Download to read offline
Review สารรอบตัว สำหรับนักเรียนชั้น ม.ปลาย ทบทวน ของ อจท
- 1. หน่วยการเรียนรู้ ที่ สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาร รอบตัว • อธิบายสมบัติทางกายภาพบางประการของธาตุโลหะ อโลหะและกึ่งโลหะ โดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ที่ได้จาก การสังเกตและการทดสอบ และใช้สารสนเทศที่ได้จากแหล่งข้อมูลต่างๆ รวมทั้งจัดกลุ่มธาตุโลหะ อโลหะ และกึ่ง โลหะ • วิเคราะห์ผลจากการใช้ธาตุโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ และธาตุกัมมันตรังสีที่มีต่อสิ่งมีชีวิต สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจและ สังคม จากข้อมูลที่รวบรวมได้ • ตระหนักในคุณค่าของพืชที่มีต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม โดยการร่วมกันปลูกและดูแลรักษาต้นไม้ในโรงเรียน • เปรียบเทียบจุดเดือด จุดหลอมเหลวของสารบริสุทธิ์และสารผสม โดยการวัดอุณหภูมิ เขียนกราฟ แปลความหมาย ข้อมูลจากกราฟหรือสารสนเทศ • อธิบายและเปรียบเทียบความหนาแน่นของสารบริสุทธิ์และสารผสม • ใช้เครื่องมือวัดมวลและปริมาตรของสารบริสุทธิ์และสารผสม • อธิบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างอะตอม ธาตุ และสารประกอบ โดยใช้แบบจำลองและสารสนเทศ • อธิบายโครงสร้างอะตอมที่ประกอบด้วยโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอน โดยใช้แบบจำลอง • อธิบายและเปรียบเทียบการจัดเรียงอนุภาค แรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค และการเคลื่อนที่ของอนุภาคของสสาร ชนิดเดียวกันในสถานะของแข็ง ของเหลว และแก๊ส โดยใช้แบบจำลอง ๑
- 2. สมบัติของสารแบ่งออกเป็น 2 ชนิด ดังนี้ สมบัติทางกายภาพ สมบัติทางกายภาพเป็นสมบัติที่สามารถ สังเกตได้จากภายนอกของสารเช่น สี กลิ่น รส การละลาย ความแข็ง การนำ ไฟฟ้า จุดเดือด ความหนาแน่น เป็นต้น สมบัติทางเคมี สมบัติทางเคมีเป็นสมบัติที่เกิดจากการทำ ปฏิกิริยาเคมี ซึ่งทำให้ เกิดสารใหม่ที่มีองค์ประกอบภายในและ ภายนอกเปลี่ยนแปลงไป เช่น การเกิดสนิม การเผาไหม้ ความเป็นกรด-เบสของสาร เป็นต้น เพชรมีความแข็งมากที่สุด น้ำแข็งมีความหนาแน่น น้อยกว่าน้ำทะเล เงินนำไฟฟ้าได้ดีที่สุด การเผาไหม้ การเกิดสนิมเหล็ก น้ำมะนาวมีฤทธิ์เป็นกรด สมบัติของสาร
- 3. การจำแนกสารเพื่อระบุว่าสารนั้นๆ เป็นสารชนิดใด มี เกณฑ์ในการจำแนกดังนี้ 1. การใช้สถานะเป็นเกณฑ์ เป็นการจำแนกสารโดยใช้สมบัติทางกายภาพของสาร ซึ่งสารแต่ละ ชนิดมีรูปร่างและปริมาตรต่างกัน การจัดเรียงอนุภาค ภายในสารแต่ละ ชนิดไม่เหมือนกัน แรงยึดเหนี่ยว ระหว่างโมเลกุลของ สารแต่ละชนิดไม่ เท่ากัน อนุภาคของสาร เคลื่อนที่แตก ต่างกัน เนื่องจาก การจำแนกสาร ทำให้ ส่งผลให้
- 4. สารแบ่งออกได้เป็น 3 สถานะ ดังนี้ ของแข็ง อนุภาค: เรียง ชิดกัน แรงยึดเหนี่ยว : มาก ที่สุด การเคลื่อนที่ : สั่น อยู่กับที่ ของเหลว อนุภาค: อยู่ใกล้กัน แรงยึดเหนี่ยว : ปานกลาง การเคลื่อนที่ : เคลื่อนที่ ได้ แต่ไม่อิสระ รูปร่าง : ไม่คงที่ ปริมาตร : คงที่ แก๊ส อนุภาค: อยู่ห่างกันมาก แรงยึดเหนี่ยว : น้อยที่สุด การเคลื่อนที่ : เคลื่อนที่ ได้อย่างอิสระ รูปร่าง : ไม่คงที่ ปริมาตร : ไม่คงที่
- 5. 2. การใช้เนื้อสารเป็นเกณฑ์ จำแนกสาร ออกได้เป็น2 กลุ่ม ดังนี้ สารเนื้อเดียว สารเนื้อเดียว หมายถึง สารที่มีเนื้อสาร เหมือนกันทุกส่วน ทำให้สารมีสมบัติเหมือนกันตลอดทุก ส่วน เช่น น้ำเกลือ ทองคำ เป็นต้น สารเนื้อผสม สารเนื้อผสม หมายถึง สารที่มีเนื้อสารแตก ต่างกัน ทำให้สาร มีสมบัติไม่เหมือนกันตลอดทุกส่วน เช่น น้ำอบไทย น้ำคลอง ส้มตำ เป็นต้น น้ำเต้าหู้เป็นสารเนื้อเดียว สลัดเป็นสารเนื้อผสม
- 6. 3. การใช้ขนาดของอนุภาคเป็นเกณฑ์ จำแนกสาร ออกได้เป็น3 ประเภท ดังนี้ สารแขวนลอย สารผสมที่ประกอบด้วย อนุภาคที่มีเส้น ผ่านศูนย์กลางมากกว่า เซนติเมตร เช่น น้ำโคลน น้ำแป้ง เป็นต้น คอลลอยด์ สารผสมที่ประกอบด้วย อนุภาคที่มีเส้น ผ่านศูนย์กลางระหว่าง - เซนติเมตร เช่น น้ำนม หมอก เป็นต้น สารละลาย สารผสมที่ประกอบด้วย อนุภาคที่มีเส้น ผ่านศูนย์กลางน้อยกว่า เซนติเมตร เช่น น้ำเกลือ น้ำหวาน น้ำ ทะเล เป็นต้น น้ำโคลนเป็นสารแขวนลอย น้ำนมเป็นคอลลอยด์ น้ำทะเลเป็นสารละลาย
- 7. การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ : คือสารบางชนิดมีสี กลิ่น รูปร่าง หรือสถานะ เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม โดยไม่เกิดเป็นสารใหม่ พลังงานความร้อนเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้สมบัติทางกายภาพหรือ สถานะของสารเปลี่ยนแปลง ดังนี้ การหลอมเหลวของน้ำแข็ง การเดือดของน้ำกลายเป็นไอ ไอน้ำควบแน่นกลายเป็นน้ำ น้ำแข็งตัวกลายเป็นน้ำแข็ง ารเปลี่ยนแปลงของสาร การเปลี่ยนแปลงทางเคมี : คือ การเปลี่ยนแปลงของสารบางชนิด ที่มีผลต่อองค์ ประกอบเคมีภายใน ทำให้เกิดเป็นสารใหม่ ของแข็ง >> ของเหลว เรียกอุณหภูมินี้ว่า จุดหลอมเหลว ของเหลว >> แก๊ส เรียกอุณหภูมินี้ว่า จุดเดือด แก๊ส >> ของเหลว เรียกอุณหภูมินี้ว่า จุด ควบแน่น ของเหลว >> ของแข็ง เรียกอุณหภูมินี้ว่า จุดเยือกแข็ง (ซึ่งเป็นอุณหภูมิเดียวกับ จุดหลอมเหลว)
- 8. การ หลอมเหลว ของแข็งเปลี่ยนสถานะเป็นของเหลวที่ อุณหภูมิหนึ่ง เรียกว่า จุดหลอมเหลว การเดือด ของเหลวเปลี่ยนสถานะเป็นแก๊สที่ อุณหภูมิหนึ่งเรียกว่า จุดเดือด ของแข็ ง ของเห ลว แก๊ส หลอมเหล ว ระเหย การ ควบแน่น แก๊สเปลี่ยนสถานะเป็นของเหลวที่ อุณหภูมิหนึ่ง เรียกว่า จุดควบแน่น การเยือก แข็ง ของเหลวเปลี่ยนสถานะเป็นของแข็งที่ อุณหภูมิหนึ่ง เรียกว่า จุดเยือกแข็ง แข็งตัว ควบแน่น
- 9.
- 10. 1. ธาตุ คือสารบริสุทธ์ที่ประกอบด้วยอะตอมเพียงชนิดเดียว ไม่สามารถแยก หรือสลายออกเป็นสารอื่นได้ สารบริสุทธิ์ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ดังนี้ ธาตุแต่ละชนิดมีสมบัติต่างกัน และบางชนิดมีความคล้ายคลึงกัน เมื่อพิจารณาสมบัติ ของธาตุ จะแบ่งธาตุได้เป็น 3 กลุ่ม ดังนี้ สารบริสุทธิ์ ธาตุโลหะ เป็นธาตุที่มีสถานะเป็น ของแข็งที่อุณหภูมิห้อง (ยกเว้นปรอท) มีผิวมันวาว นำไฟฟ้าและความร้อนได้ดี นิยมนำมาใช้ ในงานก่อสร้าง ธาตุกึ่งโลหะ เป็นธาตุที่มีสมบัติบาง ประการเหมือนโลหะ และ บางประการเหมือนอโลหะ ซึ่งนำไฟฟ้า ไม่ดีเมื่ออยู่ในอุณหภูมิห้อง แต่จะนำไฟฟ้า ธาตุอโลหะ เป็นธาตุที่มีทั้ง 3 สถานะ คือ ของแข็ง ของเหลว แก๊ส และมีสมบัติตรงข้าม กับ ธาตุโลหะ เช่น ผิวไม่มัน วาว ไม่นำไฟฟ้า
- 11. ธาตุโลหะ กึ่งโลหะ และอโลหะที่มีเลขอะตอมสูงกว่า 83 จะสามารถแผ่รังสีได้ เรียกธาตุเหล่านี้ว่า ธาตุกัมมันตรังสี และเรียกรังสีที่แผ่ออกมาจากธาตุว่า กัมมันตภาพรังสี รังสีแอลฟา อนุภาคแอลฟามีโปรตอนและนิวตรอนอย่างละ 2 อนุภาค มีอำนาจทะลุทะลวงต่ำ ไม่ สามารถทะลุผ่านแผ่นกระดาษบางๆ ได้ รังสีบีตา อนุภาคบีตาเกิดจากการสลายตัวของนิวเคลียสที่มีจำนวนโปรตอนมากหรือน้อยเกินไป มี อำนาจทะลุทะลวงสูง แต่ไม่สามารถทะลุผ่านแผ่นอะลูมิเนียมหนา 2 มิลลิเมตรได้ รังสีแกมมา อนุภาคแกมมาไม่มีประจุและมวล มีอำนาจทะลุทะลวงสูงกว่ารังสีบีตามาก แต่ไม่ สามารถทะลุผ่านแผ่นตะกั่วหนา 10 เซนติเมตรได้ กัมมันตภาพรังสี มี 3 ประเภท ดังนี้ สารบริสุทธิ์ ๑ ๒ ๓
- 12.
- 13. 2. สารประกอบ คือสารบริสุทธ์ที่เกิดจากอะตอมของธาตุตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้น ไปมารวมกันทางเคมี โดยมีอัตราส่วน โดยมวลคงที่กลายเป็นสารใหม่ที่มีสมบัติแตกต่างไปจากธาตุที่เป็นองค์ ประกอบเดิม สารประกอบ สูตรเคมีของสารประกอบ โซเดียมไฮดรอกไซด์ (โซดาไฟ) โพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ (ด่างคลี) แคลเซียมไฮดรอกไซด์ (น้ำปูนใส) โซเดียมคลอไรด์ (เกลือแกง) โพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนต (ด่างทับทิม) แคลเซียมคาร์บอเนต (หินปูน) กรดคาร์บอนิก กรดไฮโดรคลอริก (กรดเกลือ) สูตรเคมีของสารประกอบบางชนิด สารบริสุทธิ์
- 14. สารผสม แบ่งออกเป็น 3 ชนิดดังนี้ สาร แขวนลอย คอลลอยด์ สารละล าย สารผสม ๑ ๒ ๓ เป็นสารผสมเนื้อเดียวที่ประกอบด้วยสารตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมเป็นเนื้อเดียว และมีสมบัติเหมือนกันทุกส่วน เช่น น้ำเกลือ น้ำหวาน เป็นต้น เป็นสารผสมที่เกิดจากสาร 2 ชนิดรวมกัน โดยโมเลกุลของสารมีขนาดเส้นผ่าน ศูนย์กลางมากกว่า เซนติเมตร ลอยกระจายอยู่ในสารอีกชนิดหนึ่ง ถ้ามองดูด้วยตา เปล่าจะมีลักษณะขุ่น เมื่อตั้งทิ้งไว้อนุภาคจะตกตะกอน เช่น น้ำโคลน น้ำแป้ง เป็นต้น เป็นสารผสมที่เกิดจากสาร 2 ชนิดรวมกัน โดยโมเลกุลของสารมีขนาดเส้นผ่าน ศูนย์กลาง - เซนติเมตร เช่น หมอก น้ำสลัด เป็นต้น
- 15. โมเลกุลของสารในสารแขวนลอยและคอลลอยด์มี ขนาดใหญ่ เมื่อมีลำแสงส่องผ่านสารทั้งสองชนิด จะทำให้เกิด ปรากฏการณ์ทินดอลล์ เรียกว่า อิมัลชัน (emulsion) สารคอลลอยด์อีกชนิด หนึ่งที่เกิด จากการผสมกันของ ของเหลวตั้งแต่ 2ชนิด ที่ไม่ละลายซึ่ง กันและกัน เรียกว่า อิมัลซิไฟเออร์ (emulsifier) สารผสม ซึ่งต้องมีตัวประสาน ให้ของเหลวทั้งสอง รวมกันได้
- 16. สารบริสุทธิ์จะมีจุดหลอมเหลวคงที่ และมีช่วงอุณหภูมิการ หลอมเหลวแคบ แต่ในทางกลับกันสารผสม จะมีจุดหลอมเหลวไม่คงที่และมีช่วงอุณหภูมิการหลอมเหลวกว้าง ดัง กราฟ สารบริสุทธิ์จะมีความหนาแน่นคงที่ แต่สารผสมมี ความหนาแน่นไม่คงที่ มบัติของสารบริสุทธิ์และสารผสม สารบริสุทธิ์มีจุดเดือดคงที่ แต่ในทางกลับกันสารผสมมีจุดเดือดไม่ คงที่ เนื่องจากสารผสมเกิดจากสารตั้งแต่ 2 ชนิด มาผสมกันโดยสารที่มี จุดเดือดต่ำจะระเหยเร็วกว่าสารที่มีจุดเดือดสูง ส่งผลให้อัตราส่วน ระหว่างสารที่มาผสมเปลี่ยนแปลงไป สารที่มีจุดเดือดสูงจึงมีปริมาณ มากกว่าทำให้จุดเดือดสูงขึ้นเรื่อย ๆ ดังกราฟ จุดเดือด จุดหลอมเห ลว ความหนา แน่น อุณหภู มิ อุณหภู มิ สารผสม สาร บริสุทธิ์ จุดเดือ ด สารผสม สาร บริสุทธิ์ จุดหลอมเหล ว