1. วันเข้าพรรษา
ประวัติความเป็นมา
วันเข้าพรรษา (วันแรม 1 ค่า เดือน 8) หรือเทศกาลเข้าพรรษา (วันแรม 1 ค่า เดือน 8 ถึง วันขึ้น 15 ค่า
เดือน 11) ถือได้ว่าเป็นวันและช่วงเทศกาลทางพระพุทธศาสนาที่สาคัญเทศกาลหนึ่งในประเทศไทย
โดยมีระยะเวลาประมาณ 3 เดือนในช่วงฤดูฝน
โดยวันเข้าพรรษาเป็นวันสาคัญทางพระพุทธศาสนาที่ต่อเนื่องมาจากวันอาสาฬหบูชา (วันขึ้น 15ค่า เดือน 8)
ซึ่งพุทธศาสนิกชนชาวไทยทั้งพระมหากษัตริย์และคนทั่วไปได้สืบทอดประเพณีปฏิบัติการทาบุญในวันเข้าพรร
ษามาช้านานแล้วตั้งแต่สมัยสุโขทัย
สาเหตุที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตการจาพรรษาอยู่ ณ สถานที่ใดสถานที่หนึ่งตลอด 3
เดือนแก่พระสงฆ์นั้น มีเหตุผลเพื่อให้พระสงฆ์ได้หยุดพักการจาริกเพื่อเผยแพร่ศาสนาไปตามสถานที่ต่าง ๆ
ซึ่งจะเป็นไปด้วยความยากลาบากในช่วงฤดูฝน
เพื่อป้องกันความเสียหายจากการอาจเดินเหยียบย่าธัญพืชของชาวบ้านที่ปลูกลงแปลงในฤดูฝน
และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ช่วงเวลาจาพรรษาตลอด 3 เดือนนั้น
เป็นช่วงเวลาและโอกาสสาคัญในรอบปีที่พระสงฆ์จะได้มาอยู่จาพรรษารวมกันภายในอาวาสหรือสถานที่ใดสถา
นที่หนึ่ง เพื่อศึกษาพระธรรมวินัยจากพระสงฆ์ที่ทรงความรู้
ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์และสร้างความสามัคคีในหมู่คณะสงฆ์ด้วย
ในวันเข้าพรรษาและช่วงฤดูพรรษากาลตลอดทั้ง 3เดือน
พุทธศาสนิกชนชาวไทยถือเป็นโอกาสอันดีที่จะบาเพ็ญกุศลด้วยการเข้าวัดทาบุญใส่บาตร ฟังพระธรรมเทศนา
ซึ่งสิ่งที่พิเศษจากวันสาคัญอื่น ๆ คือ มีการถวายหลอดไฟหรือเทียนเข้าพรรษา และผ้าอาบน้าฝน
(ผ้าวัสสิกสาฏก) แก่พระสงฆ์ด้วย เพื่อสาหรับให้พระสงฆ์ได้ใช้สาหรับการอยู่จาพรรษา โดยในอดีต
ชายไทยที่เป็นพุทธศาสนิกชนเมื่ออายุครบบวช (20ปี)
จะนิยมถือบรรพชาอุปสมบทเป็นพระสงฆ์เพื่ออยู่จาพรรษาตลอดฤดูพรรษากาลทั้ง 3เดือน
โดยพุทธศาสนิกชนไทยจะเรียกการบรรพชาอุปสมบทเพื่อจาพรรษาตลอดพรรษากาลว่า "บวชเอาพรรษา"

2. นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2551 รัฐบาลไทยได้ประกาศให้วันเข้าพรรษาเป็น "วันงดดื่มสุราแห่งชาติ"[2]
โดยในปีถัดมา ยังได้ประกาศให้วันเข้าพรรษาเป็นวันห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั่วราชอาณาจักร[3]
ทั้งนี้เพื่อรณรงค์ให้ชาวไทยตั้งสัจจะอธิษฐานงดการดื่มสุราในวันเข้าพรรษาและในช่วง 3
เดือนระหว่างฤดูเข้าพรรษา เพื่อส่งเสริมค่านิยมที่ดีให้แก่สังคมไทย[4]
ความสาคัญและประโยชน์ของการเข้าพรรษา
1. ช่วงเข้าพรรษานั้นเป็นช่วงเวลาที่ชาวบ้านประกอบอาชีพทาไร่นา
ดังนั้นการกาหนดให้ภิกษุสงฆ์หยุดการเดินทางจาริกไปในสถานที่ต่างๆ ก็จะช่วยให้พันธุ์พืชของต้นกล้า
หรือสัตว์เล็กสัตว์น้อย ไม่ได้รับความเสียหายจากการเดินธุดงค์
2. หลังจากเดินทางจาริกไปเผยแผ่พระพุทธศาสนามาเป็นเวลา 8 - 9เดือน
ช่วงเข้าพรรษาเป็นช่วงที่ให้พระภิกษุสงฆ์ได้หยุดพักผ่อน
3. เป็นเวลาที่พระภิกษุสงฆ์จะได้ประพฤติปฏิบัติธรรมสาหรับตนเอง
และศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัยตลอดจนเตรียมการสั่งสอนให้กับประชาชนเมื่อถึง วันออกพรรษา
4. เพื่อจะได้มีโอกาสอบรมสั่งสอนและบวชให้กับกุลบุตรผู้มีอายุครบบวช
อันเป็นกาลังสาคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาต่อไป
5. เพื่อให้พุทธศาสนิกชน ได้มีโอกาสบาเพ็ญกุศลเป็นการพิเศษ เช่นการทาบุญตักบาตร หล่อเทียนพรรษา
ถวายผ้าอาบน้าฝน รักษาศีล เจริญภาวนา ถวายจตุปัจจัยไทยธรรม งดเว้นอบายมุข
และมีโอกาสได้ฟังพระธรรมเทศนาตลอดเวลาเข้าพรรษา
ประเภทของการเข้าพรรษาของพระสงฆ์
การเข้าพรรษาตามพระวินัยแบ่งได้เป็น 2ประเภท [8][9]
คือ
1.ปุริมพรรษา (เขียนอีกอย่างว่า บุริมพรรษา) คือ การเข้าพรรษาแรก เริ่มตั้งแต่วันแรม 1ค่า เดือน 8
(สาหรับปีอธิกมาส คือ มีเดือน 8สองหน จะเริ่มในวันแรม 1ค่า เดือน 8 หลัง) จนถึงวันขึ้น 15 ค่า เดือน 11
หลังจากออกพรรษาแล้ว พระที่อยู่จาพรรษาครบ 3เดือน ก็มีสิทธิที่จะรับกฐินซึ่งมีช่วงเวลาเพียงหนึ่งเดือน
นับตั้งแต่วันแรม 1ค่า เดือน 11 ถึงขึ้น 15ค่า เดือน 12

3. 2.ปัจฉิมพรรษา คือ การเข้าพรรษาหลัง ใช้ในกรณีที่พระภิกษุต้องเดินทางไกลหรือมีเหตุสุดวิสัย
ทาให้กลับมาเข้าพรรษาแรกในวันแรม 1 ค่า เดือน 8ไม่ทัน ต้องรอไปเข้าพรรษาหลัง คือวันแรม 1ค่า เดือน 9
แล้วจะไปออกพรรษาในวันขึ้น 15 ค่า เดือน 12ซึ่งเป็นวันหมดเขตทอดกฐินพอดี
ดังนั้นพระภิกษุที่เข้าปัจฉิมพรรษาจึงไม่มีโอกาสได้รับกฐิน
แต่ก็ได้พรรษาเช่นเดียวกับพระที่เข้าปุริมพรรษาเหมือนกัน
ข้อยกเว้นการจาพรรษาของพระสงฆ์
แม้การเข้าพรรษานี้ถือเป็นข้อปฏิบัติสาหรับพระภิกษุโดยตรง ที่จะละเว้นไม่ได้ ไม่ว่ากรณีใด ๆก็ตาม[10]
แต่ว่าในการจาพรรษาของพระสงฆ์ในระหว่างพรรษานั้น อาจมีกรณีจาเป็นบางอย่าง
ทาให้พระภิกษุผู้จาพรรษาต้องออกจากสถานที่จาพรรษาเพื่อไปค้างที่อื่น
พระพุทธองค์ก็ทรงอนุญาตให้ทาได้โดยไม่ถือว่าเป็นการขาดพรรษาโดยมีเหตุจาเป็นเฉพาะกรณี ๆ ไป
ตามที่ทรงระบุไว้ในพระไตรปิฎก ซึ่งส่วนใหญ่จะเกี่ยวกับการพระศาสนาหรือการอุปัฏฐานบิดามารดา
แต่ทั้งนี้ก็จะต้องกลับมาภายในระยะเวลาไม่เกิน 7 วัน การออกนอกที่จาพรรษาล่วงวันเช่นนี้เรียกว่า
"สัตตาหกรณียะ" ซึ่งเหตุที่ทรงระบุว่าจะออกจากที่จาพรรษาไปได้ชั่วคราวนั้นเช่น
1. การไปรักษาพยาบาล หาอาหารให้ภิกษุหรือบิดามารดาที่เจ็บป่วย เป็นต้น กรณีนี้ทาได้กับสหธรรมิก 5
และมารดาบิดา
2. การไประงับภิกษุสามเณรที่อยากจะสึกมิให้สึกได้ กรณีนี้ทาได้กับสหธรรมิก 5
3. การไปเพื่อกิจธุระของคณะสงฆ์ เช่นการไปหาอุปกรณ์มาซ่อมกุฏิที่ชารุด หรือ การไปทาสังฆกรรม
เช่น สวดญัตติจตุตถกรรมวาจาให้พระผู้ต้องการอยู่ปริวาส เป็นต้น
4. หากทายกนิมนต์ไปทาบุญ ก็ไปให้ทายกได้ให้ทาน รับศีล ฟังเทสนาธรรมได้
กรณีนี้หากโยมไม่มานิมนต์ ก็จะไปค้างไม่ได้.
ซึ่งหากพระสงฆ์ออกจากอาวาสแม้โดยสัตตาหกรณียะล่วงกาหนด 7วันตามพระวินัย ก็ถือว่า
ขาดพรรษา และเป็นอาบัติทุกกฏเพราะรับคา (รับคาอธิษฐานเข้าพรรษาแต่ทาไม่ได้)
ในกรณีที่พระสงฆ์สัตตาหกรณียะและกลับมาตามกาหนดแล้ว ไม่ถือว่าเป็นอาบัติ
และสามารถกลับมาจาพรรษาต่อเนื่องไปได้ และหากมีเหตุจาเป็นที่จะต้องออกจากที่จาพรรษาไปได้ตามวินัยอีก

4. ก็สามารถทาได้โดยสัตตาหกรณียะ แต่ต้องกลับมาภายในเจ็ดวัน
เพื่อไม่ให้พรรษาขาดและไม่เป็นอาบัติทุกกฏดังกล่าวแล้ว
อานิสงส์การจาพรรษาของพระสงฆ์ที่จาครบพรรษา
เมื่อพระสงฆ์จาพรรษาครบไตรมาสได้ปวารณาออกพรรษาและได้กรานกฐินแล้ว ย่อมได้รับอานิสงส์
หรือข้อยกเว้นพระวินัย 5 ข้อ
1. เที่ยวไปไหนไม่ต้องบอกลา
(ออกจากวัดไปโดยไม่จาเป็นต้องแจ้งเจ้าอาวาสหรือพระสงฆ์รูปอื่นก่อนได้)
2. เที่ยวไปไม่ต้องถือไตรจีวรครบสารับ 3ผืน
3. ฉันคณะโภชน์ได้(ล้อมวงฉันได้)
4. เก็บอดิเรกจีวรไว้ได้ตามปรารถนา (ยกเว้นสิกขาบทข้อนิสสัคคิยปาจิตตีย์บางข้อ)
5. จีวรลาภอันเกิดในที่นั้นเป็นของภิกษุ
(เมื่อมีผู้มาถวายจีวรเกินกว่าไตรครองสามารถเก็บไว้ได้โดยไม่ต้องสละเข้ากองกลาง)
การถือปฏิบัติการเข้าพรรษาของพระสงฆ์ไทยในปัจจุบัน
การเข้าพรรษานั้นปรากฏในพระไตรปิฎกเถรวาท
ซึ่งพระสงฆ์ในนิกายเถรวาททุกประเทศจะถือการปฏิบัติการเข้าจาพรรษาเหมือนกัน
(แต่อาจมีความแตกต่างกันบ้างในการให้ความสาคัญและรายละเอียดประเพณีปฏิบัติของแต่ละท้องถิ่น)
[การเตรียมตัวเข้าจาพรรษาของพระสงฆ์ในปัจจุบัน

5. เมื่อถึงวันเข้าพรรษา
พระสงฆ์ในวัดจะรวมตัวกันอธิษฐานจาพรรษาภายในวิหารหรืออุโบสถของวัดการเข้าจาพรรษาคือการตั้งใจเพื่อ
อยู่จา ณ อาวาสใดอาวาสหนึ่งหรือสถานที่ใดสถานที่หนึ่งเป็นประจาตลอดพรรษา 3 เดือน
ดังนั้นก่อนเข้าจาพรรษาพระสงฆ์ในวัดจะเตรียมตัวโดยการซ่อมแซมเสนาสนะปัดกวาดเช็ดถูให้เรียบร้อยก่อนถึ
งวันเข้าพรรษา
เมื่อถึงวันเข้าพรรษา
ส่วนใหญ่พระสงฆ์จะลงประกอบพิธีอธิษฐานจาพรรษาหลังสวดมนต์ทาวัตรเย็นเป็นพิธีเฉพาะของพระสงฆ์
ซึ่งส่วนใหญ่จะลงประกอบพิธี ณ อุโบสถ หรือสถานที่ใดตามแต่จะสมควรภายในอาวาสที่จะจาพรรษา
โดยเมื่อทาวัตรเย็นประจาวันเสร็จแล้วเจ้าอาวาสจะประกาศเรื่อง วัสสูปนายิกา
คือการกาหนดบอกให้ให้พระสงฆ์ทั้งปวงรู้ถึงข้อกาหนดในการเข้าพรรษา โดยมีสาระสาคัญดังนี้
1. แจ้งให้ทราบเรื่องการเข้าจาพรรษาแก่พระสงฆ์ในอาราม
2. แสดงความเป็นมาและเนื้อหาของวัสสูปนายิกาตามพระวินัยปิฏก
3. กาหนดบอกอาณาเขตของวัด ที่พระสงฆ์จะรักษาอรุณ หรือรักษาพรรษาให้ชัดเจน
(รักษาอรุณคือต้องอยู่ในอาวาสที่กาหนดก่อนอรุณขึ้น จึงจะไม่ขาดพรรษา)
4. หากมีภิกษุผู้เป็นเสนาสนคาหาปกะ ก็ทาการสมมุติเสนาสนคาหาปกะ (เจ้าหน้าที่สงฆ์)
เพื่อให้เป็นผู้กาหนดให้พระสงฆ์รูปใดจาพรรษา ณสถานที่ใดในวัด
เมื่อแจ้งเรื่องดังกล่าวเสร็จแล้ว อาจจะมีการทาสามีจิกรรม คือกล่าวขอขมาโทษซึ่งกันและกัน
เพื่อเป็นการแสดงความเคารพซึ่งกันและกันระหว่างพระเถระและพระผู้น้อย
และเป็นการสร้างสามัคคีกันในหมู่คณะด้วย

6. จากนั้นจึงทาการอธิษฐานพรรษา เป็นพิธีกรรมที่สาคัญที่สุด
โดยการเปล่งวาจาว่าจะอยู่จาพรรษาตลอดไตรมาส โดยพระสงฆ์สามเณรทั้งอารามกราบพระประธาน 3ครั้งแล้ว
เจ้าอาวาสจะนาตั้งนโม 3จบ และนาเปล่งคาอธิษฐานพรรษาพร้อมกันเป็นภาษาบาลีว่า
อิมสฺมึ อาวาเส อิม เตมาส วสฺส อุเปมิ
(ถ้ากล่าวหลายคนใช้: อุเปม)
หลังจากนี้ ในแต่ละวัดจะมีข้อปฏิบัติแตกต่างกันไป บางวัดอาจจะมีการเจริญพระพุทธมนต์ต่อ
และเมื่อเสร็จแล้วอาจจะมีการสักการะสถูปเจดีย์ ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ภายในวัดอีกตามแต่จะเห็นสมควร
เมื่อพระสงฆ์สามเณรกลับเสนาสนะของตนแล้ว
อาจจะอธิษฐานพรรษาซ้าอีกเฉพาะเสนาสนะของตนก็ได้ โดยกล่าววาจาอธิษฐานเป็นภาษาบาลีว่า
การสอบธรรมสนามหลวง
จะจัดขึ้นในช่วงหลังออกพรรษา เพื่อวัดความรู้นักธรรมที่พระสงฆ์เล่าเรียนมาตลอดพรรษากาล
เป็นอันเสร็จพิธีอธิษฐานเข้าจาพรรษาสาหรับพระสงฆ์ และพระสงฆ์จะต้องรักษาอรุณไม่ให้ขาดตลอด 3
เดือนนับจากนี้ โดยจะต้องรักษาผ้าไตรจีวรตลอดพรรษากาล คือ ต้องอยู่กับผ้าครองจนกว่าจะรุ่งอรุณด้วย
การศึกษาพระธรรมวินัยของพระสงฆ์ในระหว่างพรรษาในปัจจุบัน

7. ในอดีต การเข้าพรรษามีประโยชน์แก่พระสงฆ์ในด้านการศึกษาพระธรรมวินัย โดยการที่พระสงฆ์จากที่ต่าง
ๆ มาอยู่จาพรรษารวมกันในที่ใดที่หนึ่ง
พระสงฆ์เหล่านั้นก็จะมีการแลกเปลี่ยนความรู้และถ่ายองค์ความรู้ตามพระธรรมวินัยให้แก่กัน มาในปัจจุบัน
การศึกษาพระธรรมวินัยในช่วงเข้าพรรษาในประเทศไทยก็ยังจัดเป็นกิจสาคัญของพระสงฆ์
โดยพระสงฆ์ที่อุปสมบททุกรูป แม้จะอุปสมบทเพียงเพื่อชั่วเข้าพรรษาสามเดือน
ก็จะต้องศึกษาพระธรรมวินัยเพิ่มเติม ปัจจุบันพระธรรมวินัยถูกจัดเป็นหลักสูตรของคณะสงฆ์ ในหลักสูตร
พระธรรม จะเรียกว่า ธรรมวิภาค พระวินัย เรียกว่า วินัยมุข รวมเรียกว่า "นักธรรม" ชั้นต่าง ๆ
โดยจะมีการสอบไล่ความรู้พระปริยัติธรรมในช่วงออกพรรษา เรียกว่า การสอบธรรมสนามหลวง ในช่วงวันขึ้น
9 - 12ค่า เดือน 11 (จัดสอบนักธรรมชั้นตรีสาหรับพระภิกษุสามเณร) และช่วงวันแรม 2 - 5 ค่า เดือน 12
ปัจจุบันการศึกษาเฉพาะในชั้นนักธรรมตรีสาหรับพระนวกะ หรือพระบวชใหม่
จะจัดสอบในช่วงปลายฤดูเข้าพรรษา เพื่ออานวยความสะดวกให้แก่ผู้ที่จะลาสิกขาบทหลังออกพรรษา
จะได้ตั้งใจเรียนพระธรมวินัยเพื่อสอบไล่ให้ได้นักธรรมในชั้นนี้ด้วย
การถือปฏิบัติประเพณีการบาเพ็ญกุศลเนื่องในเทศกาลเข้าพรรษาในประเทศไทย
สันนิษฐานว่าเริ่มมีมาแต่แรกที่รับพระพุทธศาสนาเถรวาทเข้ามาในดินแดนประเทศไทย
ซึ่งอาจมีปฏิบัติประเพณีนี้มาตั้งแต่สมัยทวาราวดี
แต่มาปรากฏหลักฐานชัดเจนว่าชาวไทยได้ถือปฏิบัติในการบาเพ็ญกุศลในเทศกาลเข้าพรรษาในสมัยกรุงสุโขทัยเ
ป็นราชธานี ดังปรากฏความในศิลาจารึกหลักที่ 1 (ด้านที่ 2) ดังนี้
นอกจากนี้ในหนังสือตารับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ยังได้กล่าวถึงการเทศกาลเข้าพรรษาในสมัยสุโขทัยไว้อีกว่
า "เมื่อถึงวันขึ้น ๑๔ ค่า ทั้งทหารบก และทหารเรือก็จัดขบวนแห่เทียนจานาพรรษา ทั้งใส่คานหาบไปและลงเรือ
ประดิษฐานอยู่ในบุษบกทองคา ประดับ ธงทิว ตีกลอง เป่าแตรสังข์ แห่ไป
ครั้นถึงพระอารามแล้วก็ยกต้นเทียนนั้นเข้าไปถวายในพระอุโบสถ หอพระธรรมและพระวิหาร
จุดตามให้สว่างไสวในที่นั้น ๆ ตลอด ๓ เดือน ดังนี้ทุกพระอาราม"
ซึ่งตารับท้าวศรีจุฬาลักษณ์นั้นสันนิษฐานว่าแต่งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์โดยมี ตามความที่
คาถวายเทียนพรรษา

8. เทียนพรรษาในปัจจุบันใช้ประโยชน์เพียงจุดบูชาพระพุทธปฏิมา
ไม่ได้ใช้ประโยชน์ในการศึกษาพระธรรมเหมือนในอดีตอีกแล้ว
จึงทาให้ในปัจจุบันเริ่มมีชาวพุทธนาอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ให้แสงสว่างไปถวายแก่พระสงฆ์แทนเทียนพรรษาซึ่งจะให้
ประโยชน์มากกว่าใช้จุดบูชาเท่านั้น
ประเพณีหล่อเทียนพรรษา
สาหรับให้พระภิกษุและพุทธศาสนิกชนทั่วไปได้จุดบูชาพระประธานในโบสถ์ซึ่งเทียนพรรษาสามารถ
อยู่ได้ตลอด 3 เดือน และเป็นกุศลทานอย่างหนึ่งในการให้ทานด้วยแสงสว่าง
ซึ่งในปัจจุบันได้พัฒนามาเป็นงานประเพณี "ประกวดเทียนพรรษา"
ของแต่ละจังหวัดโดยจัดเป็นขบวนแห่ทั้งทางบกและทางน้า
การถวายเทียนเพื่อจุดตามประทีปเป็นพุทธบูชานั้น มาจากอานิสงส์การถวายเทียนเพื่อจุดเป็นพุทธบูชา
ที่ปรากฏความในพระไตรปิฎก[16]
และในคัมภีร์อรรถกถา ว่าพระอนุรุทธะเถระ
เคยถวายเทียนบูชาทาให้ได้รับอานิสงส์มากมาย รวมถึงได้เป็นผู้มีจักษุทิพย์ (ตาทิพย์) ด้วย[17]
ด้วยการพรรณาอานิสงส์ดังกล่าว อาจทาให้ชาวพุทธนิยมจุดประทีปเป็นพุทธบูชามานานแล้ว

9. แต่ไม่ปรากฏหลักฐานว่าการทาเทียนพรรษาในประเทศไทยถวายเริ่มมีมาแต่สมัยใด
แต่ปรากฏความในตารับท้าวศรีจุฬาลักษณ์
ที่พรรณาการบาเพ็ญกุศลในช่วงเข้าพรรษาว่ามีการถวายเทียนพรรษาด้วย
ในประเทศไทย การถวายเทียนเข้าพรรษาจัดเป็นพิธีใหญ่มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย
ในสมัยรัตนโกสินทร์การถวายเทียนเข้าพรรษาถือเป็นพระราชกรณียกิจสาคัญ โดยจะเรียกว่าพุ่มเทียน[18]
มีการพระราชทานถวายพุ่มเทียนรวมพึงโคมเพื่อจุดบูชาตามอารามต่าง ๆทั้งในพระนครและหัวเมือง
ซึ่งพิธีนี้ยังคงมีมาจนปัจจุบัน
การถวายเทียนพรรษาโดยแกะสลักเป็นลวดลายต่าง ๆ นั้น มีมาแต่โบราณ
เดิมเป็นประเพณีราชสานักดังที่ปรากฏในเทียนรุ่งเทียนหลวงตามพระอารามต่าง ๆ
สาหรับเทียนแกะสลักที่ปรากฏว่ามีการจัดทาประกวดกันเป็นเรื่องราวใหญ่โตในปัจจุบันนั้น พึ่งเริ่มมีเมื่อปี พ.ศ.
2483 ในจังหวัดอุบลราชธานี โดยนายโพธิ์ ส่งศรี
ได้เริ่มทาแม่พิมพ์ปูนซีเมนต์เพื่อหล่อขี้ผึ้งเป็นทาลวดลายไทยไปประดับติดพิมพ์บนเทียนพรรษา
นับเป็นการจัดทาเทียนพรรษาแกะสลักของช่างราษฏร์เป็นครั้งแรก และนายสวน คูณผล
ได้ทาลวดลายนูนสลับสีต่าง ๆ เข้าประกวดจนชนะเลิศ ต่อมาในปี พ.ศ. 2497
จึงเริ่มมีการทาเทียนพรรษาติดพิมพ์ประกวดแบบพิศดารโดยนายประดับ ก้อนแก้ว
คือทาเป็นรูปพุทธประวัติติดพิมพ์จนได้รับรางวัลชนะเลิศติดต่อกันมาหลายปี จนปี พ.ศ. 2502 นายคาหมา
แสงงาม ช่างแกะสลัก ได้ทาเทียนพรรษาแบบแกะสลักมาประกวดเป็นครั้งแรกจนได้รับรางวัลชนะเลิศ
จากนั้นจึงได้มีการแยกประเภทการประกวดต้นเทียนเป็นสองแบบคือ ประเภทติดพิมพ์ และประเภทแกะสลัก
จนในช่วงหลังปี พ.ศ. 2511 นายอุตสาห์ และนายสมัย แสงวิจิตร ได้เริ่มมีการจัดทาเทียนพรรษาขนาดใหญ่โต
ทาเป็นหุ่นและเรื่องราวต่าง ๆ ซึ่งเป็นลักษณะของเทียนพรรษาขนาดใหญ่ที่ปรากฏในปัจจุบัน[19]
คาถวายผ้าอาบน้าฝน
ผ้าอาบน้าฝน หรือ ผ้าวัสสิกสาฏก คือผ้าเปลี่ยนสาหรับสรงน้าฝนของพระสงฆ์
เป็นผ้าลักษณะเดียวกับผ้าสบง โดยปรกติเครื่องใช้สอยของพระภิกษุตามพุทธานุญาตที่ให้มีประจาตัวนั้น มีเพียง
อัฏฐบริขาร ซึ่งได้แก่สบง จีวร สังฆาฏิ เข็ม บาตร รัดประคด หม้อกรองน้า และมีดโกน

10. แต่ช่วงหน้าฝนของการจาพรรษาในสมัยก่อนนั้น
พระสงฆ์ที่มีเพียงสบงผืนเดียวจะอาบน้าฝนจาเป็นต้องเปลือยกาย ทาให้ดูไม่งามและเหมือนนักบวชนอกศาสนา
นางวิสาขามหาอุบาสิกาจึงคิดถวาย "ผ้าวัสสิกสาฏก" หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า ผ้าอาบน้าฝน
เพื่อให้พระสงฆ์ได้ผลัดเปลี่ยนกับผ้าสบงปกติ จนเป็นประเพณีทาบุญสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน
โดยปรากฏสาเหตุความเป็นมาของการถวายผ้าอาบน้าฝนในพระไตรปิฎกดังนี้
ครั้งหนึ่งสมัยพุทธกาล พระศาสดาประทับ ณ พระเชตวันมหาวิหาร นางวิสาขาได้มาฟังธรรม
แล้วทูลอาราธนาพระศาสดาและหมู่สงฆ์ไปฉันที่บ้านของนางในวันรุ่งขึ้น เช้าวันนั้นเกิดฝนตกครั้งใหญ่
ตกในทวีปทั้ง 4 พระศาสดาจึงรับสั่งให้ภิกษุทั้งหลายสรงสนานกาย
พระสงฆ์ทั้งหลายที่ไม่มีผ้าอาบน้าฝนจึงออกมาสรงน้าฝนโดยร่างเปลือยกายอยู่
พอดีกับนางวิสาขามหาอุบสิกาสั่งให้นางทาสีไปนิมนต์ภิกษุมารับภัตตาหารที่บ้านของตน
เมื่อนางทาสีไปถึงที่วัดเห็นภิกษุเปลื้องผ้าสรงสนานกาย ก็เข้าใจว่า ในอารามมีแต่พวกชีเปลือย
(อาชีวกนอกพระพุทธศาสนา) ไม่มีภิกษุอยู่จึงกลับบ้าน
ส่วนนางวิสาขานั้นเป็นสตรีที่ฉลาดรู้แจ้งในเหตุการณ์ทั้งปวง
เมื่อถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุขในวันนั้นแล้ว จึงได้โอกาสอันควรทูลขอพร 8
ประการต่อพระศาสดา
พระศาสดาทรงอนุญาตพร 8ประการคือ

11. ผ้าอาบน้าฝนมีเพื่อใช้ผลัดกับผ้าสบงปกติ เพื่อปกปิดความเปลือยกายในเวลาสรงน้าฝนของพระสงฆ์
(ปกติตามพระวินัย พระสงฆ์จะมีไตรจีวรได้เพียงรูปละ 1 สารับเท่านั้น)
1. ขอถวายผ้าวัสสิกสาฎก (ผ้าอาบน้า) แก่พระสงฆ์เพื่อปกปิดความเปลือยกาย
2. ขอถวายภัตแต่พระอาคันตุกะ เนื่องจากพระอาคันตุกะไม่ชานาญหนทาง
3. ขอถวายคมิกภัตแก่พระผู้เตรียมตัวเดินทาง เพื่อจะได้ไม่พลัดจากหมู่เกวียน
4. ขอถวายคิลานภัตแก่พระอาพาธ เพื่อไม่ให้อาการอาพาธกาเริบ
5. ขอถวายภัตแก่พระผู้พยาบาลพระอาพาธ เพื่อให้ท่านนาคิลานภัตไปถวายพระอาพาธได้ตามเวลา
และพระผู้พยาบาลจะได้ไม่อดอาหาร
6. ขอถวายคิลานเภสัชแก่พระอาพาธ เพื่อให้อาการอาพาธทุเลาลง
7. ขอถวายยาคูเป็นประจาแก่สงฆ์
8. ขอถวายผ้าอุทกสาฎก (ผ้าอาบน้า) แก่ภิกษุณีสงฆ์เพื่อปกปิดความไม่งามและไม่ให้ถูกเย้ยยัน
โดยนางวิสาขาได้ให้เหตุผลการถวายผ้าอาบน้าฝนว่า
เพื่อให้ใช้ปกปิดความเปลือยกายในเวลาสรงน้าฝนของพระสงฆ์ที่ดูไม่งามดังกล่าว ดังนั้น
นางวิสาขาจึงเป็นอุบาสิกาคนแรกที่ได้รับอนุญาตให้ถวายผ้าอาบน้าฝน (วัสสิกสาฏก) แก่พระสงฆ์
ผ้าอาบน้าฝน จึงถือเป็นบริขารพิเศษที่พระพุทธเจ้าอนุญาตให้พระสงฆ์ได้ใช้
ดังนั้นจึงจาเป็นต้องทาให้ถูกต้องตามพระวินัยปิฎก มิเช่นนั้นพระสงฆ์จะต้องอาบัตินิคสัคคิยปาจิตตีย์ คือ
ต้องทาผ้ากว้างยาวให้ถูกขนาดตามพระวินัย คือ ยาว 6 คืบพระสุคต กว้าง 2 คืบครึ่ง ตามมาตราปัจจุบันคือ ยาว 4
ศอก 3กระเบียด กว้าง 1ศอก 1คืบ 4 นิ้ว1 กระเบียดเศษ ถ้าหากมีขนาดใหญ่กว่านี้ พระสงฆ์ต้องตัดให้ได้ขนาด
จึงจะปลงอาบัติได้
นอกจากนี้ พระพุทธเจ้าได้ทรงวางกรอบเวลาในการแสวงหาผ้าอาบน้าฝนไว้ด้วย
หากพระสงฆ์แสวงหาผ้าอาบน้าฝนมาได้ภายนอกกาหนดเวลาดังกล่าว จะต้องอาบัติ
โดยพระพุทธเจ้ายังได้ทรงวางกรอบเวลาในการแสวงหาผ้าอาบน้าฝนไว้ว่า
หากพระสงฆ์แสวงหาผ้าอาบน้าฝนมาใช้ได้ภายนอกกาหนดเวลาดังกล่าว จะต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์
กล่าวคือ ทรงวางกรอบเวลาหรือเขตกาลไว้ 3 เขตกาล[22]
คือ
 เขตกาลที่จะแสวงหา ช่วงปลายฤดูร้อน ตั้งแต่แรม 1ค่า เดือน 7 ถึงวันเพ็ญเดือน 8รวมเวลา 1 เดือน

12.  เขตกาลที่จะทานุ่งห่ม ช่วงกึ่งเดือนปลายฤดูร้อน ตั้งแต่ขึ้น 1ค่า เดือน 8 ถึงวันเพ็ญเดือน 8
รวมเวลาประมาณ 15 วัน
 เขตกาลที่จะอธิษฐานใช้สอย ช่วงเข้าพรรษา ตั้งแต่แรม 1 ค่า เดือน 8ถึงวันเพ็ญเดือน 12 รวมเวลา 4
เดือน
ด้วยกรอบพระพุทธานุญาตและกรอบเวลาตามพระวินัยดังกล่าว
เมื่อถึงเวลาที่พระสงฆ์ต้องแสวงหาผ้าอาบน้าฝน
พุทธศานิกชนจึงถือโอกาสบาเพ็ญกุศลด้วยการจัดหาผ้าอาบน้าฝนมาถวายแก่พระสงฆ์
จนเป็นประเพณีสาคัญเนื่องในเทศกาลเข้าพรรษามาจนปัจจุบัน
ประเพณีถวายผ้าจานาพรรษา (หลังออกพรรษา)
คาถวายผ้าจานาพรรษา
ผ้าจานาพรรษา หรือ ผ้าวัสสาวาสิกสาฎก[23]
เป็นผ้าไตรจีวรที่ถวายแก่พระสงฆ์ที่อยู่จาพรรษาครบ 3
เดือน ที่ผ่านวันปวารณาไปแล้ว หรือที่ผ่านวันปวารณาและได้กรานและอนุโมทนากฐินแล้ว
ซึ่งผ้าจานาพรรษานี้พระสงฆ์สามารถรับได้ภายในกาหนด 5 เดือน ที่เป็นเขตอานิสงส์กฐิน คือ ตั้งแต่แรม 1ค่า
เดือน 11ถึงขึ้น 15 ค่า เดือน 4
แต่สาหรับพระสงฆ์ที่จาพรรษาครบ 3 เดือน และผ่านวันปวารณาไปแล้ว
ซึ่งไม่ได้กรานและอนุโมทนากฐิน ก็สามารถรับและใช้ผ้าจานาพรรษาได้เช่นกัน
แต่สามารถรับได้ในช่วงกาหนดเพียง 1เดือน ในเขตจีวรกาลสาหรับผู้ไม่ได้กรานกฐินเท่านั้น
การถวายผ้าจานาพรรษาในช่วงดังกล่าว
เพื่ออนุเคราะห์แก่พระสงฆ์ที่ต้องการจีวรมาเปลี่ยนของเก่าที่ชารุด
พุทธศาสนิกชนจึงนิยมถวายผ้าจานาพรรษามาตั้งแต่สมัยพุทธกาล
ในประเทศไทยก็ปรากฏว่ามีพระราชประเพณีการถวายผ้าจานาพรรษาแก่พระสงฆ์มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4
ตามความที่ปรากฏในหนังสือพระราชนิพนธ์พระราชพิธี 12 เดือน
ซึ่งปัจจุบันแม้ทางราชสานักได้งดประเพณีนี้ไปแล้ว แต่ประเพณีนี้ก็ยังคงมีอยู่สาหรับชาวบ้านทั่วไป
โดยนิยมถวายเป็นผ้าไตรแก่พระสงฆ์หลังพิธีงานกฐิน

13. แต่เป็นที่สังเกตว่าปัจจุบันจะเข้าใจผิดว่าผ้าจานาพรรษาคือผ้าอาบน้าฝน
ซึ่งความจริงแล้วมีความเป็นมาและพระวินัยที่แตกต่างกันสิ้นเชิง[24]
ประเพณีถวายผ้าอัจเจกจีวร (ระหว่างเข้าพรรษา)
คาถวายผ้าอัจเจกจีวร
ผ้าอัจเจกจีวร แปลว่า จีวรรีบร้อน หรือผ้าด่วน[25]
คือผ้าจานาพรรษาที่ถวายล่วงหน้าในช่วงเข้าพรรษา
ก่อนกาหนดจีวรกาลปกติ ด้วยเหตุรีบร้อนของผู้ถวาย เช่น
ผู้ถวายจะไปรบทัพหรือเจ็บไข้ไม่ไว้ใจว่าจะมีชีวิตรอดหรือไม่ชีวิต
หรือเป็นบุคคลที่พึ่งเกิดศรัทธาในพระพุทธศาสนา ควรรับไว้ฉลองศรัทธา
อัจเจกจีวรเช่นนี้ พระวินัยอนุญาตให้พระสงฆ์รับเก็บไว้ได้ แต่ต้องรับก่อนวันปวารณาไม่เกิน 10วัน
(คือตั้งแต่ขึ้น 6 ค่า ถึง 15ค่าเดือน 11) และต้องนามาใช้ภายในช่วงจีวรกาล[26]
ผ้าอัจเจกจีวรนี้ เป็นผ้าที่มีความมุ่งหมายเดียวกับผ้าจานาพรรษา
เพียงแต่ถวายก่อนฤดูจีวรกาลด้วยวัตถุประสงค์รีบด่วนด้วยความไม่แน่ใจในชีวิต
ซึ่งประเพณีนี้คงมีสืบมาแต่สมัยพุทธกาล ปัจจุบันไม่ปรากฏเป็นพิธีใหญ่
เพราะเป็นการถวายด้วยสาเหตุส่วนตัวเฉพาะรายไป
ส่วนมากจะมีเจ้าภาพผู้ถวายเพียงคนเดียวและเป็นคนป่วยหนักที่มีความศรัทธาในพระพุทธศาสนาอย่างแรงกล้า