Uriin ang mgasumusunod na basura kung ito ay
nabubulok o di-nabubulok.
3. Balat ng mangga
4. Supot ng kendi
5. Tuyong dahon
6. Kahon ng sapatos
7. Sirang bolpen
8. Dumi ng manok
9. Nabasag na pinggan
10.Lata ng sardinas
1. Pakete ng shampoo
2. Lumang dyaryo
3.
Suriin ang mgasumusunod na sitwasyon na inilalahad sa
bawat bilang. Isulat sa patlang ang kung ang ipinapahayag
ay nagpapakita ng kahalagahan sa paggawa ng abonong
organiko at naman kung hindi.
3. Inihalo ni Maria ang dumi ng hayop sa mga naiimbak na balat
ng prutas at iba pang nabubulok na basura sa ginawang hukay.
1. Bumibili ng kemikal na pang abono ng halaman si Mang Ondoy
para sa kanyang palay.
2. Hindi tinatapon ni Lucy ang mga nabubulok na basura tulad ng
balat ng prutas, sa halip iniipon niya ito sa bakanteng lote na
may hukay.
4.
6. Ginagamitan ngcompost ang mga halaman ni Aling Rosa.
4. Ginagamitan ng mamahaling abonong kemikal ang lupang
taniman ni Mang Jose upang ito ay tumaba.
5. Pinapatay ni Leo ang mga bulate sa lupang taniman.
7. Nagiging banlik ang lupa na pinaghaluan ng nabubulok na
basura at dumi ng hayop.
8. Iniipon ni Jenny ang mga patapong basura na nabubulok sa
isang hukay para sa gagawing compost.
5.
Ang lupa angpangunahing sangkap sa
paghahalaman. Ito ang nagsisilbing tahanan ng
maliliit na hayop gaya ng bulateng lupa at iba
pang mikroorganismo.
Ano ang tatlong uri ng lupa?
Tukuyin kung anong uri ng lupa ang
pinapakita sa bawat larawan. Ayusin ang mga
titik na nakapaloob sa bawat kahon ng larawan
at isulat ang wastong sagot sa patlang.
6.
I N NG A B U H
L I K B A N
BUHANGIN
BANLIK
D A W U L
LUWAD
Tatlong Uri ng Lupa
7.
Mga Salik naNagpapataba ng Lupa
a. Malusog na Lupa
Putik, buhangin, tubig at hangin ang bumubuo ng lupa.
Ang isang malusog na lupa ay kailangang binubuo ng iba’t-
ibang aktibong organismo at ito sa dakong huli ang
magbibigay ng pataba sa mga halaman.
b. Mga maliliit na Organismo sa Lupa tulad ng:
1. Bakteria – Ito ang nagdu-domina sa pagpo-proseso
ng nitroheno at asupre (sulphur)
2. Fungi o Amag – Ito ang nagpapabulok sa mga
tuyong dahoon, patay na kahoy at iba pa.
8.
2. Bulating Lupa– sila ang mabilis na nagpapabulok ng
organic na bagay. Sila rin ang nagbubungkal ng lupa at
mahusay na maghalo nito. Napakalaking benepisyo ang
dulot nila sa lupa.
Ang mga bacteria, amag, at bulate ay mahalaga sila
ang nagpapataba ng lupa. Kapag patuloy ang pag gamit ng
mga kemikal na pataba at pestisidyo, sila ay namamatay,
kasunod nito ay ang pagkamatay ng lupa. Kung ang lahat na
magsasaka ay mauunawaan ang kahalagahan ng hindi pag-
gamit ng mga kemikal, maiiwasan sana ang malaking gastos
at unti-unting pag kitil sa buhay ng lupang kanilang
sinasaka.
9.
Sagutin ang mgasumusunod na tanong:
1. Ano ang mangyayari sa ani kung ang lupang
tinatamnan ay hindi mataba?
2. Bakit kaunti ang kinikita ng mga magsasaka?
3. Ano ang mga salik sa pagpapataba ng lupa?
4. Anong uri ng mga organismo ang tumutulong sa
pagpapabulok ng mga organic na bagay tulad ng tuyong
dahoon, balat ng prutas at gulay?
5. Bakit dapat iwasan ng mga magsasaka ang paggamit
ng mga kemikal na pag-aabono?
10.
Ang paggawa ngorganikong pataba ay maganda
sa lupa at halaman sapagkat ito ay nakatutulong
upang lumago at tumaba ang halaman.
Kung ang mga pananim natin ay magaganda at
malusog magbibigay ito sa atin ng masagang bunga
na lubos na mapapakinabangan ng ating pamilya at
maaari pa natin itong pagkakakitaan.
11.
Compost - Isanguri ng pataba
(organic fertilizer) na
nagmumula sa
nabubulok na mga
halaman, basura,
dumi ng hayop at
anumang uri ng
organikong materyal
12.
Bakit tayo gumagamitng Compost?
• Kailangan maparami ang ani ngunit hindi
naabuso ang lupa
• Mas kaunti ang “methane gas” ng damo kung
makokompost muna bago ihalo sa lupa.
• Pinatataba muli ng compost ang lupa kaya
dadami rin ang ani.
13.
Bakit maganda angCompost?
• Pinalalambot ang lupa. Pinapaganda ang pagsalat
(texture) at bungkal ng lupa (tilt)
• Hindi mabilis matuyo ang lupa
• Pinabubuti ang daloy ng hangin at kapasidad na
humawak ng tubig, pinapaluwag ang paghinga ng lupa
• Ibinibigay ang mga sustansiyang wala sa abonong
kemikal
• Matipd; maaaring mabawasan ang dami ng kemikal na
abono
14.
Pamamaraan ng Compostingo Paggawa ng
Abonong Organiko na karaniwang ginagamit
1. Compost Pit – Ito ay isang
pamamaraan kung saan maaring
gumawa ng hukay at doon itatapon
ang mga nabubulok na basura
ktulad ng dumi ng hayop, dahoon,
balat ng prutas, damo at iba pa. Ito
ay maaaring gawin sa bakanteng
lote.
15.
2. Basket Composting– Isa
ring paraan ng pagbubulok
ng mga basura sa isang
lalagyan na tulad din ng
compost pit kung walang
bakanteng lote.
16.
Magbigay ng limangbasurang nabubulok na
kadalasan nating makikita sa ating mga tahanan.
Ano ang maaari nating gawin sa mga
basurang nabubulok upang lubos itong
mapakinabangan?
Bakit mahalaga ang paggawa at paggamit ng
abonong organiko? Magbigay ng tatlong kaisipan
o pangungusap na nagpapahayag ng kahalagahan
ng paggawa at paggamit ng abonong organiko
17.
Basket Composting
- Isangparaan ng pagbubulok ng mga basura sa
isang lalagyan na tulad din ng compost pit. Ang
abonong organiko ay napapabuti ang hilatsa ng
lupa at malusog na paglaki ng mga pananim. Ito
ay napakaepektibong pataba na hindiu
magastos. Maaari nang gamiting pataba ang
mga nabubulok na basura pagkaraan ng
dalawang buwan o higit pa.
18.
Mga Pamamaraan saPaggawa ng Abonong Organiko
1. Gumawa ng hukay sa lugar na tuyo, patag, at malayo-layo sa bahay.
Humukay ng may isang metro ang lalim.
2. Pagsama-samahin ang mga natuyong dahoon, nabulok na gulay, prutas,
pagkain, at iba pang nabubulok na bagay.
3. Ilatag ang mga nabubulok na bagay sa hukay hanggang umabot ng 30sm
ang taas.
4. Patungan ito ng mga dumi ng hayop.
5. Patungan ito muli ng lupa, abono, o apog.
6. Paulit-ulit na gawin ang pagtatambak hanggang sa mapuno ang hukay.
7. Diligan ang ibabaw araw-araw. Kung tag-ulan, takpan ito ng yero.
8. Palipasin ang dalawang buwan o higit pa bago gamitn.