Arbeidsmarkt op korte en lange termijn

1. Van werk naar werk

2. Wat komt aan bod? Arbeidsmarkt korte termijn Arbeidsmarkt lange termijn Van werk naar werk Hoe overleven we de recessie?

3. Onzekere en zware tijden... Crisis blijkt ernstiger, zware economische recessie Veel onzekerheid Vraaguitval Werkloosheid stijgt

4. Werkloosheid stijgt Omslag begon 2e helft 2008 In 1 jaar van 4,2% naar 4,6% (van 326.000 naar 360.000) Stijging gaat nu sneller Prognose 2009 5,5% Prognose 2010 8,75%

5. Economische krimp (naoorlogs record) CPB: economie krimpt in 2009 met 3,5% (in december 2008 verwachtte CPB nog een groei) 2010: 0,25% krimp Inzakkende economische wereldhandel (niet eerder vertoond: een krimp van 9,75%) Nederlandse export valt sterk terug

6. Kredietcrisis ...uit onderzoek van KPMG onder Nederlandse ondernemingen naar de gevolgen van de kredietcrisis. Van de onderzocht bedrijven is ruim 90% actief bezig met het reduceren van kosten. Tweederde noemt hierbij de kredietcrisis als directe aanleiding...

7. Voorbeelden sectoren die hard geraakt worden Bouw Grafische sector Transport Bedrijven die het al moeilijk hadden vallen om of gebruiken crisis om te saneren Maar: aanpassingsvermogen helpt (bijvoorbeeld bouw)

8. Economische crisis jaren 30 In jaren 30 zeer grote gezinnen waardoor explosieve groei arbeidsaanbod (geboortegolf en gezondheidszorg) Door groot werknemersaanbod leidde crisis tot massawerkloosheid (1935: 19,4% 2010: 8,75%)

9. Verschil met jaren 30 Nederland afgelopen jaren: afname groei beroepsbevolking Nog nooit zoveel banen geweest Arbeidsmarkt botst tegen grenzen van de demografie Van kostwinner naar tweeverdiener: minder kwetsbaar

10. Economische crisis jaren 80 Veel bedrijfssluitingen Verzorgingsstaat op zijn hoogtepunt Ruimhartige toepassing WAO (veel) Langere WW-uitkering 1983: 10,4% werkloos

11. Verschil met jaren 80 Versobering sociale zekerheid Overheid heeft zich teruggetrokken: werknemer en werkgever zijn verantwoordelijk voor vraagstukken op werkvloer Werk boven uitkering Vergrijzing

12. Van WAO naar WIA Tot 2002: 100.000 WAO-ers per jaar Poortwachter: 60.000 per jaar WIA: 22.000 per jaar

13. Werkloosheidswet Vroeger: lange uitkering (loongerelateerde, kortdurende en vervolguitkering) Sinds 1-10-2006: kortere uitkering Duur: varieert van 3 maanden tot 38 maanden Donner: op of na 1-7-08 werkloos geworden, dan na 1 jaar gangbare arbeid (Eerste Kamer)

14. Binnenkort: vergrijzing

15. Vergrijzing NL telt 16,4 miljoen inwoners Bevolkingsgroei lager dan ooit Aandeel ouderen zal sterk toenemen (nu 14, rond 2040 25%) ‏ Steeds minder mensen staan tegenover elke 65-plusser (komende 5 jaar daling van 4,2 naar 3,6 mensen) ‏ Hoogtepunt vergrijzing 2040

16. Gevolgen bedrijfsleven Personeelsbestand veroudert Bedrijven verliezen waardevolle kennis en ervaring Kans op vervangende instroom daalt Ontwikkeling leeftijdsbewust personeelsbeleid Demotie, langer doorwerken Strijd om de werknemer barst los

17. Vergrijzing: per saldo tekort aan arbeidskrachten Zorg en onderwijs worden hardst geraakt Maar ook agrarische sector, bouw en industrie verwachten binnen 2 jaar tekorten Toenemende zorgbehoefte Rinnooy Kan (2008): bijna 75% onderwijzers binnen 6 jaar met pensioen

18. Verschillende scenario's (The Bridge) ‏ Recessie + weinig globalisering Recessie + veel globalisering Groei + weinig globalisering Groei + veel globalisering

19. Recessie + weinig globalisering Model “Hollands ondernemerschap” Banen liggen niet voor het oprapen Ruime keuze voor bedrijven

20. Recessie + veel globalisering Model “Intensieve menshouderij” Sterke internationale concurrentie op arbeidsmarkt Bedrijven zoeken goedkope talenten (outsourcen) ‏

21. Groei + weinig globalisering Model “Het individu aan zet” Krapte op de arbeidsmarkt Bedrijven doen alles om werknemers aan bedrijf te binden

22. Groei + veel globalisering Model “Global skill village” Krapte op de arbeidsmarkt Bedrijven zoeken internationale talenten Life time education is belangrijk voor de werknemer

23. Structureel tekort aan arbeidskrachten Iedereen die kan werken én wil werken én voldoende gekwalificeerd is, heeft werk Van baanzekerheid naar werkzekerheid Werknemers die u nu overweegt te ontslaan heeft u mogelijk weer (hard) nodig Toekomst, werk voor iedereen

24. Toekomst: werk voor iedereen Mentaliteit: werknemers moeten zich op meer mobiliteit instellen Capaciteiten: werknemers moeten employability beter op peil houden Faciliteiten: werknemers moeten faciliteiten aangereikt krijgen om employability op peil te houden Dringend behoefte aan vooruitziend personeels- en opleidingsbeleid

25. Arbeidsmarkt op lange termijn Groot tekort aan werknemers Iedereen die kan werken is nodig Arbeidsmobiliteit neemt toe Veranderingen gaan steeds sneller ('Flexmens', 'Shift Happens') Lifetime education Leeftijdsbewust personeelsbeleid

26. Arbeidsmarkt op korte termijn Forse stijging werkloosheid (gedurende een hopelijk beperkte periode) Wat doet u met boventallige medewerkers? Hoe komt u zo ongeschonden mogelijk deze periode door?

27. Wat zijn de mogelijkheden? WTV/Deeltijd-WW Beëindigingsovereenkomst Mobiliteitscentrum Poortwachtercentrum Arbeids- en Training Centra Overname dienstverband Outplacementbureaus

28. Mobiliteitscentrum Bedoeld voor werknemers die met ontslag bedreigd worden Zo snel mogelijk naar ander werk begeleiden Sinds 1 maart 2009 landelijke dekking Samenwerkende partijen: UWV, gemeenten, werkgevers, onderwijs, uitzendbureaus, Poortwachtercentra, en dergelijke Regionaal georganiseerd

29. Begeleiding door Mobiliteitscentrum Bij detachering bij tijdelijk overtollig personeel Bij detachering en scholing in het kader van Werktijdverkorting Opsporen financieringsmogelijkheden scholing Bij van-werk-naar-werk-trajecten

30. Voorbeelden Bedrijven in IJmond kunnen personeel in het kader van Wtv laten bijscholen door Corus Bedrijven in Eindhoven werken samen bij het vorm geven van scholing Zuid-Oost Drenthe (1e Mobiliteitscentrum): sinds augustus 2008 78% van 511 kandidaten aan werk geholpen (werk of opleiding met baangarantie)

31. Succes mobiliteitscentra? Plus: regionaal georganiseerd Plus: Poortwachtercentrum Plus: opsoren funding Min: stroperig, voldoende slagkracht? www.werk.nl (nieuwsbrieven)

32. Van werk naar werk Mobiliteitscentrum Automotive 1500 medewerkers boventallig 85% elders herplaatst Succesfactoren: krapte, ruimte voor maatwerk, schudt medewerkers wakker

33. Poortwachtercentrum Voor en door werkgevers Regionaal i.p.v. sectoraal Halen en brengen Poortwachteracademie

34. Werk, opleiding en sport Behouden en leren werknemersvaardigheden Van werk naar werk Arbeids en Training Centrum

35. Van werk naar werk: TNT Liberalisering postmarkt TNT moet goedkoper werken Nu: dure fulltime postbodes Toekomst: goedkopere parttime postbodes Kost 6.000 tot 11.000 arbeidsplaatsen

36. TNT: palet aan mogelijkheden Mobiliteitscentrum Van werk naar werk is maatwerk Palet aan ondersteuningsmogelijkheden (scholing, beëindigingsovereenkomst, detachering, overname dienstverband)

37. TNT: overname dienstverband Boventallige werknemer treedt in dienst van RIB Voor de duur van 1 jaar RIB begeleidt werknemer naar nieuwe werkgever Voordeel: navelstreng is doorgeknipt Belemmering: 'adviserende buurman'

38. Overname dienstverband FourstaR: tijdelijk dienstverband Gradus Groep: vast dienstverband Care Group

39. Zijn er nog vacatures? Sinds 2008 daling vacatures (nu 100.000 minder) Openstaande vacatures nu: 152.000 Technisch personeel Medisch personeel en verzorging Onderwijs Commerciële dienstverlening (nog veel vacatures ondanks bankencrisis) Niet-commerciële dienstverlening Agrarische sector

40. Tenslotte De komende periode wordt lastig Ontwikkel beleid voor korte en langere termijn In nabije toekomst groot tekort aan medewerkers Denk 2 keer na voor u afscheid neemt van medewerkers, die u straks hard nodig heeft Indien u afscheid wilt nemen, zorg dan voor een breed palet aan instrumenten