SlideShare a Scribd company logo
1 of 29
LOGO
Мэдээллийн технологи
Хичээлийн нэр: Мэдээллийн системийн үндэс
Хичээлийн төрөл: Лекц /№8/
Багшийн нэр: Г.Өсөхжаргал
Агуулга
ПХ-ийн төрлүүд
Програмчлалын хэл
ПХ-ийн төрлүүд
Компьютерийн
ПХ
Хэрэглээний
ПХ
Системийн
ПХ
Ерөнхий
зориулалтын
хэрэглээний
програм
Тусгай
зориулалтын
хэрэглээний
програм
Системийн
удирдлагын
програм
Систем
хөгжүүлэх
програм
•Вэб браузер
•Электрон мэйл
•Текст
боловсруулах
•Хүснэгт
боловсруулах
•ӨС-н менежер
•Хувийн
мэдээллийн
менежер г.м
• Санхүүгийн
• Хэрэглэгчтэй
харилцах систем
• Үйлдвэрлэлийн
нөөцийн төлөвлөлт
• Шинжлэх
ухаан, инженерийн
• Сургалтын г.м
• Үйлдлийн систем
• Сүлжээний
удирдлагын
програм
• ӨСУС
• Аппликешн
сервер
• Гүйцэтгэл болон
хамгаалалтын
хяналт
• Програмч-
лалын хэлний
хөрвүүлэгч
• Програмын
editor ба tool
• CASE пакетууд
Компьютерийн ПХ-ийн чиг хандлага
I үе I I үе III үе IY үе Y үе?
ПХ-ийн
чиг
хандлаг
а
Хэрэглэгчийн
бичсэн
програмууд
Машины хэл
Пакет
програмууд
Тэмдэгтэн
хэлүүд
Үйлдлийн
систем
Өндөр
түвшний
хэлүүд
ӨСУС
4-р үеийн
хэлүүд
Микрокомпь
ютерийн
пакетууд
ПХ-ийн чиг
хандлага
Чиг хандлага: Ашиглахад хялбар, олон зориулалтаар ашиглаж болохуйц, вэб
боломж бүхий аппликэшн пакетууд
ПХ-ийн төрлүүд
Тусгай зориулалтын ПХ-ууд
Нийлүүлэлтийн
гинжин холбооны
удирдлага
Үйлдвэрлэлийн
нөөцийн
удирдлага
Хэрэглэгчтэй
харилцах систем
Хүний нөөцийн
удирдлага
Санхүү болон
няг-бо бүртгэл
Бизнесийн
шийдвэрий
г дэмжих
Системийн ПХ
Үйлдлийн систем
Компьютерийн ТХ-ийг удирдах
Хэрэглэгчийн интерфейсээр хангах
ТХ-ийн үл хамаарлын зэрэглэлийг арилгах
Системийн санах ойг удирдах
Бодлого боловсруулалтыг удирдах
Сүлжээний боломжоор хангах
Системийн нөөцийн хандалтыг хянах
Файл удирдах
Үйлдлийн систем
Хэрэглэгчийн интерфейс
Командаар удирдагдах
Цэсээр удирдагдах
Хэрэглэгчийн график интерфейс
Системийн болон хэрэглээний ПХ-ийн
интерфейс
Компьютерийн
ТХ
Системийн ПХ
Хэрэглээний ПХ
Эцсийн хэрэглэгч
Эцсийн хэрэглэгч
Ерөнхий ба Тусгай зориулалтын
Системийн удирдлага ба
хөгжүүлэлт
Хэрэглээний ПХ
Үйлдвэрийн зориулалттай ПХ
Данс ба гүйлгээ Хүний нөөцийг удирдах
Мөнгөн урсгалын шижилгээ Үйлдвэрлэлийг удирдах
Хувьцаа, өрийн бичгийг удирдах Захиалга боловсруулах
Хөрөнгө оруулалтыг удирдах Төлбөр тооцоо
Хөрөнгө хуваарилалт, хяналт Түгээлтийг хянах
Ня-богийн ерөнхий дэвтэр Хадгаламж ба гүйлгээ
Өглөг авлагыг хянах Төлбөрийн карт зохицуулах
Цалин бодох Автомат харилцагч
Хэрэглээний ПХ
Үйлдвэрийн зориулалттай
11
Түүхий эд Орох
тээвэрлэ
лт
Агуулах,
хадгалал
т
Үйлдвэрлэл
Захиалагчта
й харилцах
Зах
зээл, борлуу
лалт
Гарах
тээвэрлэ
лт
Бүтээгдэхүүн
хадгалалт
Үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг нэгтгэн боловсруулах ПХ-ийн жишээ
Доод түвшний хэл
1-р үеийн хэл
 Машины код. Энэ нь микропроцессорын шууд
ойлгож чадах цорын ганц хэл юм.
2-р үеийн хэл
 Микропроцессорын үндсэн хэл биш боловч уг
хэлээр програмчлахын тулд програм зохиогч нь
микропроцессорын үндсэн архитектурыг мэддэг
байх шаардлагатай.
 Жишээ нь. Регистрүүд болон зааврууд –
jmp, mov).
Доод түвшний хэл
Ассемблер хэл нь кодыг машины код руу
хөрвүүлэхэд ашиглагдана.
Шинж чанар
Өндөр хурд шаардана
Өндөр түвшний хэлүүдтэй харьцуулахад ПХ нь
доод түвшинд байна. Учир нь програмыг
дүрслэхдээ зөвхөн цагаан толгойн үсгүүдийг л
ашигладаг.
Програм зохиогч нь ТХ-ийн мэдлэгтэй байх
хэрэгтэй.
ТХ солигдоход програмыг дахин бичих хэрэгтэй
болно.
Дээд түвшний хэл
ПХ-ийг хөгжүүлэхэд ашиглагдана.
Шинж чанар
Ашиглахад хялбар
Ассемблер хэлтэй харьцуулахад ярианы
хэлтэй илүү ойролцоо
ТХ-аас хамааралгүй
Процедур хэл
Уг хэл дээр бичигдсэн програм нь
функцуудаас тогтоно.
Ихэнх дээд түвшний хэлүүд нь процедур
хэл байдаг. Жишээ: Fortran, COBOL, C
Процедур бус хэл
Ямар нэгэн алгоритм дүрслэлгүйгээр
програм зохиох боломжийг олгоно.
Програмд оролт, гаралт, боловсруулалт
хийх нөхцлийг оруулах замаар
програмчилна.
Шинж чанар:
Ямар ч алгоритм ашигладаггүй тул
програмчлах ур чадваргүй хүн ч энэ хэлийг
ашиглан програм зохион боломжтой.
Процедуруудыг боловсруулах урьдчилан
бэлтгэгдсэн функцуудтэй боловч програм
үүсгэхэд тийм ч тохиромжтой биш.
Процедур бус хэлний ангилал
Tabular form language
 Урьдчилан тодорхойлсон форматын дагуу
шаардлагатай боловсруулалтуудыг бичих ба уг
хэл нь шаардлагатай програмыг автоматаар
үүсгэж өгнө.
Functional language
 Функцуудыг нэгдлүүдээр програмыг үүсгэнэ.
Жишээ нь, LISP жагсаалт боловсруулах, APL
шинжлэх ухааны болон инженерийн
тооцооллуудыг гүйцэтгэнэ.
Процедур бус хэлний ангилал
Логик хэл
 Предикат логик дээр суурилсан логик
илэрхийллүүдийг ашиглан програмыг
үүсгэнэ.
 Жишээ нь, Prolo – хиймэл оюун ухаанд
ашиглагдана.
Объект хандлагат хэл
 Объектуудыг ашиглан програм үүсгэнэ.
Жишээ нь, Smalltalk, C++, Java. Сүлжээний
орчинд програмчлах боломжтой.
Програмчлалын хэл
4-р үеийн хэлүүд (4 GL)
Програмчлалын мэдлэг шаардагдахгүй.
Энэ програмчлалын хэл буюу
програмчлалын орчин нь тусгай
зориулалтаар ашиглагдахаар
загварчлагдсан бөгөөд бизнесийн үйл
ажиллагааг програмчлах зориулалтаар
хөгжүүлэгддэг.
Шинж чанар
ПХ-ийг хөгжүүлэх хугацаа болон үнэ
өртгийг багасна.
Зарим тохиолдолд хүссэн үр дүндээ хүрч
чаддаггүй.
Програмчлалын хэл
4-р үеийн хэлүүдийн төрлүүд
Тайлан үүсгэгч
 PostScript
 Oracle Reports
Форм үүсгэгч
 eDeveloper
 ColdFusion
Өгөгдлийн удирдлага
 SPSS
 SQL
Програмчлалын хэл
Скрипт хэл
Эцсийн хэрэглэгч програм хөгжүүлэх
зорилгоор ашиглана.
Tag хэлбэрээр бичигдэнэ.
Ажиллуулах бүрд команд командаараа
нэг бүрчлэн хөрвүүлэгдэнэ.
Жишээ, HTML (Hyper Text Markup
Language),
Тусгай зориулалтын програмчлалын хэл
Зарим салбарт хийгддэг боловсруулалтууд нь
хэт нүсэр, тооцоолол ихтэй байдаг ба эдгээр
тооцооллуудыг хийхэд хэдэн цаг, хэдэн өдөр
ч шаардлагатай болдог.
Иймээс тусгай зориулалтын програмчлалын
хэл нь энэ хүндрэлийг шийдвэрлэх зорилгоор
хөгжүүлэгдсэн байна.
Тусгай зориулалтын програмчлалын хэл
GPSS (Ерөнхий зориулалтын симуляцийн
систем)
Ихэвчлэн дискрет симуляцийн
боловсруулалтанд ашиглагдана.
FORMAC (Томъѐо боловсруулах хөрвүүлэгч)
Ихэвчлэн гидродинамик болон астрономийн
нүсэр, төвөгтэй томъѐог боловсруулахад
ашиглагдана. Мөн шинжлэх ухаан, техникийн
тооцооллуудад ашиглагдана.
COGO (COordinate GeOmetry)
Байгууламжийн бүтцийг загварчилж, шинжилгээ
хийхэд ашиглагдана.
Програмчлалын хэл
Програмчлалын технологи
 Объект хандлагат програмчлал
• object oriented programming
• өгөгдөл ба түүнийг боловсруулах процедур нь хамт нэг объект гэж
тооцогддог
 Визуаль програмчлал
• visual programming
• код бичдэггүй, програмын сангаас бэлэн объектүүдийг
сонгон хуулах замаар програмыг бүтээдэг
 ЭйчТМЛ/ИксМЛ
• HTML/XML-Hyper Text/ eXtensible Markup Language
• Вэб маягийн гипертехт / медиа баримтыг таг ашиглан
бүтээдэг
 Жава
• Java –аплет (applet) гэх жижиг програмуудыг сүлжээнээс
татаж тодорхой бодлогод ашигладаг
24
Програмчлалын хэл
Хэл Хэрэглээ
Кобол Үсэг-тоон өгөгдлийн файлыг боловсруулдаг, бизнес
хандлагат хэл
Си ПК-ийн ҮС, хэрэглээний ПХ-г бүтээх мэргэжлийн програмч
ашиглах зорилготой,, төрөл бүрийн ПК-т нийцдэг, ПК-ийн
нөөцийг үр ашигтай ашигладаг
С++ ПХ-ийг хөгжүүлэхэд ашигладаг, С хэлний объект хандлагат
хувилбар . Óäàìøèë, á¿ðäìýë, âèðòóàëü ôóíêö àøèãëàõ
áîëîìæòîé.
Визуаль бейсик Виндоузын орчинд ажиллах ПХ-ийг бүтээхэд ашигладаг
визуаль програмчлалын хэл
Фортран
(FORmula TRANslator)
Эрдэм шинжилгээ, инженерийн бодлогод зориулсан, тоон
өгөгдлийг боловсруулахад ашигладаг
Бейсик Програмчлах анхан шатны мэдлэгийг олгох зорилгоор
сургалтанд ашиглахаар бий болсон
Паскаль Компьютерийн ухаанаар суралцагчдад дуу авиа
боловсруулах дадлага олгоход ашигладаг
Ассемблер Системийн ПХ-г бүтээх зорилготой 2 дахь үеийн хэл
Жава ҮС-ээсхамаарахгүй ажилладаг, объект хандлагат
програмчлалын хэл
25
Програмчлалын хэл
Перл
UNIX-төрлийн үйлдлийн системүүд болон
Windows орчинд ашиглагдах хөрвүүлэгч хэл. .
Шинж чанар
WWW сервер дээр ажиллах CGI (Common
Gateway Interface) програмуудын стандарт хэл.
Програмчлалын хэл
SGML (Standard Generalized Markup
Language)
Баримт бичгийн логик болон семантик
бүтцийг энгийн tag-уудаар дүрсэлдэг.
Электрон бичиг баримтыг удирдах
зорилгоор хөгжүүлэгдсэн.
HTML
SGML хэлний өргөтгөсөн хувилбар.
Tag ашиглан зурган файл, холбоосуудыг
тодорхойлох боломжтой болсон.
Програмчлалын хэл
XML (eXtensible Markup Language)
HTML-тэй харьцуулахад хэрэглэгчид илүү
уян хатан боломжуудыг оруулж өгсөн.
Электрон худалдаанд өгөгдөл
солилцох, бичиг баримт хадгалах
боломжтой болсон.
Дүгнэлт
Үе Онцлог
1 дэх үе (1Ү) Командыг машины хэлээр (0/1-2-
ын код)
бичсэн, шууд биелдэг
2 дахь
үе(2Ү)
Ихэнх оператор нь товчлол
хэрэглэдэг(mov, jmp)
3 дахь
үе(3Ү)
Команд нь англи хэл рүү ойртсон,
ойлгоход хялбар
4 дэх үе (4Ү) Програмч биш эцсийн хэрэглэгчид
зориулсан, хялбар
29
Програмчлалын хэлний үе

More Related Content

What's hot

2 техник хангамж ба программ хангамж
2 техник хангамж ба программ хангамж2 техник хангамж ба программ хангамж
2 техник хангамж ба программ хангамжAura Faceboo
 
лекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалт
лекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалтлекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалт
лекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалтE-Gazarchin Online University
 
U.cs101 алгоритм программчлал-3
U.cs101   алгоритм программчлал-3U.cs101   алгоритм программчлал-3
U.cs101 алгоритм программчлал-3Badral Khurelbaatar
 
Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...
Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...
Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...Adilbishiin Gelegjamts
 
Microsoft Word программын дадлага ажлууд
Microsoft Word программын дадлага ажлуудMicrosoft Word программын дадлага ажлууд
Microsoft Word программын дадлага ажлуудoyunerdene_gansukh
 
компьютерийн сүлжээ
компьютерийн сүлжээкомпьютерийн сүлжээ
компьютерийн сүлжээEnkh Gvnj
 
мэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөр
мэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөрмэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөр
мэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөрБатбагана Баасанжав
 
компьютэрийн төрлүүд
компьютэрийн төрлүүдкомпьютэрийн төрлүүд
компьютэрийн төрлүүдTegshee myagmar
 
хайлтын систем
хайлтын системхайлтын систем
хайлтын системhenjii
 

What's hot (20)

2 техник хангамж ба программ хангамж
2 техник хангамж ба программ хангамж2 техник хангамж ба программ хангамж
2 техник хангамж ба программ хангамж
 
Ms word
Ms wordMs word
Ms word
 
3
33
3
 
Presentation1
Presentation1Presentation1
Presentation1
 
лекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалт
лекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалтлекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалт
лекц 1 компьютерийн бүтэц зохион байгуулалт
 
It101 1
It101 1It101 1
It101 1
 
Лекц 3 (Давталт)
Лекц 3 (Давталт)Лекц 3 (Давталт)
Лекц 3 (Давталт)
 
It101-3
It101-3It101-3
It101-3
 
U.cs101 алгоритм программчлал-3
U.cs101   алгоритм программчлал-3U.cs101   алгоритм программчлал-3
U.cs101 алгоритм программчлал-3
 
Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...
Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...
Байгууллага дахь төлөвлөлт, төлөвлөлтийн түвшин, төлөвлөгөөний ангилал, төлөл...
 
User requirements
User requirementsUser requirements
User requirements
 
Microsoft Word программын дадлага ажлууд
Microsoft Word программын дадлага ажлуудMicrosoft Word программын дадлага ажлууд
Microsoft Word программын дадлага ажлууд
 
Garaltin tuhuurumj
Garaltin tuhuurumjGaraltin tuhuurumj
Garaltin tuhuurumj
 
It101 lec6 10.06
It101 lec6 10.06It101 lec6 10.06
It101 lec6 10.06
 
загвар
загварзагвар
загвар
 
компьютерийн сүлжээ
компьютерийн сүлжээкомпьютерийн сүлжээ
компьютерийн сүлжээ
 
мэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөр
мэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөрмэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөр
мэдээллийн технологи 1 хичээлийн хөтөлбөр
 
U.it101 lab 4
U.it101 lab 4U.it101 lab 4
U.it101 lab 4
 
компьютэрийн төрлүүд
компьютэрийн төрлүүдкомпьютэрийн төрлүүд
компьютэрийн төрлүүд
 
хайлтын систем
хайлтын системхайлтын систем
хайлтын систем
 

Similar to 2014 is101 lec7 (20)

Lecture1
Lecture1Lecture1
Lecture1
 
Tutorial of python
Tutorial of pythonTutorial of python
Tutorial of python
 
Tutorial of python
Tutorial of pythonTutorial of python
Tutorial of python
 
Tutorial of python
Tutorial of pythonTutorial of python
Tutorial of python
 
Lecture1
Lecture1Lecture1
Lecture1
 
Лекц 1
Лекц 1Лекц 1
Лекц 1
 
PL Lecture1
PL Lecture1PL Lecture1
PL Lecture1
 
си хэлний ойлголт
си хэлний ойлголтси хэлний ойлголт
си хэлний ойлголт
 
PL Lecture2
PL Lecture2PL Lecture2
PL Lecture2
 
Tseepilmaa translation software
Tseepilmaa translation softwareTseepilmaa translation software
Tseepilmaa translation software
 
It glossary
It glossaryIt glossary
It glossary
 
C# hicheelin lekts
C# hicheelin lektsC# hicheelin lekts
C# hicheelin lekts
 
Pl lecture2
Pl lecture2Pl lecture2
Pl lecture2
 
C cons
C consC cons
C cons
 
PL Lecture3
PL Lecture3PL Lecture3
PL Lecture3
 
1
11
1
 
Ci prog tolgoi file хичээл 2
Ci prog tolgoi file хичээл 2Ci prog tolgoi file хичээл 2
Ci prog tolgoi file хичээл 2
 
Lec1 pragraming language
Lec1 pragraming languageLec1 pragraming language
Lec1 pragraming language
 
Визуаль програмчлал бие даалт
Визуаль програмчлал бие даалтВизуаль програмчлал бие даалт
Визуаль програмчлал бие даалт
 
Dotnet lekts
Dotnet lektsDotnet lekts
Dotnet lekts
 

More from Usukhuu Galaa (20)

Se304
Se304Se304
Se304
 
Se205
Se205Se205
Se205
 
Is320
Is320Is320
Is320
 
Is201
Is201Is201
Is201
 
Rdbms bie daalt
Rdbms bie daaltRdbms bie daalt
Rdbms bie daalt
 
Rdbms 300 test
Rdbms 300 testRdbms 300 test
Rdbms 300 test
 
DB-2
DB-2DB-2
DB-2
 
нийтлэл 1
нийтлэл 1нийтлэл 1
нийтлэл 1
 
IT13
IT13IT13
IT13
 
IT14
IT14IT14
IT14
 
IT12
IT12IT12
IT12
 
IT11
IT11IT11
IT11
 
IT10
IT10IT10
IT10
 
IT-9
IT-9IT-9
IT-9
 
IT-7
IT-7IT-7
IT-7
 
IT-6
IT-6IT-6
IT-6
 
IT-5
IT-5IT-5
IT-5
 
IT-4
IT-4IT-4
IT-4
 
IT-3
IT-3IT-3
IT-3
 
IT-2
IT-2IT-2
IT-2
 

2014 is101 lec7

  • 1. LOGO Мэдээллийн технологи Хичээлийн нэр: Мэдээллийн системийн үндэс Хичээлийн төрөл: Лекц /№8/ Багшийн нэр: Г.Өсөхжаргал
  • 3. ПХ-ийн төрлүүд Компьютерийн ПХ Хэрэглээний ПХ Системийн ПХ Ерөнхий зориулалтын хэрэглээний програм Тусгай зориулалтын хэрэглээний програм Системийн удирдлагын програм Систем хөгжүүлэх програм •Вэб браузер •Электрон мэйл •Текст боловсруулах •Хүснэгт боловсруулах •ӨС-н менежер •Хувийн мэдээллийн менежер г.м • Санхүүгийн • Хэрэглэгчтэй харилцах систем • Үйлдвэрлэлийн нөөцийн төлөвлөлт • Шинжлэх ухаан, инженерийн • Сургалтын г.м • Үйлдлийн систем • Сүлжээний удирдлагын програм • ӨСУС • Аппликешн сервер • Гүйцэтгэл болон хамгаалалтын хяналт • Програмч- лалын хэлний хөрвүүлэгч • Програмын editor ба tool • CASE пакетууд
  • 4. Компьютерийн ПХ-ийн чиг хандлага I үе I I үе III үе IY үе Y үе? ПХ-ийн чиг хандлаг а Хэрэглэгчийн бичсэн програмууд Машины хэл Пакет програмууд Тэмдэгтэн хэлүүд Үйлдлийн систем Өндөр түвшний хэлүүд ӨСУС 4-р үеийн хэлүүд Микрокомпь ютерийн пакетууд ПХ-ийн чиг хандлага Чиг хандлага: Ашиглахад хялбар, олон зориулалтаар ашиглаж болохуйц, вэб боломж бүхий аппликэшн пакетууд
  • 5. ПХ-ийн төрлүүд Тусгай зориулалтын ПХ-ууд Нийлүүлэлтийн гинжин холбооны удирдлага Үйлдвэрлэлийн нөөцийн удирдлага Хэрэглэгчтэй харилцах систем Хүний нөөцийн удирдлага Санхүү болон няг-бо бүртгэл Бизнесийн шийдвэрий г дэмжих
  • 6. Системийн ПХ Үйлдлийн систем Компьютерийн ТХ-ийг удирдах Хэрэглэгчийн интерфейсээр хангах ТХ-ийн үл хамаарлын зэрэглэлийг арилгах Системийн санах ойг удирдах Бодлого боловсруулалтыг удирдах Сүлжээний боломжоор хангах Системийн нөөцийн хандалтыг хянах Файл удирдах
  • 7. Үйлдлийн систем Хэрэглэгчийн интерфейс Командаар удирдагдах Цэсээр удирдагдах Хэрэглэгчийн график интерфейс
  • 8.
  • 9. Системийн болон хэрэглээний ПХ-ийн интерфейс Компьютерийн ТХ Системийн ПХ Хэрэглээний ПХ Эцсийн хэрэглэгч Эцсийн хэрэглэгч Ерөнхий ба Тусгай зориулалтын Системийн удирдлага ба хөгжүүлэлт
  • 10. Хэрэглээний ПХ Үйлдвэрийн зориулалттай ПХ Данс ба гүйлгээ Хүний нөөцийг удирдах Мөнгөн урсгалын шижилгээ Үйлдвэрлэлийг удирдах Хувьцаа, өрийн бичгийг удирдах Захиалга боловсруулах Хөрөнгө оруулалтыг удирдах Төлбөр тооцоо Хөрөнгө хуваарилалт, хяналт Түгээлтийг хянах Ня-богийн ерөнхий дэвтэр Хадгаламж ба гүйлгээ Өглөг авлагыг хянах Төлбөрийн карт зохицуулах Цалин бодох Автомат харилцагч
  • 11. Хэрэглээний ПХ Үйлдвэрийн зориулалттай 11 Түүхий эд Орох тээвэрлэ лт Агуулах, хадгалал т Үйлдвэрлэл Захиалагчта й харилцах Зах зээл, борлуу лалт Гарах тээвэрлэ лт Бүтээгдэхүүн хадгалалт Үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг нэгтгэн боловсруулах ПХ-ийн жишээ
  • 12. Доод түвшний хэл 1-р үеийн хэл  Машины код. Энэ нь микропроцессорын шууд ойлгож чадах цорын ганц хэл юм. 2-р үеийн хэл  Микропроцессорын үндсэн хэл биш боловч уг хэлээр програмчлахын тулд програм зохиогч нь микропроцессорын үндсэн архитектурыг мэддэг байх шаардлагатай.  Жишээ нь. Регистрүүд болон зааврууд – jmp, mov).
  • 13. Доод түвшний хэл Ассемблер хэл нь кодыг машины код руу хөрвүүлэхэд ашиглагдана. Шинж чанар Өндөр хурд шаардана Өндөр түвшний хэлүүдтэй харьцуулахад ПХ нь доод түвшинд байна. Учир нь програмыг дүрслэхдээ зөвхөн цагаан толгойн үсгүүдийг л ашигладаг. Програм зохиогч нь ТХ-ийн мэдлэгтэй байх хэрэгтэй. ТХ солигдоход програмыг дахин бичих хэрэгтэй болно.
  • 14. Дээд түвшний хэл ПХ-ийг хөгжүүлэхэд ашиглагдана. Шинж чанар Ашиглахад хялбар Ассемблер хэлтэй харьцуулахад ярианы хэлтэй илүү ойролцоо ТХ-аас хамааралгүй
  • 15. Процедур хэл Уг хэл дээр бичигдсэн програм нь функцуудаас тогтоно. Ихэнх дээд түвшний хэлүүд нь процедур хэл байдаг. Жишээ: Fortran, COBOL, C
  • 16. Процедур бус хэл Ямар нэгэн алгоритм дүрслэлгүйгээр програм зохиох боломжийг олгоно. Програмд оролт, гаралт, боловсруулалт хийх нөхцлийг оруулах замаар програмчилна. Шинж чанар: Ямар ч алгоритм ашигладаггүй тул програмчлах ур чадваргүй хүн ч энэ хэлийг ашиглан програм зохион боломжтой. Процедуруудыг боловсруулах урьдчилан бэлтгэгдсэн функцуудтэй боловч програм үүсгэхэд тийм ч тохиромжтой биш.
  • 17. Процедур бус хэлний ангилал Tabular form language  Урьдчилан тодорхойлсон форматын дагуу шаардлагатай боловсруулалтуудыг бичих ба уг хэл нь шаардлагатай програмыг автоматаар үүсгэж өгнө. Functional language  Функцуудыг нэгдлүүдээр програмыг үүсгэнэ. Жишээ нь, LISP жагсаалт боловсруулах, APL шинжлэх ухааны болон инженерийн тооцооллуудыг гүйцэтгэнэ.
  • 18. Процедур бус хэлний ангилал Логик хэл  Предикат логик дээр суурилсан логик илэрхийллүүдийг ашиглан програмыг үүсгэнэ.  Жишээ нь, Prolo – хиймэл оюун ухаанд ашиглагдана. Объект хандлагат хэл  Объектуудыг ашиглан програм үүсгэнэ. Жишээ нь, Smalltalk, C++, Java. Сүлжээний орчинд програмчлах боломжтой.
  • 19. Програмчлалын хэл 4-р үеийн хэлүүд (4 GL) Програмчлалын мэдлэг шаардагдахгүй. Энэ програмчлалын хэл буюу програмчлалын орчин нь тусгай зориулалтаар ашиглагдахаар загварчлагдсан бөгөөд бизнесийн үйл ажиллагааг програмчлах зориулалтаар хөгжүүлэгддэг. Шинж чанар ПХ-ийг хөгжүүлэх хугацаа болон үнэ өртгийг багасна. Зарим тохиолдолд хүссэн үр дүндээ хүрч чаддаггүй.
  • 20. Програмчлалын хэл 4-р үеийн хэлүүдийн төрлүүд Тайлан үүсгэгч  PostScript  Oracle Reports Форм үүсгэгч  eDeveloper  ColdFusion Өгөгдлийн удирдлага  SPSS  SQL
  • 21. Програмчлалын хэл Скрипт хэл Эцсийн хэрэглэгч програм хөгжүүлэх зорилгоор ашиглана. Tag хэлбэрээр бичигдэнэ. Ажиллуулах бүрд команд командаараа нэг бүрчлэн хөрвүүлэгдэнэ. Жишээ, HTML (Hyper Text Markup Language),
  • 22. Тусгай зориулалтын програмчлалын хэл Зарим салбарт хийгддэг боловсруулалтууд нь хэт нүсэр, тооцоолол ихтэй байдаг ба эдгээр тооцооллуудыг хийхэд хэдэн цаг, хэдэн өдөр ч шаардлагатай болдог. Иймээс тусгай зориулалтын програмчлалын хэл нь энэ хүндрэлийг шийдвэрлэх зорилгоор хөгжүүлэгдсэн байна.
  • 23. Тусгай зориулалтын програмчлалын хэл GPSS (Ерөнхий зориулалтын симуляцийн систем) Ихэвчлэн дискрет симуляцийн боловсруулалтанд ашиглагдана. FORMAC (Томъѐо боловсруулах хөрвүүлэгч) Ихэвчлэн гидродинамик болон астрономийн нүсэр, төвөгтэй томъѐог боловсруулахад ашиглагдана. Мөн шинжлэх ухаан, техникийн тооцооллуудад ашиглагдана. COGO (COordinate GeOmetry) Байгууламжийн бүтцийг загварчилж, шинжилгээ хийхэд ашиглагдана.
  • 24. Програмчлалын хэл Програмчлалын технологи  Объект хандлагат програмчлал • object oriented programming • өгөгдөл ба түүнийг боловсруулах процедур нь хамт нэг объект гэж тооцогддог  Визуаль програмчлал • visual programming • код бичдэггүй, програмын сангаас бэлэн объектүүдийг сонгон хуулах замаар програмыг бүтээдэг  ЭйчТМЛ/ИксМЛ • HTML/XML-Hyper Text/ eXtensible Markup Language • Вэб маягийн гипертехт / медиа баримтыг таг ашиглан бүтээдэг  Жава • Java –аплет (applet) гэх жижиг програмуудыг сүлжээнээс татаж тодорхой бодлогод ашигладаг 24
  • 25. Програмчлалын хэл Хэл Хэрэглээ Кобол Үсэг-тоон өгөгдлийн файлыг боловсруулдаг, бизнес хандлагат хэл Си ПК-ийн ҮС, хэрэглээний ПХ-г бүтээх мэргэжлийн програмч ашиглах зорилготой,, төрөл бүрийн ПК-т нийцдэг, ПК-ийн нөөцийг үр ашигтай ашигладаг С++ ПХ-ийг хөгжүүлэхэд ашигладаг, С хэлний объект хандлагат хувилбар . Óäàìøèë, á¿ðäìýë, âèðòóàëü ôóíêö àøèãëàõ áîëîìæòîé. Визуаль бейсик Виндоузын орчинд ажиллах ПХ-ийг бүтээхэд ашигладаг визуаль програмчлалын хэл Фортран (FORmula TRANslator) Эрдэм шинжилгээ, инженерийн бодлогод зориулсан, тоон өгөгдлийг боловсруулахад ашигладаг Бейсик Програмчлах анхан шатны мэдлэгийг олгох зорилгоор сургалтанд ашиглахаар бий болсон Паскаль Компьютерийн ухаанаар суралцагчдад дуу авиа боловсруулах дадлага олгоход ашигладаг Ассемблер Системийн ПХ-г бүтээх зорилготой 2 дахь үеийн хэл Жава ҮС-ээсхамаарахгүй ажилладаг, объект хандлагат програмчлалын хэл 25
  • 26. Програмчлалын хэл Перл UNIX-төрлийн үйлдлийн системүүд болон Windows орчинд ашиглагдах хөрвүүлэгч хэл. . Шинж чанар WWW сервер дээр ажиллах CGI (Common Gateway Interface) програмуудын стандарт хэл.
  • 27. Програмчлалын хэл SGML (Standard Generalized Markup Language) Баримт бичгийн логик болон семантик бүтцийг энгийн tag-уудаар дүрсэлдэг. Электрон бичиг баримтыг удирдах зорилгоор хөгжүүлэгдсэн. HTML SGML хэлний өргөтгөсөн хувилбар. Tag ашиглан зурган файл, холбоосуудыг тодорхойлох боломжтой болсон.
  • 28. Програмчлалын хэл XML (eXtensible Markup Language) HTML-тэй харьцуулахад хэрэглэгчид илүү уян хатан боломжуудыг оруулж өгсөн. Электрон худалдаанд өгөгдөл солилцох, бичиг баримт хадгалах боломжтой болсон.
  • 29. Дүгнэлт Үе Онцлог 1 дэх үе (1Ү) Командыг машины хэлээр (0/1-2- ын код) бичсэн, шууд биелдэг 2 дахь үе(2Ү) Ихэнх оператор нь товчлол хэрэглэдэг(mov, jmp) 3 дахь үе(3Ү) Команд нь англи хэл рүү ойртсон, ойлгоход хялбар 4 дэх үе (4Ү) Програмч биш эцсийн хэрэглэгчид зориулсан, хялбар 29 Програмчлалын хэлний үе