1. Zit het Vlaamse erfgoed op de digitale weg? Beyl Joke en Nulens Gert IBBT-SMIT/VUB Group of interest 18 juni 2008

3. ONDERZOEKSVRAGEN Mobiele en digitale ontwikkelingen hebben heel wat mogelijkheden te bieden. Dit cre ëert hoge verwachtingen. MAAR: Wat kunnen deze ontwikkelingen betekenen voor cultuurontsluiting en voor cultuurbeleving? Zijn deze ontwikkelingen gewenst en/of uitvoerbaar door de gebruikers (bezoekers en erfgoedprofessionals)? Met andere woorden: Is Vlaamse culturele erfgoedveld klaar voor het gebruiken en implementeren hiervan? Is hier binnen het Vlaamse culturele erfgoedveld werkelijk nood aan?

4. INNOVATIE? Metadatalaag Vereenvoudigen van het opzoekingsproces voor de erfgoedprofessional of erfgoedamateur binnen het versnipperde erfgoedlandschap Geen gecentraliseerde databank cre ëren , maar data bevragen waar ze zich nu bevindt Mobiele erfgoedontsluiting Verschillende soorten data, verschillende soorten platforms Implementatie PDA op specifieke erfgoedsite i.e. abdijsite Herkenrode: blootleggen knelpunten van de implementatie Focus op persoonlijke interesses bezoeker alsook op het sociale karakter bezoek en op het bieden van locatiespecifieke informatie

5. ONDERZOEKSOPZET Bevraging erfgoedprofessionals betreffende digitale en mobiele erfgoedtoepassingen Inzicht krijgen in: Actuele noden Huidig niveau van aanvaarding Waarde die erfgoedprofessionals toekennen aan digitale vormen van erfgoedontsluiting Methodologie: Diepte-interviews met internationale experts Focusgroepgesprekken met Vlaamse erfgoedprofessionals (erfgoedcellen, musea, archieven en documentatiecentra, koepelorganisaties, lokaal erfgoed, erfgoedsites)

6. RESULTATEN: Internationale visie Gebruik van mobiele toestellen in erfgoedcontext is niet steeds het resultaat van goed doordacht proces Erfgoedinstellingen moeten zich bewust zijn van: Mogelijke informatieovervloed Content moet aangepast worden aan het mobiele toestel Content moet platform-onafhankelijk ontwikkeld worden (technologie veroudert snel) PDA moet meerwaarde bieden, zoniet kan men beter in iets anders investeren

7. RESULTATEN: Internationale visie Mobiele toestellen kunnen zeer aantrekkelijk zijn voor bepaalde bezoekers, maar ontmoedigend werken voor andere Erfgoedinstellingen onderschatten vaak het werk, de tijd en de expertise die nodig is om content te vertalen naar een erfgoedverhaal op een mobiel toestel Aandacht besteden aan noden van zowel bezoekers als erfgoedprofessionals Nieuwe technologie ën zo eenvoudig mogelijk implementeren

8. RESULTATEN: Internationale visie Conclusie: nood aan paradigmashift Focus op de bezoeker ipv op de collectie Focus op de gebruiker ipv op de technologie als sturende kracht voor het gebruik en de implementatie van technologie (user centric approach)

9. RESULTATEN: Vlaamse erfgoedprofessionals GEMEENSCHAPPELIJKE METADATALAAG Knelpunten: Gebrek aan input Verschillende wijze van beschrijven en organiseren van data Copyright Meerwaarde: Tijdswinst Ontdekken van ongekende en onverwachte data Stimuleren samenwerking binnen brede erfgoedveld

10. RESULTATEN: Vlaamse erfgoedprofessionals MOBIELE ERFGOEDPRESENTATIE: Aandachtspunten Dus: nood aan reflectie op lange termijn MAAR: Gebrek aan middelen Nood aan filtering Ugc kan interessant zijn DUS: Technologie is een middel, geen doel PDA is niet altijd vervanging van gids PDA kan meerwaarde bieden MAAR: Bezoeker heeft nood aan voorbereid verhaal Content/verhaal cre ëren is meest tijdsintensief Content/verhaal primeert DUS: Nood aan gelaagde verhalen Bezoeker vrij laten ontdekken Bezoeker sturen REFLECTIE ANDERZIJDS ENERZIJDS

11. Mobiele erfgoed presentatie: aandachtspunten

12. RESULTATEN: Vlaamse erfgoedprofessionals MOBIELE ERFGOEDPRESENTATIE: Knelpunten Kloof tussen grote en kleine instellingen Twijfel of bezoeker er klaar voor is Overvloed aan informatie Isoleren van bezoekers van tentoongestelde objecten Probleem voor erfgoedinstellingen: voldoende content vinden om te ontsluiten via PDA (platformafhankelijkheid)

13. RESULTATEN: Vlaamse erfgoedprofessionals MOBIELE ERFGOEDONTSLUITING: Meerwaarde Meer mogelijkheden Serieuze informatie op leuke manier brengen en zo erfgoed toegankelijker maken voor breder en jonger publiek Verzamelen van informatie over gedrag en interesses bezoekers Bezoekers kunnen op een meer onafhankelijke wijze omgaan met informatie, zowel voor, tijdens als na het bezoek, doordat ze gelaagde informatie en verschillende invalshoeken aangeboden krijgen

14. RESULTATEN: Vlaamse erfgoedprofessionals TOEKOMST: Zonder input geen output, dus: Nood aan digitaliseren data Nood aan connecteren data Beoogde resultaat: alle erfgoeddata toegankelijk maken op een wijze die een meerwaarde inhoudt voor de bezoeker

15. RESULTATEN: Vlaamse erfgoedprofessionals CONCLUSIE: kritische houding Voorziene uitkomsten Erfgoed 2.0 project kunnen meerwaarde inhouden MAAR: heel wat instellingen zijn er niet klaar voor (wegens gebrek aan input, kennis, personeel,...) BOVENDIEN: dit veronderstelt nemen van weldoordachte beslissingen en langetermijnvisie GEVOLG: kleinere instellingen wachten af: ze zijn niet geneigd te investeren in iets waarvan ze niet zeker zijn of het zal aanslaan

16. CONCLUSIE Is het Vlaamse culturele erfgoedveld klaar voor deze digitale en mobiele toepassingen? Nee: gebrek aan voldoende digitaal beschreven en gedigitaliseerd materiaal, gebrek aan kennis, twee snelheden binnen het Vlaamse erfgoedveld Dus: nood aan inhaalmanoeuvre en aan visie-ontwikkeling

17. CONCLUSIE Is er behoefte aan? Ja, maar realistische verwachtingen: meerwaarde en bieden van een inhoudelijk verhaal staan centraal (contextualiseren): ‘bring your story to the participant’ ipv ‘bring the participant to your collection’ + bezoekersnoden als startpunt (user centric approach)

18. UITDAGINGEN Nood aan paradigmashift en concrete visie binnen erfgoedsector betreffende digitale mogelijkheden Nood aan reflectie betreffende de wijze waarop een individuele instelling kan interageren met deze digitale mogelijkheden DUS: Interactie hoeft niet per se plaats te vinden, maar men dient wel te reflecteren over wat het meest geschikt is om te doen of om niet te doen DIT BETEKENT: rekening houden met mogelijke knelpunten alsook uitdenken van mogelijke oplossingen

19. UITDAGINGEN Startpunt = bezoeker Focus beperkt tot collectie Focus op noden gebruiker en op missie v/d instelling bij distribueren erfgoedcontent Zich vastpinnen op de technologie en diens talloze mogelijkheden Cre ëren van platform-onafhankelijke digitale erfgoedverhalen Technologie veroudert snel Experimenteren mogelijk maken: al doende leert men Gebrek aan expertise Delen van kennis, samenwerken (netwerken cre ëren ), investeren in personeel met ICT-kennis Gebrek aan personeel voor beschrijven en voor ‘vertalen’ van data Investeren in digitalisering, samenwerken Gebrek aan digitale data (input) OPLOSSING PROBLEEM

20. Vragen? Meer informatie? [email_address] [email_address] Rapport ‘Behoeftenonderzoek digitaal erfgoed bij erfgoedexperts’: [email_address]