mężczyźni > 65 lat Mieszkańcy i aspekty społeczne
- 118. 118 5.3 Bezrobocie Przedmieście Oławskie DolnyŚląskWrocław Polska Około 6% osób w wieku produkcyjnym zamieszkujących obszar opracowa- nia pozostaje bez zatrudnienia (w sumie jest to 956 osób – stan na koniec 2012 roku). Najwyższy odsetek bezrobotnych zarejestrowano w grupie wie- kowej 55 lat i więcej (27%), na drugiej pozycji znajduje się grupa wiekowa 25-34 lata. Nieco mniejszy odsetek bezrobotnych zarejestrowano wśród osób z przedziału 45-54 roku życia i 35-44 roku życia. Najniższy odsetek zarejestrowanych bezrobotnych jest w grupie wiekowej 24 lata i mniej. Odnosząc powyższe dane do danych statystycznych dla Wrocławia można zauważyć bardzo duże podobieństwo w udziale poszczególnych grup wie- kowych wśród osób zarejestrowanych jako bezrobotne. Porównując dane ogólnopolskie z danymi dotyczącymi Przedmieścia Oławskiego należy za- znaczyć, że na Przedmieściu Oławskim grupa wiekowa 24 lata i mniej jest o połowę mniejsza niż w Polsce, natomiast grupa wiekowa 55+ jest dwu- krotnie większa niż w Polsce. Dla porównania: w tym samym okresie we Wrocławiu bez zatrudnienia po- zostało 3% osób, na obszarze Dolnego Śląska 5,4%, a w Polsce 5,5%. Bezrobocie rejestrowane 9% 26% 18% 20% 27% 9% 27% 19% 21% 24% 16% 28% 20% 20% 16% 20% 29% 20% 19% 12% 9% 26% 18% 20% 27% 9% 27% 19% 21% 24% 16% 28% 20% 20% 16% 20% 29% 20% 19% 12% 24 i mniej 25 – 34 35 – 44 45 – 54 55 i więcej
- 119. Przedmieście Oławskie Wrocław Dolny śląsk Polska 119 Analizującdane dotyczące osób zarejestrowanych jako bezrobotne na Przedmieściu Oławskim można zaobserwować, że zdecydowana więk- szość tej grupy to osoby o wykształceniu gimnazjalnym i zasadniczym zawodowym (w sumie 53% wszystkich bezrobotnych z tego obszaru). 15,7% to osoby z wykształceniem wyższym. Pozostała grupa to osoby z wykształceniem średnim zawodowym, średnim ogólnokształcącym. Charakterystyczny dla Przedmieścia Oławskiego jest stosunkowo wysoki odsetek osób zarejestrowanych jako bezrobotne z wykształceniem gimna- zjalnym i poniżej - 33% (w skali Wrocławia to jedynie 21,9%) oraz niższy niż we Wrocławiu odsetek osób zarejestrowanych jako bezrobotne z wykształ- ceniem wyższym - 15,7% (jednak wyższy o ok. 4% niż w województwie i w Polsce). Analizując statystyki dla województwa dolnośląskiego i Polski można zauważyć dużą analogię danych. Bezrobocie na Przedmieściu Oławskim w nieznacznie większym stopniu dotknęło kobiet niż mężczyzn (tj. 51% gru- py osób zarejestrowanych, jako bezrobotne to kobiety, zaś 49% to mężczyź- ni). We Wrocławiu, na Dolnym Śląsku i w Polsce stosunek bezrobotnych kobiet i mężczyzn wynosi również 49 i 51%1 . 1 źródło: Bank Danych Lokalnych, dane za rok 2012 Mieszkańcy i aspekty społeczne wyższe 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% policealne, średnie zawodowe średnie ogólnokształcące zasadnicze zawodowe gimnazjalne i poniżej 23,5% 15,7% 10,6% 23,9% 11,7% 20% 21,1% 22,1% 22,2% 21% 29,9% 27,3% 21,9% 33% 29% 28,3% 10,2% 9,5%9,1% 10,6%
- 120. 120 5.4 Pomoc społeczna Analizując daneliczbowe dotyczące ilości osób korzystających z finansowej pomocy społecznej w obszarze Przedmieścia Oławskiego można zaobser- wować utrzymującą się tendencję pozytywnej zmiany na przestrzeni ostat- nich lat. Działania profilaktyczne podejmowane w ostatnich latach spowo- dowały, że liczba osób objętych pomocą, bez względu na jej źródło i tytuł, utrzymuje się na stabilnym poziomie – w przeciwieństwie do poprzedniego dziesięciolecia. Należy również podkreślić pozytywne zmiany związane z charakterem pracy pracownika społecznego i działalności społecznej. Ilość rodzin korzystających z pomocy MOPS na Przedmieściu Oławskim na przestrzeni ostatnich 2 lat kształtuje się na podobnym poziomie i wynosi średniorocznie 816. Mimo powyższego obszar Przedmieścia Oławskiego boryka się z proble- mem wielopokoleniowego ubóstwa, dziedziczenia negatywnych postaw i wzorców. Można zaobserwować również ruch ludności związany z wykwa- terowaniem i przekwaterowaniem mieszkańców. Porównując tytuły finansowych świadczeń socjalnych udzielanych mieszkańcom Przedmieścia Oławskiego w latach 2011 i 2012 za- uważamy, że 28% świadczeń udzielanych jest z tytułu ubóstwa. 20% świadczeń stanowi niepełnosprawność, 19% bezrobocie, 10% długo- trwała choroba. Z nawiązanego dialogu z ZTPS 6 Wrocław wynika, że nie- pełnosprawność jest głównie nabyta i wynika z nadużycia alkoholu, nie- dbałego stylu życia, niezdolności do pracy. Długotrwała choroba związana z nadużywaniem alkoholu i innych środków psychoaktywnych, ze sposo- bem życia. Bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych to po- wód do przyznawania pomocy w 8% przypadków, rodzina niepełna 5%, a alkoholizm/narkomania 5%. Tytuły świadczeń przyznawanych przez MOPS tytuły świadczeń I-VI. 2013 2012 2011 ubóstwo 28% 26% 27% niepełnosprawność 20% 19% 18% bezrobocie 19% 18% 19% długotrwała choroba 10% 11% 10% bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych 8% 8% 10% rodzina niepełna 5% 5% 5% alkoholizm/narkomania 5% 4% 5% Ilość rodzin korzystających z pomocy MOPS od więcej niż jednego pokolenia ulica I-VI. 2013 2012 2011 Traugutta 20 24 18 Więckowskiego 12 19 17 Komuny Paryskiej 11 4 1 Kościuszki 8 23 24 Prądzyńskiego 6 10 5 Miernicza 6 1 Łukasińskiego 4 6 1 Krasińskiego 4 6 5 Kniaziewicza 4 2 1 Pułaskiego 4 3 1 Dąbrowskiego 4 1 1 Hauke-Bosaka 4 2 2 Worcella 3 2 2 Chudoby 2 10 8 Brzeska 1 2 4 Świstackiego 1 2 Małachowskiego 3 1 94 119 92
- 121. 121 Ponad 50% świadczeńMOPS kierowanych jest do mieszkańców ulic Trau- gutta, Więckowskiego, Komuny Paryskiej, Kościuszki i Prądzyńskiego, co związane jest m.in. z występowaniem w tych lokalizacjach oficyn zamiesz- kałych przez klientów MOPS oraz hotelu rotacyjnego przy ul. Więckowskie- go. Ponadto przy ulicach Traugutta, Mierniczej i Łukasińskiego zlokalizowa- ne są mieszkania o dużej powierzchni należące do zasobu komunalnego Gminy Wrocław, na których utrzymanie nie stać zamieszkujących je osób, wobec czego osoby te dodatkowo otrzymują wsparcie od MOPS w postaci dofinansowania do kosztów zakupu opału, utrzymania lokalu czy bieżących napraw i remontów. Ilość rodzin korzystających z pomocy MOPS ulica I-VI. 2013 2012 2011 Traugutta 97 111 112 Więckowskiego 87 92 88 Komuny Paryskiej 76 84 91 Kościuszki 73 76 109 Prądzyńskiego 51 58 67 Miernicza 33 48 25 Łukasińskiego 31 43 24 Krasińskiego 29 36 38 Kniaziewicza 28 27 16 Pułaskiego 26 32 23 Dąbrowskiego 24 43 30 Worcella 22 34 32 Chudoby 21 27 29 Hauke-Bosaka 19 21 22 Brzeska 19 25 17 Świstackiego 19 22 25 Podwale 14 15 15 Dworcowa (parzyste) 14 13 11 Małachowskiego 12 15 9 Hercena 12 9 Plac Zgody 8 8 1 Zgodna 5 2 3 Pl.Konst.3 Maja 3 1 2 Na Niskich Łąkach 1 1 723 842 790 Mieszkańcy i aspekty społeczne Traugutta Więckowskiego KomunyParyskiej Kościuszki Prądzyńskiego Miernicza Łukasińskiego Krasińskiego Kniaziewicza Pułaskiego Dąbrowskiego Worcella Chudoby Hauke-Bosaka Brzeska Świstackiego Podwale Dworcowa(parzyste) Małachowskiego Hercena PlacZgody Zgodna Pl.Konst.3Maja NaNiskichŁąkach 120 100 80 60 40 20 0 Ilośćrodzin 2012 r. 2011 r.
- 122. 122 5.5 2010 kradzieże włamania niszczenie cudzej własności rozboje,wymuszenie i kradzieże bójki, pobicia, uszkodzenia ciała 2011 2012 Bezpieczeństwo Jak wynika z danych statystycznych Komisariatu Policji Wrocław Rakowiec na przestrzeni lat 2010-2012 na obszarze Przedmieścia Oławskiego miało miejsce średniorocznie 770 zdarzeń rejestrowanych. Ok. 60 % z nich stanowiły kradzieże (m.in. pojazdów, z pojazdów, z miesz- kań, z posesji, sklepów, lokali, w MPK i kradzieże energii), kolejne 18% sta- nowiły włamania (m.in. do samochodów czy mieszkań). Około 12% to zdarzenia związane z niszczeniem cudzej własności, a pozo- stałe 10% to rozboje, wymuszenia, bójki, pobicia. 2010 2011 2012 I-VI 2013 Suma kradzieże 446 497 452 185 1580 włamania 159 158 110 62 489 niszczenie cudzej własności 109 94 80 28 311 rozboje, wymuszenia i kradzieże 46 52 48 19 165 bójki, pobicia, uszkodzenia ciała 12 24 28 8 72 SUMA zdarzeń 772 825 718 302 58% 21% 14% 6% 1% 60% 19% 12% 6% 3% 63% 15% 11% 7% 4% Zdarzenia zarejestrowane
- 123. 123 Podwale Dworcowa Krasińskiego Hercena Kniaziewicza Dąbrowskiego Pułaskiego Piłsudskiego Kościuszki Worcella Komuny Paryskiej Haukego-Bosaka Kościuszki Prądzyńskiego Świstackiego Więckowskiego Brzeska Zgodna Miernicza Łukasińskiego Prądzyńskiego Szybka Traugutta Traugutta Traugutta Plac Zgody ŻabiaŚcieżka Walońska Most Oławski W alońska Pułaskiego W ięckowskiego Chudoby Kościuszki NaNiskich Łąkach Krakowska Kom uny Paryskiej Dworcowa Plac Konsty-tucji 3 Maja Małachowskiego Pułaskiego 0 100 200 300 400 500 m Mieszkańcy i aspekty społeczne ulica Traugutta jest kolizyjna, zarówno jeżeli chodzi o ruch kołowy samochodowy jak i rowerowy sygnalizacja świetlna przed szkołą podstawową nr 85 zmienia się zbyt szybko słaby stan nawierzchni wzdłuż ulicy Kościuszki, brzegiOławysąm niejuciążliwepod względem zdarzeń(rozbojów,kradzieży zużyciem przem ocy)niżwnętrzapodwórek czyteżterenyprzypl.Wróblewskiego iMościeGrunwaldzkim (okradanisą w większościstudenci) rozboje mają miejsce zazwyczaj wzdłuż głównych ciągów komunikacyjnych, np. na trasie Most Grunwaldzki-Śródmieście brak lub złe oznakowanie poziome i pionowe w okolicach szkół sygnalizacjaświetlnanaskrzyżowaniu PrądzyńskiegoiTrauguttazm ieniasię zbytszybko,jestniedostosowanadlaludzi starszychprzechodzącychprzezulicę w kierunkuBiedronki, Pozostałe obserwacje dotyczące bezpieczeństwa - można zauważyć zależność pomiędzy gęstością zamieszkania a ilością zdarzeń związanych z kolizjami i przestępczością, - osoby starsze narażone są na kradzieże w mieszkaniach („na wnuczka”), - zdarzają się zniszczenia mienia w postaci dewastacji drzwi wejściowych do bram, - niezadowalający stan oznakowania poziomego i pionowego w okolicach szkół (oznakowanie poziome w postaci pasów dla pieszych ściera się), - brak ścieżek rowerowych, kontrapasów i pasów oraz oznakowania poziomego – pasy ścierają się na kostce brukowej, - im dalej w kierunku ulicy Krakowskiej tym gorszy stan nawierzchni, - skrzyżowanie przy ul. Krakowskiej jest problemowe; miejsceniebezpieczneza szpitalem złe oznakowanie poziome na ul. Świstackiego przy IV Liceum Ogólnokształcącym i Gimnazjum nr 3.
- 124. 124 5.6 Infrastruktura społeczna ikultura ciół pw. św. Łazarza, kościół pw. Trójcy Świętej (wszystkie przy ul. Traugut- ta) oraz kościół pw. św. Józefa Rzemieślnika (przy ul. Krakowskiej). Obiekty kultu mniejszych grup wyznaniowych to kościół Adwentystów Dnia Siód- mego (przy ul. Dąbrowskiego), kaplica Polskiego Kościoła Ewangelicko- -Metodystycznego (przy ul. Worcella), wspólnota „Dom modlitwy” kościoła chrześcijan baptystów (we wnętrzu kwartału pomiędzy ul. Traugutta, Prą- dzyńskiego, Łukasińskiego i Mierniczą), kościół chrystusowy (przy Żabiej Ścieżce). Niektóre z nich są jednak nieczynne lub działają jedynie w okre- ślone dni tygodnia. Na terenie Przedmieścia Oławskiego jest mało obiektów związanych z kul- turą. Znajdują się tutaj trzy biblioteki: dwie z nich to filie biblioteki miejskiej (ul. Hercena, ul. Traugutta), trzecia zaś to biblioteka specjalistyczna – Dolno- śląska Biblioteka Pedagogiczna (ul. Worcella). Istnieją również trzy obiekty o funkcji wystawienniczej: Muzeum Etnograficzne (Pl. Zgody) oraz Muze- um przy budynku ASP (ul. Traugutta) wraz z nowo otwartą Galerią Neon w budynku Centrum Sztuk Użytkowych – Centrum Innowacyjności. Swoją siedzibę mają tutaj również pomieszczenia biurowe dwóch Narodowego Teatru Edukacji im. A. Mickiewicza (ul. Haukego-Bosaka) oraz Biura Festi- walowego Impart (ul. Pułaskiego). Znacząca jest natomiast liczba obiektów oświaty na wszystkich poziomach edukacji. W połączeniu ze znajdującymi się tutaj istotnymi węzłami ko- munikacyjnymi – Głównym Dworcem PKP, Dworcem PKS, przystankami przy ul. Dworcowej, Reducie oraz przy Pl. Dominikańskim tworzą zaplecze oświatowe Wrocławia o charakterze ponadlokalnym. 124 Infrastruktura społeczna to zespół urządzeń publicznych zapewniających potrzeby socjalne, oświatowe i kulturalne mieszkańców. Zalicza się do nich na przykład m.in. instytucje oświaty i nauki, kultury, opieki społecz- nej i służby zdrowia. Odpowiednio rozbudowana infrastruktura społeczna jest konieczna do dobrego funkcjonowania dzielnicy. Obiekty infrastruktury społecznej stwarzają warunki do wspólnej aktywności na polu edukacji, kultury, sportu, działalności charytatywnej i społecznej, a także aktywności gospodarczej i spędzania czasu wolnego. Dostępność infrastruktury spo- łecznej jest istotnym czynnikiem wpływającym na jakość życia. Na Przedmieściu Oławskim znajdują się liczne obiekty użyteczności pub- licznej. Dwa najważniejsze ośrodki związane ze służbą zdrowia to Samo- dzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 5 (zlokalizowany przy skrzyżowaniu ulic Pułaskiego i Traugutta) oraz Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka CMR (przy ul. Traugutta). Prawdopodobnie lokalizacja tych obiektów spowodowała lokowanie w ich sąsiedztwie licznych gabinetów lekarskich, aptek, organizacji zrzeszających lekarzy specjalistów i różno- rodnych pokrewnych działalności. Tendencja ta może jednak ulec zmianie w wypadku przeniesienia Szpitala im. Marciniaka. Na osiedlu działa również stosunkowo duża liczba różnego rodzaju organi- zacji pozarządowych, prowadzących jednak przede wszystkim działalność ponadlokalną o charakterze ogólnopolskim, wojewódzkim czy miejskim – a więc nie związaną bezpośrednio z Przedmieściem Oławskim. Ze względu na swoją historię oraz związaną z nią dużą ilość napływowych mieszkańców na Przedmieściu Oławskim znajduje się kilka świątyń wy- znaniowych: świątynie katolickie takie jak kościół pw. św. Maurycego, koś- Powyżej: budynek MOPS ul. Kniaziewicza, Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego. Po prawej: Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka (widok od strony rz. Oławy), Klasztor Bonifratrów wraz z Samodzielnym Publicznym Szpital em Klinicznym nr 5
- 125. 125 0 100 200300 400 500 m Analiza pokazuje bardzo duże nagromadzenie obiektów użyteczności publicznej po zachodniej stronie omawianego obszaru. W odróżnieniu do terenu ograniczonego ul. Pułaskiego, Traugutta oraz Kościuszki, który pomimo wysokiej liczby mieszkańców posiada ich bardzo niewiele. Obiekty użyteczności publicznej usługa zdrowia gabinety lekarskie organizacje pozarządowe świątynie wyznaniowe inne obiekty użyteczności publicznej oświata świetlice środowiskowe Mieszkańcy i aspekty społeczne
- 126. 126 5.7 Obiekty oświaty Warto zauważyć,że ta szeroka oferta wzbogacona jest częściowo o funkcje uzupełniające takie jak boiska i hale sportowe, biblioteki oraz miejsca takie jak: Państwowa Akademia Nauk – ul. Podwale, Państwowa Szkoła Muzyczna II Stopnia – ul. Podwale, Szkoła Jazzu i Muzyki Rozrywkowej – ul. Kościuszki. Na Przedmieściu Oławskim istnieje wiele powiązanych ze sobą placówek i instytucji zajmujących się upowszechnianiem kształcenia, wychowaniem bezpośrednim i pośrednim, umożliwiając dzieciom i młodzieży zdobywa- nie ogólnego i zawodowego wykształcenia oraz zapewniając możliwość wszechstronnego rozwoju osobowości. Odnajdziemy tutaj różnorodne obiekty oświaty działające na wszystkich szczeblach edukacji począwszy od żłobków, przedszkoli i szkół podsta- wowych poprzez gimnazja, licea, technika i szkoły zawodowe, aż do szkół ponadlicealnych i uczelni wyższych. Ich dokładne rozmieszczenie w obrębie opracowania znajduje się na załączonej analizie. Powyżej: Szkoła Podstawowa nr 85, Liceum Ogólnokształcące nr XIII, Liceum Ogólnokształcące nr IV. Poniżej: Zespół Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych, Szkoła Jazzu i Muzyki Rozrywkowej, nowy budynek Akademii Sztuk Pięknych, Skoła Podstawowa nr 2.
- 127. 127 0 100 200300 400 500 m Obiekty oświaty żłobek, przedszkola szkoła podstawowa gimnazjum liceum, technikum, szkoła zawo- dowa szkoły ponadlicealne,uczelnie wyższe boiska sportowe inne obiekty oświaty biblioteki Przedszkole nr 146 "Słoneczne Przedszkole" "Familijny Poznań - Mała Biedronka" Przedszkole nr 35 Tęczowy Domek Przedszkole nr 35 Tęczowy Domek Przedszkole Integracyjne nr 12 Słoneczny Żłobek Szkoła Podstawowa nr 85 Szkoła Podstawowa nr 2 Gimnazjum nr 48 Gimnazjum nr 3 Zespół Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych Zespół Szkół nr 5 Zespół Szkół Ekonomiczno-Admini- stracyjnych Liceum Ogólnokształcące nr 4 Akademia Sztuk Pięknych Dolnośląski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Państwowa Akademia Nauk Państwowa Szkoła Muzyczna II Stopnia Szkoła Jazzu i Muzyki Rozrywkowej Dolnośląska Biblioteka Pedago- giczna Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 53 Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 45 16 16 8 8 18 18 1 1 13 13 10 10 2 23 3 23 23 6 6 7 7 12 12 15 15 5 11 11 19 19 14 14 21 21 4 5 4 9 9 22 22 20 20 17 17 Mieszkańcy i aspekty społeczne
- 128. 128 5.8 Oferta czasu wolnegodla młodzieży Miejsca rekreacji sportu i wypoczynku na Przedmieściu Oławskim to nie tylko oferta spędzania wolnego czasu na świeżym powietrzu, ale również możliwość gier i zabaw oraz intelektualnego rozwoju w bibliotekach oraz świetlicach środowiskowych. Ofertę kulturalną natomiast oferują Muzeum Etnograficzne przy Placu Zgody oraz Narodowy Teatr Edukacji im. Mickie- wicza. Większość terenów sportowych występuje pod postacią ogrodzonych boisk sportowych zlokalizowanych głównie w obrębie szkół podstawowych, gim- nazjalnych i ponadgimnazjalnych. Boiska te służą głównie do gier zespo- łowych, prowadzone są w ich obrębie zajęcia sportowe szkolnych klubów, zajęcia pozalekcyjne, zajęcia z trenerami osiedlowymi. Wyróżnić tu można dwa kluby szermiercze: Wrocławski Klub szermierczy „Kolejarz” z siedzi- bą przy ul. Krasińskiego 30A oraz Klub Szermierczy „Wrocławianie” przy ul. Traugutta 37. Boiska sportowe usytuowane na terenie oświaty są ogro- dzone i dostęp do nich jest w znacznym stopniu ograniczony. Osiedlowe boiska są dostępne dla mieszkańców m.in. w kwartale otoczonym ulicami Miernicza, Traugutta, Prądzyńskiego, Łukasiewicza oraz w kwartale obok powstającego osiedla Nowej Papierni przy ulicach Pułaskiego, Kościuszki, Komuny Paryskiej, Prądzyńskiego. Z boisk sportowych Szkoły Podstawo- wej nr 85 przy ul. Traugutta korzystają również dzieci i młodzież osiedla. Kolejnym miejscem do spędzania wolnego czasu na świeżym powietrzu są place zabaw. Nie wszystkie kwartały zabudowy mieszkaniowej wyposażo- ne są w place zabaw zwłaszcza te we wschodniej części osiedla. W pozo- stałych podwórkach znajdujące się place zabaw utrzymane są w różnym stanie technicznym. Miejscami są to pojedyncze drabinki lub jedynie pia- skownice utrzymane w złym stanie. Nowe osiedla dysponują dość dobrze utrzymanymi i wyposażonymi placami zabaw różnych wielkości. Kolejnym miejscem wypoczynku i rekreacji o dużym potencjale są zielone tereny nabrzeżne Oławy połączone z obszarem parku na Niskich łąkach oraz z malowniczą promenadą Żabiej Ścieżki prowadząca na Groblę, przy której znajdują się boiska sportowe, hala i stadion „Oławka” wraz z klubem sportowym piłki nożnej "Polonia". Pozostałe tereny zielone to skwery. Wyróżnić tu można skwer przy ulicy Krasińskiego, utrzymany w bardzo dobrym stanie wraz z bogato wyposa- żonym placem zabaw przeznaczonym dla różnych grup wiekowych oraz zróżnicowaną pod względem wielkości i pokroju szatą roślinną. Półpubliczny mniejszy skwer Muzeum Etnograficznego jest miejscem wy- poczynku okolicznych mieszkańców i osób odwiedzających muzeum. Stworzenie oferty czasu wolnego dla dzieci i młodzieży jest ważnym czyn- nikiem w procesie ich intelektualnego i fizycznego rozwoju. Dlatego tak ważne jest zapewnienie dostatecznej ilości infrastruktury sportowej, ogól- nodostępnej na terenie podwórek osiedla. Oprócz zorganizowanych zajęć na świeżym powietrzu ważne jest też stworzenie uwarunkowań do roz- wijania sfery intelektualnej i kulturalnej w postaci zaplecza bibliotek, coraz lepiej wyposażonych świetlic środowiskowych, placówek opiekuńczo-wy- chowawczych, czy też klubów rozwijających pasję i zainteresowania dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych. Od lewej: Stół do gry w ping-ponga w jednym z podwórzy, skwer przy ul. Krasińskiego oraz tereny zielone przy Niskich Łąkach
- 129. 129 Oferta spędzania czasuwolnego obiekty oświaty organizacje pozarządowe boiska, hale sportowe, sale gimnastyczne świątynie wyznaniowe biblioteki Muzeum Etnograficzne tereny zielone świetlice środowiskowe Biuro Festiwalowe Impart Narodowy Teatr Edukacji im. Mickiewicza place zabaw: stan dobry stan średni stan zły ogrodzenia 0 100 200 300 400 500 m Mieszkańcy i aspekty społeczne
- 130.
- 131. 131 6.1. Aspekty gospodarcze PrzedmieścieOławskie Analizydo Masterplanu masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena
- 132. 132 6.1 Aspekty gospodarcze W ramachanalizy sfery aktywności gospodarczej na Przedmieściu Oław- skim przeprowadzono inwentaryzację obszaru opracowania pod kątem lo- kalizacji lokali usługowych i handlowych, punktów gastronomicznych, ga- binetów lekarskich, a także obiektów hotelowych oraz budynków o funkcji usługowej i biurowej. Wyodrębniono: • Lokale usługowe lub handlowe w parterach budynków, • Budynki usługowe lub handlowe (w tym budynki biurowe), • Budynki użyteczności publicznej (budynki związane z ochroną zdrowia, siedziby instytucji publicznych, • Budynki związane z przemysłem (zakłady przemysłowe, produkcyjne), • Budynki związane z edukacją (generują miejsca pracy, podtrzymują ak- tywność gospodarczą). Główne ulice w obszarze opracowania (tj. ul. Traugutta, ul. Komuny Pa- ryskiej, ul. Kościuszki) posiadają znaczną koncentrację lokali handlowych lub usługowych w parterach budynków. Przez ulice Traugutta i Kościuszki przebiegają główne trasy komunikacji zbiorowej, co zapewnia dostępność do wspomnianych obiektów nie tylko dla mieszkańców dzielnicy. Na terenie objętym analizą znajduje się również wiele siedzib instytucji pub- licznych, oświaty i ochrony zdrowia, które zapewniają wiele miejsc pracy, w tym: 3 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 2 licea ogólnokształcące, 1 lice- um profilowane, szkoła wyższa oraz kilka przedszkoli. W rejonie Placu Powstańców (tzw. Plac Społeczny) znajdują się siedziby instytucji o charakterze wojewódzkim (Kuratorium Oświaty, Dolnośląski Urząd Wojewódzki, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Samorzą- dowe Kolegium Odwoławcze). Ponadto ważniejsi pracodawcy na terenie Przedmieścia Oławskiego to Starostwo Powiatowe, Straż Pożarna, Policja, Poczta Polska. W obszarze opracowania znajdują się instytucje związane z ochroną zdro- wia: Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. Marciniaka, Pogotowie Ratun- kowe, Akademicki Szpital Kliniczny oraz wiele innych. Dla oceny sfery gospodarczej istotne jest również uwzględnienie funkcji położonych w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru opracowania. Na przykład przy ulicy Krakowskiej wystepuje koncentracja wielkopowierzchniowych obiektów handlowo-usługowych, z których oferty korzystają mieszkańcy Przedmieścia Oławskiego. Galeria Dominikańska to wielkopowierzchniowe centrum handlowo- usługowe o ponadlokalnym znaczeniu. Funkcje te pełnią podwójną rolę – z jednej strony zaspakajają zaporzebowanie na usługi komercyjne, a jednocześnie oferują miejsca pracy. Po lewej: zabudowa wzdłuż ulicy Krakowskiej Po prawej: Galeria Dominikańska
- 133. 0 100 200300 400 500 m Główne szlaki handlowe zindentyfikowane na podstawie zagęszczenia lokali handlowo- usługowych 133 struktura gospodarcza i miejsca pracy Funkcje użytkowe budynki biurowe budynki usługowe/handlowe lokale usługowe/handlowe w parterach budynki użyteczności publicznej budynki oświaty budynek, w którym zlokalizowana jest duża liczba miejsc pracy zidentyfikowana działalność gospodarcza we wnętrzu kwartału
- 134. 134 Pracodawcy o znaczeniuponadlokalnym Znajdujące się na Przedmieściu Oławskim obiekty użyteczności publicznej (szpitale, siedziby administracji publicznej, instytucji związanych z oświatą, nauką, pomocą społeczną) zapewniają miejsce pracy dla wielu osób. Po lewej: siedziba Starostwa Powiatowego przy ulicy Kościuszki. Po prawej: Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. Marciniaka przy ul. Traugutta Po lewej: Akademia Sztuk Pięknych przy ul. Traugutta Po prawej: Zespół Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych przy ul. Haukego-Bosaka 6.1
- 135. 135 struktura gospodarcza imiejsca pracy Po lewej: obiekty biurowe z lat 90. – budynek biurowy przy ul. Walońskiej położony nad rzeką Oławą Po prawej: nowe inwestycje – budynek biurowo-usługowy przy ul. Dąbrowskiego to jedna z inwestycji tego typu inwestycja ukończona w 2013 roku. Po lewej: adaptacje i przebudowy – budynek biurowy przy ulicy Traugutta, dawniej siedziba Fabryki Pojazdów Ciężarowych ZREMB. Biurowce
- 136.
- 137. 137 7.1. Hałas 7.2. Wody 7.3.Pole elektromagnetyczne 7.4. Powietrze 7.5. Gleby PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena
- 138. 138 7.1 Hałas Mapa akustyczna Wrocławiato uśredniona mapa hałasu emitowanego do środowiska przez różne grupy źródeł, dająca możliwość całościowej oceny stopnia zagrożenia hałasem na terenie miasta. Podstawowymi źródłami hałasu w mieście są: drogi, linie kolejowe i tramwajowe, lotniska, maszyny, urządzenia i instalacja techniczna (źródło: http://gis.um.wroc.pl/). Z Mapy akustycznej Wrocławia wynika, że na Przedmieściu Oławskim do- minującym źródłem hałasu jest hałas drogowy, zarówno w zakresie ob- szaru oddziaływania, jak i obszaru narażenia. Najbardziej uciążliwy wydaje się być wzdłuż ulic Traugutta i Kościuszki, gdzie wartości dobowe roczne przekraczają 75 dB oraz wzdłuż ulic Podwale, Małachowskiego, Pułaskie- go oraz Komuny Paryskiej, gdzie wartości te wahają się pomiędzy 70-75 dB. Również komunikacja tramwajowa jest jednym z głównych źródeł hałasu na badanym obszarze, chociaż jej oddziaływanie koncentruje się jedynie wzdłuż czynnych linii tramwajowych przy ulicach Traugutta i Pułaskiego. Transport kolejowy, chociaż mniej uciążliwy w porównaniu z hałasem dro- gowym czy tramwajowym, jest również istotnym źródłem hałasu na ba- danym terenie. Jego oddziaływanie sięga jednak zabudowań mieszkalnych jedynie w obrębie ul. Małachowskiego. We wnętrzach zabudowy mieszkaniowej dominuje hałas osiedlowy. Dla niektórych wnętrz podwórzowych największą uciążliwością jest hałas po- chodzący z terenów szkolnych – podczas przerw lekcyjnych przekracza on wartość dopuszczalną o 10-15 dB. Hałas drogowy 35 - 40 dB 40 - 45 dB 45 - 50 dB 50 - 55 dB 55 - 60 dB 60 -65 dB 65 - 70 dB 70 - 75 dB 75 - 80 dB > 80 dB Po lewej: analiza imisyjna hałasu drogowego Po prawej: analiza imisyjna hałasu tramwajowego
- 139. 139 Po lewej: analizaimisyjna hałasu kolejowego Po prawej: mapa obszarów o szczególnej wrażliwości Poziom hałasu ulicznego w istotny sposób wpływa na klimat akustyczny na terenach chronionych – jak szkoły czy szpitale – powodując przekrocze- nie wartości dopuszczalnych dla danych obiektów. Wartości dopuszczalne poziomu hałasu w zależności od przeznaczenia te- renu zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 paź- dziernika 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. 2012 r. poz. 1109) i zostały one ujęte w tabeli obok. Można je odnieść do mapy wrażliwości poniżej. Środowisko Rodzaj terenu Dopuszczalny długotrwały średni poziom dźwięku A w dB Ldwn Ln przedział czasu odniesienia wszystkie doby w roku wszystkie pory nocy b) tereny zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży 64 59c) tereny domów opieki społecznej d) tereny szpitali w miastach a) tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego 68 59 b) tereny zabudowy zagrodowej c) tereny rekreacyjno-wypoczynkowe d) tereny mieszkaniowo-usługowe Tereny w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców 70 65 Mapa wrażliwości tereny w strefie śródmiejskiej tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, tereny mieszkaniowo usługowe tereny zabudowy związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci lub młodzieży tereny szpitali w miastach, tereny domów opieki społecznej tereny zabudowy związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci lub młodzieży
- 140. 140 Wody Dominantą w krajobrazieWrocławia jest rzeka Odra z odnogami, kanałami, starorzeczami i rozlewiskami, tworząca w obrębie miasta system rzecz- ny o długości 54,5 km. Dodatkowo, na terenie Wrocławia do Odry wpadają cztery inne znaczące rzeki (Oława, Ślęza, Bystrzyca, Widawa) o zmiennych przepływach, uzależnionych od opadów w rejonach górskich i przedgór- skich. Położenie w dolinie rzeki powoduje, że na obszarze miasta występuje specyficzny mezoklimat charakteryzujący się częstymi warunkami inwer- syjnymi, zamgleniami i podwyższonymi wartościami wilgotnościowymi. 7.2 I 7.3 W 2006 r. wody rzeki Odry na terenie Wrocławia miały III klasę, tzn. były to wody o zadowalającej jakości (woda służąca do nawadniania terenów rolniczych, ogrodniczych i upraw pod szkłem, zaopatrzenia zakładów prze- mysłowych z wyjątkiem tych, które wymagają wody o jakości wody pitnej). Głównym źródłem zanieczyszczeń wody w obszarze opracowania są za- kłady „Cussons” Polska S.A. odprowadzające ok. 362 m3 /d ścieków pocho- dzących ze stacji uzdatniania wody oraz wody opadowe (raport WIOŚ 2006 r.) Widok w kierunku zieleni fosy miejskiej przy ulicy Podwale Środowisko przyrodnicze Tereny i obiekty chronione istniejące Pomniki przyrody Główny Zbiornik Wód Podziemnych - Pradolina Odry Obszary ograniczonego użytkowania Obecny zasięg 1% wód powodzio- wych Obszary o pogorszonych lub zdegradowa- nych warunkach zamieszkiwania Obszary o dość wysokim zanie- czyszczeniu powietrza (lokalne przekroczenia) Tereny o przekroczonych standar- dach akustycznych lub zagrożona hałasem komunikacyjnym Zasoby przyrodnicze Tereny zieleni miejskiej
- 141. 141 Środowisko Głównymi źródłami promieniowanianiejonizującego są instalacje elektro- energetyczne do wytwarzania i przesyłu energii elektrycznej (elektrownie, elektrociepłownie, stacje i linie elektroenergetyczne), instalacje radiokomu- nikacyjne (nadajniki radiowo-telewizyjne, stacje bazowe telefonii komórko- wej), a także instalacje i urządzenia elektryczne (przemysłowe, medyczne, urządzenia powszechnego użytku). Wraz w powstaniem systemu GSM pojawił się problem ewentualnego za- grożenia człowieka polem elektromagnetycznym wysokiej częstotliwości, emitowanym przez urządzenia telefonii komórkowe. Największe średnie poziomy pól elektromagnetycznych występują w dzielnicach o wysokiej gęstości zabudowy, gdzie w tym samym czasie aktywnych jest wiele źró- deł promieniowania,. W obszarze opracowania natężenie nie stanowi jednak dużego zagrożenia. Występuje tu 13 nadajników GSM dla telefonii komórkowej o różnych za- sięgach. Dla porównania – na Nadodrzu są 24 nadajniki. W porównaniu do innych rejonów centrum Wrocławia jest to ilość umiarkowana. Pole elektromagnetyczne Pole elektromagnetyczne nadajniki stacji sieci komórkowych
- 142. 142 7.4 I 7.5 Polewej: Rozkład stężeń średniorocznych dwutlenku azotu na terenie Wrocławia w 2011 r. na podstawie badań prowadzonych metodą pasywną Po prawej: Rozkład stężeń średniorocznych dwutlenku siarki na terenie Wrocławia w 2011 r. na podstawie badań prowadzonych metodą pasywną (opracowanie: WIOŚ we Wrocławiu) Obszar zabytkowego układu urbanistycznego charakteryzuje się niezbyt korzystnymi warunkami klimatycznymi i bioklimatycznymi. Teren jest sła- bo przewietrzony. Główne korytarze wietrzne przebiegają wzdłuż głów- nych ulic: Pułaskiego i Traugutta. W obszarze opracowania występują punktowe oraz obszarowe źródła uciążliwości - indywidualne systemy ogrzewania oraz liniowe źródła uciąż- liwości: - ciągi komunikacyjne: ul. Krasińskiego, ul. Podwale, ul. Pułaskiego i inne – duża uciążliwość hałasowa. Zanieczyszczenie powietrza W wyniku działalności człowieka o atmosfery dostają się produkty spalania paliw kopalnych oraz związki organiczne ze źródeł naturalnych. Najwięk- sze stężenie tych substancji występuje w sąsiedztwie w wielkich miast i okręgów. Najbardziej charakterystyczne uciążliwe i toksyczne zanieczysz- czenie powietrza generują: pyły drobne (PM10, PM2,5), tlenki węgla, tlenki azotu, niektóre metale i węglowodory. Jakość powietrza we Wrocławiu jest na średnim poziome (na podstawie prowadzonego monitoringu) Dwutlenek siarki Stopień zanieczyszczenia powietrza dwutlenkiem siarki jest ściśle związa- ny z emisją zanieczyszczeń ze stacjonarnych źródeł spalania paliw: elek- trowni, elektrociepłowni, kotłowni i indywidualnych pieców grzewczych i kuchennych. 24 godzinny poziom stężeń nie przekracza 60% wartości dopuszczalnych. Stężenie średnioroczne wynosi 9 - 9,5 μg/m3 . (Stężenie dwutlenku siarki w powietrzu kilkakrotnie wzrasta w sezonie grzewczym.) Nie obserwuje się przekroczeń dopuszczalnych wartości stężeń średnio- dobowych. Dwutlenek azotu Wielkość emisji tlenków azotu związana jest z ilością spalanego paliwa oraz warunkami spalania. Stężenie dwutlenku azotu w powietrzu jest zwięk- szone wzdłuż głównych arterii komunikacyjnych miasta. Wartości stężeń średniorocznych osiągają ok. 60 % wartości dopuszczalnych. Pomiary pa- sywne wykazują większe wartości stężeń, natomiast w punkcie komuni- kacyjnym – nawet przekroczenie wartości dopuszczalnych. W sąsiedztwie ulic o dużym natężeniu ruchu notuje się przeciętnie o 45 % wyższe stężenia NO2 od stężeń pomierzonych w oddali od tras. Pył zawieszony PM10 „Ponadnormatywne stężenia pyłu zawieszonego są jednym z najwięk- szych problemów ochrony powietrza” . Źródłem emisji pyłów są procesy spalania paliw w instalacjach grzewczych, z transportu samochodowego i procesów przemysłowych oraz emisja wtórna Powietrze ug/m3 28 27.5 27 26.5 26 25.5 25 24.5 24 23.5 23 22.5 22 21.5 21 20.5 20 19.5 19 18.5 Rozkład stężeń średniorocznych dwutlenku azotu na terenie Wrocławia w 2011 r. na podstawie badań prowadzonych metodą pasywną ug/m3 11 10.5 10 9.5. 9 8.5 8 7.5 7 6.5 6 Rozkład stężeń średniorocznych dwutlenku siarki na terenie Wrocławia w 2011 r. na podstawie badań prowadzonych metodą pasywną (opraco- wanie: WIOŚ we Wrocławiu)
- 143. 143 Środowisko Gleby W obrębie opracowanianie występują gleby o naturalnym profilu. Obszar ten jest od setek lat zabudowany i gleby szczątkowe występują jedynie na terenach skwerów lub w przestrzeni blokowej. Spośród największych miast kraju (>100 tys. mieszkańców) najbardziej zanieczyszczone gleby stwierdzono we Wrocławiu. Skażenie to powodują miedź, rtęć, ołów i cynk. W Krakowie gleby zanieczyszczone są cynkiem, ołowiem i miedzią, a w Łodzi – miedzią, rtęcią i cynkiem. Warszawa i Po- znań należą do miast o glebach wzbogaconych w miedź, ołów i cynk.1 1 (źródło: Państwowy Instytut Geoloficzny, Państwowy Instytut Badawczy) (http:// www.pgi.gov.pl/pl/analityka-chemiczna-uslugi/3678-naturalne-i-antropogeniczne- czynniki-zanieczyszczenia-rodowiska-.html) Zawartość ołowiu w glebach Wrocławia [mg/kg] <3 15 20 33 62 94 114 514
- 144.
- 145. 145 8.2. Aspekty pozytywne 8.3.Plan konfliktów PrzedmieścieOławskie Analizy do Masterplanu 8.1. Analiza SWOT masterplan 1. rozwój historyczny 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (i) 3. transport i komunikacja 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 7. środowisko 8. podsumowanie i ocena
- 146. 146 8.1 Przeprowadzone analizy stanowiąpodstawę opracowania analizy SWOT dla przedmiotowego obszaru. Analiza SWOT jest jednym z najpowszech- niejszych instrumentów analizy sytuacji, dokonywanej w celu uporządko- wania informacji o stanie aktualnym. Ta prosta i elastyczna metoda pozwala na zbadanie zarówno wewnętrz- nych mocnych i słabych stron, jak również zewnętrznych szans i zagrożeń. Mocne i słabe strony są przy tym wielkościami względnymi ocenianymi na bazie porównań z innymi obszarami (względnie dzielnicami miasta). Analiza SWOT nie jest strategią, a jedynie opisem aktualnej sytuacji. W toku analizy SWOT nie stawia się priorytetów, ani nie formułuje konkret- nych działań. Analiza SWOT aspekty nadrzędne sfera funkcjonalno -przestrzenna sfera społeczna sfera gospodarcza sfera środowiskowa analiza swot Mocne strony: Słabe strony WEWNĘTRZNE S Strengths: mocne strony analizowanego obszaru W Weaknesses: słabe strony analizowanego obszaru Szanse Zagrożenia ZEWNĘTRZNE O Opportunities: szanse występowania na przedmiotowym obszarze pozytywnych zmian, T Threats: zagrożenia związane z możliwością występowania na przedmiotowym obszarze niekorzystnych zmian Mocne strony Słabe strony WEWNĘTRZNE • położenie w istotnej strefie w strukturze funkcjonalno- przestrzennej miasta, bliskość centrum, • śródmiejski charakter obszaru, • impulsy inwestycyjne w obszarze • regulacje formalno-prawne (całość obszaru objęta MPZP), • dokumenty strategiczne dla obszaru: Zintegrowana Strategia Rewitalizacji i Masterplan • bariery przestrzenne – kolej • negatywny wizerunek dzielnicy w świadomości mieszkańców Wrocławia (pojęcie „trójkąt bermudzki”) Szanse Zagrożenia ZEWNĘTRZNE • nowy okres programowania funduszy europejskich UE 2014-2020 • wydarzenia o znaczeniu ponadlokalnym (np. ESK 2016, WorldGames 2017) • stworzenie instrumentów oraz uwarunkowań umożliwiających przeprowadzenie procesu rewitalizacji obszaru, • tworzenie atrakcyjnych miejsc oraz o znaczeniu ponadlokalnym, • inwestycje w ramach projektu "Plac Społeczny" • brak zainteresowania władz miasta, instytucji, NGO’sów oraz inwestorów prywatnych obszarem, • postępujące zjawisko degradacji przestrzeni, społeczeństwa oraz pogłębiający się negatywny wizerunek dzielnicy, • zagrożenie autentyczności i specyfiki obszaru błędnymi inwestycjami, aspekty nadrzędne
- 147. 147 podsumowanie i ocena Mocnestrony Słabe strony WEWNĘTRZNE • bardzo dobra dostępność komunikacyjna, • stan techniczny ul. Pułaskiego, • układ urbanistyczny oraz pojedyncze obiekty w obszarze objęte wpisem do rejestru, większość kamienic wpisana do ewidencji zabytków, • zachowanie w dużej części czytelnego XIX-wiecznego kwartałowego układu urbanistycznego, • duża ilość zróżnicowanych przestrzeni atrakcyjnych kompozycyjnie; • różne typy wnętrz kwartałowych, stosunkowo elastyczny charakter zabudowy wewnątrzkwartałowej, • zróżnicowany detal architektoniczny, dobrze zachowany autentycznych, niezmienionych fragmentów oryginalnej zabudowy. • duże obciążenie komunikacyjne ulic Małachowskiego, Pułaskiego oraz Traugutta, wąskie gardła komunikacyjne, • niezadowalający stan techniczny nawierzchni ulic i chodników oraz wyposażenia przestrzeni publicznych, • strefy odbiegające charakterem od historycznego układu urbanistycznego (m.in. obszary ul. Pułaskiego, ul. Haukego-Bosaka, ul. Dworcowa), • sąsiedztwo zamkniętych terenów kolejowych, • nieuporządkowana kwestia parkowania, niedostatek miejsc parkingowych, • mała liczba stref uspokojonego ruchu, • brak lub niedostateczna ilość infrastruktury rowerowej w obszarze, • duża liczba miejsc niedostatecznie oświetlonych, • postępująca degradacja wnętrz kwartałów, • przeważająco zły stan techniczny zabudowy Szanse Zagrożenia ZEWNĘTRZNE • adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji, • pozytywne oddziaływanie obecnego centrum (Rynku), planowanego centrum (Placu Społecznego) oraz terenów zlokalizowanych wzdłuż ul. Krakowskiej, • pozytywne oddziaływanie nowych inwestycji w obszarze, • modernizacja miejskiej komunikacji publicznej, poprawa systemu połączeń, • wprowadzenie stref uspokojenia ruchu, • poprawa stanu technicznego zabudowy, uzupełnienie historycznych struktur dzięki przemyślanym inwestycjom, również inwestorów prywatnych. • niewystarczające instrumenty prawne ochrony zabytków, nietrafione inwestycje, wyburzenia, błędnie przeprowadzone renowacje oraz niedopasowane do charakteru obszaru uzupełnienia zabudowy, • niewydolność układu na skutek przeciążenia komunikacyjnego, • brak rozwiązania problemu parkowania wraz z rosnącym zapotrzebowaniem, • postępująca degradacja przestrzeni publicznych oraz wewnątrzkwartałowych, • wprowadzenie obcych elementów funkcjonalno-przestrzennych ignorujących skalę i charakter dzielnicy, • akty wandalizmu. sfera funkcjonalno -przestrzenna
- 148. 148 Mocne strony: Słabestrony WEWNĘTRZNE • najwyższy procentowy udział osób zameldowanych w obszarze w wieku produkcyjnym, • duża liczba mieszkańców w wieku produkcyjnym (19-60 lat) – 65 % mieszkańców, • stosunkowo niski odsetek grupy mieszkańców w wieku poprodukcyjnym, • cykliczne spotkania forum wymiany doświadczeń i informacji; • ilość obiektów oświaty w obszarze zaspakajająca potrzeby mieszkańców, obiekty oświaty o znaczeniu ponadlokalnym, biblioteki. • stosunkowo duży odsetek bezrobotnych w grupie 55+ oraz 25-34, • brak rady osiedla, • niedobór infrastruktury społecznej we wschodniej części obszaru, • brak inicjatyw oddolnych, mała ilość organizacji pozarządowych aktywnych w obszarze, • wizerunek dzielnicy jako miejsce niebezpieczne, zamieszkałe przez osoby dotknięte problemami, • dziedziczenie postaw roszczeniowych i wyuczonej bezradności, stosunkowo duży udział osób korzystających z pomocy społecznej od więcej niż jednego pokolenia, • brak lokali usługowych w sąsiedztwie obiektów oświaty w zachodniej części obszaru. Szanse Zagrożenia ZEWNĘTRZNE • zmiana struktury społecznej poprzez nowe inwestycje mieszka- niowe w obszarze, • wprowadzenie długoterminowych inicjatyw oddolnych, progra- mów gminnych odpowiadających na potrzeby mieszkańców, zało- żenie rady osiedla, otwartość gminy na współpracę, • otwartość instytucji społecznych w obszarze na współpracę, • wykorzystanie potencjału obiektów oświaty oraz okołooświato- wych (np. biblioteki) oraz obiektów ochrony zdrowia do odpowied- nich funkcji, • równomierne rozłożenie lokali socjalnych. • odpływ mieszkańców najbardziej aktywnych zawodowo na przed- mieścia, • niski odsetek urodzeń, zagrożenie starzeniem się społeczności, • pogłębiające się rozwarstwienie społeczne, • gentryfikacja. sfera społeczna 8.1
- 149. 149 podsumowanie i ocena Mocnestrony: Słabe strony WEWNĘTRZNE • występowanie ulic handlowych (ul. Kościuszki, Traugutta i Komu- ny Paryskiej), • bliskość dużych zakładów i potencjalnych pracodawców, • duże zróżnicowanie możliwości lokalowych dla różnego rodzaju usług i aktywności. • niedobór różnorodnej oferty usługowej, szczególnie dopasowanej do zróżnicowanych potrzeb mieszkańców, • niski standard lokali usługowych, • małe zainteresowanie obszarem przez przedsiębiorców. Szanse Zagrożenia ZEWNĘTRZNE • zainteresowanie sektora MŚP lokalizacją działalności gospodar- czej, • aktywizacja obszaru poprzez celowe działania o skali ponadlokalnej jak stworzenie programów wspierania handlu i działalności gospodarczej, np. poprzez wykorzystanie parterów zabudowy oraz obiektów oficynowych, • wypieranie handlu detalicznego i rzemiosła przez banki i instytucje finansowe • skomplikowane procedury lokalizacji działalności gospodarczej i pozyskiwania środków finansowych, brak systemu informacji i doradztwa • brak impulsów zachęcających do lokalizacji działalności gospodarczej • silna konkurencja sąsiednich obszarów, skutkująca odpływem mieszkańców i potencjalnych inwestorów. sfera gospodarcza
- 150. 150 Mocne strony: Słabestrony WEWNĘTRZNE • obniżenie hałasu drogowego w większości kwartałów w stosunku do poprzednich badań, • zadowalająca jakość wód w rzece, • bliskość kanału rzeki Oławy oraz przylegających do niej terenów zielonych, • wysoki poziom hałasu wzdłuż ulic, • zły stan gleb, niezbyt korzystne warunki klimatyczne i bioklimatyczne, dość wysokie zanieczyszczenie powietrza, • mała liczba i zły stan istniejącej zieleni, • zauważalny problem z utrzymaniem porządku (brud, kurz, śmieci), niski poziom świadomości ekologicznej, • niska emisja związana z indywidualnymi źródłami ciepła, Szanse Zagrożenia ZEWNĘTRZNE • poprawa komfortu akustycznego poprzez remonty infrastruktury drogowej, • wdrażanie unijnych standardów z zakresie ochrony środowiska, • rozwój i zastosowanie przyjaznych środowisku form transportu i komunikacji, • zwiększenie komfortu poprzez wprowadzenie i uzupełnienie zieleni, • odwrócenie Wrocławia do rzeki • potencjał Niskich Łąk jako terenu rekreacyjnego • postępujące zakłócenie klimatu akustycznego wzdłuż ul. Pułaskiego, • ryzyko wystąpienia powodzi, • postępującyzanikterenówzielonych,wskutekbrakuodpowiednich działań, • brak środków i zainteresowania rozbudową miejskiej sieci ciepłowniczej, • rozwój przemysłu w obszarach sąsiadujących negatywnie wpływającego na środowisko sfera środowiskowa 8.1
- 151. 151 bliskość centrum, śródmiejski charakterobszaru, bardzo dobra dostępność komunikacyjna tworzenie instrumentów do wdrożenia procesu (np. Zintegrowana Strategia Rewitalizacji i Masterplanu) duża ilość zróżnicowanych atrakcyjnych przestrzeni różne typy wnętrz kwartałowych, zróżnicowany detal architektoniczny, dobrze zachowane autentyczne, niezmienione fragmenty historycznej zabudowy. duże zróżnicowanie możliwości lokalowych dla różnego rodzaju usług i aktywności.. podsumowanie i ocena aspekty POZYTYWNE zainteresowanie przyszłym rozwojem osiedla
- 152. 152 0 100 200300 400 500 m Aspekty pozytywne sąsiedztwo z istotnymi strefami bliskość nabrzeży główne szlaki handlowe wartościowe pierzeje zabudowy kwartałowy układ zabudowy koncentracja występowania obiek- tów oświaty atrakcyjna przestrzeń publiczna remont nawierzchni ulic wnętrza kwartałowe w stosunkowo dobrym stanie technicznym atrakcyjne tereny zielone szpalery zieleni wysokiej grunt gminny (własność lub wspoł- własność) wybrane powstające nowe inwesty- cje budowlane miejsca o dobrym klimacie aku- stycznym (we wnętrzach kwarta- łowych) 8.2 i 8.3
- 153. 153 podsumowanie i ocena Plankonfliktów bariery przestrzenne nieczynne torowisko tramwajowe wnętrza kwartału w złym stanie obiekty parterowe w pierzei obiekty o potencjale zmiany funkcji pustostan niezadowalający standard zagospo- darowania przestrzeni ulic tereny zielone wymagające inter- wencji niezadowalający stan zagospodaro- wania przestrzeni publicznych obiekty zaburzające układ prze- strzenny historyczna lina zabudowy koncentracja występowania proble- mów społecznych bariery komunikacyjne miejsca szczególnie kolizyjne brak połączeń wzdłuż nabrzeży wąskie gardła komunikacyjne przestrzenie publiczne wymagające szczególnej uwagi skwery, tereny zielone wymagające interwencji ul. Więckowskiego - koncentracja występowania problemów spo- łecznych skrzyżowanie Prądzyńskiego z Traugutta - miejsce niebezpieczne ulica Traugutta + ulicę Kościuszki- wzmożony ruch 0 100 200 300 400 500 m
- 154. 154 Mapy: opracowania własnena podstawie wizji lokalnej oraz źródeł: Str. 13 Chronologia powstawania ulic Str. 25 Synteza ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia) Str. 27 Ochrona zabytków Rejestr Zabytków, Ewidencja Zabytków, Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Wrocławia, 2007, Str. 30 Plany miejscowe Wykaz obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia) Str. 31 Układ urbanistyczny przewidziany w regulacjach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego Wykaz obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia) Str. 35 Parcelacja gruntów Dane: System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 37 Struktura własnośći gruntu Dane: System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 17 Strefy przestrzenno-funkcjonalne Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Wrocławia, 2007, Str. 40 Program mieszkaniowy Dane: System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 40 Lokale socjalne Wydział Lokali Mieszkalnych (http://bip.um.wroc.pl) Str. 41 Procentowy udział Miasta w nieruchomościach mieszkaniowych Zarząd Zasobu Komunalnego (http://bip.um.wroc.pl), Wrocławskie Mieszkania Sp. z o.o. (http://www. wm.wroc.pl) Str. 44 Kategorie dróg wg Studium Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Wrocławia, 2007, Str. 44 Strefa ruchu uspokojonego, strefa płatnego parko- wania Strefy ruchu uspokojonego - Dane: Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta: http://www.zdium.wroc.pl/view/ index/35; Strefy płatnego parkowania: Dane: Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta: http://www.zdium.wroc. pl/view/index/25 Str. 45 Kategorie dróg Open Street Map (http://www.openstreetmap.org) Str. 47 Komunikacja zbiorowa Open Street Map (http://www.openstreetmap.org) ; System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 67 Oświetlenie Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx) Str. 69 ZIeleń Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx) Str. 74 Zagospodarowanie wnętrz kwartałowych Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx) Źródła rysunków
- 155. 155 Str. 75 Strukturywłasnościowe wewnątrz kwartałów Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Wrocławia, 2007, Str. 77 Podwórka Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx) Str. 87 Elementy małej architektury Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx) Str. 90 Wysokość zabudowy System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 96, 97 Stan techniczny budynków Zarząd Zasobu Komunalnego (http://bip.um.wroc.pl), Wrocławskie Mieszkania Sp. z o.o. (http://www. wm.wroc.pl), System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip. shtml) Str. 99 Dachy Mapy Google (http://maps.google.pl) Str. 109, 111 Inwestycje nowe i planowane Strony internetowe deweloperów oraz htttp://urbanity.pl Str. 112 Śródmiejska Trasa Południowa Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Wrocławia, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta (http://www.zdium.wroc.pl) Str. 114 Gęstość zaludnienia System Infromacji Przestrzennej Miasta Wrocławia: http://geoportal.wroclaw.pl/www/mapa-demografia. shtml#prezent Str. 116, 117 Struktura wieku w kwartałach Str. 123 Bezpieczeństwo Komisariat Policji Wrocław Rakowiec Str. 138 Analiza imisyjna hałasu drogowego System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 138 Analiza imisyjna hałasu tramwajowego System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 139 Analiza imisyjna hałasu kolejowego System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 139 Mapa obszarów o szczególnej wrażliwości System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw.pl/www/sip.shtml) Str. 140 Środowisko przyrodnicze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Wrocławia. Rysunek 4. Uwarunkowania – środo- wisko przyrodnicze Str. 141 Pole elektromagnetyczne Baza danych oraz mapa lokalizacji stacji BTS (http://beta.btsearch.pl) Str. 142 Rozkład stężeń średniorocznych dwutlenku azotu na terenie Wrocławia w 2011 r. na podstawie badań prowadzonych metodą pasywną Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we Wrocławiu (www.wroclaw.pios.gov.pl/pliki/powietrze/ ocena_2011.pdf) Str. 142 Rozkład stężeń średniorocznych dwutlenku siarki na terenie Wrocławia w 2011 r. na podstawie badań prowadzonych metodą pasywną Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we Wrocławiu (www.wroclaw.pios.gov.pl/pliki/powietrze/ ocena_2011.pdf) Str. 143 Zawartość ołowiu w glebach Wrocławia Państwowy Instytut Geoloficzny, Państwowy Instytut Badawczy) (http://www.pgi.gov.pl/pl/analityka- -chemiczna-uslugi/3678-naturalne-i-antropogeniczne-czynniki-zanieczyszczenia-rodowiska-.html) Str. 145 Inwestycje planowane 2013-2017 Wieloletni Plan Inwestycyjny Wrocławia na lata 2013-2017, bip.um.wroclaw.pl
- 156. 156 Str. 10 PrzedmieścieOławskie miedzioryt z 1809 r. http://maps.google.com Str. 10 Widok z wieży ciśnień na zachód ok. 1931 r. http://dolny-slask.org.pl/ Str. 10 Fragment panoramy osiedla widzianego z jednego z dachów budynków Przed- mieścia Oławskiego 2010 r. http://dolny-slask.org.pl/ Str. 10 Kościół pw. św. Maurycego http://dolny-slask.org.pl/ Str. 10 Kościół pw. św. Łazarza http://dolny-slask.org.pl/ Str. 11 Kościół i klasztor Bonifratrów http://dolny-slask.org.pl/ Str. 11 Ogród przy klasztorze Bonifratrów http://dolny-slask.org.pl/ Str. 11 Dawny dworzec towarowy (nieczynny) http://dolny-slask.org.pl/ Str. 11 Ogród przy Pałacu Biskupim http://dolny-slask.org.pl/ Str. 12 Wytwórnia wódek i likierów Schirdewana http://dolny-slask.org.pl/ Str. 12 Wytwórnia perfum i mydła - Opus A.G. http://dolny-slask.org.pl/ Str. 12 Główny budynek firmy Deubag http://dolny-slask.org.pl/ Str. 12 Kraftverkehr Schlesiens AG http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 LO nr 4 i Gimnazjum nr 3 ul. Świstackiego http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 ZS Teleinformatycznych i Elektronicznych http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 Bulwary spacerowe nad rzeką Oławą http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 WOSTiW - kąpielisko "Oława" http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 Obywatelska szkoła średnia, dziś SP nr2 http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 Liceum Ogólnokształcące Nr XIII http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 Wykorzystanie rzeki Oławy do transportu http://dolny-slask.org.pl/ Str. 13 WOSTiW - plaża przy kąpielisku "Oława" http://dolny-slask.org.pl/ Str. 14 Szpalery zieleni przy ul. Traugutta http://dolny-slask.org.pl/ Str. 14 Handel w parterach ul. Kościuszki http://dolny-slask.org.pl/ Str. 14 Ul. Kościuszki - widok na "Trzonolinowiec" http://dolny-slask.org.pl/ Str. 15 Plan Wrocławia i okolicy z 1861 r. - fragment Młynarska-Kaletynowa M., Atlas historyczny miast polskich, zeszyt1: Wrocław, Wy- dawnictwo VIA NOVA, Wrocław 2001. Źródła zdjęć i map Zdjęcia oraz mapy: zbiory własne WR Sp. z o.o. oraz:
- 157. 157 Str. 15 PlanWrocławia z przedmieściami 1873 r. - fragment Młynarska-Kaletynowa M., Atlas historyczny miast polskich, zeszyt1: Wrocław, Wy- dawnictwo VIA NOVA, Wrocław 2001. Str. 15 Nowszy plan Wrocławia z 1891 r. - fragment Młynarska-Kaletynowa M., Atlas historyczny miast polskich, zeszyt1: Wrocław, Wy- dawnictwo VIA NOVA, Wrocław 2001. Str. 15 Budowlany rozwój Wrocławia 1811-1912 r. - fragment Młynarska-Kaletynowa M., Atlas historyczny miast polskich, zeszyt1: Wrocław, Wy- dawnictwo VIA NOVA, Wrocław 2001. Str. 110 Aperio Wrocław - Traugutta 9-11, Budynek biurowy i konferencyjny http://www.urbanity.pl/dolnoslaskie/wroclaw/z55390 Str. 110 Centrum Sztuk Użytkowych ASP - Faza II i III http://www.sztuka-architektury.pl/index.php?ID_PAGE=36794 Str. 110 Angel Wings (Faza A) - Budynki mieszkalne z funkcją handlowo-usługową oraz budynek biurowy Faza II i III http://www.gsarch.org/var/gsarch_site/storage/images/gsarch/projects/angel-wings- offices-developement/angel-wings-office-development-3/6271-1-eng-GB/Angel- Wings-office-development-3_imagelarge.jpg Str. 110 Worcella 23 - Budynek wielorodzinny http://www.urbanity.pl/dolnoslaskie/wroclaw/z52868 Str. 110 Osiedle Centrum - Kościuszki 89 - Budynek mieszkalny z funkcją handlowo- usługową http://www.urbanity.pl/dolnoslaskie/wroclaw/z52759 Str. 110 Nowa Papiernia - Budynki wielorodzinne z parterem użytkowym http://www.nowapapiernia.pl/index.php/pl/ Str. 110 Silver Tower Center - Plac Konstytucji 3 - Budynek biurowy i hotel http://www.mackow.pl Str. 110 Delta Office - Dąbrowskiego 44 - Budynek biurowy http://www.tuwroclaw.com/wiadomosci,w-koncu-rusza-budowa-kompleksu-przy- dabrowskiego,wia5-3273-11236.html Str. 110 Śródmieście Odnowa - Etap 2 i 3 (Segment F-O) Prądzyńskiego 40- http://tabelaofert.pl/wiadomosci/aktualnosc?cmn_id=3577&cmng_id=1004 Str. 110 Brzeska 5 - Budynek wielorodzinny z parterem usługowym http://fotopolska.eu/Wroclaw/b65132,Brzeska_18.html Str. 110 Kniaziewicza 16 - Budynek wielorodzinny z parterem usługowym http://www.i2development.pl/inwestycje-mieszkaniowe/kniaziewicza-16 Str. 110 Ulica Pułaskiego – wlot tunelu – widok od ul. Kościuszki (wizualizacja) http://www.zdium.wroc.pl/ Str. 110 Skrzyżowanie jednopoziomowe – ul. Pułaskiego i Kościuszki (wizualizacja) http://www.zdium.wroc.pl/ Str. 110 Ulica Pułaskiego widok od strony Placu Powstańców Warszawy (Pl. Społecznego) (wizualizacja) http://www.zdium.wroc.pl/ Str. 132 Zabudowa wzdłuż ulicy Krakowskiej http://fotopolska.eu/foto/357/357114.jpg Str. 134 Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. Marciniaka przy ul. Traugutta Mapy Google (http://maps.google.pl)
- 158. 158 1. Antkowiak Z.,Wrocław od A do Z, Ossolineum 1997 2. Baza danych oraz mapa lokalizacji stacji BTS (http://beta.btsearch.pl) 3. Encyklopedia Wrocławia, red. nauk. Jan Harasimowicz, Wydawnictwo Dolnośląskie 2006 4. Eysymontt R., Krzywka Ł., Przedmieście Oławskie – dzieje, urbanistyka, architektura [w:] Rocznik wrocławski, nr 7, 2001 5. Gminny Program opieki nad zabytkami na lata 2010-2013 przyjęty Uchwałą Nr L/1468/10 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 20 maja 2010 r., 6. Grotowska S., O poczucie więzi z Przedmieściem Oławskim na podstawie wywiadów z mieszkańcami [w:] Rocznik wrocławski, nr 7, 2001 7. Kataster Wrocławia (https://www.zgkikm.wroc.pl/ewm_public/Login.aspx) 8. Komisariat Policji Wrocław Rakowiec 9. Lokalny Program Rewitalizacji Wrocławia na lata 2003-2006 oraz 2007-2013, przyjęty Uchwałą Nr XLIV/2969/05 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 grudnia 2005 roku, 10. Lorens P., “Urbanistyczne aspekty rewitalizacji centrów miast”, materiały z konferencji naukowej Rewitalizacja, Sopot 20089, [dostęp: http://www.sopot. pl/eGmina/pl/cityzone/Aktualnosci/Wydarzenia/modules/events/0151.html] 11. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia) 12. Ocena aktualności "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia" oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego na obszarze Wrocławia / Uchwała nr XXIX/646/12 RMW z dnia 5 lipca 2012 r.; 13. Okólska H, Górska H., Wagner-Głowińska J, Przedmieście Oławskie we Wrocławiu, Materiały z sesji naukowej pod patronatem Prezydenta Wrocławia…, Wydawnictwo GAJT 1991 s.c., Wrocław 2013 14. Open Street Map (http://www.openstreetmap.org) 15. Państwowy Instytut Geoloficzny, Państwowy Instytut Badawczy) (http://www. pgi.gov.pl/pl/analityka-chemiczna-uslugi/3678-naturalne-i-antropogeniczne- czynniki-zanieczyszczenia-rodowiska-.html) Źródła pisane 16. Program Ochrony Środowiska dla Miasta Wrocławia na lata 2004-2015 przyjęty Uchwałą Nr XXIX/2220/04 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 listopada 2004 r. 17. Rejestr Zabytków, Ewidencja Zabytków, Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Wrocławia, 2007, 18. Strategia – Wrocław w perspektywie 2020 plus” / Uchwała Nr LIV/3250/06 RMW z dnia 6 lipca 2006 r. 19. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia / Uchwała Nr LIV/3249/06 RMW z dnia 6 lipca 2006 r.; 20. System Informacji Przestrzennej Miasta Wrocławia (http://geoportal.wroclaw. pl/www/sip.shtml) 21. Wieloletni Plan Inwestycyjny na lata 2013-2017 / Uchwała Nr XXXVI/812/12 RMW z dnia 28 grudnia 2012 r.,bip.um.wroclaw.pl 22. Wykaz obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia) 23. Wykaz obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w obszarze opracowania. (Źródło: System Informacji Przestrzennej Wrocławia) 24. Wykaz zabytków Architektury i Budownictwa miasta Wrocławia” (stan na wrzesień 2012). 25. Założenia polityki społeczno-gospodarczej Wrocławia na rok budżetowy 2013” Uchwała Nr XXVIII/624/12 RMW z dnia 28 czerwca 2012 r.
- 159. 159 Spis treści 0. masterplan 4 Wprowadzenie 6 Analizy - rozpatrywane aspekty i struktura 7 1. rozwój historyczny 9 1.1. Historia Przedmieścia Oławskiego 10 2. struktura funkcjonalno-przestrzenna (I) 17 2.1. Kontekst ponadlokalny 18 2.2. Granice opracowania 20 2.3. Regulacje formalno-prawne 23 2.4. Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego 24 2.5. Ochrona zabytków 26 2.6. Układ urbanistyczny 30 2.7. Układ urbanistyczny wg regulacji MPZP 34 2.8. System zabudowy kwartałowej 32 2.9. Parcelacja i wykorzystanie gruntu 34 2.10. Struktury własnościowe 36 2.11. Funkcje użytkowe 38 2.12. Mieszkalnictwo 40 3. transport i komunikacja 43 3.1. Układ drogowy 44 3.2. Komunikacja zbiorowa 46 3.3. Parkowanie 48 3.4. Stan techniczny nawierzchni 50 3.5. Ścieżki rowerowe 52 4. struktura funkcjonalno-przestrzenna (II) 53 4.1. Struktura przestrzenna 54 4.2. Strefy wejściowe 56 4.3. Osie widokowe i sekwencje przestrzenne 58 4.4. Typologia przestrzeni publicznych 62 4.5. Ulice 64 4.6. Oświetlenie 66 4.7. Zieleń 68 4.8. Wnętrza kwartałów zabudowy 74 4.9. Miejsca targów ulicznych, kioski 82 4.10. Wyposażenie przestrzeni publicznych 82 4.11. Wyposażenie wnętrz podwórkowych 84 4.12. Rzeźby 86 4.13. Zabudowa 88 4.14. Wysokość zabudowy 91 4.15. Stan techniczny zabudowy 96 4.16 Dachy 98 4.17. Elewacje 100 4.18. Strefy parterów i elementy reklamy 102 4.19. Balkony, wykusze, bramy i przejazdy 104 4.20. Okna, drzwi, detale architektoniczne 106 4.21. Inwestycje (2008-2013) 108 4.22. Planowane inwestycje (2013+) 110 4.23. Przedmieście Oławskie (2017+) 112 5. mieszkańcy i aspekty społeczne 113 5.1. Demografia 114 5.2. Struktura wieku w kwartałach 116 5.3. Bezrobocie 118 5.4. Pomoc społeczna 120 5.5. Bezpieczeństwo 122 5.6. Infrastruktura społeczna i kultura 124 5.7. Obiekty oświaty 126 5.8. Oferta czasu wolnego dla młodzieży 128 6. struktura gospodarcza i miejsca pracy 131 6.1. Aspekty gospodarcze 132 7. środowisko 137 7.1. Hałas 138 7.2. Wody 140 7.3. Pole elektromagnetyczne 141 7.4. Powietrze 142 7.5. Gleby 143 8. podsumowanie i ocena 145 8.1. Analiza SWOT 146 8.2. Aspekty pozytywne 152 8.3. Plan konfliktów 153 Źródła rysunków 154 Źródła zdjęć i map 156 Źródła pisane 158