1. «ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΙ ΕΝΑΝ«ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΙ ΕΝΑΝ
ΚΑΙΡΟ ΗΤΑΝ ΤΟΚΑΙΡΟ ΗΤΑΝ ΤΟ
ΝΕΡΟ…»ΝΕΡΟ…»
ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
Γ΄ ΤΑΞΗ 95Γ΄ ΤΑΞΗ 95ουου
ΔΗΜ. ΣΧ. ΑΘΗΝΩΝΔΗΜ. ΣΧ. ΑΘΗΝΩΝ
ΣΧ. ΕΤΟΣ 2010 – 2011ΣΧ. ΕΤΟΣ 2010 – 2011
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΒΑΣΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΒΑΣΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ

2. Τρεις ποταμοί διέσχιζαν την αρχαία Αττική: Ο Κηφισός, ο Ιλισσός και ο Ηριδανός.Τρεις ποταμοί διέσχιζαν την αρχαία Αττική: Ο Κηφισός, ο Ιλισσός και ο Ηριδανός.
Μας είναι γνωστοί και δυο χείμαρροι: ο Κυκλοβόρος και ο Σκίρος.Μας είναι γνωστοί και δυο χείμαρροι: ο Κυκλοβόρος και ο Σκίρος.
Ο Κηφισός πηγάζει από την Πάρνηθα. Ο Ιλισσός πηγάζει από τον Υμηττό, κοντάΟ Κηφισός πηγάζει από την Πάρνηθα. Ο Ιλισσός πηγάζει από τον Υμηττό, κοντά
στην Καισαριανή. Μέχρι την εποχή που καλύφθηκε από τσιμέντο και άλλαξανστην Καισαριανή. Μέχρι την εποχή που καλύφθηκε από τσιμέντο και άλλαξαν
την κοίτη του (μέσα του 20ου αιώνα), ο Ιλισσός ενώνονταν με τον Κηφισό στοτην κοίτη του (μέσα του 20ου αιώνα), ο Ιλισσός ενώνονταν με τον Κηφισό στο
Μοσχάτο. Τα νερά τους χύνονταν στη θάλασσα στην περιοχή του Φαλήρου. ΟΜοσχάτο. Τα νερά τους χύνονταν στη θάλασσα στην περιοχή του Φαλήρου. Ο
Ηριδανός έπεφτε στον Ιλισσό.Ηριδανός έπεφτε στον Ιλισσό.

3.  Ο Κηφισός από το Δαφνί, στο βάθος η Aκρόπολη καιΟ Κηφισός από το Δαφνί, στο βάθος η Aκρόπολη και
ο Λυκαβηττός. Η. Cook 1850ο Λυκαβηττός. Η. Cook 1850

6. Άποψη της Aθήνας από τον Iλισσό, 1833.Άποψη της Aθήνας από τον Iλισσό, 1833.
Johann M. Wittmer (1802-1880)Johann M. Wittmer (1802-1880)

7. Οι αρχαίοι Αθηναίοι αγαπούσαν πολύ να κάνουν βόλταΟι αρχαίοι Αθηναίοι αγαπούσαν πολύ να κάνουν βόλτα
στις όχθες του Ιλισσού, πολύ κοντά στην άκρη τηςστις όχθες του Ιλισσού, πολύ κοντά στην άκρη της
αρχαίας πόλης.αρχαίας πόλης.

8. Το ρέμα του Κυκλοβόρου στη θέση όπουΤο ρέμα του Κυκλοβόρου στη θέση όπου
σήμερα βρίσκεται η πλατεία Μεταξουργείουσήμερα βρίσκεται η πλατεία Μεταξουργείου
Α. Loeffler, 1871Α. Loeffler, 1871

9.  Απέναντι από το ιερό του Πάνα ήταν μια κρήνη με τηνΑπέναντι από το ιερό του Πάνα ήταν μια κρήνη με την
ονομασία Καλλιρρόη, ονομασία μιας νύμφης. Στην αρχαίαονομασία Καλλιρρόη, ονομασία μιας νύμφης. Στην αρχαία
πόλη το καθαρό νερό προερχόταν από πηγάδια και λίγεςπόλη το καθαρό νερό προερχόταν από πηγάδια και λίγες
κρήνες-πηγές.κρήνες-πηγές.
Η Καλλιρρόη ήταν μια από αυτές.Η Καλλιρρόη ήταν μια από αυτές.
Στον Παρθενώνα υπήρχε γλυπτό της νύμφης Καλλιρρόης,Στον Παρθενώνα υπήρχε γλυπτό της νύμφης Καλλιρρόης,
κοντά στο άγαλμα του Ιλισσού.κοντά στο άγαλμα του Ιλισσού.
Σώζεται ένα τμήμα του, το ξαπλωμένο σώμα.Σώζεται ένα τμήμα του, το ξαπλωμένο σώμα.

10.  Δίπλα στην πηγήΔίπλα στην πηγή
Καλλιρρόη, λένε ότιΚαλλιρρόη, λένε ότι
βρισκόταν και ηβρισκόταν και η
Εννεάκρουνος, κρήνη μεΕννεάκρουνος, κρήνη με
εννιά στόμια.εννιά στόμια.
 Μέχρι το 1962 ανάβλυζεΜέχρι το 1962 ανάβλυζε
ακόμη πολύ νερό από τηνακόμη πολύ νερό από την
Καλλιρρόη. Οι ΑθηναίεςΚαλλιρρόη. Οι Αθηναίες
έπαιρναν νερό στη γιορτήέπαιρναν νερό στη γιορτή
Αϊ-Γιάννη του Κλύδωνα. ΗΑϊ-Γιάννη του Κλύδωνα. Η
πηγή φημιζόταν για τηπηγή φημιζόταν για τη
δροσιά των νερών της.δροσιά των νερών της.
Από το ρήτορα ΙσοκράτηΑπό το ρήτορα Ισοκράτη
μαθαίνουμε ότι οι αρχαίοιμαθαίνουμε ότι οι αρχαίοι
ΑθηναίοιΑθηναίοι
χρησιμοποιούσαν τα νεράχρησιμοποιούσαν τα νερά
της, για να κρυώσουν τοτης, για να κρυώσουν το
κρασί τους.κρασί τους.

11. Το νερό της πηγής Καλλιρρόης συνδέθηκεΤο νερό της πηγής Καλλιρρόης συνδέθηκε
με πολλές συνήθειες και τελετουργίες τωνμε πολλές συνήθειες και τελετουργίες των
Αθηναίων. Από εκεί έπαιρναν το νερό γιαΑθηναίων. Από εκεί έπαιρναν το νερό για
το λουτρό της νύφης πριν από τον γάμο.το λουτρό της νύφης πριν από τον γάμο.

12. Μικροί καταρράκτες στον ΙλισσόΜικροί καταρράκτες στον Ιλισσό

13. Λίγο πιο κάτω, μπροστά από την περιοχή του "Μετς", οΛίγο πιο κάτω, μπροστά από την περιοχή του "Μετς", ο
ποταμός σχημάτιζε και μικρές υδατοπτώσεις, τουςποταμός σχημάτιζε και μικρές υδατοπτώσεις, τους
"καταρράκτες του Ιλισσού", όπως τους αποκαλούσαν."καταρράκτες του Ιλισσού", όπως τους αποκαλούσαν.

14. 1870 19001870 1900

15. 1886. Η κοίτη του Ιλισσού. Διακρίνονται 2 γέφυρες και η λεωφόρος1886. Η κοίτη του Ιλισσού. Διακρίνονται 2 γέφυρες και η λεωφόρος
Βασιλίσσης ΌλγαςΒασιλίσσης Όλγας
Από τη μια όχθη βρίσκονταν οι κατοικίες των ευγενών και λίγο πιο πέρα τοΑπό τη μια όχθη βρίσκονταν οι κατοικίες των ευγενών και λίγο πιο πέρα το
παλάτι (σημερινή Βουλή) ενώ από την άλλη όχθη η συνοικία Βατραχονήσι στηνπαλάτι (σημερινή Βουλή) ενώ από την άλλη όχθη η συνοικία Βατραχονήσι στην
περιοχή κάτω από τη γέφυρα (στις πλαγιές της κοίτης του Ιλισσού) με σπιτάκιαπεριοχή κάτω από τη γέφυρα (στις πλαγιές της κοίτης του Ιλισσού) με σπιτάκια
με αυλή περιτρυγυρισμένη από μαντρότοιχο.με αυλή περιτρυγυρισμένη από μαντρότοιχο.

16.  Το στάδιο κτίστηκε για πρώτη φορά το 330 π.Χ. Το 140 μ.Χ. τοΤο στάδιο κτίστηκε για πρώτη φορά το 330 π.Χ. Το 140 μ.Χ. το
ανακαίνισε ο πολύ πλούσιος Ηρώδης ο Αττικός. Ήταν το δώρο τουανακαίνισε ο πολύ πλούσιος Ηρώδης ο Αττικός. Ήταν το δώρο του
στην Αθήνα: το κάλυψε με μάρμαρο από την Πεντέλη. Με τηνστην Αθήνα: το κάλυψε με μάρμαρο από την Πεντέλη. Με την
πάροδο των αιώνων το στάδιο εγκαταλείφθηκε και καταστράφηκε.πάροδο των αιώνων το στάδιο εγκαταλείφθηκε και καταστράφηκε.
Μόνο το σχήμα του έμεινε, όπως βλέπουμε στην εικόνα.Μόνο το σχήμα του έμεινε, όπως βλέπουμε στην εικόνα.
 Στο τέλος του 19ου αιώνα πήρε τη σημερινή του μορφή μεΣτο τέλος του 19ου αιώνα πήρε τη σημερινή του μορφή με
χρήματα που έδωσε ο Γεώργιος Αβέρωφ, ώστε να φιλοξενήσειχρήματα που έδωσε ο Γεώργιος Αβέρωφ, ώστε να φιλοξενήσει
τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, το 1896.τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, το 1896.

17. Σε ένα φυσικό κοίλωμα του λόφου έχει χτιστεί το ΠαναθηναϊκόΣε ένα φυσικό κοίλωμα του λόφου έχει χτιστεί το Παναθηναϊκό
Στάδιο.Στάδιο.

18. 1896: η νέα γέφυρα στον ποταμό Ιλισσό, για τις ανάγκες1896: η νέα γέφυρα στον ποταμό Ιλισσό, για τις ανάγκες
των πρώτων Ολυμπιακών αγώνων που έγιναν στοτων πρώτων Ολυμπιακών αγώνων που έγιναν στο
ανακαινισμένο στάδιο.ανακαινισμένο στάδιο.

23. ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΟΥ ΙΛΙΣΣΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΟΥ ΙΛΙΣΣΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ
ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΑ, ΟΠΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑΠΥΡΟΒΟΛΙΚΑ, ΟΠΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ
ΕΡΕΥΝΩΝ.ΕΡΕΥΝΩΝ.

24. Ιλισσός περίπου τοΙλισσός περίπου το
1925, στο βάθος1925, στο βάθος
φαίνεται ο Αρδηττός.φαίνεται ο Αρδηττός.

26.  Στο ίδιο περίπου σημείο.Στο ίδιο περίπου σημείο.
μπροστά από τομπροστά από το
Καλλιμάρμαρο Στάδιο,Καλλιμάρμαρο Στάδιο,
μετά την κάλυψη τουμετά την κάλυψη του
ποταμού Ιλισσού.ποταμού Ιλισσού.
Διακρίνεται στο βάθος τοΔιακρίνεται στο βάθος το
τραμ.1950τραμ.1950
ΑπόΑπό τα τέλη της δεκαετίας του '30τα τέλη της δεκαετίας του '30 ηη
κοίτη του ποταμού άρχισε σταδιακάκοίτη του ποταμού άρχισε σταδιακά
να καλύπτεται και μικρό μόνο τμήμανα καλύπτεται και μικρό μόνο τμήμα
της παραμένει ακάλυπτο. Η κάλυψητης παραμένει ακάλυπτο. Η κάλυψη
άρχισε από το Στάδιο. Τελείωσε τοάρχισε από το Στάδιο. Τελείωσε το
1960.1960.

27. Ο λόφος του Αρδηττού σήμερα. Μπροστά του, κάτωΟ λόφος του Αρδηττού σήμερα. Μπροστά του, κάτω
από την άσφαλτο, έχει θαφτεί ο Ιλισσός.από την άσφαλτο, έχει θαφτεί ο Ιλισσός.
 Στην ελληνική μυθολογία οΣτην ελληνική μυθολογία ο ΑρδήττηςΑρδήττης ήταν ήρωας, που κατόρθωσε ναήταν ήρωας, που κατόρθωσε να
καταπαύσει τη διχόνοια και να συμφιλιώσει τους πολίτες της Αττικής, ότανκαταπαύσει τη διχόνοια και να συμφιλιώσει τους πολίτες της Αττικής, όταν
κάποτε υπήρχαν αναταραχές. Ο λόφος στον οποίο κάλεσε και όρκισε τουςκάποτε υπήρχαν αναταραχές. Ο λόφος στον οποίο κάλεσε και όρκισε τους
τότε κατοίκους της Αττικής πήρε το όνομά του, Λόφος Αρδηττού.τότε κατοίκους της Αττικής πήρε το όνομά του, Λόφος Αρδηττού.

28. Αν τα ποτάμια της Αθήνας δεν είχαν καλυφθεί απόΑν τα ποτάμια της Αθήνας δεν είχαν καλυφθεί από
τσιμέντο…τσιμέντο…

29. Φανταστικός Ιλισσός: έτσι σχεδίασανΦανταστικός Ιλισσός: έτσι σχεδίασαν
αρχιτέκτονες τις όχθες του, προτείνοντας τοαρχιτέκτονες τις όχθες του, προτείνοντας το
πώς θα ήταν, αν δεν είχε καλυφθεί.πώς θα ήταν, αν δεν είχε καλυφθεί.

32. ΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΥΠΗΡΧΑΝ ΑΥΤΑΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΥΠΗΡΧΑΝ ΑΥΤΑ
ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ…ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ…
ΙΣΩΣ Η ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΝΑ ΕΙΧΕΙΣΩΣ Η ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΝΑ ΕΙΧΕ
ΚΑΤΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩΚΑΤΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΠΟΙΩΝΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΠΟΙΩΝ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

33. Fuente Medicinal,
Jardín de Luxemburgo
I would continue where others have stoppedI would continue where others have stopped
and I would rise when others sleepand I would rise when others sleep..

35. MANTUA