STYLSTYL
BAROKOWYBAROKOWY
W KRAKOWIE…W KRAKOWIE…
OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BAROKU…OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BAROKU…
• Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób")
– główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na
zakres czasowy: od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy
działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał
sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny
niepokój.
• W epoce zwanej barokiem wykształciły się dwa zasadnicze nurty myślowe: racjonalizm, który
zakładał, że mądrość uzyskać można jedynie dzięki potędze umysłu oraz empiryzm, którego z
kolei założeniem było poznawanie świata dzięki zmysłom, doświadczeniu, umysł odgrywał
tutaj mniejsze znaczenie.
• Barok wyrósł na gruncie renesansu i manieryzmu, we Włoszech, w II połowie XVI wieku. W
XVII stuleciu rozpowszechnił się w niemal całej Europie, chociaż jego najsilniejszym ośrodkiem
pozostała Italia. W XVIII wieku najpierw przeszedł w rokoko, a potem ustąpił miejsca
klasycyzmowi w sztuce i oświeceniu w nauce.
• Jego nazwa o niewyjaśnionej genezie prawdopodobnie pochodzi od słowa barocco, które po
portugalsku oznacza perłę o nieregularnym kształcie. W odniesieniu do kierunku w sztuce
użyli jej jako pierwsi w połowie XIX wieku Jacob Burckhardt i Wilhelm Lübke. Z kolei
Benedetto Croce w 1929 przeniósł ją na całokształt kultury.
Najwa niejszymi cechamiżNajwa niejszymi cechamiż
baroku s :ąbaroku s :ą
• bogactwo środków
• oryginalność
• kontrast
• ruch
• patos
• emocjonalność
• łączenie różnych elementów
• nawiązywanie do kultury ludowej, współczesności i codzienności
• tematyka religijna i mitologiczna
• dynamika
• ekspresja, teatralność
• znaczna rola koloru
• posługiwano się alegorią i personifikacją
• światłem wydobywano dominantę (czyli motyw najważniejszy)
• w kompozycji dominują kierunki ukośne
WYBRANE ZABYTKI BAROKOWE W KRAKOWIE…WYBRANE ZABYTKI BAROKOWE W KRAKOWIE…
1 – Kościół Święt ych
Apost ołów Piot ra i Pawła w
Krakowie
2 – Kościół Święt ego
Andrzej a w Krakowie
3 – Kościół Święt ej Anny w
Krakowie
Ko ciół wi tychś Ś ę
Apostołów
Piotra i Pawła
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła –
znany krakowski kościół położony przy ulicy
Grodzkiej 54, we wschodniej części placu św.
Marii Magdaleny, w pobliżu kościoła św.
Andrzeja. Jest to prawdopodobnie największy
pod względem pojemności kościół zabytkowy w
Krakowie. Od 1842 roku służy parafii
Wszystkich Świętych.
Jest to pierwsza budowla architektury
barokowej w Krakowie. Ufundowana
została dla jezuitów przez króla
Zygmunta III Wazę. Plan kościoła
wykonał prawdopodobnie Giovanni de
Rossis, plan ten był realizowany od
1597 roku - najpierw przez Józefa
Britiusa, a następnie modyfikowany
przez Giovanniego Marię
Bernardoniego. Ostateczny kształt
kościołowi nadał w latach 1605-1619
Giovanni Trevano i to on jest autorem
fasady, kopuły i wystroju wnętrza.
Uroczystej konsekracji kościoła
dokonano 8 lipca 1635 roku. W latach
1809-1815 świątynia służyła jako
cerkiew prawosławna. Od 1842 roku
służy Parafii Wszystkich Świętych.
W roku 1960 kościół podniesiono do
rangi bazyliki mniejszej.
Dwukondygnacyjna fasada z dolomitu przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są
w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego Il Gesù w Rzymie.W niszach znajdują się posągi
świętych jezuickich: św. Ignacego Loyoli, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi oraz św.
Stanisława Kostki dłuta Dawida Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów; w górnej
kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysław.
Ogrodzenie placu z rzeźbami apostołów
zostało zaprojektowane przez Kacpra
Bażankę, a wykonane w roku 1722 przez
Dawida Heela z wapienia pińczowskiego.
Dziś, na miejscu XVIII-wiecznych, bardzo
zniszczonych oryginałów, znajdują się
współczesne kopie (także z wapienia
pińczowskiego), wykonane przez
Kazimierza Jęczmyka. Przyczyną tego
stanu są kwaśne deszcze wymywające
twarze rzeźb.
Stiukowa dekoracja, głównie na sklepieniach, jest autorstwa Giovanniego Battisty Falconiego: w
apsydzie prezbiterium są to sceny z życia św. Piotra i Pawła oraz posągi patronów Polski - św.
Wojciecha i św. Stanisława. W nawach bocznych dekoracja staje się bardziej swobodna - pojawiają
się tam postacie puttów wplecionych w ornamentalne kompozycje i plafony.Późnobarokowy ołtarz
główny z roku 1735 z obrazem Józefa Brodowskiego "Wręczenie kluczy św. Piotrowi"
zaprojektowany został przez Kacpra Bażankę.
Wśród elementów wyposażenia wnętrza wyróżnia się
nagrobek biskupa Andrzeja Trzebickiego z końca XVII
wiek, a także nagrobki rodzin Branickich i Brzechffów.
Oświetlenie wnętrza zostało podporządkowane
teatralizacji sprawowania liturgii w baroku: światło miało
skupiać się na księdzu odprawiającym mszę świętą, a
boczne filary wspierające kopułę miały stwarzać wrażenie
kulis teatralnych. W kościele znajduje się także wahadło
Foucaulta.
W 1638 roku przy kościele
Jezuici założyli kapelę -
największą w ówczesnej Polsce.
Śpiewało w niej od 80 do 100
osób.
Ko ciół wi tegoś Ś ę
Andrzeja
Kościół świętego Andrzeja - kościół
klarysek wybudowany w stylu romańskim,
znajdujący się w na krakowskim Starym
Mieście, przy ulicy Grodzkiej.Kościół
zbudowano w latach 1079-1098, z
fundacji palatyna Sieciecha. Był główną
świątynią osady Okół. Znajdował się
początkowo pod patronatem benedyktynów
z opactwa w Sieciechowie, a potem z
Tyńca. Być może początkowo nosił
wezwanie św. Idziego. Według Długosza
broniła się tutaj ludność Okołu przed
Mongołami w 1241. W 1243 Konrad
Mazowiecki podczas walk o tron
krakowski otoczył kościół fosą i wałem.
Ponowny najazd tatarski z 1260
spowodował prawdopodobnie częściowe
zniszczenie świątyni. W 1320 kościół
otrzymały klaryski, dotąd mające swoją
siedzibę w Grodzisku pod Skałą.
Wybudowano wówczas dla nowych lokatorek
zabudowania klasztorne z fundacji króla Władysława
Łokietka. Kościół kilkakrotnie padał ofiarą pożarów,
nie spowodowało to jednak poważniejszych zmian w
wyglądzie zewnętrznym (poza dodaniem barokowych
hełmów wież i portalu od strony północnej), ale w
XVIII w. dokonano gruntownej barokizacji wnętrza
(prace prowadzić tu mieli Baltazar Fontana - dekoracja
stiukowa i polichromia, oraz być może Franciszek
Placidi - ołtarz).
Kościół św. Andrzeja zachował do dziś pierwotną
bryłę romańską. Ma on charakter obronny. Jest
dwuwieżową bazyliką typu saskiego, złożoną z
krótkiego (jednoprzęsłowego) trójnawowego korpusu,
transeptu oraz prezbiterium zamkniętego apsydą.
Prezbiterium odgradzało od nawy lektorium.
Kamienne mury tworzą głównie naprzemienne
warstwy wapienia i piaskowca.
Nad nawami wznosiły się empory, które
obiegając wnętrza wież kończyły się w
bocznych ramionach transeptu. Nawę
środkową od bocznych odgradzają filary
arkadowe (pochodzące raczej z okresu
baroku), związane z lizenami u ścian
bocznych, w tęczy i przy ścianach obu wież.
Fasada zachodnia uwieńczona jest dwoma,
u podstawy czworokątnymi, wyżej
ośmiobocznymi, wieżami z biforiami. Wraz
z triforium u szczytu centralnej części
fasady okna te kontrastują z ciężką masą
części dolnej, w której znaleźć można
jedynie otwory strzelnicze (i ślad po
zamurowanym pierwotnym portalu).
Zewnętrzne ściany prezbiterium i apsydy są
oplecione lizenami i zwieńczone fryzem
arkadowym, co wzbogaca surową bryłę
świątyni.
Kontrastuje z romańską bryłą gotyckie
oratorium oraz barokowe hełmy wież.
Wnętrze posiada obecnie bogaty wystrój
barokowy, choć odnaleziono także
fragmenty średniowiecznych malowideł. W
jednej z wież znajduje się wyryty w
kamieniu podpis XI-wiecznego muratora. W
klasztorze klarysek przy kościele
przechowywane są najstarsze figurki
jasełkowe, pochodzące z XIV wieku.
Ko ciół wi tejś Ś ę
Anny
Kolegiata św. Anny położona jest przy ulicy św. Anny, w
sąsiedztwie Collegium Medicum i Collegium Maius. Jest
kościołem akademickim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pierwszy
drewniany kościół wybudowany w XIV wieku spłonął w
pierwszej połowie XV w. Wówczas na jego miejscu wzniesiono
murowany kościół w stylu gotyckim.
Jego fundatorem był król Władysław Jagiełło i z
jego inicjatywny kościół dostał się w 1418 roku
pod opiekę Akademii Krakowskiej. Wyburzono go
w latach 1689-1703 na koszt Akademii i
zastąpiono obecnym, wykonanym według projektu
Tylmana z Gameren. Uchodzi za jedną z
najpiękniejszych budowli barokowych w Polsce.
Budowla jest trzynawową bazyliką z
transeptem i prosto zamkniętym
prezbiterium. Nawa główna jest
sklepiona kolebkowo z lunetami, a na
skrzyżowaniu wznosi się ośmioboczna
kopuła z tamburem. Fasada jest
flankowana wieżami zwieńczonymi
późnobarokowymi hełmami projektu
księdza Sebastiana Sierakowskiego.
Bogaty wystrój wnętrza (w tym
ołtarze) jest zaprojektowany i
wykonany przez Baltazara Fontanę,
obrazy malowali Karol Dankwart i
Innocenty Monti. W ołtarzu głównym
umieszczony jest obraz św. Anny,
pędzla Jerzego Siemiginowskiego
(1699-1703). Figury świętych po
bokach (św. Stanisław i św. Wojciech)
wyrzeźbił Fontana w 1701 roku.
W prawym ramieniu transeptu znajduje się konfesja św.
Jana Kantego zawierająca relikwie kanonizowanego w 1767
roku patrona Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obok
umieszczono wota, wśród których znajdują się buńczuki
tureckie zdobyte przez Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w
1683 roku.
Wykonały…
-Magdalena Zamiara
-Agnieszka Trojanowska
-Katarzyna Morawiec
-Anna Kowalska
-Agnieszka wi tekŚ ę
-Daria Morys
-Anna Przekwas
-Patrycja Maroszek
Klasa III E

Styl barokowy

  • 1.
  • 2.
    OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BAROKU…OGÓLNACHARAKTERYSTYKA BAROKU… • Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy: od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój. • W epoce zwanej barokiem wykształciły się dwa zasadnicze nurty myślowe: racjonalizm, który zakładał, że mądrość uzyskać można jedynie dzięki potędze umysłu oraz empiryzm, którego z kolei założeniem było poznawanie świata dzięki zmysłom, doświadczeniu, umysł odgrywał tutaj mniejsze znaczenie. • Barok wyrósł na gruncie renesansu i manieryzmu, we Włoszech, w II połowie XVI wieku. W XVII stuleciu rozpowszechnił się w niemal całej Europie, chociaż jego najsilniejszym ośrodkiem pozostała Italia. W XVIII wieku najpierw przeszedł w rokoko, a potem ustąpił miejsca klasycyzmowi w sztuce i oświeceniu w nauce. • Jego nazwa o niewyjaśnionej genezie prawdopodobnie pochodzi od słowa barocco, które po portugalsku oznacza perłę o nieregularnym kształcie. W odniesieniu do kierunku w sztuce użyli jej jako pierwsi w połowie XIX wieku Jacob Burckhardt i Wilhelm Lübke. Z kolei Benedetto Croce w 1929 przeniósł ją na całokształt kultury.
  • 3.
    Najwa niejszymi cechamiżNajwaniejszymi cechamiż baroku s :ąbaroku s :ą • bogactwo środków • oryginalność • kontrast • ruch • patos • emocjonalność • łączenie różnych elementów • nawiązywanie do kultury ludowej, współczesności i codzienności • tematyka religijna i mitologiczna • dynamika • ekspresja, teatralność • znaczna rola koloru • posługiwano się alegorią i personifikacją • światłem wydobywano dominantę (czyli motyw najważniejszy) • w kompozycji dominują kierunki ukośne
  • 4.
    WYBRANE ZABYTKI BAROKOWEW KRAKOWIE…WYBRANE ZABYTKI BAROKOWE W KRAKOWIE… 1 – Kościół Święt ych Apost ołów Piot ra i Pawła w Krakowie 2 – Kościół Święt ego Andrzej a w Krakowie 3 – Kościół Święt ej Anny w Krakowie
  • 5.
    Ko ciół witychś Ś ę Apostołów Piotra i Pawła
  • 6.
    Kościół Świętych ApostołówPiotra i Pawła – znany krakowski kościół położony przy ulicy Grodzkiej 54, we wschodniej części placu św. Marii Magdaleny, w pobliżu kościoła św. Andrzeja. Jest to prawdopodobnie największy pod względem pojemności kościół zabytkowy w Krakowie. Od 1842 roku służy parafii Wszystkich Świętych.
  • 7.
    Jest to pierwszabudowla architektury barokowej w Krakowie. Ufundowana została dla jezuitów przez króla Zygmunta III Wazę. Plan kościoła wykonał prawdopodobnie Giovanni de Rossis, plan ten był realizowany od 1597 roku - najpierw przez Józefa Britiusa, a następnie modyfikowany przez Giovanniego Marię Bernardoniego. Ostateczny kształt kościołowi nadał w latach 1605-1619 Giovanni Trevano i to on jest autorem fasady, kopuły i wystroju wnętrza. Uroczystej konsekracji kościoła dokonano 8 lipca 1635 roku. W latach 1809-1815 świątynia służyła jako cerkiew prawosławna. Od 1842 roku służy Parafii Wszystkich Świętych. W roku 1960 kościół podniesiono do rangi bazyliki mniejszej.
  • 8.
    Dwukondygnacyjna fasada zdolomitu przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego Il Gesù w Rzymie.W niszach znajdują się posągi świętych jezuickich: św. Ignacego Loyoli, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi oraz św. Stanisława Kostki dłuta Dawida Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów; w górnej kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysław.
  • 9.
    Ogrodzenie placu zrzeźbami apostołów zostało zaprojektowane przez Kacpra Bażankę, a wykonane w roku 1722 przez Dawida Heela z wapienia pińczowskiego. Dziś, na miejscu XVIII-wiecznych, bardzo zniszczonych oryginałów, znajdują się współczesne kopie (także z wapienia pińczowskiego), wykonane przez Kazimierza Jęczmyka. Przyczyną tego stanu są kwaśne deszcze wymywające twarze rzeźb.
  • 11.
    Stiukowa dekoracja, główniena sklepieniach, jest autorstwa Giovanniego Battisty Falconiego: w apsydzie prezbiterium są to sceny z życia św. Piotra i Pawła oraz posągi patronów Polski - św. Wojciecha i św. Stanisława. W nawach bocznych dekoracja staje się bardziej swobodna - pojawiają się tam postacie puttów wplecionych w ornamentalne kompozycje i plafony.Późnobarokowy ołtarz główny z roku 1735 z obrazem Józefa Brodowskiego "Wręczenie kluczy św. Piotrowi" zaprojektowany został przez Kacpra Bażankę.
  • 12.
    Wśród elementów wyposażeniawnętrza wyróżnia się nagrobek biskupa Andrzeja Trzebickiego z końca XVII wiek, a także nagrobki rodzin Branickich i Brzechffów. Oświetlenie wnętrza zostało podporządkowane teatralizacji sprawowania liturgii w baroku: światło miało skupiać się na księdzu odprawiającym mszę świętą, a boczne filary wspierające kopułę miały stwarzać wrażenie kulis teatralnych. W kościele znajduje się także wahadło Foucaulta. W 1638 roku przy kościele Jezuici założyli kapelę - największą w ówczesnej Polsce. Śpiewało w niej od 80 do 100 osób.
  • 14.
    Ko ciół witegoś Ś ę Andrzeja
  • 15.
    Kościół świętego Andrzeja- kościół klarysek wybudowany w stylu romańskim, znajdujący się w na krakowskim Starym Mieście, przy ulicy Grodzkiej.Kościół zbudowano w latach 1079-1098, z fundacji palatyna Sieciecha. Był główną świątynią osady Okół. Znajdował się początkowo pod patronatem benedyktynów z opactwa w Sieciechowie, a potem z Tyńca. Być może początkowo nosił wezwanie św. Idziego. Według Długosza broniła się tutaj ludność Okołu przed Mongołami w 1241. W 1243 Konrad Mazowiecki podczas walk o tron krakowski otoczył kościół fosą i wałem. Ponowny najazd tatarski z 1260 spowodował prawdopodobnie częściowe zniszczenie świątyni. W 1320 kościół otrzymały klaryski, dotąd mające swoją siedzibę w Grodzisku pod Skałą.
  • 16.
    Wybudowano wówczas dlanowych lokatorek zabudowania klasztorne z fundacji króla Władysława Łokietka. Kościół kilkakrotnie padał ofiarą pożarów, nie spowodowało to jednak poważniejszych zmian w wyglądzie zewnętrznym (poza dodaniem barokowych hełmów wież i portalu od strony północnej), ale w XVIII w. dokonano gruntownej barokizacji wnętrza (prace prowadzić tu mieli Baltazar Fontana - dekoracja stiukowa i polichromia, oraz być może Franciszek Placidi - ołtarz).
  • 17.
    Kościół św. Andrzejazachował do dziś pierwotną bryłę romańską. Ma on charakter obronny. Jest dwuwieżową bazyliką typu saskiego, złożoną z krótkiego (jednoprzęsłowego) trójnawowego korpusu, transeptu oraz prezbiterium zamkniętego apsydą. Prezbiterium odgradzało od nawy lektorium. Kamienne mury tworzą głównie naprzemienne warstwy wapienia i piaskowca.
  • 18.
    Nad nawami wznosiłysię empory, które obiegając wnętrza wież kończyły się w bocznych ramionach transeptu. Nawę środkową od bocznych odgradzają filary arkadowe (pochodzące raczej z okresu baroku), związane z lizenami u ścian bocznych, w tęczy i przy ścianach obu wież. Fasada zachodnia uwieńczona jest dwoma, u podstawy czworokątnymi, wyżej ośmiobocznymi, wieżami z biforiami. Wraz z triforium u szczytu centralnej części fasady okna te kontrastują z ciężką masą części dolnej, w której znaleźć można jedynie otwory strzelnicze (i ślad po zamurowanym pierwotnym portalu). Zewnętrzne ściany prezbiterium i apsydy są oplecione lizenami i zwieńczone fryzem arkadowym, co wzbogaca surową bryłę świątyni.
  • 19.
    Kontrastuje z romańskąbryłą gotyckie oratorium oraz barokowe hełmy wież. Wnętrze posiada obecnie bogaty wystrój barokowy, choć odnaleziono także fragmenty średniowiecznych malowideł. W jednej z wież znajduje się wyryty w kamieniu podpis XI-wiecznego muratora. W klasztorze klarysek przy kościele przechowywane są najstarsze figurki jasełkowe, pochodzące z XIV wieku.
  • 20.
    Ko ciół witejś Ś ę Anny
  • 21.
    Kolegiata św. Annypołożona jest przy ulicy św. Anny, w sąsiedztwie Collegium Medicum i Collegium Maius. Jest kościołem akademickim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pierwszy drewniany kościół wybudowany w XIV wieku spłonął w pierwszej połowie XV w. Wówczas na jego miejscu wzniesiono murowany kościół w stylu gotyckim. Jego fundatorem był król Władysław Jagiełło i z jego inicjatywny kościół dostał się w 1418 roku pod opiekę Akademii Krakowskiej. Wyburzono go w latach 1689-1703 na koszt Akademii i zastąpiono obecnym, wykonanym według projektu Tylmana z Gameren. Uchodzi za jedną z najpiękniejszych budowli barokowych w Polsce.
  • 22.
    Budowla jest trzynawowąbazyliką z transeptem i prosto zamkniętym prezbiterium. Nawa główna jest sklepiona kolebkowo z lunetami, a na skrzyżowaniu wznosi się ośmioboczna kopuła z tamburem. Fasada jest flankowana wieżami zwieńczonymi późnobarokowymi hełmami projektu księdza Sebastiana Sierakowskiego. Bogaty wystrój wnętrza (w tym ołtarze) jest zaprojektowany i wykonany przez Baltazara Fontanę, obrazy malowali Karol Dankwart i Innocenty Monti. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz św. Anny, pędzla Jerzego Siemiginowskiego (1699-1703). Figury świętych po bokach (św. Stanisław i św. Wojciech) wyrzeźbił Fontana w 1701 roku.
  • 23.
    W prawym ramieniutranseptu znajduje się konfesja św. Jana Kantego zawierająca relikwie kanonizowanego w 1767 roku patrona Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obok umieszczono wota, wśród których znajdują się buńczuki tureckie zdobyte przez Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 roku.
  • 26.
    Wykonały… -Magdalena Zamiara -Agnieszka Trojanowska -KatarzynaMorawiec -Anna Kowalska -Agnieszka wi tekŚ ę -Daria Morys -Anna Przekwas -Patrycja Maroszek Klasa III E