Ontwerp- omzendbrief “Ruimtelijke
inplanting en groei van grootschalige
detailhandel” kritisch bekeken
Els Empereur
Advoca...
12 juni 2011 2
Overzicht van de presentatie
 Juridische context : Europa, dichterbij dan gedacht
 Juridische context : d...
12 juni 2011 3
Juridische context : Europa
 Richtlijn 2006/123/ EU betreffende diensten op de interne
markt (“Bolkestein-...
12 juni 2011 4
Juridische context : Europa
- Artikel 10 (“voorwaarden vergunningsstelsels”):
• Criteria die “willekeur bel...
12 juni 2011 5
Juridische context : Europa
- Last but not least: artikel 14.5 (“verboden eisen”):
“de toepassing geval per...
12 juni 2011 6
Juridische context : de federale
regelgeving
 Handelsvestigingen” (= federale bevoegdheid; artikel 6
§1 BW...
12 juni 2011 7
Juridische context : de federale
regelgeving
 KB van 13 januari 2010:
- Verduidelijking criteria in IKEA- ...
12 juni 2011 8
Juridische context : de federale
regelgeving
 Slot: discussiepunten:
- regionalisering?
- De problematisch...
12 juni 2011 9
Juridische context : de Vlaamse
aspiraties
 Doelstellingen:
 Wens tot regionalisering: een “handelsvestig...
12 juni 2011 10
Vlaams kader
 Bestaande instrumenten van ruimtelijke planning
- Gewestplannen
- Structuurplanning en uitv...
12 juni 2011 11
Ontwerp Omzendbrief : inhoud
 Definitie “grootschalige detailhandel” (1.000m² BVO)
 Terminologie : 3 inv...
12 juni 2011 12
Ontwerp Omzendbrief : inhoud
 Afwegingskader voor ruimtelijke planning
- Drie invalshoeken “functionele t...
12 juni 2011 13
Ontwerp Omzendbrief : inhoud
 Afwegingskader voor vergunningen:
- Vergunningsaanvragen moeten getoetst wo...
12 juni 2011 14
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
 Belangrijkste besluiten:
- zeer vaag document, dat niet volstaa...
12 juni 2011 15
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
- Relatie met de studie “Ruimtelijk afwegingskader voor
grootscha...
12 juni 2011 16
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
- Geen onderscheid tussen afwegingskader plannen en
vergunningen
...
12 juni 2011 17
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
 Kernvraag: duidelijk aangeven welke criteria uit de Studie
“Afw...
12 juni 2011 18
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
 de “ontwrichtingstoets” in de studie- ook toepassen in de
Omzen...
12 juni 2011 19
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
 Advies SERV
- Te onduidelijk kader
- Omzendbrief aanvullen met ...
12 juni 2011 20
Ontwerp Omzendbrief : een kritische
blik
 Advies SARO
• Omzendbrief lijkt onvoldoende afgestemd op dienst...
12 juni 2011 21
Tot slot : recente rechtspraak H.v.J
 Ook aandachtspunt: recente rechtspraak Europese Hof van
Justitie
 ...
12 juni 2011 22
Tot slot : recente rechtspraak H.v.J.
 H.v.J. (Commissie/ Spanje, C -400/08 dd. 24 maart 2011)
- Catalaan...
12 juni 2011 23
Vragen?
Els Empereur
Advocaat- Vennoot DLA PIPER
Uitbreidingstraat 2
2600 Antwerpen- Berchem
els.empereur@...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

590611 1 begroups(110609 ontwerp omzendbrief _ruimtelijke inplanting en groei van grootschalige detailhandel_ kritisch bekeken)

845 views

Published on

Published in: Technology, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
845
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
14
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

590611 1 begroups(110609 ontwerp omzendbrief _ruimtelijke inplanting en groei van grootschalige detailhandel_ kritisch bekeken)

  1. 1. Ontwerp- omzendbrief “Ruimtelijke inplanting en groei van grootschalige detailhandel” kritisch bekeken Els Empereur Advocaat- Vennoot DLA PIPER UK LLP Lunchcauserie BLRW- 9 juni 2011
  2. 2. 12 juni 2011 2 Overzicht van de presentatie  Juridische context : Europa, dichterbij dan gedacht  Juridische context : de aangepaste federale regelgeving  Juridische context : de Vlaamse aspiraties  De Ontwerp – Omzendbrief : inhoud en kritische bedenkingen  Recente Rechtspraak Hof van Justitie : weg met oppervlaktebeperkingen, afstandsregels en ontwrichtingstoetsen?
  3. 3. 12 juni 2011 3 Juridische context : Europa  Richtlijn 2006/123/ EU betreffende diensten op de interne markt (“Bolkestein- richtlijn”) - enorme impact op diverse sectorale regelgeving lidstaten m.b.t. “handelsvestigingen”: “toegang tot” of “uitoefening van” dienstenactiviteit - artikel 9 (“vergunningsstelsels”): • niet discriminerend • rechtvaardiging vanuit “dwingende reden van algemeen belang” (RS H.v.J: ruimtelijke ordening, volksgezondheid, etc) • doel niet te bereiken door minder beperkende maatregel (bv. controle achteraf)
  4. 4. 12 juni 2011 4 Juridische context : Europa - Artikel 10 (“voorwaarden vergunningsstelsels”): • Criteria die “willekeur beletten” • Toegang tot dienstenactiviteit op gehele grondgebied, tenzij vergunning voor elke vestiging afzonderlijk gerechtvaardigd is vanuit dwingende redenen van algemeen belang
  5. 5. 12 juni 2011 5 Juridische context : Europa - Last but not least: artikel 14.5 (“verboden eisen”): “de toepassing geval per geval van economische criteria, waarbij de verlening van de vergunning afhankelijk wordt gesteld van het bewijs dat er een economische behoefte of marktvraag bestaat, van een beoordeling van de mogelijke of actuele economische gevolgen van de activiteit of van een beoordeling van de geschiktheid van de activiteit in relatie tot de door de bevoegde instantie vastgestelde doelen van economische planning: dit verbod heeft geen betrekking op planningseisen waarmee geen economische doelen worden nagestreefd, maar die voortkomen uit dwingende redenen van algemeen belang”
  6. 6. 12 juni 2011 6 Juridische context : de federale regelgeving  Handelsvestigingen” (= federale bevoegdheid; artikel 6 §1 BWHI);  Wet van 13 augustus 2004 betreffende de vergunning van handelsvestigingen (“IKEA- wet”; wijziging Wet 22 december 2009) • Ruimtelijke ligging van de handelsvestiging; • Bescherming van het stedelijke milieu; • Bescherming van de consument; • Respect voor sociale wetgeving en het arbeidsrecht
  7. 7. 12 juni 2011 7 Juridische context : de federale regelgeving  KB van 13 januari 2010: - Verduidelijking criteria in IKEA- wet - Ruimtelijke ligging van de handelsvestiging • Inpassing in plaatselijke ontwikkelingsprojecten of binnen het kader van het stedenpatroon • Bereikbaarheid via het openbaar vervoer - Bescherming van het stedelijke milieu • Effect op duurzame mobiliteit, zijnde het gebruik van de ruimte en de verkeersveiligheid • Het effect van de inplanting op de stadskern in het kader van de planologische vereisten - Consumentenbescherming - Respect voor sociale en arbeidswetgeving
  8. 8. 12 juni 2011 8 Juridische context : de federale regelgeving  Slot: discussiepunten: - regionalisering? - De problematische verhouding IKEA- wet <-> Bolkestein- richtlijn: • “Reparatiewet” is enkel “snelle opsmukoperatie”; • Geen verantwoording voor behoud van socio- economische vergunningsstelsel (re minder beperkende maatregel?) • Vage criteria die niets toevoegen aan een stedenbouwkundige vergunning, behalve….“verkapte” economische criteria?
  9. 9. 12 juni 2011 9 Juridische context : de Vlaamse aspiraties  Doelstellingen:  Wens tot regionalisering: een “handelsvestigingenbeleid” verankerd in een “duurzame ruimtelijke ordening” op vergunnings- en planningsniveau  “Kernversterking” en “tegengaan verlinting”  Oplossingen voor het beperkte aanbodbeleid  Eénduidigheid!
  10. 10. 12 juni 2011 10 Vlaams kader  Bestaande instrumenten van ruimtelijke planning - Gewestplannen - Structuurplanning en uitvoeringsplanning - Besluit Typebepalingen: “grootschalige detailhandel” en specifieke kleinhandelszones- vraag naar draagwijdte “clichering” in VCRO  Bestaand stedenbouwkundig vergunningssysteem  Recente initiatieven - Studie Idea Consult en Omgeving “Ruimtelijk afwegingskader voor grootschalige detailhandelsvestigingen” - Startnota “Winkelen in Vlaanderen”: twee omzendbrieven op te maken, nl “kernversterking en winkellinten” en “Ruimtelijk afwegingskader voor de inplanting van grootschalige detailhandel” - Huidige stand van zaken: niet twee omzendbrieven, maar één ontwerp van omzendbrief “Ruimtelijke inplanting en groei van grootschalige detailhandel” ter discussie
  11. 11. 12 juni 2011 11 Ontwerp Omzendbrief : inhoud  Definitie “grootschalige detailhandel” (1.000m² BVO)  Terminologie : 3 invalshoeken in overweging te nemen bij planning én vergunningsverlening : - de functionele typologie (schaal, assortiment, winkel – klantrelatie) - verschijningsvorm - locatietype (opsomming van een mix van termen uit structuurplanning en diverse afwegingscriteria)
  12. 12. 12 juni 2011 12 Ontwerp Omzendbrief : inhoud  Afwegingskader voor ruimtelijke planning - Drie invalshoeken “functionele typologie”, “verschijningsvorm” en “locatietype” uitgangspunt - Probleem: - eenduidigheid? (studie werkt “inspirerend”) - aanbodbeleid? (hoe?) - Komt onvoldoende tegemoet aan vraag van sector naar meer ruimte (re weinig bestemmingszones waarin het heden sowieso kan: weinig “dienstverleningsgebieden” en nu “specifieke regionale bedrijventerreinen voor kleinhandel”) - Ook ingrepen nodig op het vlak van de doorlooptijd van opmaak van structuurplannen en RUP‟s - Bevoegdheidsverdeling
  13. 13. 12 juni 2011 13 Ontwerp Omzendbrief : inhoud  Afwegingskader voor vergunningen: - Vergunningsaanvragen moeten getoetst worden aan de “goede ruimtelijke ordening” (hoe rijmen met 3 invalshoeken) - Oppervlaktebeperking van kleinhandel in woongebieden (<5.000m²) - Waar zit de eenduidigheid?
  14. 14. 12 juni 2011 14 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik  Belangrijkste besluiten: - zeer vaag document, dat niet volstaat voor een eenduidig handelsvestigingenbeleid - geen enkele garantie voor een aankoopbeleid
  15. 15. 12 juni 2011 15 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik - Relatie met de studie “Ruimtelijk afwegingskader voor grootschalige detailhandelsvestigingen”?: * Omzendbrief “studie kan inspirerend werken” * Omzendbrief is evenwel niet te begrijpen, tenzij men deze samenleest met het afwegingskader geschetst in de Studie: “uitsluitingscriteria”en “positieve en negatieve afwegingscriteria” ook toepassen? * Moet het onderscheid tussen “nieuwe” en “bestaande” handelsvestigingen uit de studie ook worden aangehouden in de Omzendbrief? * Probleem: leidt niet tot transparantie, maar divergent beleid van gemeenten die met onduidelijkheid kampen over toepassing
  16. 16. 12 juni 2011 16 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik - Geen onderscheid tussen afwegingskader plannen en vergunningen - Nochtans fundamenteel verschillend in VCRO - Vergunningen: geen toetsing aan structuurplanning toegelaten, Ontwerp heeft hier niet voldoende oog voor- cfr. begrippen “stedelijke gebieden, “buitengebieden”, “hoofddorpen” etc. - Vergunningen: in eerste plaats toetsing aan stedenbouwkundige voorschriften en niet, of slechts in tweede instantie diverse “beleidsplannen” (Rechtszekerheid) relatie invalshoeken en decretale criteria van ruimtelijke ordening
  17. 17. 12 juni 2011 17 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik  Kernvraag: duidelijk aangeven welke criteria uit de Studie “Afwegingskader voor grootschalige detailhandel” aanvaardbaar zijn - Ligging binnen 1 km van een autoweg of een primaire weg als uitsluitingscriterium? - Monomodale ontsluiting als negatief afwegingscriterium: steeds problematisch? - Schrappen van “overbodige” uitsluitingscriteria en afwegingscriteria- bv. verboden vestiging in VEN- gebieden, RAMSAR- gebieden, Beschermde landschappen etc.: volgt uit sectorale regelgeving
  18. 18. 12 juni 2011 18 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik  de “ontwrichtingstoets” in de studie- ook toepassen in de Omzendbrief? - “bestendige ontwrichting van het ruimtelijke en maatschappelijke weefsel van een kernwinkelgebied” - Heeft een “nieuwe vestiging” een ontwrichtende invloed op handelsvestiging: “Een ontwrichting staat hier gelijk aan een significante invloed, die zich uit in een relatief groot aantal faillissementen van winkels, structurele leegstand en hierdoor een sterk verminderd algemeen verblijfsklimaat in het kern(winkel)gebied. De uitkomst van de ontwrichtingtoets leidt, evenals de andere elementen in het afwegingskader, niet direct tot een eventuele afwijzing, maar wordt „meegewogen‟ in het geheel van het afwegingskader. “ - Problematisch: lijkt “verboden economisch criterium” uit de Bolkesteinrichtlijn, en lijkt een wederoptreden van geschrapte criterium “invloed op bestaande handelsvestigingen” uit IKEA- wet
  19. 19. 12 juni 2011 19 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik  Advies SERV - Te onduidelijk kader - Omzendbrief aanvullen met praktijkvoorbeelden - Onduidelijke verhouding tot studie “afwegingskader” - Nadenken over bevoegdheid re projecten met regionale impact: provinciale bevoegdheid uit ontwerp schrappen voor < 2.500 m² bruto- verkoopsoppervlakte in buitengebied - Niet louter ruimtelijke consideransen volstaan, ook economie, sociale impact, mobiliteit etc.
  20. 20. 12 juni 2011 20 Ontwerp Omzendbrief : een kritische blik  Advies SARO • Omzendbrief lijkt onvoldoende afgestemd op dienstenrichtlijn- oppervlaktebeperking in bepaalde gebieden toegestaan? (cfr. infra) • Relatie met Studie onduidelijk • Te vaag, onduidelijk en onvolledig • Bevoegdheidsverdeling in structuurplanning wordt gewijzigd, en moet worden aangepast • Omzendbrief kan niet normerend optreden voor definitie “grootschalige kleinhandel”
  21. 21. 12 juni 2011 21 Tot slot : recente rechtspraak H.v.J  Ook aandachtspunt: recente rechtspraak Europese Hof van Justitie  H.v.J. (“Attanasio Group” dd. 11 maart 2010): - Administratieve vergunning voor tankstations afhankelijk van aantal criteria, waaronder minimumafstand tot bestaande tankstations - Hof: schending van de vrijheid van vestiging, die niet gerechtvaardigd is door “dwingende reden van algemeen belang” (aangevoerd waren: “verkeersveiligheid”, “milieubescherming”, “volksgezondheid”) - Hof: ongelijke behandeling tussen bestaande en nieuwe tankstations, “verkapte economische toets” - Relevantie arrest: aandacht voor “verkapte economische toetsen in afwegingskader” in bijzonder bij ontwrichtingstoets, en het in het praktijk vereisen van minimumafstand tussen handelsvestigingen
  22. 22. 12 juni 2011 22 Tot slot : recente rechtspraak H.v.J.  H.v.J. (Commissie/ Spanje, C -400/08 dd. 24 maart 2011) - Catalaanse handelsvestigingswetgeving beperkt op zeer significante wijze vestigingsmogelijkheden “hypermarkten” tot gemeenten waar geen overaanbod was (komt neer op een verbod van vestiging buiten de geconsolideerde bebouwde kom van bepaalde gemeenten) - Hof: geen motivering van deze beperking- en dus strijdig met vrijheid van vestiging - Hof: toetsing aan “aanwezigheid van commerciële voorzieningen” en “effect op de bestaande commerciële structuur” en maxima voor vestigingseenheid is een verboden economische toets - Hof: geen toetsing aan vereiste van noodzaak aan vergunning, omdat Commissie niet had aangegeven waarom deze vergunning verder ging dan noodzakelijk om doel te bereiken - Hof: enigszins vage beoordelingscriteria zijn toegelaten, nu nauwkeurige drempels en maxima een te rigide systeem tot stand brengen - Conclusie: stof tot verdere discussie omtrent “oppervlaktebeperkingen” en “ontwrichtingstoets” en rigide typologieën…
  23. 23. 12 juni 2011 23 Vragen? Els Empereur Advocaat- Vennoot DLA PIPER Uitbreidingstraat 2 2600 Antwerpen- Berchem els.empereur@dlapiper.com 03/287.28.28. 0494/57.15.50.

×