Stok üreti̇m döngüsünün deneti̇mi̇

STOK VE ÜRETĠM
DÖNGÜSÜNÜN YAPISI

DÖNGÜNÜN DENETĠMĠNĠ
ÖNEMLĠ KILAN UNSURLAR
Stoklar varlık yapısı içinde baĢlıca kalemlerden biridir. ĠĢletmenin
çalıĢma sermayesi içinde nitelik ve nicelik olarak önemli bir yer tutarlar.
Stokların denetiminde fiziki sayım ve gözlem iĢlemleri önemli bir yer
tutar. Bu iĢlemler zaman alıcı ve maliyetli prosedürlerdir.
Stoklar çok sayıda türden oluĢtuğundan, denetimleri güçtür
Tanınmaları ve değerlemeleri denetçiler için zorluk doğurduğundan,
çoğu zaman uzman yardımına ihtiyaç vardır.
ĠĢletmelerin ana faaliyet konularını oluĢturduklarından, kar veya zarar
tutarını doğrudan etkilerler.

STOK, ÜRETĠM DÖNGÜSÜNDE
ĠÇ KONTROL YAPISI
Ġlk madde ve malzeme giriĢ formu
Hammadde ve malzeme iç istek formu
Depo iç çıkıĢ formu
Depo iç giriĢ formu
Depo çıkıĢ formu
Ġlk madde ve malzeme hareket kartı
Stok kartları

STOK, ÜRETĠM DÖNGÜSÜNDE
ĠÇ KONTROL YAPISI
Mamul ürün ağacı formu
ĠĢlemler listesi formu
Üretim emirleri
SipariĢ maliyet kartı
Zaman kartları ve iĢçilik maliyet dağıtım kartları
Üretim faaliyet raporu
Yevmiye maddeleri
Büyük defter kayıtları
Muavin hesaplar

STOK VE ÜRETĠM
DÖNGÜSÜNÜN ĠġLEYĠġĠ
Üretimin
planlanması
ve kontrolü
Satın alma
süreci
Ġlk madde ve
malzeme
depolanma
süreci
Üretim süreci
Mamullerin
depolanması
süreci
SatıĢ ve
gönderme
süreci

STOK VE ÜRETĠM
DÖNGÜSÜNÜN ĠÇ KONTROL
HEDEFLERĠ VE ĠġLEMLERĠN
TEST EDĠLMESĠ

DÖNGÜDE
KARġILAġILABĠLECEK
DÜZENSĠZLĠK ÖRNEKLERĠ
Kasıtlı veya kasıtsız
sıra numarasız belge
kullanımı
gerçekleĢebilir
ĠĢlemler gerekli
yetkilendirme süreci
dıĢında
gerçekleĢebilir
Planlama
gerekenden fazla
üretim emri verebilir
Gereksiz ilk madde
ve malzeme
kullanımları onay
alınmadan yapılabilir
Ġlk madde ve
malzeme
kullanımları onay
alınmadan yapılabilir
Zamanında
yapılmayan kayıtlar
sonucunda
maliyetler yanlıĢ
hesaplanabilir
Diret iĢçilik giderleri
mamul maliyetlerine
yüklenmeyebilir
Depo giriĢ ve
çıkıĢlarında gerekli
kayıtlar
yapılmayabilir
Depodan stok
kalemleri çalınabilir
Üretim bölgesinde
kaybolma veya
çalınmalar
gerçekleĢebilir
YanlıĢ veya özensiz
üretim firelerin
artmasına neden
olabilir
Üretim maliyetleri
yanlıĢ hesaplara
kaydedilebilir

MALĠYET MUHASEBESĠ
KAYITLARINDA ĠZLENMESĠ
GEREKEN KAYITLAR
Mamulün bünyesine
doğrudan giren ilk
madde malzemelerin
miktar ve tutar olarak
izlenmesi
Mamulün üretiminde
doğrudan yararlanılan
iĢçiliklerin zaman ve
tutar olarak
hesaplanması ve
izlenmesi
Mamulün maliyetine
giren ancak
dağıtılması gereken
genel üretim
giderlerinin miktar ve
tutar olarak izlenmesi
Miktar ve maliyetlerin
üretim gider yerlerindeki
transferlerinin kayıtlarda
izlenmesi
Üretim sürecinin
sonunda tamamlanan
mamullerin miktar ve
maliyetlerinin
hesaplanarak mamul
hesaplarına devri
Üretimi
tamamlanmamıĢ yarı
mamullerin miktar ve
maliyetlerinin
izlenmesi

DENETÇĠNĠN MALĠYET
MUHASEBESĠ UYGULAMALARINI
TEST ETME ÇALIġMLARI
SIRASINDA DĠKKATE ALMASI
GEREKEN UNSURLAR
Fiziki kontroller
Stok hareketlerinin belge ve kayıt düzeni
Sürekli envanter kayıtları
Birim maliyet hesaplama ve kayıtları

STOKLAR ÜZERĠNDEKĠ FĠZĠKĠ
KONTROLLER
Depo olarak kabul
edilen yerler kapalı
ve koruma altında
olmalıdır
Depo yetkili kiĢi
veya kiĢilerin
koruması altında ve
kilitli olarak
tutulmalıdır. Yetkisiz
kiĢilerin stoklara
eriĢimi
engellenmelidir
Depoya giren ve
çıkan stok kalemleri
belgeye bağlanmalı,
teslim alan ve
edenin imzaları
belgelerde kesinlikle
bulunmalıdır
Depo bağımsız bir
görevli tarafından
belirli dönemlerde
örnekleme yoluyla
sayılmalı, sonuçlar
kayıtlarla
karĢılaĢtırılmalıdır

STOK HAREKETLERĠNĠN BELGE
VE KAYIT DÜZENĠ
Ġlk madde ve malzemeler
depodan ilgili gider yeri
sorumlusunun düzenlediği ‘’ Ġlk
Madde ve Malzeme Ġç Ġstek
Formu’’ ile teslim edilmelidir
Üretimdeki ilk madde ve
malzeme veya yarı mamul, bir
gider yerinden diğer gider
yerine ‘’ Ġlk Madde ve Malzeme
Hareket Kart’’ ile teslim
edilmelidir
Tamamlanan mamuller, son
üretim gider yerinden depoya, ‘’
Depo Ġç GiriĢ Formu’’
düzenlenerek teslim edilmelidir

BĠRĠM MALĠYET HESAPLAMA VE
KAYITLARI
Birim maliyeti incelenen
mamulün bünyesine ilk
giren ilk madde ve
malzemelerin miktar ve
tutar hareketleri stok
kartından izlenir, mamul
ürün kartları mamulün
bünyesine giren ilk
madde ve malzemelerin
miktarları konusunda
bilgi verir
Ücret ve zaman
kartlarından iĢçilik
zaman ve tutar
hareketleri izlenir
Mamulün bünyesine
doğrudan girmeyen
genel üretim
giderlerinin dağıtım
mantığı incelenir. Direkt
unsurlara göre
denetlenmesi oldukça
zor olan genel üretim
giderlerinin dağıtım
ölçülerinin mantığı test
edilir

STOK VE ÜRETĠM
DÖNGÜSÜNDE ÖNEMLĠLĠK
DÜZEYĠ VE RĠSK UNSURLARI
Satın alma ve ödeme
döngüsündeki ilgili bir
alım iĢlemi, stok ve
üretim döngüsündeki bir
stok hesabının artmasına
neden olacaktır.
Dolayısıyla, döngüdeki
‘’Geçerlilik ‘’ iç kontrol ve
denetim hedefi, satın
almadaki iĢlemlerin
düzgün yapılmamasına
doğrudan bağlı olacaktır
SatıĢ ve tahsilat
döngüsünde yapılan bir
satıĢ iĢlemi, ilgili stok
kaleminin azalmasına
neden olacaktır. Örneğin;
yapılan bir satıĢın
kayıtlara girmemesi, stok
ve üretim döngüsünün ‘’
Bütünlük’’ iç kontrol ve
denetim hedefini
etkileyecektir
Personel ve ücret
döngüsünde yapılacak bir
hata, stok maliyetlerinin ‘’
Değerleme’’ iç kontrol ve
denetim hedeflerini
doğrudan etkileyecektir

STOK VE ÜRETĠM
DÖNGÜSÜNDE ANALĠTĠK
ĠNCELEME PROSEDÜRLERĠ
• Dönem sonu stok tutarlarındaki yüksek
veya düĢük göstermelerin habercisidir
(olası hata)
Dönemin satıĢ karlılığı
ile önceki yılların
karlılıklarını karĢılaĢtır
• SatıĢların maliyetinde olabilecek yüksek
veya düĢük göstermelerin habercisidir
(olası hata)
SatıĢların maliyeti/ net
satıĢlar oranını önceki
yılların oranları ile
karĢılaĢtır
• Gerçekte olmayan stok olup olmadığı
konusunda fikir sahibi olunur (olası hata)
Denetlenen dönemdeki
stok dönüĢüm hızı ile
önceki yılların
değerlerini karĢılaĢtır

STOK VE ÜRETĠM
• Birim maliyetlerinde olabilecek yüksek veya
düĢük gösterme düzenlemelerini ortaya
çıkartabilir (olası hata)
Denetlenen dönemin
birim maliyetleri ile
önceki dönemlerin birim
maliyetlerini karĢılaĢtır
• Birim maliyetlerindeki ilk madde ve malzeme,
direkt iĢçilik ve genel üretim giderleri
düzensizlikler ortaya çıkartabilir (olası hata)
Denetlenen dönemin
üretim giderleri ile önceki
yılların üretim giderlerini
karĢılaĢtır
• Maliyet hesaplama iĢlemlerindeki
düzensizlikler ortaya çıkartılabilir (olası hata)
Stok kalemlerinin
depoda bekleme
sürelerinin
yaĢlandırmasını yap

STOK VE ÜRETĠM
• Dönem sonu stok ve satıĢların maliyet
tutarlarında olabilecek düzensizlikleri
ortaya çıkartabilir (olası hata)
Daha önce sayılan
denetlenen dönem
oranlarını, bütçe ve
sektör ortalamaları ile
karĢılaĢtır
• Maliyetlerde yapılmıĢ olabilecek
düzenlemeler ortaya çıkartılabilir (olası
hata)
Denetlenen dönem
fire oranları ile önceki
dönem fire oranlarını
ve sektör fire
oranlarını karĢılaĢtır

STOK HESABI BAKĠYESĠNĠN
MADDĠLĠK TESTĠNĠN YAPILMASI
Stok kalemlerinin miktar olarak iĢletmede
bulunup bulunmadığını anlayabilmek
için, envanter sayımları gözlenir
ĠĢletmede dönem sonunda bulunan stok
kalemlerinin maliyetlerinin doğruluğu test
edilir

FĠZĠKĠ STOK SAYIMLARININ
GÖZLENMESĠ

ĠġLETMELERĠN STOK
SAYIMINDA BELĠRLEDĠKLERĠ
UNSURLAR
Stok sayımlarında görev
alacak yetkili personelin
isimleri
Sayımın yapılacağı
tarihler
Sayım yapılacak yerlerin
belirlenmesi
Sayımın yapılma biçimini
açıklayan ayrıntılı
yönetmelik
Önceden numaralandırılmıĢ
stok sayım etiketlerinin ve
derleme kartlarının
hazırlanması ve
kullanılması
Yolda, teslim alma
bölümünde, yüklemede
ve üretim alanında
bulunan malların sayımı
için yapılması gereken
iĢlemler
Depoda bulunan ancak
iĢletmenin mülkiyetinde
olmayan malların
ayrılması ve tanımlanması
iĢlemleri

SAYIM SIRASINDA DENETÇĠNĠN
DĠKKAT EDECEĞĠ UNSURLAR
Sayım yapan iĢletme personelinin, sayım planına uygun davranıp davranmadıklarını gözleyecektir. Sayım kurallarına
uyulmadığını belirlediğinde durumu durumu yetkili yöneticilerle görüĢecek ve aksaklıkların düzeltilmesini sağlayacaktır
Sayılan her stok kalemine stok sayım etiketinin takılıp takılmadığını kontrol edecektir
Tüm kalemlerin sayılıp sayılmadığını gözleyecektir
Örnekleme yoluyla, yapılan sayımları test edecektir. Derleme kartlarındaki miktarları izleyerek, fiilen var olup
olmadıklarını izleyecektir
Depoda bulunan boĢ taĢıyıcı kutuları, açılmıĢ ambalajları daha dikkatli gözleyecektir
Zarar görmüĢ ve değersiz malların sayım biçimlerini gözleyecektir
Yeni gelen, teslim alma bölümünde olan, satıĢa gönderilen malların, sayım sonuçlarına etkisine dikkat edecektir

STOK MALĠYET TUTARININ
DENETĠMĠ

PERSONEL ÜCRET DÖNGÜSÜ
HESAPLARINI ETKĠLEYEN
ĠġLEMLER
ÇeĢitli
biçimlerde
ücret
ödemeleri
Ücretlerle
ilgili vergi
ve sigorta
primlerinin
ödenmesi
Direkt
iĢçilik
iĢlemleri
Endirekt
iĢçilik
iĢlemleri
Personele
avans
iĢlemleri

PERSONEL VE ÜCRET
DÖNGÜSÜNDE KULLANILAN
BELGE VE KAYITLARI
Personel bilgi formu
Zaman kartları
ÇalıĢma süresi fiĢleri
Ödeme belgeleri
Personel belgeleri
Bordro kayıtları

PERSONEL VE ÜCRET
DÖNGÜSÜNÜN ĠġLEYĠġĠ
Personelin iĢe
alınması
ÇalıĢma
sürelerinin
belirlenmesi
ve ücret
bordrolarının
hazırlanması
Ücretlerin
ödenmesi
Vergi ve
sosyal
güvenlik
primlerinin
hesaplanması
ve ödenmesi

PERSONEL VE ÜCRET
DÖNGÜSÜNÜN ĠÇ KONTROL
HEDEFLERĠ VE ĠġLEMLERĠN
TEST EDĠLMESĠ
Fiilen olmayan personele ödeme yapılabilir
ÇalıĢmadıkları zamanlar için personele ödeme yapılabilir
Personele hak ettiğinden fazla ödeme yapılabilir
Üretim iĢletmelerinde mamulün maliyetine girmesi gereken
ücret ödemeleri doğrudan gider yazılabilir

PERSONEL VE ÜCRET
DÖNGÜSÜNDE MADDĠLĠK
TESTLERĠNĠN YAPILMASI

PERSONEL VE ÜCRET
ĠNCELEME PROSEDÜRLERĠNĠN
UYGULANMASI
• Ücret giderlerinde olabilecek yüksek veya düĢük
göstermeler ortaya çıkartılabilir (olası hata)
Denetlenen dönem ücret
giderleri ile önceki yılların
ücret giderlerini, artıĢları
dikkate alarak karĢılaĢtır
• Direkt iĢçilik giderlerinde olabilecek yüksek ve
düĢük göstermeler ortaya çıkartılabilir (olası hata)
Direkt iĢçilik giderlerinin
satıĢlara olan oranını,
önceki yılların oranları ile
karĢılaĢtır
• Ücret giderlerinde olabilecek yüksek veya düĢük
göstermeler ortaya çıkartılabilir (olası hata)
Ücret giderlerinin, genel
yönetim giderlerine olan
oranı ile önceki yılların
oranlarını karĢılaĢtır

KAYNAK ELDE ETME VE GERĠ
ÖDEME DÖNGÜSÜNÜN
YAPISI

SENETLĠ BORÇLARIN
DENETĠMĠNDE ULAġILMAK
ĠSTENEN AMAÇLAR
ĠĢletmenin senetli
borçları üzerinde
oluĢturduğu iç
kontrol yapısının
yeterli olup
olmadığı
Senetli borçları
oluĢturan ana
para ve faiz
iĢlemlerinin
gerektiği biçimde
kayıtlara alınıp
alınmadığı
ĠĢletmenin ana
para ve ödenecek
faiz borçlarını
gösteren hesap
bakiyelerinin
uygun biçimde
beyan edilip
edilmediği

SENETLĠ BORÇLARLA ĠLGĠLĠ ĠÇ
KONTROL YAPISI
Senetli borçlar
üzerinde uygun
yetkilendirme
düzeni
kurulmalıdır
Ana para ve faiz
borçlarının geri
ödenmesi
iĢlemlerinde
yeterli kontroller
oluĢturulmalıdır
Yeterli belge ve
kayıt düzeni
oluĢturulmalıdır
ĠĢletme içi
denetim düzeni
oluĢturulmalıdır

SENETLĠ BORÇLARLA ĠLGĠLĠ
ĠġLEMLERĠN TEST EDĠLMESĠ

SENETLĠ BORÇLARA ANALĠTĠK
UYGULANMASI
• Cari yıldaki senetli borç tutarlarındaki
önemli dalgalanmalara dikkat çekilir (olası
hata)
Cari yıl senetli borçları ile
önceki yıllardaki senetli
borç tutarlarını karĢılaĢtır
• Cari yıldaki finansman giderlerinde
olabilecek yüksek gösterme veya düĢük
göstermelere dikkat çekilir (olası hata)
Cari yıl finansman
giderleri ile önceki
yıllardaki finansman
giderlerini karĢılaĢtır
• Finansman giderlerinde olabilecek
düzensizliklere dikkat çekilir (olası hata)
Belirlenecek periyotlarda
faiz hesaplamalarını
yeniden yap ve fiili
durumla karĢılaĢtır

SENETLĠ BORÇLARA ANALĠTĠK
UYGULANMASI
önemli dalgalanmalara dikkat çekilir
(olası hata)
Senetli borçların öz
kaynaklara olan oranını
hesapla ve önceki yılların
oranları ile karĢılaĢtır
(olası hata)
Senetli borçların toplam
aktiflere oranını hesapla
ve önceki yılların oranları
ile karĢılaĢtır
(olası hata)
Hesaplanan
oranları, bütçelerle ve
sektör ortalamaları ile
karĢılaĢtır

NAKĠT BAKĠYELERĠNĠN
DENETĠMĠ

KASA VE BANKA DOĞRULAMASI
ĠLE ORTAYA ÇIKARTILAMAYACAK
HAREKET ÖRNEKLERĠ
MüĢteriye fatura
düzenlemesinde
ihmal veya
yolsuzluk
Satıcı
faturalarına
yapılabilecek
birden fazla
ödeme
MüĢteriye düĢük
fiyatla fatura
düzenleme
Tahsilat
yapıldığı halde
kayıtlara
yansıtmama
ĠĢletme
çalıĢanlarına
doğru olmayan
ödeme yapma

Dinlediğiniz
Ġçin
TeĢekkür
Ederim
…

Stok üreti̇m döngüsünün deneti̇mi̇

More Related Content

Similar to Stok üreti̇m döngüsünün deneti̇mi̇

More from Münise Erdöl

Stok üreti̇m döngüsünün deneti̇mi̇