Bab 1 mengenalpasti proses pembentukan tamadun awal manusia seperti Mesir Purba, Mesopotamia, Indus, dan Hwang Ho. Bab 2 menyoroti peningkatan tamadun tersebut dengan sumbangan tamadun Yunani, Rom, India dan China dalam bidang politik, ekonomi, sosial seperti perundangan, pertanian, perdagangan, seni bina, sains dan bahasa.

2. Bab 1: Kemunculan Tamadun Awal Manusia
Bab 2: Peningkatan Tamadun
Bab 3: Tamadun Awal Asia Tenggara

4. KEMUNCULAN
TAMADUN AWAL
MANUSIA

5. 1) Proses Pembentukan Tamadun
2) Ciri-ciri dan Sumbangan tamadun
i) Tamadun Mesir Purba
ii) Tamadun Indus
ASPEK YANG PERLU DIKUASAI OLEH PELAJAR

6. PENGERTIAN
DAN
CIRI-CIRI
TAMADUN
PROSES
PEMBENTUKAN
TAMADUN MESOPOTAMIA
 MESIR PURBA
 INDUS
 HWANG HO
 Paleolitik
 Mesolitik
 Neolitik
 Logam
Zaman Prasejarah

9.  Bermula apabila wujud hubungan, iaitu penyesuaian antara
manusia dengan alam sekitarnya
 Apakah faktor-faktor yang perlu dipertimbangkan untuk memilih
petempatan kekal bagi menjalani kehidupan harian?
PROSES / FAKTOR PEMBENTUKAN TAMADUN
i) Kesuburan tanah
ii) Kemudahan mendapatkan bekalan air
iii) Kemudahan mendapatkan makanan
iv) Kemudahan pengangkutan & perhubungan

11. Huraikan ciri-ciri tamadun awal manusia. [6 markah]
F1) Kewujudan Petempatan kekal
F2) Mempunyai kehidupan yang berorganisasi
F3) Mempunyai sistem pemerintahan yang sistematik
F4) Terdapat pengkhususan pekerjaan
F5) Mengamalkan agama dan kepercayaan
F6) Mempunyai bahasa dan sistem tulisan
CIRI-CIRI TAMADUN

12. TAMADUN CIRI-CIRI TAMADUN
MESOPOTAMIA
 Kewujudan negara kota dan bandar
 Kehidupan masyarakat yang teratur
 Mempunyai sistem pemerintahan beraja Kepelbagaian kegiatan
ekonomi & pengkhususan pekerjaan, spt
perdagangan, pembuat tekstil dan barang tembikar
 Mempercayai raja sebagai wakil tuhan (Teokrasi)
 Mempunyai sitem tulisan ‘cuneiform’
MESIR
PURBA
 Penyatuan semua nome (daerah) menjadi kerajaan
 Wujud kehidupan berorganisasi (susun lapis)
 Sistem pemerintahan diterajui oleh raja
 Pengkhususan pekerjaan, spt penenunan & pembuatan barang
tembikar
 Adanya kepercayaan berkonsepkan ‘Politeisme’ (byk tuhan)
 Mempunyai sitem tulisan ‘hieroglif’

13. TAMADUN CIRI-CIRI TAMADUN
INDUS
 Wujudnya petempatan kekal yg membentuk bandar
 Masyarakatnya terdiri dr golongan atasan & bawahan
 Pengkhususan spt perdagangan, pertanian & pertukangan
 Kepercayaan kpd ‘Tuhan Ibu’
 Mempunyai sistem tulisan ‘Piktograf’
HWANG HO
 Kewujudan negara kota
 Stuktur masyarakat berasaskan raja sehingga kpd hamba
 Pengkhususan pekerjaan spt petani, kumpulan artisan & hamba
 Sistem pemerintahan beraja secara warisan
 Kepercayaan ‘animisme’ & ‘Politeisma’
 Sistem tulisan ‘ideogram’

14. CIRI-CIRI MESOPOTAMIA MESIR PURBA INDUS HWANG HO
PETEMPATAN
KEKAL
Negara Kota Penyatuan Daerah
(Nome)
Pembentukan
Bandar
Negara Kota
AGAMA Teokrasi (Wakil
Tuhan)
Politisme (Banyak
Tuhan)
Tuhan Ibu Politisme (Banyak
Tuhan)
TULISAN Cuneiform Hieroglif Piktograf Ideogram
PENGKHUSUSAN
PEKERJAAN
 Perdagangan
 Pertanian
 Perdagangan
 Pertukangan
 Perdagangan
 Pertanian
 Perdagangan
 Pertanian
SISTEM
PEMERINTAHAN
Beraja Beraja Beraja Beraja

15. TAMADUN SUMBANGAN
MESOPOTAMIA  Undang-undang Hammurabi
 Sistem tulisan (Cuneiform)
 Kesusasteraan Epik Gilagamesh
 Perkembangan ilmu astronomi
 Perkembangan ilmu perubatan
 Penciptaan roda
 Kincir angin, Kapal layar, Batu bata
MESIR
PURBA
 Seni bina piramid
 Penciptaan kertas drp pokok papyrus
 Sistem pendidikan yang teratur
 Bidang perubatan (memumiakan mayat)
 Pengawalan sistem saliran (sg. Nil)
 Sistem tulisan (Hieroglif, hieratik & demotik)

16. TAMADUN SUMBANGAN
INDUS  Perancangan Bandar iaitu Bandar Mohenjo-Daro dan Harappa
 Penciptaan bahan binaan, iaitu batu bata daripada tanah liat
 Sistem tulisan (Piktograf)
HWANG HO  Sistem pengairan
 Pembinaan teknologi spt pembajakan, cangkul & sabit
 Sistem tulisan (Ideogram)
 Memperkenalkan konsep Yin & Yang
 Memperkenalkan konsep Feng Hsui
 Sistem kalendar (Terdapat 30 hari dalam sebulan & 360 hari setahun)
 Falsafah perang (Sun Tzu) & Karya (The Art of War)

18. Jelaskan lokasi dan proses pembentukan tamadun Mesir Purba.
 Bermula di Lembah Sungai Nil.
 Kawasan ini mempunyai sumber air dan tanahnya subur
 Sesuai sebagai petempatan tetap yang berteraskan pertanian.
 Petempatan ini telah berkembang menjadi sebuah perkampungan.
 Gabungan kampung-kampung tersebut pula telah mewujudkan beberapa buah
bandar.
 Bandar-bandar ini kemudiannya digabungkan dan membentuk sebuah nome
atau daerah.
 Kesemua nome disatukan dengan salah sebuah bandarnya menjadi pusat
pentadbiran.
 Contohnya bandar Thinis, Memphis dan Thebes.

19. Jelaskan sistem pemerintahan tamadun Mesir Purba.
Sistem pemerintahan tamadun Mesir Purba diterajui oleh raja, iaitu
Firaun, contohnya Firaun Menes. Raja Firaun dibantu oleh golongan
bangsawan. Mereka menjalankan pentadbiran, menjaga keamanan, mengurus
dan mengagihkan makanan dalam negara. Golongan bangsawan terdiri daripada
pegawai, penasihat dan gabenor wilayah.
Seterusnya ialah para rahib. Rahib bertanggungjawab mentadbir hal
keagamaan. Golongan tersebut dibantu oleh jurutulis yang terdiri daripada orang
awam dan dilantik menulis segala rekod kerajaan.
Selain itu, tamadun Mesir Purba turut mengiktiraf wanita sebagai
pemimpin. Contohnya, iaitu Firaun Hatshepsut. Semasa pemerintahannya, beliau
banyak membuat pembaharuan seperti pembinaan terusan dan penukaran
padang pasir kepada kawasan pertanian. Ini membuktikan bahawa wanita
setanding dengan firaun lelaki dan mempunyai status yang tinggi.

20. Terangkan sumbangan tamadun Mesir Purba kepada masyarakat dunia yang
kekal sehingga hari ini
 Seni bina, iaitu piramid. Ini kerana Imhotep telah memperkenalan teknik
pembinaan bangunan menggunakan batu bata. Contohnya, piramid Sakkara
yang merupakan binaan pertama di dunia menggunakaan batu.
 Sistem pendidikan. Hanya diberikan kepada kanak-kanak daripada keluarga
atasan sejak umur rendah. Sistem ini diuruskan oleh rumah ibadat di bawah
pentadbiran kerajaan. Ini bertujuan untuk melahirkan jurutulis dan pegawai
kerajaan yang dapat mengurus hal ehwal pertanian, kawalan air sungai dan
pembinaan bangunan.
 Penciptaan kertas. Untuk memudahkan penyimpanan khazanah negara dan
meninggalkan kebergantungan terhadap kepingan batu bata. Contohnya,
penciptaan kertas daripada pokok papyrus.
 Sistem tulisan. Hal demikian membolehkan segala bentuk rekod ditulis dalam
sistem tulisan. Contohnya, sistem tulisan hieroglif yang kemudiannya
berkembang ke tulisan hieratik dan demotik

21. Jelaskan sebab-sebab kejayaan Tamadun Mesir Purba.
 Kreativiti masyarakat Mesir Purba
 Mementingkan sistem pendidikan
 Kemajuan dalam ilmu perubatan
 Peranan Firaun;
(i) Menes (Menyatukan kesemua nome)
(ii) Hatshepsut (Pembinaan terusan dan tanah pertanian yang subur)
(iii) Djoser (Pembinaan piramid pertama)
(iv) Senuusret (Membina tembok pengairan)
(v) Khufu (Catatan perubatan tertua)

23. Jelaskan lokasi dan proses pembentukan tamadun Indus
• Tamadun Indus terletak di Lembah Indus yang disaliri oleh Sungai Indus.
• Dkenali juga sebagai Tamadun Harrapa bersempena nama bandar utama
tamadun ini.
• Proses pembentukannya bermula dengan petempatan kekal di sepanjang Sungai
Indus.
• Hal ini kerana tanahnya yang subur dan kepandaian penduduknya menyesuaikan
diri dengan alam sekitar untuk meningkatkan hasil pertanian yang membawa
kepada pertambahan jumlah penduduk
• Hasilnya terbentuklah dua bandar utama di Lembah Indus iaitu Mohenjo-Daro
dan Harappa
• Manakalah dua pelabuhan utama ialah Lothal dan Sutkagen Dor

24. Jelaskan ciri istimewa Tamadun Indus
(i) Petempatan Kekal (Bandar Terancang)
• Petempatan kekal disebabkan wujudnya bandar terancang iaitu Mahenjo-Daro
dan Harappa
• Manakala dua bandar pelabuhan penting iaitu Lothal dan Sutkagen Dor
• Terbahagi kepada dua bahagian yang dikeililingi tembok iaitu, bahagian utama
terletaknya pusat pentadbiran dan keagamaan
• Bahagian kedua pula ialan kawasan perumahan
• Setiap bandar mempunyai sistem kumbahan yang terancang
• Bandar ini disusun berasaskan blok segi empat yang dipisahkan oleh jalan
raya yang lurus dan bersambungan antara satu dengan yang lain
• Bandar ini dihubungkan juga dengan sungai
• Perancangan bandarnya disebabkan oleh kemajuan ilmu geometeri dan
pembinaan serta sumbangan tamadun Mesopotamia dan Mesir Purba

25. (ii) Pengkhususan Pekerjaan
• Menjalankan kegiatan perdagangan, pertanian, pertukangan dan pembuatan
• Menjalankan aktiviti perdagangan dengan masyarakat luar iaitu Mesopotamia
• Buktinya melalui penemuan cap mohor buatan masyarakat Indus di
Mesopotamia
• Hasil dagangan yang penting ialah emas, gading gajah dan hasil pertanian
• Selain menjadi petani dan pedagang, terdapat juga yang menjadi artisan
• Mereka terlibat dalam pembinaan dan penghasilan barangan logam dan
tembikar

26. Apakah sumbangan Tamadun Indus kepada tamadun dunia
• menyumbang dalam teknik perancangan bandar iaitu Bandar Mohenjo-Daro
dan Harappa
• Keupayaan ini memerlukan kepakaran dan pemahaman tentang ilmu geometri,
kesenian dan matematik
• Penciptaan bahan binaan, iaitu batu bata daripada tanah liat melalui teknik
pembakaran dengan suhu yang tinggi
• Ini dapat meningkatkan mutu bahan binaan
• Sistem tulisan (Piktograf)

27. Jelaskan sebab-sebab kejayaan Tamadun Indus.
 Idea, keupayaan dan kebolehan masyarakat Indus mengeksplotasi persekitaran
untuk memajukan kehidupan mereka.
 Mempunyai kepakaran dan pemahaman tentang ilmu geometri, kesenian,
matematik dan pembinaan.
 Sifat keterbukaan iaitu bertukar pandangan dengan pihak lain seperti tamadun
Mesopotamia dan tamadun Mesir Purba. Contohnya, pemahaman tentang
geometri berkaitan dengan perancangan Bandar.

28. Bagaimanakah masyarakat tamadun awal memanfaatkan sungai untuk
kemajuan hidup? Berikan penjelasan anda.
 Membina sistem pengairan
 Mendirikan pelabuhan
 Menjadi laluan kapal dagang
 Menjalankan aktiviti pertanian
 Menjalankan penternakan
 Menebus guna tanah

29. ISI HURAIAN CONTOH
Bekalan makanan yang
mencukupi
Bagi memastikan kelangsungan
hidup
Tanaman makanan:
Padi dan
Sayur-sayuran
Tidak perlu meingimport
makanan
 Menjimatkan perbelanjaan
negara
 Mengelakkan pengaliran
keluar wang negara
Menyediakan peluang
pekerjaan kepada rakyat
Kepelbagaian pekerjaan dalam
sektor pertanian
Perladangan
Penternakan
Akuakultur
Kemajuan ekonomi
negara
 Menambahkan hasil eksport
negara
 Meningkatkan taraf hidup rakyat
Konsep Pertanian
adalah Satu
Perniagaan
Berdasarkan kajian anda apakah faedah yang diperoleh negara
kita hasil daripada kemajuan pertanian. [4 markah]

30. PENINGKATAN
TAMADUN

31. 1) Aspek-aspek peningkatan tamadun
2) Sumbangan tamadun Yunani, Rom, India dan China
i) Politik
* Perundangan
ii) Ekonomi
* Pertanian
* Perdagangan
ii) Sosial
* Seni bina
* Sains & Teknologi
* Bahasa & Kesusasteraan
ASPEK YANG PERLU DIKUASAI OLEH PELAJAR

32. 1) Pemerintahan & pentadbiran
2) Perundangan
3) Perluasan kuasa
4) Pertanian
8) Pendidikan
9) Falsafah
10) Sains & Teknologi
11) Seni bina
12) Bahasa & Kesusasteraan
13) Sistem sosial
ASPEK-ASPEK PENINGKATAN TAMADUN
5) Perdagangan
6) Perusahaan
7) Kewangan

34.  Keupayaan manusia menggunakan pemikiran mereka mengawal
dan menggunakan sepenuhnya alam sekitar untuk membina
kemajuan yang lebih maju dan kompleks daripada sebelumnya.
 Peningkatan ini berkait rapat dengan idea baru dalam
meningkatkan cara hidup melalui 3 aspek utama, iaitu politik,
sosial dan ekonomi
PENGERTIAN PENINGKATAN TAMADUN

35. I) YUNANI
i) Dewan Perhimpunan penggubal undang-undang
ii) Plato > Negara perlu diperintah oleh ahli falsafah kerana
berupaya menggubal undang-undang
II) ROM
i) Hukum Kanun 12 (Papan 12) merupakan undang-undang bertulis
yang pertama di Rom
ii) Undang-undang Rom (Undang-undang Justinian)
1) Undang-undang sivil
2) Undang-undang rakyat
3) Undang-undang natural
SISTEM PERUNDANGAN

36. III) INDIA
i) Kitab Dharma Sastra dianggap kitab undang-undang yang paling
tua
ii) Raja dipertanggungjawab memelihara kesucian dan kedaulatan
undang-undang
iii) Golongan Brahmin merupakan golongan yang mahir dengan
hukum-hakam yang berkaitan keagamaan
iv) Undang-undang yang berkaitan titah perintah raja yang diukir
pada Tiang Asoka
IV) CHINA
i) Perundangan berteraskan dua prinsip utama, iaitu;
1) Hukuman berat
2) Bercorak kolektif
ii) Undang-undang ini berteraskan falsafah legalisme
- Mengikut falsafah ini, undang-undang tegas dan kukuh dapat
mengawal tingkah laku manusia
SISTEM PERUNDANGAN

37. Jelaskan undang-undang yang diamalkan dalam Tamadun Rom.
AKTIVITI SISTEM PERUNDANGAN
 Undang-undang Rom yang pertama
 berkaitan undang-undang sivil, adat dan natural
 Dikenali sebagai Undang-undang Papan Dua Belas
 Diletakkan di tempat awam untuk tatapan awam
 Lahir pada zaman Republik
 Maharaja Justinian mengumpul dan membukukannya
 Melahirkan Kod Undang-Undang Rom
 Di kenali sebagai Undang-Undang Justinian
Fakta :
Huraian :
Undang-undang Hukum Kanun 12
Inferens : Mengapakah intipati undang-undang tersebut relevan
dan masih kekal sehingga kini?

38.  undang-undang yang tegas
 tiada belas kasihan
 bersifat kolektif
 raja perlukan kuasa yang utuh untuk melaksanakan undang-
undang
Nyatakan ciri-ciri undang-undang dalam Falsafah Legalisme.

39.  Kerajaan memperketatkan undang-undang
 Manusia sama di sisi undang-undang
 Tidak bersalah sehingga terbukti bersalah
 Keadilan terhadap setiap individu
 Hukuman berasaskan bukti yang cukup
 Undang-undang merupakan peraturan dan panduan tertinggi
Jelaskan prinsip undang-undang Rom yang menjadi asas kepada
undang-undang pada hari ini.

40. Senarai tiga cabang daripada undang-undang Rom.
Nyatakan prinsip undang-undang yang terkandung dalam Tamadun
Rom.
AKTIVITI SISTEM PERUNDANGAN
1) Manusia sama di sisi undang-undang
2) Tidak bersalah sehingga terbukti bersalah
3) Keadilan terhadap setiap individu
4) Hukuman berasaskan bukti yang cukup
1) Undang-undang adat
2) Undang-undang rakyat
3) Undang-undang natural

41. (a) Mengapakah peningkatan ekonomi telah merangsang
perkembangan perdagangan. [6 markah]
Peningkatan ekonomi telah merangsang perkembangan
perdagangan kerana penghasilan yang melebihi keperluan
mereka sendiri. Ini kerana pada peringkat awal kegiatan awal seperti
bercucuk tanam dan menternak binatang hanya bertujuan untuk
menyara diri. Namun hasil yang berlebihan telah dipasarkan
dan ditukarkan dengan barangan perusahaan seperti barangan
tembikar melalui aktiviti perdagangan.
Selain itu, perkembangan perdagangan juga disebabkan oleh
kemunculan negara kota. Ini kerana hampir semua negara kota
memberi tumpuan utama kepada aktiviti perdagangan.
Contohnya, perdagangan yang berlaku di pesisir pantai yang
berhampiran seperti Mesir dan Syria.
AKTIVITI PERDAGANGAN

42. AKTIVITI PERTANIAN
Jelaskan peningkatan ekonomi dari aspek pertanian dalam
Tamadun China. [4 markah]
Peningkatan ekonomi dari aspek pertanian ialah penciptaan
tenggala. Tenggala digunakan untuk membuat batas tanaman
untuk memudahkan pergerakan di antara tanaman. Selain itu
ialah penciptaan kolar kuda. Ini bertujuan untuk memudahkan
kuda menarik tenggala kayu dan kereta kuda. Di samping itu,
memperkenalkan sistem penanaman secara bergilir. Ini untuk
menjaga kesuburan tanah. Seterusnya membina terusan. Ini
bertujuan mengawal sistem pengairan untuk memperoleh
sumber air dan mengawal banjir daripada berlaku.

43. Apakah yang dimaksudkan dengan Sresthin?
• Persatuan perdagangan dan perusahaan
• Bertujuan untuk mengawal harga, kualiti barangan dan gaji
pekerja
• Persatuan untuk tukang kayu,tukang logam,tukang kulit dan
sebagainya

44. Tujuan ciptaan monumen sebagai simbol keagungan bangsa, agama
dan rajanya
TAMADUN CIPTAAN
YUNANI Acropolis (pusat keagamaan dan kegiatannya)
Pantheon (tempat pemujaan)
Parthenon (rumah berhala utk Dewi Athena)
ROM Aqueduct (sumber bekalan air)
Colloseum (tempat pertarungan / teater)
INDIA The Great Bath (tempat mandi awam)
Taj Maal (Istana)
Stupa Besar di Sanchi (pusat keagamaan)
Kuil di Gua Ajanta & Ellora (pusat keagamaan)
CHINA Tembok Besar China (sepanjang 1500 batu bertujuan
sebgi benteng pertahanan drp serangan orang Nomad)
APAKAH FUNGSI SENI BINA TAMADUN AWAL DUNIA?

45. SAINS DAN TEKNOLOGI
TAMADUN PERKEMBANGAN
YUNANI  Thales (Tokoh matematik yg mengembangkan ilmu
geometri)
 Hippocrates (Bapa perubatan)
 Archimedes (Ahli matematik & fizik yg
memperkenalkan teori isi padu air & graviti)
 Ptolemy (Tokoh astronomi)
ROM  Boethius (mengaitkan matematik dgn muzik,geometri
& astronomi)
INDIA • Aryabhata Varahamihira (Ahli matematik yg
memperkenalkan sistem nombor, iaitu angka Brahmin
& angka Kharosti)
• Perkembangan ilmu perubatan dikaitkan dgn Yoga
CHINA • Memperkenalkan kesimbangan antara dua kuasa,
iaitu Yang (kuasa aktif) & Yin (kuasa pasif) utk
membolehkan seseorang dlm keadaan sihat

46. BAHASA DAN KESUSASTERAAN
TAMADUN CIPTAAN
YUNANI  Homer & Hesiod (Tokoh sastera & penyair)
 Homer > Buku puisinya Theology & Works and Days
 Hesiod > Buku epiknya Iliad & Odyssey (kisah
peperangan antara Achaea dgn Troy)
ROM  Cicero & Virgil (penulis & penyajak)
 Kesusasteraan Rom bertujuan meningkatkan
semangat patriotisme
INDIA  Epik terkenal Mahabharata & Ramayana
 Mahabharata > ttg peperangan antara tentera baik &
jahat
 Ramayana > ttg penjelmaan Dewa Vishnu sbgi Rama
& pergaduhannya dgn Raja Sri Lanka yg melarikan
isterinya Sita
 Bhs persuratan ialah Sanskrit
CHINA  Sau Ma Chien (Tokoh sastera yg menghasilkan prosa
bertajuk Shih Chi > sejarah, kerajaan dan pemimpin )

47. TAMADUN AWAL
ASIA TENGGARA

48. 1) Pengaruh agama Hindu dan Buddha dalam kerajaan awal
i) Cara-cara kedatangan pengaruh agama Hindu dan
Buddha
ii) Pengaruh Hindu dalam sistem pemerintahan
ASPEK YANG PERLU DIKUASAI OLEH PELAJAR

49. FAKTOR CARA KEDATANGAN
POLITIK 1) Dibawa oleh golongan Ksyatria (Tentera)
 Melalui penaklukan menyebabkan negara yang ditakluki
terpaksa mengamalkan kebudayaan tersebut.
EKONOMI 2) Dibawa oleh golongan Vasiya (Pedagang)
 Melalui kegiatan perdagangan
AGAMA 3) Dibawa oleh golongan Brahmin (Agama)
 Penyebaran agama
 Memberi pengesahan kepada golongan raja
SOSIAL 4) Penerimaan aspek kebudayaan Hindu
 Penerapan aspek kebudayaan Hindu yg menarik dan
disesuaikan dgn budaya tempatan utk diamalkan

50.  Penggunaan gelaran ‘ Raja ‘
 Susun lapis masyarakat, iaitu raja merupakan golongan paling atas
& yg paling bawah ialah hamba
 Raja berkuasa mutlak dlm semua aspek pemerintahan meliputi
pentadbiran, hubungan luar, ketenteraan & khazanah negara.
 Segala perintahnya merupakan undang-undang yg wajib dipatuhi &
mereka yg ingkar dianggap menderhaka
 Percaya raja merupakan ‘ Bayangan Tuhan ‘ menyebabkan rakyat
takut menderhaka, walaupun raja berlaku zalim
 Akibatnya raja dianggap sebagai ‘dewa-raja’ (Raja Tuhan ) &
dipercayai memiliki kesaktian
 Untuk mengukuhkan kedudukan raja & membezakan
kedudukannya dgn golongan diperintah, maka adat-istiadat
pertabalan raja diwujudkan

51.  Setiap raja bercita-cita menjadi raja yang terulung & berkuasa
terhadap alam semesta.
 Justeru, mereka mendirikan kompleks kota yang melambangkan
konsep alam semesta @ Orde Kosmos.
 Cthnya, Raja Suryavarman II tlh membina Angkor Wat
 Pengaruh India dlm sistem pemerintahan juga boleh dilihat dlm
sistem pentadbiran Srivijaya yang mengamalkan agama Buddha
Mahayana.
 Jelasnya, masyarakat pada zaman awal tlh terlibat dlm
perdagangan laut yg membolehkan mereka berinteraksi dengan
kuasa luar, seperti India.
 Interaksi antarabangsa ini telah menyebabkan berlakunya proses
asimilasi budaya.