บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมแร่รัตนชาติครูประโลม สุขเกษม  ครู คศ. 2 โรงเรียนอุดมดรุณี จังหวัดสุโขทัย1
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมแร่รัตนชาติ      - ความหมาย      - สมบัติของแร่รัตนชาติ      - การแบ่งประเภทแร่รัตนชาติ      - เพชรเทียม และเพชรสังเคราะห์2
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมสถาบันอัญมณีศาสตร์แห่งสหรัฐอเมริกา “Gemological Institute of America” GIA“เป็นแร่และหรือสารประกอบอินทรีย์ที่นำมาใช้เป็นเครื่องประดับ”3
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมประเภทของแร่รัตนชาติ      1. สารอนินทรีย์ คือ อัญมณีที่ได้จากแร่ และหิน ซึ่งเกิดตามธรรมชาติ เช่น ทับทิม ไพลิน มรกต โอปอล และหยก4
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมประเภทของแร่รัตนชาติ	หินเกิดจากแร่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมตัวกันแบบไม่เป็นระเบียบเช่น ลาพิสลาซูรี ออบซิเดียน5
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมประเภทของแร่รัตนชาติ       2. สารอินทรีย์ คือ อัญมณีที่ได้จากสิ่งมีชีวิต การเรียงตัวภายในไม่เป็นระเบียบเช่น ปะการัง ไข่มุก อำพัน และงาช้าง เป็นต้น6
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมเกณฑ์ที่ใช้ตัดสินอัญมณีความแข็งความถ่วงจำเพาะดัชนีหักเหของแสง 7
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมสมบัติแร่รัตนชาติ1. ความสวยงาม 2.ความคงทน 3.ความหายาก 4.ความนิยม 5. ความสามารถในการพกพา8
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมประเภทของรัตนชาติ1. พลอย หรือหินสี2. เพชร9
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรม1. พลอย หรือหินสี       - พลอยในตระกูลคอรันดัม ซึ่งประกอบด้วย Al2O3โดยมี Al : O = 52.9 : 47.1 โดยมวล 10
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรม1. พลอย หรือหินสี         ทับทิม มีสีแดง เพราะมี โครเมียม เจือปนอยู่ 0.1 – 1.25 โดยมวล 11
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรม1. พลอย หรือหินสี        บุษราคัม (แซฟไฟร์สีเหลือง) มี เหล็ก และไทเทเนียม เจือปน 12
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรม1. พลอย หรือหินสี    ไพลิน (แซฟไฟร์สีน้ำเงิน) มีสีน้ำเงินเพราะมีเหล็กและ ไทเทเนียม เจือปน 13
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรม1. พลอย หรือหินสี	- พลอยในตระกูลควอทซ์ เช่น ซานิดีนเบริลเพอริดอท โทแปช เป็นต้น 14
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรม2. เพชร             เพชร เป็นธาตุคาร์บอนที่บริสุทธิ์มีความแข็งแรงมากที่สุด เพชรที่ดีจะต้องไม่มีสี15
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมการตรวจสอบว่าเพชรแท้หรือเพชรเทียม           1.  ดูค่าความถ่วงจำเพาะโดยหย่อนเพชร ที่สงสัยในน้ำยามาตรฐาน ที่มีความถ่วงจำเพาะ 3.52         ถ้าเป็นเพชรแท้จะลอยปริ่มระดับเดียวกับน้ำยา เพชรเทียมส่วนมากจะจม16
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมการตรวจสอบว่าเพชรแท้หรือเพชรเทียม           2. ดูความแข็งเป็นวิธีที่แน่นอน เพราะเพชรแท้ต้องถูกคอรันดัมขีดบนหน้าผลึกแล้วไม่เป็นรอย17
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมการตรวจสอบว่าเพชรแท้หรือเพชรเทียม“เทอร์มอลคอนดัคทิวิตี้โพรบ”(Themal conductivity probe )     3. ทดสอบการนำความร้อนโดยใช้เครื่องมือตรวจสอบการนำความร้อน เรียกว่า18
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเพิ่มคุณภาพของแร่การเจียระไนการเผาการอาบรังสีการย้อมเคลือบสีการฉายแสงเลเซอร์19
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมการเผาพลอย       การเผาพลอยหรือการหุงพลอย คือ การทำให้พลอยมีสีสันสวยงามยิ่งขึ้น โดยการนำพลอยมาให้ความร้อนในช่วงอุณหภูมิและภาวะที่เหมาะสม จนธาตุต่างๆในเนื้อพลอยใสขึ้นและมีสีเปลี่ยนไปถาวร20
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมอุปกรณ์สำคัญที่ใช้ในการหุงพลอย	1.  เตาเผาพลอย ปัจจุบันที่นิยมใช้มีหลากหลายชนิดตั้งแต่ราคาถูกไปจนถึงราคาแพงได้แก่ เตาไฟฟ้า เตาแก๊ส เตาน้ำมันเป็นต้น แต่ที่นิยมใช้มากที่สุดในปัจจุบันคือเตาไฟฟ้า21
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมอุปกรณ์สำคัญที่ใช้ในการหุงพลอย2.  เบ้าทนไฟ "เบ้า" มีรูปร่างคล้ายถ้วย มีฝาปิดได้สนิท ในปัจจุบันมีจำหน่ายแบบสำเร็จรูป22
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมกรรมวิธีในการหุง(เผา)พลอย	1.นำพลอยที่ต้องการเผาใส่ลงในเบ้า จากนั้นปิดฝาเบ้าให้สนิทแล้วใช้น้ำยาเคลือบ ทาเคลือบทับบริเวณฝาปิดเพื่อป้องกันความร้อนรั่วออกมา23
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมกรรมวิธีในการหุง(เผา)พลอย2. ใส่เบ้าพลอยลงในเตาเผา3. ให้ความร้อน24
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมกรรมวิธีในการหุง(เผา)พลอยการใช้ความร้อนจะสูงหรือต่ำนั้นขึ้นอยู่กับ ขนาด ชนิด สีที่ต้องการและแหล่งที่มาของพลอยเหล่านั้น เช่น ต้องการให้พลอยมีสีเข้มหรืออ่อนลง ระดับความร้อนที่ใช้กันอยู่มีตั้งแต่ระดับไม่ถึง 1000 องศาเซลเซียสไปจนถึง 1900 องศาเซลเซียส หรืออาจเกิน 2000 องศาเซลเซียส25
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมกรรมวิธีในการหุง(เผา)พลอย4.  ระยะเวลาในการเผา ในการเผาพลอยบางชนิดอาจใช้ระยะเวลาเพียง 6 ถึง 10 ชั่วโมง5.ปล่อยให้เตาเผาและเบ้าเย็นสนิท26
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมกรรมวิธีในการหุง(เผา)พลอย6.  พลอยที่ผ่านการเผาด้วยความร้อนนั้น สี และคุณสมบัติ ความสวยงามจะคงอยู่ตลอดไป คุณสามารถนำไปเจียระไนเพื่อทำเครื่องประดับได้ทันที27
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมการประเมินคุณค่าและราคาของอัญมณีกรรมวิธีในการหุง(เผา)พลอย-  สี -  ความใสสะอาด -  การเจียระไน -  หนักกะรัต28
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ29	1. ประเภทของแร่รัตนชาติ จำแนกออกเป็นกี่ประเภท ได้แก่ ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ30	2. เกณฑ์ในการตัดสิน อัญมณี ได้แก่เกณฑ์ใด ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ31	3. ประเภทของรัตนชาติ แบ่งออกเป็นกี่ประเภทได้แก่ ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ32	4. ประเภทของรัตนชาติ แบ่งออกเป็นกี่ประเภทได้แก่ ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ33	5. การตรวจสอบว่าเพชรเทียม หรือเพชรแท้ สามารถตรวจสอบได้กี่วิธี ได้แก่วิธีใดบ้าง ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ34	6. การเพิ่มคุณค่าของแร่โดยใช้ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ให้นักเรียนนำเสนอ มาอย่างน้อย 4 วิธี ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ35	7. การเพิ่มคุณค่าของแร่โดยใช้ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ให้นักเรียนนำเสนอ มาอย่างน้อย 4 วิธี ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ36	7. การเผาพลอย หมายถึง ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ37	8. จงอธิบายกระบวนการ “เผาพลอย” มาพอเข้าใจ ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ38	9. อุปกรณ์สำคัญในกระบวนการเผาพลอย ได้แก่อุปกรณ์ใดบ้าง ?
บทเรียนธาตุและสารประกอบในอุตสาหกรรมคำถามท้ายบทเรียน เรื่อง แร่รัตนชาติ39	10. การประเมินคุณค่าและราคาของอัญมณี เราใช้เกณฑ์ใดบ้างในการประเมิน ?

แร่รัตนชาติ