Your SlideShare is downloading. ×
1973, 1991, 1999 оны Хөдөлмөрийн тухай хуулиудын харьцуулалт
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

1973, 1991, 1999 оны Хөдөлмөрийн тухай хуулиудын харьцуулалт

4,165
views

Published on

Published in: Education

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
4,165
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
119
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. ШУТИС, КТМС Хөдөлмөрийн хуулийн харьцуулалт Г.Сайнзаяа1973, 1991, 1999 оны Хөдөлмөрийн тухай хуулиудын харьцуулалт
  • 2. Хөдөлмөрийн хуульБатлагдсан он 1973 он 1991 он 1999 онБүлгийн тоо 15 10 15Зүйлийн тоо 223 96 142 Хуулийн зорилт 1973 1991 1999БНМАУ-ын Хөдөлмөрийн хууль нь Монгол Улсын Энэ хуулийн зорилт ньбүх ажилчин, албан хаагчдын Хөдөлмөрийн хөдөлмөрийн гэрээнийхөдөлмөрийн харилцааг хуулийн зорилт нь үндсэн дээрзохицуулахын хамт хөдөлмөрийн иргэд Хөдөлмөрийн хөдөлмөрийн харилцаандбүтээмжийг өсгөн, нийгмийн гэрээ байгуулж оролцогч ажилтан, ажилүйлдвэрлэлийн үр ашгийг хөдөлмөрлөх эрхээ олгогчийн нийтлэг эрх,нэмэгдүүлж, тэгснээрээ хэрэгжүүлэхтэй үүрэг, хамтын гэрээ,хөдөлмөрчдийн материаллаг аж холбогдсон харилцааг хэлэлцээр, хөдөлмөрийнбайдал, сожлын хэмжээг дээшлүүлэх зохицуулахад ганцаарчилсан ба хамтынтүүнчлэн хөдөлмөрийн сахилга оршино. маргаан, хөдөлмөрийнбатыг бэхжүүлэх, нийгмийн тусын нөхцөл, удирдлага,тулд хөдөлмөрийг аажмаар ажлын хяналт болон хуульчадвартай хүн бүрийн амьдралын эн тогтоомж зөрчигчидтэргүүний хэрэгцээ болгоход тус хүлээлгэх хариуцлагыгдөхөм үзүүлнэ. БНМАУ-ын тодорхойлж талуудынХөдөлмөрийн хууль бол ажилчин, харилцан эрх тэгшалбан хаагчдын хөдөлмөрийн байдлыг хангахаднөхцлийг өнөөгийн зохих оршино.шаардлагын хэмжээнд байлгахаартогтоож, хөдөлмөрлөх эрхийг бүхийл талаар хамгаална.Дээрх 3 хуулийн зорилтыг харьцуулж үзэхэд 1973 оны хуульд Хөдөлмөрийнхуулийг хэрэгжүүлснээр гарах үр дүн, ашиг тусыг илүүтэй тусгасан бол 1991 оныхуульд Хөдөлмөрийн хуулийн зохицуулах зүйлийг л товч зааж өгсөн байна. Харин1999 оныхд хуулийн зохицуулах зүйлийг илүү дэлгэрүүлж өгөн, эрх тэгшбайдлыг хангахад зорилт оршиж байгааг тодруулж өгсөн байна. БүлгүүдБүлгүүд 1973 1991 19991 Ерөнхий анги Нийтлэг үндэслэл Нийтлэг үндэслэл2 Хамтын гэрээ Хамтын гэрээ Хамтын гэрээ, хэлэлцээр3 Хөдөлмөрийн гэрээ Хөдөлмөрийн гэрээ Хөдөлмөрийн гэрээ4 Ажил, амралтын цаг Ажил, амралтын цаг Цалин хөлс, олговор5 Хөдөлмөрийн норм, Хөдөлмөрийн хөлс, Ажил, амралтын цаг
  • 3. үнэлгээ баталгаат болон нөхөн олговор6 Цалин хөлс, баталгаат ба Хөдөлмөрийн сахилга, Хөдөлмөрийн нөхцөл, нөхөн олговор эд хөрөнгийн хөдөлмөрийн аюулгүй хариуцлага ажиллагаа, эрүүл ахуйн стандарт /81-96, 98-99 зүйлүүдийг 2008 оны 5-р сарын 22-ны өдрийн хуулиар хүчингүйд тооцсон/7 Хөдөлмөрийн сахилга Хөдөлмөр хамгаалал Эмэгтэй хүний бат, ажилчин, албан хөдөлмөр хаагчид хүлээлгэх эд материалын хариуцлага8 Хөдөлмөр хамгаалал Эмэгтэйчүүд, насанд Насанд хүрээгүй, хүрээгүй хүмүүсийн тахир дутуу, одой хөдөлмөр хүний болон ахмад настны хөдөлмөр9 Эмэгтэйчүүдийн Хөдөлмөрийн маргаан Гадаадын иргэний хөдөлмөр болон гадаадын аж ахуйн нэгж, байгууллагад ажиллаж байгаа иргэний хөдөлмөр10 Залуучуудын хөдөлмөр Хөдөлмөрийн хууль Хөдөлмөрийн хамтын тогтоомжийн биелэлтэд маргаан зохицуулалт тавих хяналт шалгалт11 Үйлдвэрлэлийн сургалт, Хөдөлмөрийн ажилчин, албан хаагчдын ганцаарчилсан маргаан мэргэшлийг дээшлүүлэх, зохицуулалт ажиллахын зэрэгцээ суралцагчдад үзүүлэх хөнгөлөлт12 Үйлдвэрчний эвлэл, Хөдөлмөрийн дотоод ажилчин албан хаагчдыг журам, хөдөлмөрийн үйлдвэрлэлийг сахилга, эд хөрөнгийн удирдахад оролцуулах хариуцлага13 Хөдөлмөрийн маргаан Хөдөлмөрийн удирдлага, зохион байгуулалт14 Улсын нийгмийн даатгал Хөдөлмөрийн хяналт15 Хөдөлмөрийн хууль Бусад зүйл тогтоомжийн биелэлтэд тавих хяналт, шалгалт
  • 4. Ниитлэг үндэслэл буюу ерөнхий анги1973 оны хуульд хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн талаар, уг хуулиар зохицуулаххарилцаа болон эрх тэгш байдлыг тусгаагүй байна. 1991 оныхд дээрх зүйлсийгнэмж тусгасан, 1999 оныхд “захиргаа”-г ажил олгогч болгон өөрчилсөн, олонулсын гэрээнд өөрөөр заасан бол түүний заалтыг дагаж мөрдөх болон, хуулийннэр томъжонуудыг тодорхойлсон байна. 1999 оны хуулиар зохицуулах харилцаандгадаадын иргэнтэй холбогдох харилцааг нэмсэн. Мөн ажил олгогч болон ажилтныэрх, үүрэгт Жендерийн эрх тэгш байдлыг хангах тухай хуульд заасан эрх, үүрэгхүлээхийг 2011 онд нэмсэн байна. Мөн 1999 оны хуулиар ажилд авахад тавихасуултанд хязгаарлалт тавьсан байна. Хамтын гэрээ, хэлэлцээр1973 оны хуульд хамтын гэрээг жил бүр байгуулах бөгөөд үйлдвэр, аж ахуйнбайгууллага хүлээнэ гэж заасан бол 1991 оны хуульд хамтын гэрээний хугацаагоролцогч талууд тогтоох бөгөөд хамтын гэрээг биелүүлээгүйгээс үүсэххариуцлагыг харилцан тохиролцсоны дагуу болон МУ-ын хууль тогтоомжидзааснаар хүлээлгэнэ гэж заажээ. Өмнөх хуулиуд дээр зөвхөн хамтын гэрээгтусгасан бол 1999 онд хамтын хэлэлцээрийг оруулж ирсэн байна. Хамтын гэрээ ньажил олгогч, ажилтны төлөөлөгчдийн хооронд байгуулсан тохиролцоо, харинхамтын хэлэлцээр нь улсын хэмжээнд болон тодорхой бүс нутаг, засаг захиргаа,нутаг дэвсгэрийн нэгж, салбар, мэргэжлийн хүрээнд ажил олгогч, ажилтнытөлөөлөгчид, төрийн захиргааны байгууллагын хооронд байгуулсан тохиролцооюм.1999 оны хуулинд өмнөх хуулиуд заагаагүй хэд хэдэн заалтуудыг нэмсэнээсдурдвал:  хамтын гэрээ, хэлэлцээр байгуулах зарчим  мэдээллээр хангах тухай илүү нарийвчилж өгс  хөндлөнгийн оролцоог хориглосон  хэлэлцээ хийхэд мэдэгдэл хүлээн авсан тал 5 өдрийн дотор хариуг бичгээр өгөх жстой, хамтын гэрээ байгуулах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахтай холбогдсон мэдээлэл хүлээн авсан өдрөөс хойш ажлын 10 өдөр, хамтын хэлэлцээр 15 өдрийн дотор хэлэлцээг эхлэх үүрэгтэй.  Хамтын гэрээг ААНБ-ын бизнес төлөвлөгөөг батлахаас өмнө байгуулна  Хамтын гэрээг нэг жил ба түүнээс дээш, хэлэлцээрийг хожр жил ба түүнээс дээш хугацаагаар байгуулна гэх мэт.Мөн энэхүү хуулиар хамтын гэрээ, хэлэлцээрийн хэрхэн бүртгүүлэх, биелэлтэндтавих хяналт, зохицуулах харилцаа, оролцогч талуудыг нь тодорхой тусгаж өгчээ.
  • 5. Хөдөлмөрийн гэрээ 1973 1991 1999Байгуулах Амаар болон бичгээр Бичгээр БичгээрхэлбэрХугацаа -Тодорхой хугацаагүйгээр - Хугацаатай - Хугацаатай -Хугацаатай, 3 жилээс - Хугацаагүй - Хугацаагүй хэтрэхгүй - Тодорхой ажлыг хугацаатай гүйцэтгэхТуршилтын Ажилчин 1 долоо хоног, - 6 сараас хэтрэхгүйхугацаа албан хаагч 2 долоо хоног, хариуцлагатай ажилтан 1 сараас илүүгүйАжил, - Сонгуульт ажил - Ээлжийн - Цэргийн зарланалбан - Хугацаат цэргийн албанд амралттай дуудах хуудастушаалыг татагдсан боловч цаашид - Эмчийн авсан ажилтныгхэвээр хаахаас чөлөөлөгдсөн (3 магадлагаа болон цэргийнхадгалах сарын дотор буцаж ирсэн) захиргааны жинхэнэ албанд - Үйлдвэрлэлийн осол, зөвшөөрлөөр татсан тухай гэмтэл, мэргэжлээс чөлөөтэй цэрэг татлагын шалтгаалах өвчний улмаас - Жирэмсний, комиссын тахир дутуу болж амаржсаны шийдвэр гартал халагдаад, эргэж ирсэн амралт - Ажил хаялт - - - Ажил, амралтын цаг1991 онд долоо хоногийн ажлын цаг 40-өөс илүүгүй байна, мөн ажлын дараалсан 2өдрийн хоорондох тасралтгүй амралтын хугацаа 12 цагаас доошгүй гэж заасан. 1973 1991 199914 нас - Долоо хоногт 30 цаг Долоо хоногт 30 цаг15 нас Өдрийн 6 цаг16 нас Долоо хоногт 36 цаг17 нас Өдрийн 7 цаг Долоо хоногт 36 цаг18 нас Долоо хоногт 40 цагНасанд хүрэгчид Өдрийн 8 цаг Долоо хоногт 40 цаг Долоо хоногт 1 өдөр Бямба, Ням гарагт Бямба, Ням гарагт амарна амарна амарнаНийтээр амрах баярын өдрүүд 1973 1991 1999Шинэ жил: 1-р сарын 1 + + +Цагаан сар: Билгийн тооллын хаврын - + +тэргүүн сарын шинийн 1, 2
  • 6. Олон улсын эмэгтэйчүүдийн өдөр: 3-р + - +сарын 8Олон улсын хөдөлмөрчдийн эв санааны + - -нэгдлийн өдөр: 5-р сарын 1, 2Хүүхдийн баяр: 6-р сарын 1 - + +Үндэсний их баяр наадам: 7-р сарын 11, 12 + + +Үндэсний их баяр наадам: 7-р сарын 13 - + +Октябрийн хувьсгалын ойн өдөр: 11-р + - -сарын 7, 8Бүгд Найрамдах улс тунхагласны баяр: 11- - + +р сарын 26Нийт 8 өдөр 8 өдөр 9 өдөр Нийтээр амрах баярын өмнөх ажлын өдрийн үргэлжлэл 6 цагаас илүүгүй байна. 1973 1991 199918 нас хүрээгүй 30 өдөр 21 өдөр 20 өдөрҮндсэн амралтын 15 өдөр 14 өдөр 15 өдөрхугацаа Хөдөлмөрийн хэвийн нөхцөлд ажиллаж байгаа ажилтанд түүний ажилласан хугацааг харгалзан олгоно Хөдөлмөрийн хүнд, Хөдөлмөрийн Хугацааг тодорхойНэмэгдэл амралт хортой, халуун нөхцөл, ажилласан заагаагүй нөхцөлд болон жилийг харгалзан газрын дорх нэмэгдэл амралтыг нөхцөлд олгох хамтын гэрээнд нэмэгдэл зааснаар олгоно Эмэгтэй хүний хөдөлмөр 1973 1991 1999 Жирэмсэн эмэгтэй, 3 хүртэлх насныАжлаас Жирэмсэн, нэг нас хүүхэдтэй эх, 3халахыг хүрээгүй буюу хөхүүл - хүртэлх насныхориглох хүүхэдтэй хүүхэдтэй ганц бие эцэгШөнийн буюу Нэг нас хүрээгүй Жирэмсэн эмэгтэй, 8илүү цагаар, Жирэмсэн, нэг нас хүүхэдтэй эх, ганц бие хүртэлх насныалбан хүрээгүй буюу хөхүүл эцэг (жирэмсэн хүүхэдтэй эх, 16томилолтоор хүүхэдтэй эхчүүд, 1-8 хүртэлх хүртэлх насныажиллуулахыг насны хүүхэдтэй хүүхэдтэй ганц бие
  • 7. хориглох эхчүүд, 16 насны эх, эцэг зөвхөн хүүхэдтэй ганц бие өөрийнх нь эцэг эх зөвхөн өөрийнх зөвшөөрснөөр нь зөвшөөрснөөр) 6 хүртэлх сартайХүүхэд 6 хүртэлх сартай хүүхэд, 1 настай ихэр – 1991 оныхтой адил,хөхүүлэх, хүүхэд – 2 цаг, 6-12 2 цаг, 1 хүртэлх настай, ганц бие эцэг мөнасрах сартай хүүхэд – 1 цаг зайлшгүй асаргаа – 1 хамрагданазавсарлага цаг 120 хоногийн амралт, 1973 оныхтой адил, 196 196 хоногоос дээш хоногоос дээш Төрүүлэхээс өмнө 45, төрүүлсэн буюуЖирэмсний төрүүлсэн буюу амаржсаны дараа 56 эмнэлгийнболон эмнэлгийн дүгнэлтээр хоног (хүндрэл эсвэл дүгнэлтээр үрамаржсаны үр хөндүүлсэн, 196 ихэр хүүхэд бол 70 хөндүүлсэн, 196 хоногамралт хоног тээгээгүй боловч хоног) тээгээгүй боловч амьдрах чадвартай амьдрах чадвартай хүүхэд төрүүлсэн хүүхэд төрүүлсэн Насанд хүрээгүй, тахир дутуу, одой хүний болон ахмад настны хөдөлмөр 1973 1991 1999 16 нас (эцэг эхийн зөвшөөрөлтэйгээр 15,Ажилд авахыг 16 нас (онцгой мэргэжлийн баримжаа 1991 оныхтой адилзөвшөөрөх нас тохиолдолд 15) ажлын дадлага олгох зорилгоор 14) - Хүнд, хортой, - Хүнд ажил, хортой халуун нөхцөл, буюу осолтой газрын дорНасанд нөхцөл, газар дор - Шөнийн болон илүүхүрээгүй - Тогтоосон цагаар, амралтын Хөдөлмөрийн хэвийнажилтнаар хэмжээнээс илүү өдөр, нийтэр амрах бус нөхцөл, 1991хийлгэхийг ачааг өргүүлэх баярын өдөр оныхтой адилхориглох зүйлс - Шөнө болон илүү ажиллуулах цаг, амралтын - Тогтоосон өдөр ажиллуулах хэмжээнээс илүү ачааг өргүүлэх1999 оноос хуулинд тахир дутуу, одой хүн болон ахмад настны хөдөлмөрийн тухайбагтаажээ. Бусад зүйлсХөдөлмөрийн маргаан: 1999 оны хуулинд хөдөлмөрийн маргааныг ганцаарчилсанболон хамтын гэж ялгасан.
  • 8. Цалин хөлс, олговор: 1973 оны хуулиар илүү цагаар ажиллуулах бол эхний 2 цагт 1.5дахин, түүнээс цааш 2 дахин, 1991 оны хуулиар 2 дахин, 1999 оны хуулиар 1.5дахин нэмэгдүүлсэн цалин хөлс олгохоор заажээ.1999 оны Хөдөлмөрийн хуулинд Гадаадын иргэний болон гадаадын ААНБ-д ажиллажбайгаа иргэний хөдөлмөрийн талаар бүлгийг нэмж оруулсан.Хөдөлмөрийн сахилга бат, хариуцлага: 1973 оны хуулинд сахилгын шийтгэл нь:сануулах, донгодох, хатуу донгодох, 3 сар хүртэлх хугацаанд бага цалинтай ажилдшилжүүлэх буюу албан тушаал бууруулах, ажлаас халах байсан бол 1991 онооссануулах, үндсэн цалинг 3 сар хүртэлх хугацаагаар 20 хүртэлх хувиар бууруулах,ажлаас халах болгожээ.

×