Compost, organikong patabaat
natural na pestisidyo
-Paggawa ng compost
-paraan sa paggawa ng compost
-Mga nilalaman ng compost
-Katangian ng Magandang compost
-vermicomposting
Balik Aral
1. Anu-anoang mga katangian na maaaring taglayin
ng mga taong matagumpay sa paghahalaman?
2. Bakit mahalagang taglayin natin ang mga
katangiang ito?
3. Paano nakakatulong ang pagkakaroon ng mga
katangiang ito sa isang mag-aaral katulad mo?
Tanong:
1. Ano angipinapakita sa mga larawan?
2. Kung kayo ay may mga balat o tirang gulay at
prutas, paano pa natin ito mapapakinabangan?
3. Paaano makatutulong ang ganitong gawain sa
ating kapaligiran?
8.
Gawain 2
Paghawan ngBukabolaryo sa Nilalaman ng
Aralin
Compost Pit - Ito ay paghuhukay sa lupa
kung saan ilalagay ang mga nabubulok na
mga bagay para gawing pataba.
Compost – ang pataba na makukuha mula
sa compost pit
9.
Talakayin:
Sa paghahalaman, kailanganang abono upang
maging mataba at malago ang mga pananim. Ito ay
maaaring magmula sa likas na yaman. Sa pamamagitan ng
composting, ang mga sariwa o mga nabubulok na mga
basura tulad ng mga balat ng prutas o gulay, dahon ng
halaman, o mga dumi ng mga hayop ay pwedeng gawing
abono. Ito ay nagpapaganda sa kalidad o uri ng lupang
pagtataniman.
10.
Narito ang ilangmga pangunahing benepisyo ng
compost sa iyong pananim:
11.
1. Pinapabuti angEstruktura ng Lupa - Ang compost ay
nakakatulong para mapabuti ang estruktura ng lupa
sa pamamagitan ng pagpapataas ng kakayahan ng
lupa na humawak ng tubig at sustansya. Ito ay
nagdudulot ng mas malulusog na halaman na may
magandang pagbuo ng mga ugat,
12.
2. Pinapalakas angSustansiya ng Lupa
- Ang compost ay mayaman sa mga mahahalagang
sustansya tulad ng nitrogen, phosphorus, at potassium,
pati na rin ang iba pang mga micronutrients tulad ng
calcium, magnesium, at sulfur. Kapag ang compost ay
idinagdag sa lupa, unti-unting nailalabas ang mga
sustansyang ito sa paglipas ng panahon, na nagbibigay
ng tuloy-tuloy na suplay ng nutrients para sa iyong mga
halaman.
13.
3. Nagtutaguyod ngMalusog na Paglaki ng
Halaman- Kapag ang mga halaman ay itinatanim
sa lupa na mayaman sa nutrients, mas madali silang
makakaiwas sa mga peste at sakit na madalas
natin nakikita sa ating mahalumigmig na
kapaligiran.
14.
4. Pagbabawas ngBasura - Ang composting ay
isang mahusay na paraan upang bawasan ang
basura sa iyong tahanan. Sa halip na itapon ang
mga organikong materyales tulad ng mga tira-tirang
pagkain sa basurahan, maaari mong gamitin ang
mga ito at gawing compost na magagamit sa iyong
hardin.
1. Pumili nglugar na tuyo, patag, malayo sa
kabahayan o anumang tubig.
17.
2. Hukayin anglupa ng dalawang metro ang haba,
luwang, at lalim. Paalala: Mag ingat sa paggamit ng
mga kagamitang matutulis upang maiwasan ang
disgrasya.
18.
3. Ilagay saloob ng hukay ang mga pinutol na
damo, basurang nabubulok, at mga pinagbalatan
ng gulay at prutas.
19.
4. Patungan itong dumi ng hayop tulad ng dumi ng
baboy, manok, o baka.
20.
5. Ulitin angpagkakasunod-sunod ng damo,
nabubulok na basura, dumi ng hayop, abo, at
lupa hanggang mapuno ang hukay.
21.
6. Sabugan itong abo at patungan ito ng lupa.
Paaalala: Mag-ingat sa paglalagay ng abo sa pit
upang hindi makadisgrasya ng kaklase.
22.
7. Patagalin ngtatlong 3 buwan o higit pa upang
mabulok. Kunin ang mga compost sa
pamamagitan ng pagsasalandra gamit ang metal
screen na maliliit ang mga butas.
23.
Samantala ang BasketCompost ay isinisagawa
kung walang sapat na lugar para gumawa ng hukay.
Ito ay kagaya rin sa paggawa ng compost pit maliban
sa kung saan ilalagay ang mga nabubulok na mga
bagay. Maaring gumamit ng niresiklong lagayan gaya
ng timba, balde, paso o anumang bagay na maari
pang gamitin. Maaaring gamitin ang compost
pagkalipas ng dalawang buwan o higit pa.
24.
Gawain 3
Panuto: Piliinang titik ng tamang sagot.
1. Ito ay hukay sa lupa kung saan ilalagay ang mga
nabubulok na mga bagay para gawing pataba.
A. Compost Pit
B. Halamanan
C. Kanal
D. Kamang taniman
25.
2. Sa paghahalaman,binibigyang pansin ang wastong
paghahanda at pangangalaga ng tanim upang
maging mabuti ang pagtubo ng mga halaman. Alin sa
mga sumusunod ang inilalagay sa lupa upang
magkaroon ng sustansiya ang mga pananim?
A. Basura C. compost
B. bulok na abono D. kahoy
26.
3. Alin samga sumusunod ang benepisyo ng
compost?
A. Pinapabuti ang estruktura ng lupa.
B. Pinapalakas ang sustansiya ng lupa.
C. Nakatutulong sa pagbabawas ng basura.
D. Lahat ng nabanggit ay tama.
27.
4. Kung naismong gumawa ng compost, ano ang dapat
mong gawin?
A. Itago sa kusina ang mga pinagbalatan ng mga gulay at
prutas.
B. Iimbak sa isang plastik ang mga balat ng gulay at prutas
hanggang mabulok.
C. Hayaang nakatambak ang mga basura sa likod-bahay.
D. Maghukay ng lupa sa likod-bahay at dito itapon ang
mga tuyong dahoon at balat ng mga gulay at prutas.
28.
5. Alin angtamang pagkakasalansan sa paggawa ng
compost pit?
I. Abo III. Balat ng gulay at prutas
II. Dumi ng hayop IV. Lupa
A. II, I, III, IV C. I, II, III, IV
B. III, II, I, IV D. IV, III, II, I
29.
Paglalahat:
1. Ano angCompost Pit at Compost?
2. Anu-ano ang mga hakbang sa paggawa ng
compost?
3. Anu-ano ang ilang mga pangunahing benepisyo
ng compost sa iyong pananim?
Compost, organikong patabaat
natural na pestisidyo
-Paggawa ng compost
-paraan sa paggawa ng compost
-Mga nilalaman ng compost
-Katangian ng Magandang compost
-vermicomposting
36.
Balik-aral
1. Ano angCompost Pit at Compost?
2. Anu-ano ang mga hakbang sa paggawa ng
compost?
3. Anu-ano ang ilang mga pangunahing benepisyo
ng compost sa iyong pananim?
37.
Gawain 1
Panuorin angsumusunod na video at sagutin ang mga
tanong.
Home Vermicomposting para sa beginners/Beginner’s
Guide
(Vermikultura Manila/YouTube)
38.
Tanong:
1. Tungkol saanang video na iyong napanood?
2. Ano ang Vermicomposting? Paano ito
sinasagawa?
3. Nakatutulong ba ito sa ating kapaligiran? Paano?
39.
Gawain 2
Paghawan ngBokabolaryo sa Nilalaman ng Aralin
Panuto: Hanapin at bilugan sa crossword puzzle ang
mga sumusunod na salita.
41.
Talakayin:
Ano ang Vermicomposting?
Mulasa salitang “Vermi” na ang ibig sabihin ay
bulate. Ito ay isang proseso ng paggawa ng
organikong pataba mula sa mga nabubulok na
materyales na ginagamitan ng mga bulate.
42.
Vermicompost – organikongpataba mula sa
pinagsamang vermicast (dumi ng bulate) at mga
nabulok nang materyales na dumaan na sa bituka
ng bulate.
Sa pamamagitan ng vermicomposting, 30-35
na araw lamang ay maari nang makagawa ng
organikong pataba depende sa klase ng materyales
na ginamit.
43.
Hakbang sa paggawa:
1.Pumili ng lugar.
2. Gumawa ng iyong Vermicomposting System.
3. Simulang magtipon ng mga tira-tirang pagkain.
4. Idagdag ang iyong mga bulate at pakainin sila.
5. Panatilihin ang Iyong Vermicomposting System.
6. Palitan ang pahinga at anihin ang castings
7. Gamitin ang iyong compost.
44.
Ano ang kaibahanng Vermicomposting sa
Composting?
Kapag pinag-uusapan ang vermicomposting, ito
ay isang pisikal na proseso na nangyayari sa
katamtamang temperatura. Gumagamit ito ng mga
teknik na naaayon sa kakayahan ng mga uod na
maghukay, kumain, at tiisin ang mga kondisyon sa
kapaligiran.
45.
Ang vermicomposting aymas angkop para
sa mas mabilis na pagproseso ng maliliit na dami ng
basura. Ito ay maaaring maging "tapos" at handa
na para sa pag-aani sa loob lamang ng 8-12 na
linggo.
46.
Sa kabilang banda,ang composting ay isang
proseso na nangyayari sa mataas na temperatura
at hindi limitado sa lalim. Kahit na mas mabagal ang
hot composting, maaring tumagal ng 3 buwan o
higit pa bago maging tapos, mas angkop ito para
sa pagproseso ng malalaking dami ng basura.
47.
Ano ang mgakatangian ng magandang compost?
Ang compost ay gawa sa mga organikong bagay
na bahagyang nabubulok. Ang compost ay maaaring
magkaiba-iba depende sa mga ginamit na materyales,
kung gaano na ito kalubog, kung gaano ito kabasa, at
kung anong mga sustansya ang nasa loob nito. May mga
bagay din na tulad ng amoy at laki ng mga piraso na
makakatulong malaman kung maganda ang compost.
48.
Kung malalaki angmga piraso, maaaring hindi pa
ito ganap na nabubulok. Kung masamang amoy ito,
maaaring sobrang basa o masyadong siksik ang compost.
Ang tapos na compost ay madilim na kayumanggi,
malambot, at may amoy na parang lupa. Hindi mo na
dapat makilala ang mga orihinal na materyales dito. Ang
mga bagay na hindi nabubulok tulad ng salamin o plastik
ay dapat hindi lalampas sa 1 porsyento ng kabuuang
compost.
49.
Ang masistemang pangangalagasa mga
pananim ay mahalaga. Ang mga halaman sa
murang gulang ay tutubo nang malusog kung
mapangangalagaan sa wastong paraan. Isang
malaking kasiyahan naman sa paghahalaman ang
makitang malulusog at malalago ang halamang
itinanim.
50.
Gawain 3
Panuto: Ngayon,kopyahin mo ang venn
diagram sa iyong kwaderno at isulat ang
KAIBAHAN ng Composting at
Vermicomposting habang sa gitna
naman ang kanilang
PAGKAKATULAD.
1. Ang vermicompostingay isang proseso ng paggawa
ng organikong pataba mula sa mga nabubulok na
materyales na ginagamitan ng mga bulate.
2. Ang vermicompost ay gawa lamang sa dumi ng
bulate.
3. Sa pamamagitan ng vermicomposting, maaaring
makagawa ng organikong pataba sa loob ng 30-35 na
araw.
55.
4. Ang unanghakbang sa paggawa ng
vermicomposting ay ang palitan ang pahinga at
anihin ang castings.
5. Ang vermicomposting ay mas mabilis kaysa sa
composting.
6. Ang tapos na compost ay dapat madilim na
kayumanggi, malambot, at may amoy na parang
lupa.
56.
7. Ang vermicompostingay mas angkop para sa
mas mabilis na pagproseso ng maliliit na dami ng
basura.
8. Ang vermicompost ay mula sa salitang “vermi” na
ibig sabihin ay bulate.
57.
9. Ang compostingay isang mahusay na paraan
upang bawasan ang basura sa iyong tahanan.
10. Mas mabilis matapos ang proseso ng
composting kumpara sa vermicomposting.
Compost, organikong patabaat
natural na pestisidyo
-Paggawa ng compost
-paraan sa paggawa ng compost
-Mga nilalaman ng compost
-Katangian ng Magandang compost
-vermicomposting
63.
Balik-aral:
1. Ano angVermicomposting? At kaibahan nito
sa composting?
2. Paano ito isinasagawa?
3. Anu-ano ang katangian ng magandang
compost?
64.
Gawain 1
Panuorin angsumusunod na video at sagutin ang
mga tanong.
Paggawa ng Foliar Fertilizer: Pampabulaklak at
Pampabunga ng mga Halaman
(Ang Magsasakang Reporter/YouTube)
66.
Tanong:
1. Tungkol saanang video na iyong napanood?
2. Ano ang organikong pataba ang ginawa sa
video? Paano niya ito ginawa?
3. Ano ang benepisyo sa paggamit nito?
67.
Gawain 2
Paghawan ngBukabolaryo sa Nilalaman ng Aralin
Organikong Pataba- Ito ay kadalasang hinahalo sa
tubig na ididilig sa mga halaman upang
madagdagan ang sustansiya ng lupa.
FPJ- Ito ay pamamaraan ng pagkuha ng dagta ng
mga halaman sa pamamagitan ng fermentation
upang gawing organikong pataba.
68.
FFJ- Ito aypamamaraan ng pagkuha ng dagta ng
mga prutas sa pamamagitan ng fermentation
upang gawing organikong pataba.
FAA- Ito ay pamamaraan ng pagkuha ng sustansiya
mula sa mga isda sa pamamagitan ng fermentation
upang gawing organikong pataba.
69.
Talakayin:
Paggawa ng OrganikongPataba
Ang pataba ay maaring ilagay bago magtanim,
habang nagtatanim, o pagkatapos magtanim. Ngunit
ang pinakamagandang panahon ng paglalagay ng
pataba ay habang maliit pa ang tanim bago ito
mamunga. Sa panahong ito, kailangang – kailangan
ng tanim ang sustansya mula sa lupa.
70.
Ang pinagtamnang lupaay
nangangailangan ng sustansiya gaya ng nitrogen,
phosphorus, at potassium. Ngunit ang mga
sustansiyang mula sa lupa ay maaaring hindi sapat
kung kaya’t kailangan ng pataba or abono sa
pinagtamnan.
71.
Ang ilan samga organikong pataba o organic
concoctions and extracts ay Fermented Fruit Juice
(FFJ), Fermented Plant Juice (FPJ), Fish Amino Acid
(FAA), Kuhol Amino Acid (KAA), Indigenous
Microorganisms (IMO), Bokashi, at Oriental Herbal
Nutrients (OHN), Calcium Phosphate (CaPhos).
75.
Gawain 3
Panuto: Piliinang titik ng tamang sagot.
1. Kailan ang pinakamagandang panahon ng
paglalagay ng pataba?
a. Pagkatapos mamunga ang tanim
b. Habang maliit pa ang tanim
c. Kapag malaki na ang tanim
d. Bago magtanim
76.
2. Ano angtawag sa organikong pataba na gawa sa
fermented na prutas?
a. Fish Amino Acid
b. Fermented Plant Juice
c. Fermented Fruit Juice
d. Kuhol Amino Acid
77.
3. Ito aypamamaraan ng pagkuha ng sustansiya mula
sa mga isda sa pamamagitan ng fermentation upang
gawing organikong pataba.
a. FPJ c. FAA
b. FFJ d. FEU
4. Alin sa mga ito ang HINDI kabilang sa mga
sustansyang kailangan ng lupa?
a. Nitrogen c. Potassium
b. Phosphorus d. Calcium
78.
5. Bakit kailanganng pataba o abono sa
pinagtamnan?
a. Para maging masarap ang bunga
b. Para maging malaki ang tanim
c. Para magkaroon ng sapat na sustansya ang lupa
d. Para maging maganda ang kulay ng dahon
79.
Paglalahat
1. Anu-ano angmga halimbawa ng Organikong
pataba?
2. Anu-ano ang mga hakbang sa paggawa ng
organikong pataba?
3. Anu-ano ang mga kahalagahan nito sa ating
mga pananim?
80.
Pagtataya
Gawain 4
Ang mgamag-aaral ay mamimili ng isa sa mga
tatlong pamamaraan sa paggawa ng organikong
pataba.
Panuto:
1. Bumuo ng isang grupo na may 3-4 a miyembro.
2. Ihanda ang mga kagamitan ng napiling organikong
pataba.
3. Isagawa ang wastong hakbang sa paggawa ng
Compost, organikong patabaat
natural na pestisidyo
-Paggawa ng compost
-paraan sa paggawa ng compost
-Mga nilalaman ng compost
-Katangian ng Magandang compost
-vermicomposting
86.
Balik-aral:
1. Anu-ano angmga halimbawa ng Organikong
pataba?
2. Anu-ano ang mga hakbang sa paggawa ng
organikong pataba?
3. Anu-ano ang mga kahalagahan nito sa ating mga
pananim?
Tanong:
1. Ano angipinapakita sa mga larawan?
2. Ayon sa larawan, ano ang maaaring mangyari sa
mga pananim?
3. Ano ang mga hakbang na ginagawa ng mga
magsasaka upang maiwasan ang mga peste sa
pananim?
89.
Gawain 2
Paghawan ngBukabolaryo sa Nilalaman ng Aralin
Natural na Pestisidyo- Ito ay natural na pestisidyo
upang mapuksa ang mga peste na dumadapo sa
mga halaman.
90.
- “Ito ayginagawa sa pamamagitan ng paggamit ng
mga natural na sangkap gaya ng madre de cacao,
makabuhay, turmeric, sapinit, at iba pa. Maaari itong
dikdkin at ibabad sa tubig at kalaunan ay maaaring i-
sprey sa halaman.” (Dr. Renato Mabesa, UPLB, 2005)
91.
Talakayin:
Isa sa mgaproblema natin sa paghahalaman
ay ang pagdami ng mga peste o sakit nito. Karaniwang
ginagamit sa pagpuksa ng mga ito ay ang paggamit ng
komersyal na pestisidyo. Bagama’t ito ang
pinakamadaling gawin para puksain ang mga peste o
sakit sa mga halaman, ito ay nagdudulot ng hindi
magandang epekto sa mga nagtatanim, sa kapaligiran,
maging ang iba pang mga halaman at hayop.
92.
Kung kaya’t hinihikayatna gumamit ng mga
natural na pamamaraan upang mabawasan o
mapuksa ang mga ito. Ang mga kagamitan nito ay
nakahanda at mula sa ating kusina. Narito ang ilan sa
mga natural na pestisidyo na maaari nating gawin.
Paglalahat
1. Ano angOrganikong Pestisidyo?
2. Anu-ano ang mga dapat isaalang-alang nga
paggawa ng natural na pestisidyo at organikong
pataba?
3. Bakit kailangan nating palaganapin ang paggamit
ng organiko o natural na produkto sa ating mga
halaman?
107.
Pagtataya
Gawain 4
Ang mgamag-aaral ay mamimili ng isa sa
pamamaraan sa paggawa ng natural na
pestisidyo.
108.
Panuto:
1. Hatiin angklase sa tatlong (3) grupo.
2. Ihanda ang mga kagamitan ng napiling natural
na pestisidyo
3. Isagawa ang wastong hakbang sa paggawa ng
natural na pestisidyo.