1. SurtseyGuðrún Lilja

2. Surtsey gosiðAð morgni hins 14. nóvember 1963 gerðist óvenjulegur atburður við VestmanneyjarSjómenn á Ísleifi ll veittu athygli mikilli ólgu og reyk á sjóþar sem þeir voru við veiðar 20 km suðvestur af Vestmannaeyjum Í fyrstu virtist sem þar brynni bátur

3. Eyjan kemurFljótlega kom í ljós það sem engan hafði órað fyrireldgos var hafið á 130 metra sjávardýpi Fjórum tímum eftir að bátsverjar tilkynntu um gosið var gufu-og öskumökkurinn komin í 3500 metra hæð með griðarlegum sprengungum

4. Eyjan er komin Gossprungan á hafsbotni var talin að minnsta kosti 500 metra löngÁ öðrum degi reis eyjan úrsæ

5. SurtseyÞessi nýja eldstöð fékk nafnið Surtur og heitir hún eftir jötni einumþeim ógnvænlegasta sem mun herja á jörðina í ragnarökumEyjan hlaut nafnið Surtsey

6. GosrásinnSjórinn kældi hraunkvikuna svo hratt að hún sundraðist í öskusallaSallinn þeyttist upp úr gosrásinni í látlausu þeytigosi

7. HrauniðHálfu ári síðar var aðalgígurinn orðinn þéttur og mikill um sigSjór náði ekki lengur að kæla kvikuna í gosrásinniGosið breytti um ham og hraun tók að krauma í gígaskálinniEftir stutt goshlé árið 1964 varð kröftugt fleiðigos í eynni

8. Eyjan stækkar Hraunið streymdi til sjávar og brynjaði suðurhluta eyjarinnar Þar með hafði eldurinn skotið briminu ref fyrir rass Í gosinu mynduðust tvær gígeyjar sitt hvorum megin Surtseyjar sem nefndar voru Syrtlingur og JólnirEkkert hraun hlífði þeim við brotsjó Atlantshafsinsþærhurfu í djúpið að skömmum tíma liðnum

9. SurtseyGosið stóð með stuttum hléum í þrjú og hálft árSurtseyjagosið er mest allra sávargosa sem orðið hafa við Íslandsstrendur frá því sögur hófust

10. SurtseySurtsey er syðsta eyjan í VestmannaeyjaklasanumHún en miðpunktur hennar63°18‘N, 20° 36‘V Hún er jafnframt sú eina þeirra sem hefur myndast við Ísland í neðansjávareldgosi

11. GróðurÍ Surtsey voru gróðursskilyrði í upphafi afar erfið. Yfirborðið var hraun, vikur eða öskubunkar Þótt úrkoma væri ríkuleg hripaði vatni niður og var því illa aðgengilegt plöntum á þurrkatímaÞetta hafa um nú um 60 tegundir háplantna numið land í SurtseyMargar mosa- og fléttutegundir hafa einnig náð fótfestu á eynni auk sveppa og þörunga