Download to read offline
More Related Content
Similar to ճառագայթակտիվության ազդեցության մարդու օրգանիզմի վրա
ճառագայթակտիվության ազդեցության մարդու օրգանիզմի վրա
- 1.
- 2. • Ճառագայթումն էներգիայիտեղափոխության տարատեսակ է: Ճառագայթման էներգիայի որոշ տեսակներ, օրինակ՝ ռադիոազդանշաններն ու լույսը, տարածության մեջ տեղաշարժվում են ալիքներով (հաճախ՝ անտեսանելի): Ճառագայթման այլ տեսակներ մանրագույն մասնիկներ են, որոնք վիթխարի արագություններով դուրս են ժայթքում ատոմից: Ողջ Տիեզերքում տարածվող տիեզերական ճառագայթները բաղկացած են այդպիսի մանրագույն մասնիկներից:
- 3. • Ճառագայթում առաջանումէ Տիեզերքում կատարվող տարբեր շարժընթացների օրինակ,՝ պայթյունի, միջուկային ռեակցիաների և այլն և առանձին նյութերի տրոհման հետևանքով: Այն նյութերը, որոնք տրոհվում են ճառագայթելով, կոչվում են ճառագայթաակտիվ: Որպես ճառագայթաակտիվ նյութերի օրինակ կարող է ծառայել ատոմային էլեկտրակայանների ռեակտորներում օգտագործվող վառելանյութը: • Ճառագայթակտիվ նյութերի բաղադրության մեջ մտնող ատոմները մանրագույն ենթաատոմական մասնիկներ ճառագայթելու հետևանքով, որպես կանոն, փոխարկվում են այլ ատոմների:
- 4. • Գոյություն ունիենթաատոմական մասնիկների երկու տեսակ՝ ալֆա- մասնիկներ և բետա-մասնիկներ: Առաջիններն ավելի դանդաղ են շարժվում, որովհետև ծանր են և ավելի մեծ էներգիա են կրում: Ալֆա մասնիկները (α մասնիկներ) ճառագայթումը կլանվում է բարակ թղթի շերտում, ուստի գործնականում չի կարող թափանցել մաշկի մահացած բջիջները։ Ալֆա վտանգավոր չեն, քանի դեռ դրանք արձակող նյութերը չեն ընկել վերքի մեջ, կամ սննդի և շնչած օդի հետ չեն թափանցել օրգանիզմ, այդ դեպքում շատ վտանգավոր են։ Բեֆա մասնիկները (β մասնիկներ) անհամեմատ թեթև են և կարող են անցնել նույնիսկ ալյումինի թիթեղի միջով։
- 5. • Ճառագայթաակտիվ նյութերնարձակում են նաև գամմա-ճառագայթներ (γ): Դրանք կարճալիք էլեկտրամագնիսական ալիքներ են և կարող են թափանցել նույնիսկ մի քանի սանտիմետր հաստության կապարի շերտի միջով:
- 6. • Գամմա-ճառագայթները սահմանակիցեն ռենտգենյան ճառագայթներին էլեկտրամագնիսական ալիքների սանդղակում: Ալիքային ճառագայթման մեծ մասը պատկանում է էլեկտրամագնիսական ալիքները նույն ընտանիքին։ Այս սխեմայում պատկերված են այդ ճառագայթման տարբեր տեսակները։
- 7. • Երկրի ընդերքումգտնվող ճառագայթաակտիվ նյութերը մշտապես արձակում են ոչ մեծ քանակներով միջուկային ճառագայթում: Այս երևույթը կոչվում է ֆոնային ճառագայթում: Որպես կանոն՝ այն ոչ մի վնաս չի հասցնում մարդկանց: Սակայն ճառագայթման մեծ քանակությունը կարող է վտանգավոր լինել: Օրինակ՝ բնական ճառագայթաակտիվ ռադոն գազը որոշ վայրերում դուրս է թափանցում Երկրի ընդերքից և երբեմն կուտակվում է բնակարաններում: Այդպիսի դեպքերում այդ գազի կուտակումներից ազատվելու համար հարկ է լինում գործի դնել հատուկ պոմպեր:
- 8. • Միջինից բարձրճառագայթաակտիվություն ունեն այն տեղանքները, որտեղ կան ճառագայթաակտիվ նյութերի հոսքեր: • Ճառագայթումից խուսափելու նպատակով միջուկային էներգիական կայանքներում (ատոմակայաններում և այլուր) ճառագայթաակտիվ նյութերը շրջափակում են բետոնե հաստ պատերով: Եթե այդպիսի կայանքում լուրջ վթար տեղի ունենա, ապա ճառագայթաակտիվ գազն ու փոշին կթափանցեն շրջակա միջավայր և կաղտոտեն խմելու ջրի ու սննդի պաշարները: Այդ ճանապարհով տարածված ճառագայթումը կարող է քաղցկեղային հիվանդությունների պատճառ դառնալ նույնիսկ բազմաթիվ տարիներ անց:
- 9. • Մարդու օրգանիզմներթափանցած ներշնչվող օդի, ստամոքսաղիքային համակարգի կամ մաշկի միջոցով ճառագայթաակտիվ տարրերի ազդեցությամբ ճառագայթահարմամբ կարող է առաջանալ ճառագայթային հիվանդություն, որի դեպքում ախտահարվում են արյունաստեղծ օրգանները, նյարդային և ստամոքսաղիքային համակարգերը: • Բժիշկները երբեմն միջուկային ճառագայթումը կիրառում են քաղցկեղային ուռուցքները ոչնչացնելու համար:
- 10. • Անգլիացի ֆիզիկոսՋեյմս Կլերկ Մաքսվելը 1873 թվականին կանխագուշակել է լույսի նմանվող, անտեսանելի ճառագայթման գոյությունը: Հենրիխ Հերցը 1888 թվականին հայտնաբերել է ռադիոալիքները և հաստատել Մաքսվելի կանխագուշակությունը: 1895 թվականին Վիլհելմ Ռենտգենը հայտնագործեց ճառագայթման նոր տեսակ, որը հետագայում անվանվեց ռենտգենյան ճառագայթում:
- 11. • 1896 թ-ինԱնրի Բեքերելը հայտնաբերեց, որ ուրանն արձակում է անտեսանելի ճառագայթներ, որոնք լուսարկում են լուսանկարչական թիթեղը: Այս երևույթը նա անվանեց ճառագայթաակտիվություն: Այդ նույն ժամանակ Մարիա Սկլադովսկայա և Պիեռ Կյուրիները հայտնագործեցին երկուկ ճառագայթաակտիվ տարրեր, իսկ ավելի ուշ Իրեն և Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրիները հայտնագործեցին արհեստական ճառագայթաակտիվությունը: