რეფორმაცია
სსიპ-დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფ განთიადის საჯარო
სკოლის ისტორიის მასწავლებელი ე. დევრისაშვილი
ლუთერანიზმი
პროტესტანტული მოძრაობის საბაბი გახდა
ინდულგენციებით ვაჭრობა. 1515 წელს რომის პაპმა ლეო
X-მ წმ. პეტრეს ტაძრის მშენებლობისათვის დამატებითი
სახსრების მოძიების მიზნით გამოსცა ბულა
(ბრძანებულება) ინდულგენციებით ვაჭრობის შესახებ.
გერმანიაში ინდულგენციებით ვაჭრობა დევალა
დომინიკელთა ორდენის ბერს იოანეს ტეტცელს. რის
პასუხადაც 1517 წელს მარტინ ლუთერმა ვიტენბერგის
ეკლესიის კარზე მიაკრა ,,95 თეზისი”, სადაც ამტკიცებდა,
რომ ქრისტიანი მხოლოდ რწმენით და სინანულით
მოიპოვებდა ხსნას.
კარლ V
• 1520 წელს პაპმა ლუთერი
ერეტიკოსად გამოაცხადა და
ეკელესიიდან განკვეთა.პაპის
სიგელი მან საჯაროდ დაწვა
კოცონზე და თავად პაპი
გამოაცხადა მწვალებლად.
პაპის მხარდამჭერი იყო
,,გერმანელი ერის საღვთო
რომის იმპერიის იმპერატორი
კარლ V. მან ლუთერი გამოძახა
ვორმსში მთავრების,
რაინდებისა და ქალაქის
წარმომადგენლების კრებაზე
(რაიხსტაგზე). ლუთერმა არ
უარყო თავისი შეხედულებები.
ბიბლია გერმანულად
• ლუთერს კოცონზე დაწვა არ ასცდებოდა, რომ არა საქსონიის
კურფიურსტი ( გერმანიაში ფეოდალური საზოგადოების
მაღალი საფეხურის წარმომადგენელი. მთავრი, რომელსაც
შეეძლო მონაწილეობა მიეღო იმპერატორის არჩევაში)
ფრიდრიხ ბრძენი, რომელმაც იგი შეიფარა.
• ლუთერმა ბიბლია თარგმნა გერმანულად.
1555წ. აუგსბურგის ზავი
დაპირისპირება 1555 წელს აუგსბურგის
რელიგიური ზავით დასრულდა, რომლის
მიხედვითაც სარწმუნოებრივი
თავისუფლება ენიჭებოდათ ლუთერანებს
და კათოლიკეებს. მთავარს თავად უნდა
აერჩია რელიგია ,, ვისიცაა მბრძანებლობა
მისივეა სარწმუნოებაც”. ამ ზავმა
პროტესტანტიზმი კათოლოკობასთან ერთად
ოფიციალურ რელიგიად აღიარა.
ლუთერანიზმი:
• უარყოფს პაპის, როგორ შუამავლის როლს; ქრისტიანმა წმინდა წერილის მეშვეობით თავად უნდა იპოვოს გზა
ღმერთისკენ;
• უარყობს ბერმონაზვნობას, მარხვას, ხატების, ღვთისმშობლისა და წმინდანების თაყვანისცემას;
• რწმენის საფუძვლად ბიბლია აქცია;
• გააუქმა მღვდლობის ინსტიტუტი და დაამკვიდრა სასულიერო პირების მრევლიდან არჩევის პრიციპი;
• შვიდი საიდუმლოდან დატოვა მხოლოდ ორი ნათლობა და ზიარება;
• ღვთისმსახურება ადგილობრივი მოსახლეობის ენებზე უნდა ჩატარებულიყო.
p.s
შვიდი ქრისტიანული საეკლესიო საიდუმლოება
• ნათლისღება
• მირონცხება
• ზიარება
• აღსარება
• ზეთისცხება
• მღვდლობა
• ქორწინება
კალვინიზმი
რეფორმაციას შვეიცარიაში ხელმძღვანელობდა ჟენევაში მოღვაწე
ფრანგი ჟან კალვინი. რეფორმაცია შვეიცარიაში 1541 წლიდან დაიწყო
კალვინიზმი:
• ყველა ადამიანი ღვთის რჩეულია და თავისი ასკეტური
ცხოვრებით უნდა ამტკიცებდეს ამას;
• კალვინისტურ ეკლესიაში არაა საკურთხეველი, არც წმინდანების
გამოსახულება;
• აიკრძალა ჯვრის თაყვანიცემა;
• აიკრძალა ცეკვა, თეატრალურ წარმოდგენებზე დასწრება,
ძვირფასი სამოსის ტარება, თამაშები და დუქანში შესვლა.
ანგლიკანიზმი
რეფორმაცია ინგლისში ჰერნრი VIII-ს
დროს 1534 წელს დაიწყო.
• მიზეზი: მეფეს სურდა
კათოლიკური ეკლესიის ინგლისში
არსებული ქონება ხელში ჩაეგდო.
• საბაბი: რომის პაპმა უარი უთხრა
განქორწინებაზე მონარქს.
ედუარდ VI-ის დროს
განმტკიცდა
პროტესტანტიზმი. ლოცვა
ინგლისურად აღევლნებოდა,
ღვთისმსახურება იგივე დარჩა.
დედოფალმა მერიმ ( მერი
კათოლიკე)ინგლისში
აღადგინა კათოლიციზმი
ელიზაბეთ პირველმა
1559 წელს ანგლიკანურ
ეკლესიას დაუბრუნა
დამოუკიდებლობა
ანგლიკანიზმი:
• ეკლესიის მეთაური მეფეა
• უმაღლესი სასულიერო პირი კენტერბერის არქიეპისკოპოსი;
• მეფე ნიშნავს არქიეპისკოპოსებს და ეპისკოპოსებს, რომლებიც
ლორდთა პალატის წევრებიც არიან.
პროტესტანტიზმი
• 1. სასულიერო პირების მრევლიდან არჩევის პრინციპი;
• 2. გამარტივდა ღვთისმსახურება;
• 3. შვიდი საეკლესიო საიდუმლოდან დარჩა მხოლოდ ნათლობა და
ზიარება;
• 4. პროტესტანტული ღვთისმსახურება ნაციონალურ ენებზე
მიმდინარეობდა;
• 5. პროტესტანტული თემები აქტიურად ერეოდნენ
საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში;
• 6. უარყვეს ბერმონაზვნობა;
• 7. არ არსებობს, ანგელოზების,ღვთისმშობლის და ხატების
თაყვანისცემა.
კონტრრეფორმაცია
რეფორმაციული მოძრაობის
წარმატებამ ევროპაში და
შელახულმა ავტორიტეტმა,
კათოლიკური ეკლესიის
თვითრეფორმაცია განაპირობა.
კონტრრეფორმაცია დაიწყო
რომის პაპ პავლე III-ის
მეთაურობით.
ტრიენტის საეკლესიო კრება
ტრიენტის საეკლესიო კრება
მოიწვიეს 1545წელს.
კრების დადგენილებები:
 მხოლოდ ეკლესიას აქვს
ბიბლიის ინტერპრეტაციის და
რწმენის განსაზღვრის
უფლება;
 ურყევია აზრი შვიდი
საიდუმლოს შესახებ;
 აიკრძალა ინდულგენციებით
ვაჭრობა
 გამკაცრდა ინკვიზიცია,
რომელიც ერეტიკოსებს
დევნიდა. ინკვიზიციის
განაჩენი, კოცონზე დაწვა
(აუტოდაფე), საჯაროდ
აღესრულებოდა.
იესოს საზოგადოება
• რეფორმაციასთან საბრძოლველად რომის
პაპმა დააფუძნა ,,იესოს საზოგადოება“
ანუ იეზუიტთა ორდენი. მისი
დამაარსებელი იყო კათოლიკობის
თავგამოდებული დამცველი ესპანელი
აზნაური ( წარმოშობით ბასკი) იგნასიო
ლოიოლა.ორდენის სათავეში იდგა
გენერალი, რომელიც რომის
ოფიციალური პაპის შემდეგ,
ფაქტობრივად მეორე პირი იყო.
იეზუიტთა ორდენი
1534 წელს დაარსდა პარიზში იგნასიო ლოიოლას
მიერ.
1540 წელს რომის პაპმა ოფიციალურად დაამტკიცა
ორდენი.
იეზუიტები საერო ტანსაცმელს ატარებდნენ, არ
ამჟღავნებდნენ ორდენის წევრები რომ იყვნენ. მათ
ნაბრძანები ჰქონდათ, რომ შეუმჩნევლად
შერეოდნენ მოსახლებაში, ყველგან გაებათ
კავშირი, შეეღწიათ უმაღლეს საზოგადოებაში,
მოეპოვებინათ ნდობა და სხვ. კათოლიკობისა და
ორდენის ინტერესებისათვის სამსახური იეზუიტთა
უმაღლესი მიზანი იყო. მათ საქმიანობაში
დასაშვები იყო ჯაშუშობა, მოქრთამვა, მოტყუება,
შეთქმულება, ,,საჭიროების შემთხვევაში“-
საწამლავი და ხანჯალი.
იეზუიტთა ორდენის გენერალს ხშირად შავ პაპსაც
უწოდებდნენ.
იეზუიტთა ორდენი ბეჭედი
რეფორმაცია

რეფორმაცია

  • 1.
    რეფორმაცია სსიპ-დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფგანთიადის საჯარო სკოლის ისტორიის მასწავლებელი ე. დევრისაშვილი
  • 2.
    ლუთერანიზმი პროტესტანტული მოძრაობის საბაბიგახდა ინდულგენციებით ვაჭრობა. 1515 წელს რომის პაპმა ლეო X-მ წმ. პეტრეს ტაძრის მშენებლობისათვის დამატებითი სახსრების მოძიების მიზნით გამოსცა ბულა (ბრძანებულება) ინდულგენციებით ვაჭრობის შესახებ. გერმანიაში ინდულგენციებით ვაჭრობა დევალა დომინიკელთა ორდენის ბერს იოანეს ტეტცელს. რის პასუხადაც 1517 წელს მარტინ ლუთერმა ვიტენბერგის ეკლესიის კარზე მიაკრა ,,95 თეზისი”, სადაც ამტკიცებდა, რომ ქრისტიანი მხოლოდ რწმენით და სინანულით მოიპოვებდა ხსნას.
  • 3.
    კარლ V • 1520წელს პაპმა ლუთერი ერეტიკოსად გამოაცხადა და ეკელესიიდან განკვეთა.პაპის სიგელი მან საჯაროდ დაწვა კოცონზე და თავად პაპი გამოაცხადა მწვალებლად. პაპის მხარდამჭერი იყო ,,გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი კარლ V. მან ლუთერი გამოძახა ვორმსში მთავრების, რაინდებისა და ქალაქის წარმომადგენლების კრებაზე (რაიხსტაგზე). ლუთერმა არ უარყო თავისი შეხედულებები.
  • 4.
    ბიბლია გერმანულად • ლუთერსკოცონზე დაწვა არ ასცდებოდა, რომ არა საქსონიის კურფიურსტი ( გერმანიაში ფეოდალური საზოგადოების მაღალი საფეხურის წარმომადგენელი. მთავრი, რომელსაც შეეძლო მონაწილეობა მიეღო იმპერატორის არჩევაში) ფრიდრიხ ბრძენი, რომელმაც იგი შეიფარა. • ლუთერმა ბიბლია თარგმნა გერმანულად.
  • 5.
    1555წ. აუგსბურგის ზავი დაპირისპირება1555 წელს აუგსბურგის რელიგიური ზავით დასრულდა, რომლის მიხედვითაც სარწმუნოებრივი თავისუფლება ენიჭებოდათ ლუთერანებს და კათოლიკეებს. მთავარს თავად უნდა აერჩია რელიგია ,, ვისიცაა მბრძანებლობა მისივეა სარწმუნოებაც”. ამ ზავმა პროტესტანტიზმი კათოლოკობასთან ერთად ოფიციალურ რელიგიად აღიარა.
  • 6.
    ლუთერანიზმი: • უარყოფს პაპის,როგორ შუამავლის როლს; ქრისტიანმა წმინდა წერილის მეშვეობით თავად უნდა იპოვოს გზა ღმერთისკენ; • უარყობს ბერმონაზვნობას, მარხვას, ხატების, ღვთისმშობლისა და წმინდანების თაყვანისცემას; • რწმენის საფუძვლად ბიბლია აქცია; • გააუქმა მღვდლობის ინსტიტუტი და დაამკვიდრა სასულიერო პირების მრევლიდან არჩევის პრიციპი; • შვიდი საიდუმლოდან დატოვა მხოლოდ ორი ნათლობა და ზიარება; • ღვთისმსახურება ადგილობრივი მოსახლეობის ენებზე უნდა ჩატარებულიყო.
  • 7.
    p.s შვიდი ქრისტიანული საეკლესიოსაიდუმლოება • ნათლისღება • მირონცხება • ზიარება • აღსარება • ზეთისცხება • მღვდლობა • ქორწინება
  • 8.
    კალვინიზმი რეფორმაციას შვეიცარიაში ხელმძღვანელობდაჟენევაში მოღვაწე ფრანგი ჟან კალვინი. რეფორმაცია შვეიცარიაში 1541 წლიდან დაიწყო კალვინიზმი: • ყველა ადამიანი ღვთის რჩეულია და თავისი ასკეტური ცხოვრებით უნდა ამტკიცებდეს ამას; • კალვინისტურ ეკლესიაში არაა საკურთხეველი, არც წმინდანების გამოსახულება; • აიკრძალა ჯვრის თაყვანიცემა; • აიკრძალა ცეკვა, თეატრალურ წარმოდგენებზე დასწრება, ძვირფასი სამოსის ტარება, თამაშები და დუქანში შესვლა.
  • 9.
    ანგლიკანიზმი რეფორმაცია ინგლისში ჰერნრიVIII-ს დროს 1534 წელს დაიწყო. • მიზეზი: მეფეს სურდა კათოლიკური ეკლესიის ინგლისში არსებული ქონება ხელში ჩაეგდო. • საბაბი: რომის პაპმა უარი უთხრა განქორწინებაზე მონარქს.
  • 10.
    ედუარდ VI-ის დროს განმტკიცდა პროტესტანტიზმი.ლოცვა ინგლისურად აღევლნებოდა, ღვთისმსახურება იგივე დარჩა. დედოფალმა მერიმ ( მერი კათოლიკე)ინგლისში აღადგინა კათოლიციზმი ელიზაბეთ პირველმა 1559 წელს ანგლიკანურ ეკლესიას დაუბრუნა დამოუკიდებლობა
  • 11.
    ანგლიკანიზმი: • ეკლესიის მეთაურიმეფეა • უმაღლესი სასულიერო პირი კენტერბერის არქიეპისკოპოსი; • მეფე ნიშნავს არქიეპისკოპოსებს და ეპისკოპოსებს, რომლებიც ლორდთა პალატის წევრებიც არიან.
  • 12.
    პროტესტანტიზმი • 1. სასულიეროპირების მრევლიდან არჩევის პრინციპი; • 2. გამარტივდა ღვთისმსახურება; • 3. შვიდი საეკლესიო საიდუმლოდან დარჩა მხოლოდ ნათლობა და ზიარება; • 4. პროტესტანტული ღვთისმსახურება ნაციონალურ ენებზე მიმდინარეობდა; • 5. პროტესტანტული თემები აქტიურად ერეოდნენ საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში; • 6. უარყვეს ბერმონაზვნობა; • 7. არ არსებობს, ანგელოზების,ღვთისმშობლის და ხატების თაყვანისცემა.
  • 13.
    კონტრრეფორმაცია რეფორმაციული მოძრაობის წარმატებამ ევროპაშიდა შელახულმა ავტორიტეტმა, კათოლიკური ეკლესიის თვითრეფორმაცია განაპირობა. კონტრრეფორმაცია დაიწყო რომის პაპ პავლე III-ის მეთაურობით.
  • 14.
    ტრიენტის საეკლესიო კრება ტრიენტისსაეკლესიო კრება მოიწვიეს 1545წელს. კრების დადგენილებები:  მხოლოდ ეკლესიას აქვს ბიბლიის ინტერპრეტაციის და რწმენის განსაზღვრის უფლება;  ურყევია აზრი შვიდი საიდუმლოს შესახებ;  აიკრძალა ინდულგენციებით ვაჭრობა  გამკაცრდა ინკვიზიცია, რომელიც ერეტიკოსებს დევნიდა. ინკვიზიციის განაჩენი, კოცონზე დაწვა (აუტოდაფე), საჯაროდ აღესრულებოდა.
  • 15.
    იესოს საზოგადოება • რეფორმაციასთანსაბრძოლველად რომის პაპმა დააფუძნა ,,იესოს საზოგადოება“ ანუ იეზუიტთა ორდენი. მისი დამაარსებელი იყო კათოლიკობის თავგამოდებული დამცველი ესპანელი აზნაური ( წარმოშობით ბასკი) იგნასიო ლოიოლა.ორდენის სათავეში იდგა გენერალი, რომელიც რომის ოფიციალური პაპის შემდეგ, ფაქტობრივად მეორე პირი იყო.
  • 16.
    იეზუიტთა ორდენი 1534 წელსდაარსდა პარიზში იგნასიო ლოიოლას მიერ. 1540 წელს რომის პაპმა ოფიციალურად დაამტკიცა ორდენი. იეზუიტები საერო ტანსაცმელს ატარებდნენ, არ ამჟღავნებდნენ ორდენის წევრები რომ იყვნენ. მათ ნაბრძანები ჰქონდათ, რომ შეუმჩნევლად შერეოდნენ მოსახლებაში, ყველგან გაებათ კავშირი, შეეღწიათ უმაღლეს საზოგადოებაში, მოეპოვებინათ ნდობა და სხვ. კათოლიკობისა და ორდენის ინტერესებისათვის სამსახური იეზუიტთა უმაღლესი მიზანი იყო. მათ საქმიანობაში დასაშვები იყო ჯაშუშობა, მოქრთამვა, მოტყუება, შეთქმულება, ,,საჭიროების შემთხვევაში“- საწამლავი და ხანჯალი. იეზუიტთა ორდენის გენერალს ხშირად შავ პაპსაც უწოდებდნენ. იეზუიტთა ორდენი ბეჭედი