Κεφάλαιο 2
Η εξέγερσηστη Μολδοβλαχία
Τον Φεβρουάριο του 1821 ο υπασπιστής του Ρώσου τσάρου,
Αλέξανδρος Υψηλάντης, ηγήθηκε της εξέγερσης εναντίον των Τούρκων
στη Μολδοβλαχία. Ωστόσο, μετά από επτά μήνες, η εξέγερση
καταπνίγηκε από τον οθωμανικό στρατό.
2.
Όσο περνούσε οκαιρός, η Φιλική Εταιρεία κατέστρωνε πολλά επαναστατικά
σχέδια για τον τόπο και τον τρόπο έναρξης της Επανάστασης. Τελικά
αποφασίστηκε να ξεκινήσει η Επανάσταση από τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες
(σημερινή Μολδαβία και Ρουμανία).
Για ποιον λόγο;
Α. Επειδή εκεί ήταν ο ποταμόςΔούναβης.
Β. Επειδή εκεί ζούσαν πολλοί Έλληνες.
Γ. Επειδή εκεί δεν υπήρχανΤούρκοι.
Δ. Επειδή εκεί έκανε καλύτερο καιρό.
3.
Η περιοχή τωνδύο Παραδουνά-
βιων ηγεμονιών ήταν ασφαλές
μέρος για τους Έλληνες, γιατί
ήταν αυτόνομη και υπό την
πρστασία της Ρωσίας. Οπότε εκεί
δ ε ν μ π ο ρ ο ύ σ ε ν α π ά ε ι
οθωμανικός στρατός χωρίς την
άδεια τουΤσάρου.
Οι ηγεμόνες των περιοχών αυτών
ήταν Έλληνες Φαναριώτες και
κ α το ι κ ο ύ σ α ν ε κ ε ί πολ λο ί
Χριστιανοί Έλληνες.
Επίσης, στη Βλαχία είχαν
αναπτύξει ένοπλη δράση
εναντίον της οθωμανικής κυριαρ-
χίας οι οπλαρχηγοί Ιωάννης
Φαρμάκης και Γεωργάκης
Ολύμπιος.
https://www.ypsilantio.gr/
Αποφασίστηκε λοιπόν ο τόπος.
Πώς αποφασίστηκε ο χρόνος;
4.
Η Φιλική Εταιρείααποφάσισε η εξέγερση να γίνει το συγκεκριμένο χρονικό
διάστημα, τέλος Φεβρουαρίου, γιατί οι Τούρκοι είχαν δεσμεύσει ήδη μεγάλες
τουρκικές δυνάμεις στην Ήπειρο για να πολεμήσουν τονΑλή Πασά.
Επίσης η εξέγερση στη
Μολδοβλαχία θα λειτουρ-
γούσε και ως αντιπερασπισμός
στην έναρξη της επανάστασης
στη Νότιο Ελλάδα, που είχε
σχεδιαστεί για την
25η Μαρτίου 1821.
Πιστεύετε ότι η εξέγερση
στη Μολδοβλαχία πέτυχε;
5.
Υπολογίζοντας στη ρωσικήβοήθεια, ο
Αλέξανδρος Υψηλάντης πέρασε τον
Φεβρουάριο του 1821 τον ποταμό Προύθο
(παραπόταμος του Δούναβη) κηρύσσοντας
την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού
αγώνα και μπήκε στη Μολδαβία.
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διερχόμενος
τον Προύθο, πίνακας του Πέτερ φον Ες
στη Στοά του Μονάχο
https://el.wikipedia.org/
6.
Στις 24 Φεβρουαρίουκυκλοφόρη-
σε προκήρυξη με τίτλο «Μάχου
υπέρ Πίστεως και Πατρίδος», με
σκοπό να ενθαρρύνει τους Έλληνες
να εξεγερθούν. Στο κείμενο αυτό
έκανε λόγο για μια κραταιά δύναμη,
η οποία σύντομα θα τασσόταν στο
π λ ε υ ρ ό τ ω ν ε ξ ε γ ε ρ μ έ ν ω ν
(υπονοώντας την τσαρική Ρωσία).
Συγχρόνως απευθυνόταν έμμεσα
και στις ευρωπαϊκές αυλές, σε μια
προσπάθεια να τις πείσει να
υποστηρίξουν τον αγώνα για
ελευθερία.
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης μαζί με άλλους επαναστάτες
στην κεντρική πλατεία του Ιασίου, της πρωτεύουσας
της τότε Μολδαβίας. Φανταστική παράσταση
7.
Ιάσιο
Ο Α. Υψηλάντης
κηρύττειτην έναρξη
της επανάστασης και
εκδίδει την
επαναστατική
προκήρυξη ''Μάχου
υπέρ πίστεως και
πατρίδος ''.
8.
Οι πηγές αφηγούνται...
1.Επιστολή του Αλέξανδρου Υψηλάντη
στον Εμμανουήλ Ξάνθο, Ιάσιο, 26
Φεβρουαρίου 1821
«Ο ενθουσιασμός είναι τεράστιος εδώ,
δεν ξέρω πού να βάλω αυτούς που
φτάνουν. Πρέπει να μαζευτούν από
παντού χρήματα, το ίδιο και άρματα και...
και... και... Ξέρω ότι ο ζήλος σου, Ξάνθε
μου, κάτι θα κάμει. Ελπίζω, με τη βοήθεια
του Θεού να δοξαστούμε με το υπέρτατο
όνομα των ελευθερωτών της Πατρίδας».
Εμμανουήλ Ξάνθου, Απομνημονεύματα περί της
Φιλικής Εταιρίας, επιμέλειαΑπ. Β.Δασκαλάκης,Αθήνα
χχ, σ. 162.
9.
Η Επανάσταση άρχισεκαι οι πρώτες
δυσκολίες έκαναν την εμφάνισή τους.
Επί τόπου έσπευσαν δυο ικανοί
οπλαρχηγοί που ήδη δρούσαν στην
περιοχή, ο Ιωάννης Φαρμάκης και ο
Γεωργάκης Ολύμπιος μαζί με τους
άνδρες τους.
Ο Υψηλάντης ήλπιζε ότι θα έπαιρναν
μέρος στην εξέγερση όλοι οι χριστιανοί
υποτελείς κάτοικοι των ηγεμονιών και
όχι μόνο οι κάτοικοι ελληνικής
καταγωγής.
Η καρφίτσα που φορούσε στο πέτο του ήταν ένα από τα
συμβολικά διακριτικά της Φιλικής Εταιρείας. Συμβόλιζε την
αποφασιστικότητα των μελών να αγωνιστούν μέχρι θανάτου για
την ελευθερία της Ελλάδας. Τέτοια σύμβολα ενίσχυανν την
αίσθηση του μυστηρίου και του κινδύνου γύρω από τη Φιλική
Εταιρεία, καθώς και τη δέσμευση των μελών στις υψηλές αξίες
της οργάνωσης.
10.
Κατόρθωσε να στρατολογήσειπερίπου 2.000 εθελοντές και συγκροτήθηκε
επίσημα (με λάβαρα, σημαία κλπ) ο Ιερός Λόχος. Ήταν ένα επίλεκτο
στρατιωτικό σώμα το οποίο αποτελούσαν περίπου 500 νεαροί Έλληνες
φοιτητές που σπούδαζαν κυρίως στην Ευρώπη.
Ωστόσο οι κάτοικοι των ηγεμονιών δε συμμετείχαν μαζικά στην εξέγερση.
Η σημαία των
Ιερολοχιτών
με τον μυθικό
φοίνικα στην μέση
και την φράση "Από
τις στάχτες μου
ξαναγεννιέμαι"
https://el.wikipedia.org/
11.
Πώς πιστεύετε ότιαντέδρασαν οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης στην
είδηση της εξέγερσης;
Α) Υποστήριξαν αμέσως την εξέγερση με στρατό και όπλα.
Β) Προσέφεραν οικονομική βοήθεια στονΥψηλάντη.
Γ) Αρνήθηκαν να υποστηρίξουν τον Υψηλάντη, επειδή δεν ήθελαν να
δημιουργηθούν προβλήματα στις σχέσεις τους με την Οθωμανική
Αυτοκρατορία.
https://atticavoic
e.gr/
12.
Οι πρώτες αντιδράσεις,αμέσως μόλις έγιναν γνωστές οι κινήσεις του
Υψηλάντη υπήρξαν αρνητικές για τους επαναστάτες. Η εξέγερση στη
Μολδοβλαχία καταδικάστηκε από τις ΜεγάλεςΔυνάμεις καθώς και από τον
Πατριάρχη Γρηγόριο Ε'
Γιατί πιστεύετε ότι ο Πατριάρχης καταδίκασε την εξέγερση στη
Μολδοβλαχία;
Α. Δε συμπαθούσε τονΥψηλάντη.
Β. Ήταν φίλος τωνΤούρκων!
Γ. Τον ανάγκασαν οιΤούρκοι!
13.
Πολλοί πιστεύουν ότιο Πατριάρχης
καταδίκασε την εξέγερση με
απώτερο σκοπό να σώσει από
ομαδική σφαγή το χριστιανικό
πληθυσμό της Κωνσταντινούπολης
και όχι μόνο, αφού ο Σουλτάνος
απειλούσε ότι θα λάμβανε τέτοιου
είδους απόφαση.
14.
Την εξέγερση δεντην καταδίκασαν
μόνο οι Μεγάλες Δυνάμεις της
Ευρώπης και ο Πατριάρχης, αλλά και ο
τσάρος της Ρωσίας ΑλέξανδροςΑ΄.
Μάλιστα καθαίρεσε τον Υψηλάντη από
το αξίωμα του αξιωματικού του
ρωσικού στρατού και έδωσε άδεια
στα οθωμανικά στρατεύματα να
εισβάλουν στην περιοχή!
Ανακοίνωσε ότι η Ρωσία ζούσε
ε ι ρ η ν ι κ ά μ ε τ η ν Ο θ ω μ α ν ι κ ή
Αυτοκρατορία και πως δεν επρόκειτο
για χάρη του Υψηλάντη να έρθει σε
ρήξη μαζί της.
Αυτά σταμάτησαν την εξέγερση;
Ο τσάρος της ΡωσίαςΑλέξανδροςΑ΄
https://el.wikipedia.org/
15.
Α ν τι θ έ τ ω ς . Ο
Υψηλάντης με τους
περίπου 2.000 άντρες
του, στράφηκε προς
το Βουκουρέστι (τότε
π ρ ωτ ε ύ ο υ σ α τ η ς
Βλαχίας), που λίγες
ημέρες αργότερα το
κατέλαβε.
Ο Υ ψ η λ ά ν τ η ς
αντιμετώπισε τον
π ο λ υ ά ρ ι θ μ ο
οθωμανικό στρατό σε
πολλές μάχες.
Στη μάχη αυτήοι επαναστατικές
δυνάμεις συντρίφτηκαν και
απειλήθηκαν με ολοσχερή
καταστροφή και διάλυση.
Οι Ιερολοχίτες μάχονται στο Δραγατσάνι».
Σύνθεση του Πέτερ Φον Ες.
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη
https://el.wikipedia.org/
18.
Ιδιαίτερα ο ΙερόςΛόχος, το στρατιωτικό σώμα που αποτελούνταν από εθελο-
ντές Έλληνες σπουδαστές των παροικιών, έχασε περισσότερα από τα μισά
μέλη του, αφού οι περισσότεροι άντρες του σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίσθηκαν
και εκτελέσθηκαν επί τόπου.
Ο Ιερός Λόχος μάχεται στο Δραγατσάνι, λιθογραφία, Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη
19.
Οι πηγές αφηγούνται...
2.Η καταστροφή του ΙερούΛόχου
«Έτσι χάθηκε μέσα σε λίγη ώρα μία από τις
γλυκύτερες ελπίδες της Ελλάδας, ο Ιερός
Λόχος. Αλλά, έστω και αν νικήθηκε, αφού
εγκαταλείφθηκε μόνος και τόσο ολιγάριθμος
απέναντι σε υπεράριθμο εχθρό, επιβεβαίωσε,
υπό την ηγεσία πατριώτη και γενναιόψυχου
αρχηγού, του Νικολάου Υψηλάντη, τι μπορεί
να κατορθώσει το πατριωτικό αίσθημα, η
στρατιωτική τάξη και η αγάπη προς κάθε τι το
ευγενές νέων καλής ανατροφής, έστω κι αν
αυτοί μόλις είχαν επιστρατευθεί και μόλις είχαν
διδαχθεί τη χρήση της λόγχης. Ως τέτοιος ο
νέος Ιερός Λόχος αναδείχθηκε αντάξιος της
τιμής του αρχαίου και όπως εκείνος γράφτηκε
στην αρχαία ελληνική ιστορία, έτσι και αυτός
γράφτηκε στη νέα, γενόμενος σε μικρογραφία
το πιστό αντίγραφο του πρωτοτύπου.
Ευτυχισμένες οι ψυχές των ιερολοχιτών! Με
όση προθυμία και τιμή προσήλθατε σφάγια
ιερά υπέρ της πατρίδας, με τόση χάρη να
δεχθείτε από τις ουράνιες δυνάμεις την τιμή
εκείνη, την οποία ως οφειλή προσφέρει στο
όνομα και τη μνήμη σας το σύνολο των
γνήσιων βλαστών της Ελλάδας».
20.
Καταδιωκόμενος ο
Υψηλάντης, πέρασε
στηνΑυστρία μαζί με
τ ο ν Κ ο ζ α ν ί τ η
υ π α σ π ι σ τ ή τ ο υ
Γεώργιο Λασσάνη,
μερικούς αξιωματικούς
κ α ι α ρ κ ε τ ο ύ ς
στρατιώτες, όπου και
παραδόθηκε.
Δραγατσάνι
21.
Άλλοι Έλληνες αντι-
στάθηκανμε επιτυχία
στο Σκουλένι, αλλά
τελικά διαλύθηκαν,
ενώ περίπου 100 κα-
τόρθωσαν να φτάσουν
πεζοπορώντας στην
Ελλάδα.
Δραγατσάνι
Σκουλένι
22.
Οι αρχηγοί Ιωάννης
Φα ρ μ ά κ η ς κ α ι
Γεωργάκης Ολύμπιος
ν ι κ ή θ η κ α ν τ ο ν
Σεπτέμβριο του 1821
πολεμώντας εναντίον
τωνΤούρκων.
Δραγατσάνι
Σκουλένι
Μονή Σέκου
23.
Ο Γεωργάκης Ολύμπιοςκαι οι
σ υ μ π ο λ ε μ ι σ τ έ ς τ ο υ
ανατινάχθηκαν στη μονή Σέκου,
για να μην πιαστούν αιχμάλωτοι.
Το ολοκαύτωμα
της μονής Σέκου,
σύνθεση του Πέτερ
φον Ες, Αθήνα,
Μουσείο Μπενάκη
24.
Ο Υψηλάντης αφούπαραδόθηκε στους Αυστριακούς, φυλακίστηκε.
Απελευθερώθηκε στις 24 Νοεμβρίου 1827, αλλά δεν πρόλαβε να χαρεί την
απελευθέρωση της πατρίδας. Η κλονισμένη υγεία του δεν του επέτρεψε έκτοτε
να βοηθήσει το επαναστατημένο έθνος. Δύο μήνες μετά την αποφυλάκισή του
πέθανε στη Βιέννη.
Το μνημείο του
Αλέξανδρου
Υψηλάντη στο
Πεδίον του
Άρεως, στο
οποίο έχουν
αποτεθεί και τα
οστά του. Έργο
του γλύπτη Λ.
Δρόση (1869) σε
σχέδιο του Χρ.
Χάνσεν (1842).
https://el.wikipedia.org/
25.
Η εξέγερση τηςΜολδοβλαχίας
κράτησε σχεδόν επτά μήνες
και δεν είχε καλό τέλος.
Ω σ τ ό σ ο κ α τ ά φ ε ρ ε ν α
διασπάσει τα οθωμανικά
στρατεύματα και να επιταχύνει
την επανάσταση στην Ελλάδα.
Συνέβαλε έτσι αποφασιστικά
στην απελευθέρωση του
Έθνους.
Το σύμβολο των Ιερολοχιτών
(Ορθοδοξία ή θάνατος)
26.
Οι πηγές αφηγούνται...
3.Εις τον ΙερόνΛόχον
«Ας μη βρέξη ποτέ
το σύννεφον, και ο άνεμος
σκληρός ας μη σκορπίση
το χώμα το μακάριον
που σας σκεπάζει.
Ας το δροσίση πάντοτε
με τ' αργυρά της δάκρυα
η ροδόπεπλος κόρη
Και αυτού ας ξεφυτρώνουν
αιώνια τ' άνθη.
Ω γνήσια της Ελλάδος
Τέκνα ψυχαί που επέσατε
εις τον αγώνα ανδρείως,
τάγμα εκλεκτών Ηρώων,
καύχημα νέον.
Σας άρπαξεν η τύχη
την νικητήριον δάφνην,
και από μυρτιάν σας έπλεξε
και πένθιμον κυπάρισσον
στέφανον άλλον.
Αλλ' αν τις απεθάνη
διά την πατρίδα, η μύρτος
είνε φύλλον ατίμητον,
και καλά τα κλαδιά
της κυπαρίσσου».
.................................
Ανδρέα Κάλβου,Απαντα,
εισαγωγή Κωνσταντίνου Τσάτσου,
Οργανισμός ΕκδόσεωςΔιδακτικών
Βιβλίων,Αθήνα 1979, σ. 109.
Απάντηση
lΤι ήταν οΙερόςΛόχος και ποια η τύχη του;
Ο Ιερός Λόχος, ήταν ένα επίλεκτο στρατιωτικό σώμα το οποίο αποτελούσαν
περίπου 500 νεαροί Έλληνες φοιτητές, που σπούδαζαν κυρίως στην Ευρώπη.
Ήταν η πρώτη οργανωμένη στρατιωτική μονάδα της Επανάστασης και των
Ελλήνων γεινικά.
Πήραν μέρος στη μάχη του Δραγατσανίου με αρχηγό τον Υψηλάντη, αλλά
δυστυχώς οι περισσότεροι σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίσθηκαν και εκτελέσθηκαν
επί τόπου.
29.
Ερώτημα
lΜε βάση τακείμενα των πηγών, να καταγράψετε τα συναισθήματα από τα
οποία κυριαρχούνται οι συγγραφείς τους.
30.
Απάντηση
lΜε βάση τακείμενα των πηγών, να καταγράψετε τα συναισθήματα από τα
οποία κυριαρχούνται οι συγγραφείς τους.
Τα συναισθήματα και στις τρεις πηγές είναι έντονα.
Στην πρώτη βλέπουμε τον ενθουσιασμό του Υψηλάντη έτσι όπως τον εκφράζει
στο γράμμα του στον Εμμανουή Ξάνθο.
Στη δεύτερη ο Φιλήμων εκφράζει την υπερηφάνεια και τον θαυμασμό του
προς τους Ιερολοχίτες, αποτίοντας με τα λόγια του έναν φόρο τιμής.
Στην τρίτη πηγή ο Κάλβος, αφιερώνοντας το ποίημα αυτό στους νέους που
χάθηκαν στη μάχη, εκφράζει τη θλίψη του, αλλά και το θαυμασμό για τη
γενναιότητά τους.