1. SÖSCÜKLERDE ANLAM İLİŞKİSİ ANLAMDAŞ SÖZCÜKLER YAKIN ANLAMLI SÖZCÜKLER KARŞIT (ZIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER SESTEŞ SÖZCÜKLER SOMUT VE SOYUT ANLAM GENEL VE ÖZEL ANLAM

2. 1 ANLAMDAŞ (EŞANLAMLI) SÖZCÜKLER Dilimizde anlamca birbirinin yerini tutan çok sayıda sözcük vardır. Sesleri farklı olduğu halde aynı kavramı yansıtan sözcüklere anlamdaş sözcükler diyoruz. Türkçe yüzyıllar boyu yabancı dillerin etkisinde kalmış, bu nedenle dilimize birçok yabancı sözcük girmiştir. Toplum – cemiyet, çıkar –menfaat, olay – hadise, yönetmen – rejisör, ayrıntı - detay

3. UYARIR Her sözcüğün anlamı, mutlaka kullanıldığı cümle içerisinde düşünülmelidir. İki ayrı sözcük, tek başlarına anlamdaş gibi görünse bile, birbirlerinin yerine kullanılmaları yanlış olabilir. Kafalı adam Başlı adam (diyemeyiz)

4. YAKIN ANLAMLI SÖZCÜKLER Eşanlamlı gibi görünmelerine rağmen, anlamca tam bir eşitlik göstermeyen, ancak birbirine yakın anlam taşıyan sözcükler de vardır. Yakın anlamlı sözcükler birbirlerine ne denli yaklaştırırlarsa yaklaştırılsın bunların arasında küçük bir anlam ayrımı kalır.

5. ÖRENEKLER Doğru, dürüst, güvenilir, emin Geveze, çalçene, çenebaz, çenesi düşük Korumak, esirgemek,gözetmek, kollamak Savsaklamak, aksatmak, eğlemek,oyalamak

6. KARŞIT (ZIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER Anlam bakımında birbirinin tersi olan kelimelere denir. isim soylu kelimelerin zıt anlamlısı olabileceği gibi, fiillerin de zıt anlamlısı olabilir. Dar- geniş, uzun- kısa, ileri-geri Ağlamak- gülmek Tutmak- bırakmak İnmek-çıkmak

7. SESTEŞ (EŞSESLİ) SÖZCÜKLER Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ise birbirinden farklı sözcüklere sesteş sözcükler denir. Örnek: Kır-kır saçlı Aç- pencereyi aç Serin-serin bir hava vardı yağdı-yanmış yağdı.

8. UYARI 1 Değişik anlamlarda kullanılmış çok anlamlı sözcüklerle sesteş sözcükler birbirine karıştırılmamalıdır. Sesçe benzer bile olsa, yan anlam bağlantısıyla kullanılan sözcükler sesteş sayılmazlar; çünkü anlam bağlantısı kopmamıştır. Örnek: Ağzının kenarından kan sızıyordu. Mağaranın ağzına gelince durduk. Irmağın ağzında çocuklar vardı.

9. Yukarıdaki örneklerde renkli yazılan kelimeler anlam bağlantısı kopmadığından sesteş değildir. UYARI 2 Bazı sözcüklerin anlamları farklı olsa dahi, bu sözcükler sesçe benzerlik göstermediklerinden sesteş değildirler Yâr-yar, kâr-kar, alem-âlem, âdet-adet

10. SOMUT VE SOYUT ANLAM Duyu organlarının hepsi veya bir kısmıyla algılanabilen varlıklar için kullanılan sözcüklere somut anlamlı sözcükler, duyu organlarıyla algılanmayan, zihinde tasarlanan ve varlığı herkesçe kabul edilen duygu, düşünce ve kavramlar için kullanılan sözcüklere soyut anlamlı sözcükler denir

11. GENEL VE ÖZEL ANLAM Dilimizde öyle sözcükler vardır ki, söylendiğinde birden çok varlığı belleğimizde canlandırırlar. Yani kimi sözcükler kavram ya da nesneleri topluca belirtirler. İşte böyle sözcüklere “ genel anlamlı sözcükler ” denir. Aynı türden varlıkları tek tek düşündüren varlıklara da “ özel anlamlı sözcük ” denir.

12. Varlık-canlı-hayvan-kedi Uzay-gezegen-kıta-ülke-şehir-İstanbul Gül- çiçek-bitki-canlı-varlık UYARI Bir sözcük kullanıldığı cümleye göre genel veya özel anlam taşır.

13. 1- “Kimseyle görüşmüyordu, âdeta kendini dünyadan soyutlamıştı.” cümlesine “dünya” sözcüğünü kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır? Çocuk, kendi hayal dünyasında gülüp eğleniyordu. Dünya, Güneş’in etrafında 356 gün 6 saatte döner. Sinema dünyasının en meşhur yüzlerini bu toplantıda tanıdım. Dünya hızla değişiyor; teknoloji ilerliyor.

14. 2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme diğerlerinden farklı bir şekilde oluşturulmuştur? Otobüs, salkım saçak insan doluydu. Çoluk çocuk herkes bu olayı konuşuyor. Beşiktaş taraftarından ses seda çıkmıyordu. Bu derme çatma kulübeler görünümü bozuyor.

15. 3.“Her zaman ölçülü (1) ve saygılı (2) davranan , (3) herkesin beğenisini kazanan (4) biridir.” cümlesinde geçen altı çizili sözcüklerden hangisi mecaz anlamda kullanılmıştır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4

16. 4.“Önde uzun bir kışın soldurduğu etekler, Sonra dönen, dönerken inleyen tekerlekler.” Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin zıt anlamlısı yoktur? Önce Kısa Arka Düz

17. 5. “Bu araba olsa olsa on yıllıktır.” cümlesine altı çizili sözün kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır? Doktor, akşama kadar tam yirmi iki hastayı muayene etti. Yaklaşık elli kişilik bir grup, okulun kapısında toplanmıştı. Alacaklarımızın hepsi en fazla on milyon tutacaktır. Yarım yamalak İngilizcesiyle turistlere yardımcı olmaya çalışyor.