Բջջաթաղանթ
Հակոբ Մանվելյան
Բջջաթաղանթ բջջի ներքին
բաղադրությունը բաժանում է արտաքին
միջավայրից՝պահպանելով նրա
ամբողջականությունը, կարգավորելով
նյութափոխանակությունը բջջի և
արտաքին միջավայրի միջև, ներքին
թաղանթը բջիջը բաժանում է
մասնագիտացված օրգանոիդների,
որտեղ պահպանվում են միջավայրի
համապատասխան պայմանները։
Ընդանուր տեղեկություն
Բջջապատը, ծածկում է բջջաթաղանթը։
Բջջաթաղանթն իրենից ներկայացնում է
լիպիդների երկու շերտ, որոնց մեծ մասը
հանդիսանում են ֆոսֆոլիպիդներ։
Լիպիդների մոլեկուլն ունի հիդրոֆիլ (գլխիկ)
և հիդրոֆոբ (պոչիկ) բաղադրամասեր։
Թաղանթի ձևավորման ժամանակ մոլեկուլի
հիդրոֆոբ մասը ուղղվում է դեպի բջջի ներսը,
իսկ հիդրոֆիլ մասը՝ դեպի դուրսը։
Մեմբրանը տարբեր օրգանիզմների բջիջների
մոտ նման կազմություն ունի։
Շրջափակման - իրականացնում է ռեգուլյար, ընտրողական, պասիվ և
ակտիվ նյութափոխանակությունը միջավայրի հետ։ Օրինակ
պերօքսիդային մեմբրանը պաշտպանում է ցիտոպլազման բջիջների
համար վտանգավոր պերօքսիդներից։
Փոխադրական - մեմբրանով տեղի է ունենում նյութերի տեղափոխությունը
դեպի բջիջ և հակառակը։ Մեմբրանով նյութերի տեղափոխությունը
ապահովում է սննդանյութերի մատակարարում, նյութափոխանակության
վերջնական արգասիքների հեռացում։
Պլազմային թաղանթի հիմնական հատկություններ
Մեմբրանը կազմված է երեք տեսակի լիպիդներից՝
ֆոսֆոլիպիդներ, գլիկոլիպիդներ, խոլեստերոլ։
Ֆոսֆոլիպիդները և գլիկոլիպիդները այն լիպիդներն են,
որոնք իրենց կազմության մեջ ածխաջուր են
պարունակում։ Դրանք կազմված են երկու երկար
հիդրոֆոբ ածխաջրածնային պոչուկներից, որոնք կապված
են լիցքավորված հիդրոֆիլ գլխիկի հետ։ Խոլեստերոլը
տալիս է մեմբրանին կոշտություն՝ զբաղեցնելով
պոչուկների միջև եղած տարածությունը։
Կառուցվածք և կազմություն

Բջջաթաղանթ

  • 1.
  • 2.
    Բջջաթաղանթ բջջի ներքին բաղադրությունըբաժանում է արտաքին միջավայրից՝պահպանելով նրա ամբողջականությունը, կարգավորելով նյութափոխանակությունը բջջի և արտաքին միջավայրի միջև, ներքին թաղանթը բջիջը բաժանում է մասնագիտացված օրգանոիդների, որտեղ պահպանվում են միջավայրի համապատասխան պայմանները։
  • 3.
    Ընդանուր տեղեկություն Բջջապատը, ծածկումէ բջջաթաղանթը։ Բջջաթաղանթն իրենից ներկայացնում է լիպիդների երկու շերտ, որոնց մեծ մասը հանդիսանում են ֆոսֆոլիպիդներ։ Լիպիդների մոլեկուլն ունի հիդրոֆիլ (գլխիկ) և հիդրոֆոբ (պոչիկ) բաղադրամասեր։ Թաղանթի ձևավորման ժամանակ մոլեկուլի հիդրոֆոբ մասը ուղղվում է դեպի բջջի ներսը, իսկ հիդրոֆիլ մասը՝ դեպի դուրսը։ Մեմբրանը տարբեր օրգանիզմների բջիջների մոտ նման կազմություն ունի։
  • 4.
    Շրջափակման - իրականացնումէ ռեգուլյար, ընտրողական, պասիվ և ակտիվ նյութափոխանակությունը միջավայրի հետ։ Օրինակ պերօքսիդային մեմբրանը պաշտպանում է ցիտոպլազման բջիջների համար վտանգավոր պերօքսիդներից։ Փոխադրական - մեմբրանով տեղի է ունենում նյութերի տեղափոխությունը դեպի բջիջ և հակառակը։ Մեմբրանով նյութերի տեղափոխությունը ապահովում է սննդանյութերի մատակարարում, նյութափոխանակության վերջնական արգասիքների հեռացում։ Պլազմային թաղանթի հիմնական հատկություններ
  • 5.
    Մեմբրանը կազմված էերեք տեսակի լիպիդներից՝ ֆոսֆոլիպիդներ, գլիկոլիպիդներ, խոլեստերոլ։ Ֆոսֆոլիպիդները և գլիկոլիպիդները այն լիպիդներն են, որոնք իրենց կազմության մեջ ածխաջուր են պարունակում։ Դրանք կազմված են երկու երկար հիդրոֆոբ ածխաջրածնային պոչուկներից, որոնք կապված են լիցքավորված հիդրոֆիլ գլխիկի հետ։ Խոլեստերոլը տալիս է մեմբրանին կոշտություն՝ զբաղեցնելով պոչուկների միջև եղած տարածությունը։ Կառուցվածք և կազմություն