Een ICT-inrichting op maat
Bob Klaasen, programmamanager MBO
Tonny Plas, projectmanager
Inhoud
 De rol van de informatiemanager (Bob
  Klaasen)
 Business case-methodiek (Tonny Plas)




9-11-2011
De rol van de informatiemanager
 Visie op informatiemanagement

 Informatiemanagement is het leggen van
  verbanden. Verbanden tussen techniek en
  systemen, maar vooral tussen mensen. En
  dat verschilt van school tot school. De
  invulling van informatiemanagement is
  sterk situatie-afhankelijk.



9-11-2011
Drie voorbeeldsituaties




9-11-2011
Huis op orde: plaats en rol IM




9-11-2011
Verbinden: plaats en rol IM




9-11-2011
Innoveren: plaats en rol IM




9-11-2011
Wat zeggen de deskundigen?
   Nederlands Genootschap voor Informatici (NGI):

   opstellen informatiebeleid, informatieplan,
   plan voor interne controle en projectenplan
   vaststellen gewenste situatie informatievoorziening
   afbakenen onderzoeksgebied (van opdrachten)
   opstellen normen, criteria en randvoorwaarden
   organiseren informatievoorzieningsfunctie
   formuleren eisen aan de ICT dienstverlening




9-11-2011
Wat zeggen de deskundigen? (2)
 Rik Maes




9-11-2011
9-11-2011
9-11-2011
9-11-2011
Waar moet de IM goed in zijn?




9-11-2011
De ongeschreven regels




9-11-2011
Samenvatting




9-11-2011
Leestip:




9-11-2011
Grote ICT-investeringen
   Groot afbreukrisico
   Bezint, eer ge begint
   Middel: business-case methodiek
   Partijen: iedereen die op
    bestuurlijk/strategisch gebied van doen
    heeft met de ICT-oplossing, dus ook de
    informatiemanager




9-11-2011
Mini Business case
 Doel:
   – Zakelijke rechtvaardiging project
   – Rationaliseren/objectiveren discussie
   – Organiseren besluitvormingstraject
 Resultaat:
   – Is investering nodig/gewenst?
   – Is investering haalbaar/maakbaar?
   – Wat zijn kosten/baten?

            Weging en besluitvorming

9-11-2011
Opzet mini business case
Mini business case
     1. Projectidentificatie
     2. Business rationale
     3. Haalbaarheid / maakbaarheid
Baten lasten beoordeling
     4. Kwalitatief
     5. Kwantitatief
Scorecard
     6. Uitwerken (scoren en onderbouwen)
     7. Besluiten (en prioriteren)




19
Besluitvormingsproces
                                    Aanleiding



                                                                Businesscase
                              Minibusinesscase:
                              - Business rationale
                              - Maakbaarheid
                              - Haalbaarheid



    Scorecard:                                                  Baten lasten
    -Uitwerken en wegen                                         beoordeling
    -van scorecard                                              - Kwantitatief
                                                                - Kwalitatief



                      Beoordeling totale businesscase
                      In relatie tot investeringsportefeuille


                                 Besluitvorming
9-11-2011
1: Projectidentificatie



Project         <titel>

Opdrachtgever   <naam>

Opdrachtnemer   <naam>

Begindatum      <datum>

Einddatum       <datum>




21
2: Business rationale


 Wat is het doel? Aansluiting op strategie (AS)
 Verwachte bijdrage
 Noodzaak en urgentie “concurrentie-
  noodzaak” (NU)
 Waardecreatie (ROI)
 Eigenaarschap, stakeholders en betrokkenen



22
3: Risico (haalbaarheid)


 Organisatierisico (OR)
     – Opdrachtgeverschap
     – Veranderpotentieel


 Uitvoeringsrisico (UR)
     – Kwaliteit project (programma)plan
     – Doorlooptijd van project
     – Omvang van het project en financierbaarheid


23
3: Risico (maakbaarheid)

 Specificatie onzekerheid (SO)
 Technische complexiteit, infrastructureel
  risico (TR)
 Technische onzekerheid, sourcing (TO)
 Samenhang tussen informatiesystemen (IA)




24
Baten lasten beoordeling
      Wat zijn de opbrengsten van de huidige
       situatie? Niet alle baten zijn in geld uit te
       drukken. Probeer de baten zoveel mogelijk
       meetbaar te specificeren. Het gaat erom een
       overzicht te geven van de bijdragen en de
       besparingen:
        – Efficiency voordelen
        – Effectiviteitsvoordelen
      Handig hulpmiddel om de baten in kaart te
       brengen is de „benefit logicaboom‟


25
4. Baten logica boom
                             Oplossingen                                              Doelen                                                                                      Resultaten


                                                                                                                                                                     Minder
                                                                                                                                                                  operationeel
                                                                                                                                                                     risico
                                                                                                                                                                   (solvency)
                                Migreren naar                                15                15
                                    hoog                              bedrijfskritische bedrijfskritische        Beheerkosten
                                                                                                               worden (per server)
                                beschikbare                                ketens       ketens continu         doorbelast aan de
                               bedrijfskritische                        beschikbaar        volgens                   klant
  toenemende waardecreatie




                                   ketens                              volg. afspraak      afspraak
                                                                                                                                                                     Hogere
                                                                                                                                                                      klant-
                                                                     €?                   €?                                                                      tevredenheid
                                 Migratie en                                                                                                                        (divisies)              indirecte baten
                                consolidatie                           Lagere nota         AIT niet langer
                                 van fysieke                                door              eigenaar
                                naar virtuele                           consolidatie        hardware &
                                   servers                            fysieke servers         software
                                                                                                                                                                                       Hogere
                ing
            mer nd                                                   €?                   €?                                             Lagere                                       cash flows
      num ema
  - om e o n d aar t
IP a g                                                                                                                                beheerkosten
    r       rkk
Sto Netwe            Lift            & shift                            Lagere nota            Lagere
                                met integratie                          door FMO-          storage kosten
                                   binnen                                tarief voor        door Storage                                                                                    directe baten
                                data center x                         fysieke servers        on demand
                                                                                                                                                                  Lagere kosten
                                                                     €?                   €?                  €?
                                                                                                                   Lagere KPN-
                                 Lift & shift                         Nota GFS voor            Besparing op        nota doordat       Lagere kosten
                                naar enclave                           data centers              manuren
                                                                          vervalt                                   ontsluiting        data centers
                                     bij x                                                     datacenters         data centers
                                                                       (huisvesting)
                                                                                                                      vervalt

                                                                     €?
                                                                                                                                                                                           opportunity costs
                                                                                                                                     €?
                                                                          Nota enclave                                                        Geen
                                                                          (huisvesting)                                                   aanpassings-
                                                                                                                                             kosten
                                                                                                                                          Apeldoorn en
                                                                                                                                           Noordwijk
                                                                                                                                                                   Vermeden
                                                                                                                                          Contractuele              kosten
                                                                                                                                            afspraken
                                                                                                                                          voorzien niet
                                                                                                                                          in lift en shift
                               Legenda:                                                               Kosten servers:                     naar enclave

                               Oplossingen
                                                                                                      manuren
                               (project-           Doelen   Kosten    Resultaten                      Hard- & software
                               resultaten)
                                                                                                      huisvesting
                              9-11-2011                                                                                                                      26
5. Baten lasten beoordeling
                                                   periode
                  Projectprognose          1   2      3    4    5                                                              periode
                  Inzet eigen personeel                                                       Investeringsprognose       1   2    3    4        5
                  Inhuur derden                                                               Inhuur derden
                  Aanschaf software                                                           Aanschaf software
                  Aanschaf hardware                                                           Aanschaf hardware
                  Opleidingskosten                                                            Totale investeringen
                  Totale projectuitgaven


                                                                                                       periode
                                       periode                 Financieringsbehoefte          1    2      3    4     5
kosten/batenprognose           1     2    3    4     5         Hoofdsom
AS IS situatie                                                 Aflossing
Inzet eigen personeel                                          Rente
Inzet derden                                                   Totale financieringsbehoefte
Afschrijvingen
Rente                                                                                                                                 periode
Totale kosten AS IS                                                                               Boekwaarde            1         2      3     4    5
TO BE situatie                                                                                    software                                periode
Inzet eigen personeel                                                                                 Afschrijvingen
                                                                                                   hardware                   1        2     3    4     5
Inzet derden                                                                                          Software
                                                                                                  Totale boekwaarde
Afschrijvingen                                                                                        Hardware
Rente                                                                                                 Totale boekwaarde
Totale kosten TO BE
Besparingspotentieel (? )
                                                           Rendementsanalyse
                                                           ROI
                                                           NCW
                                                           TVT
9-11-2011
6. Scorecard
         Beoordelingscriteria                  NB: Weging standaard gelijk verdeeld



         Business rationale             afk.   Omschrijving                                                                Weging
             Aansluiting op strategie   AS     Geeft aan in welke mate het project samenhang vertoont met en bijdraagt aan    20%
                                               de strategische doelen van de organisatie.
             Verwachte bijdrage aan de VB      Geeft de omvang en reikwijdte van impact van de investering op de              20%
             business                          bedrijfsvoering.
             Noodzaak en urgentie      NU      Geeft de noodzaak en urgentie van de investering weer.                         20%

             Waardecreatie              ROI    Geeft aan in welke mate van de investering positief financieel rendement wordt   20%
                                               verwacht.
             Belang stakeholders        BS     Geeft aan in welke mate eigenaar en stakeholders belang hechten aan de           20%
                                               investering.
                                               Totaal = 100%                                                                    100%

         Risico                         afk.   Omschrijving
         Haalbaarheid
              Organisatorisch risico    OR     Geeft aan in welke mate de organisatie het opdrachtgeverschap en het             17%
                                               veranderingsproces als gevolg van het project kan dragen.
             Uitvoeringsrisico          UR     Geeft aan in welke mate de uitvoeringsorganisatie in staat is het project uit    17%
                                               tevoeren gerelateerd aan complexiteit, omvang en duur van het project.
         Maakbaarheid
            Specificatie onzekerheid    SO     Onzekerheid over c.q. kwaliteit en stabiliteit van informatiebehoeften en        17%
                                               systeemvereisten.
             Technische complexiteit en TR     Faalkans van benodigde nieuwe technologie. Geeft aan in welke mate het           17%
             infrastructureel risico           project gebruik maakt van"proven technology"dat toekomstvast is
             Technische onzekerheid,    TO     Geeft aan in welke mate de organisatie beschikking heeft over technische         17%
             sourcing                          ervaring, vaardigheden, kennis en tools.
             Samenhang tussen           IA     De mate waarin de investering past in de architectuur van informatiesystemen     17%
             informatiesystemen                en hulpmiddelen
                                               Totaal = 100%                                                                    100%

9-11-2011 & Benson obv j.A. Oosterhaven
      Bron: Parker
7. Besluiten
Evaluatiemodel projecten
                                                                 Business rationale       Risico / Onzekerheid
Beoordelingsfactor                                             AS VB NU ROI BS        OR UR SO TR TO IA
Weging                                                        20% 20% 20% 20% 20%     17% 17% 17% 17% 17% 17%
                                                                                                                       +     - totaal
Projecten                                                         Waardering +               Waardering -           Score Score Score Omvang Aanbeveling
A: score implementatie PMS                                      4  4 4,7 3,8 4,3       4,3 3,7  3     2 2,5 2,3      83% 59% 24%          100 Onzekerheden reduceren.
B: score project ….                                                                                                   0%    0%    0%        0
C: ……                                                                                                                 0%    0%    0%        0




                                                                 Projectportfoliomatrix

                                                  100%
                                                                                                   A: score
                                                                                                 implementatie
                                                                                                     PMS
                             Business rationale




                                                  50%




                                                   0%
                                                         0%                      50%                         100%
                                                                          Risico / Onzekerheid
9-11-2011

OWD2011 - 4 - Informatiemanagement en business case-methodiek - Bob Klaassen

  • 1.
    Een ICT-inrichting opmaat Bob Klaasen, programmamanager MBO Tonny Plas, projectmanager
  • 2.
    Inhoud  De rolvan de informatiemanager (Bob Klaasen)  Business case-methodiek (Tonny Plas) 9-11-2011
  • 3.
    De rol vande informatiemanager  Visie op informatiemanagement  Informatiemanagement is het leggen van verbanden. Verbanden tussen techniek en systemen, maar vooral tussen mensen. En dat verschilt van school tot school. De invulling van informatiemanagement is sterk situatie-afhankelijk. 9-11-2011
  • 4.
  • 5.
    Huis op orde:plaats en rol IM 9-11-2011
  • 6.
    Verbinden: plaats enrol IM 9-11-2011
  • 7.
    Innoveren: plaats enrol IM 9-11-2011
  • 8.
    Wat zeggen dedeskundigen?  Nederlands Genootschap voor Informatici (NGI):  opstellen informatiebeleid, informatieplan,  plan voor interne controle en projectenplan  vaststellen gewenste situatie informatievoorziening  afbakenen onderzoeksgebied (van opdrachten)  opstellen normen, criteria en randvoorwaarden  organiseren informatievoorzieningsfunctie  formuleren eisen aan de ICT dienstverlening 9-11-2011
  • 9.
    Wat zeggen dedeskundigen? (2)  Rik Maes 9-11-2011
  • 10.
  • 11.
  • 12.
  • 13.
    Waar moet deIM goed in zijn? 9-11-2011
  • 14.
  • 15.
  • 16.
  • 17.
    Grote ICT-investeringen  Groot afbreukrisico  Bezint, eer ge begint  Middel: business-case methodiek  Partijen: iedereen die op bestuurlijk/strategisch gebied van doen heeft met de ICT-oplossing, dus ook de informatiemanager 9-11-2011
  • 18.
    Mini Business case Doel: – Zakelijke rechtvaardiging project – Rationaliseren/objectiveren discussie – Organiseren besluitvormingstraject  Resultaat: – Is investering nodig/gewenst? – Is investering haalbaar/maakbaar? – Wat zijn kosten/baten? Weging en besluitvorming 9-11-2011
  • 19.
    Opzet mini businesscase Mini business case 1. Projectidentificatie 2. Business rationale 3. Haalbaarheid / maakbaarheid Baten lasten beoordeling 4. Kwalitatief 5. Kwantitatief Scorecard 6. Uitwerken (scoren en onderbouwen) 7. Besluiten (en prioriteren) 19
  • 20.
    Besluitvormingsproces Aanleiding Businesscase Minibusinesscase: - Business rationale - Maakbaarheid - Haalbaarheid Scorecard: Baten lasten -Uitwerken en wegen beoordeling -van scorecard - Kwantitatief - Kwalitatief Beoordeling totale businesscase In relatie tot investeringsportefeuille Besluitvorming 9-11-2011
  • 21.
    1: Projectidentificatie Project <titel> Opdrachtgever <naam> Opdrachtnemer <naam> Begindatum <datum> Einddatum <datum> 21
  • 22.
    2: Business rationale Wat is het doel? Aansluiting op strategie (AS)  Verwachte bijdrage  Noodzaak en urgentie “concurrentie- noodzaak” (NU)  Waardecreatie (ROI)  Eigenaarschap, stakeholders en betrokkenen 22
  • 23.
    3: Risico (haalbaarheid) Organisatierisico (OR) – Opdrachtgeverschap – Veranderpotentieel  Uitvoeringsrisico (UR) – Kwaliteit project (programma)plan – Doorlooptijd van project – Omvang van het project en financierbaarheid 23
  • 24.
    3: Risico (maakbaarheid) Specificatie onzekerheid (SO)  Technische complexiteit, infrastructureel risico (TR)  Technische onzekerheid, sourcing (TO)  Samenhang tussen informatiesystemen (IA) 24
  • 25.
    Baten lasten beoordeling  Wat zijn de opbrengsten van de huidige situatie? Niet alle baten zijn in geld uit te drukken. Probeer de baten zoveel mogelijk meetbaar te specificeren. Het gaat erom een overzicht te geven van de bijdragen en de besparingen: – Efficiency voordelen – Effectiviteitsvoordelen  Handig hulpmiddel om de baten in kaart te brengen is de „benefit logicaboom‟ 25
  • 26.
    4. Baten logicaboom Oplossingen Doelen Resultaten Minder operationeel risico (solvency) Migreren naar 15 15 hoog bedrijfskritische bedrijfskritische Beheerkosten worden (per server) beschikbare ketens ketens continu doorbelast aan de bedrijfskritische beschikbaar volgens klant toenemende waardecreatie ketens volg. afspraak afspraak Hogere klant- €? €? tevredenheid Migratie en (divisies) indirecte baten consolidatie Lagere nota AIT niet langer van fysieke door eigenaar naar virtuele consolidatie hardware & servers fysieke servers software Hogere ing mer nd €? €? Lagere cash flows num ema - om e o n d aar t IP a g beheerkosten r rkk Sto Netwe Lift & shift Lagere nota Lagere met integratie door FMO- storage kosten binnen tarief voor door Storage directe baten data center x fysieke servers on demand Lagere kosten €? €? €? Lagere KPN- Lift & shift Nota GFS voor Besparing op nota doordat Lagere kosten naar enclave data centers manuren vervalt ontsluiting data centers bij x datacenters data centers (huisvesting) vervalt €? opportunity costs €? Nota enclave Geen (huisvesting) aanpassings- kosten Apeldoorn en Noordwijk Vermeden Contractuele kosten afspraken voorzien niet in lift en shift Legenda: Kosten servers: naar enclave Oplossingen manuren (project- Doelen Kosten Resultaten Hard- & software resultaten) huisvesting 9-11-2011 26
  • 27.
    5. Baten lastenbeoordeling periode Projectprognose 1 2 3 4 5 periode Inzet eigen personeel Investeringsprognose 1 2 3 4 5 Inhuur derden Inhuur derden Aanschaf software Aanschaf software Aanschaf hardware Aanschaf hardware Opleidingskosten Totale investeringen Totale projectuitgaven periode periode Financieringsbehoefte 1 2 3 4 5 kosten/batenprognose 1 2 3 4 5 Hoofdsom AS IS situatie Aflossing Inzet eigen personeel Rente Inzet derden Totale financieringsbehoefte Afschrijvingen Rente periode Totale kosten AS IS Boekwaarde 1 2 3 4 5 TO BE situatie software periode Inzet eigen personeel Afschrijvingen hardware 1 2 3 4 5 Inzet derden Software Totale boekwaarde Afschrijvingen Hardware Rente Totale boekwaarde Totale kosten TO BE Besparingspotentieel (? ) Rendementsanalyse ROI NCW TVT 9-11-2011
  • 28.
    6. Scorecard Beoordelingscriteria NB: Weging standaard gelijk verdeeld Business rationale afk. Omschrijving Weging Aansluiting op strategie AS Geeft aan in welke mate het project samenhang vertoont met en bijdraagt aan 20% de strategische doelen van de organisatie. Verwachte bijdrage aan de VB Geeft de omvang en reikwijdte van impact van de investering op de 20% business bedrijfsvoering. Noodzaak en urgentie NU Geeft de noodzaak en urgentie van de investering weer. 20% Waardecreatie ROI Geeft aan in welke mate van de investering positief financieel rendement wordt 20% verwacht. Belang stakeholders BS Geeft aan in welke mate eigenaar en stakeholders belang hechten aan de 20% investering. Totaal = 100% 100% Risico afk. Omschrijving Haalbaarheid Organisatorisch risico OR Geeft aan in welke mate de organisatie het opdrachtgeverschap en het 17% veranderingsproces als gevolg van het project kan dragen. Uitvoeringsrisico UR Geeft aan in welke mate de uitvoeringsorganisatie in staat is het project uit 17% tevoeren gerelateerd aan complexiteit, omvang en duur van het project. Maakbaarheid Specificatie onzekerheid SO Onzekerheid over c.q. kwaliteit en stabiliteit van informatiebehoeften en 17% systeemvereisten. Technische complexiteit en TR Faalkans van benodigde nieuwe technologie. Geeft aan in welke mate het 17% infrastructureel risico project gebruik maakt van"proven technology"dat toekomstvast is Technische onzekerheid, TO Geeft aan in welke mate de organisatie beschikking heeft over technische 17% sourcing ervaring, vaardigheden, kennis en tools. Samenhang tussen IA De mate waarin de investering past in de architectuur van informatiesystemen 17% informatiesystemen en hulpmiddelen Totaal = 100% 100% 9-11-2011 & Benson obv j.A. Oosterhaven Bron: Parker
  • 29.
    7. Besluiten Evaluatiemodel projecten Business rationale Risico / Onzekerheid Beoordelingsfactor AS VB NU ROI BS OR UR SO TR TO IA Weging 20% 20% 20% 20% 20% 17% 17% 17% 17% 17% 17% + - totaal Projecten Waardering + Waardering - Score Score Score Omvang Aanbeveling A: score implementatie PMS 4 4 4,7 3,8 4,3 4,3 3,7 3 2 2,5 2,3 83% 59% 24% 100 Onzekerheden reduceren. B: score project …. 0% 0% 0% 0 C: …… 0% 0% 0% 0 Projectportfoliomatrix 100% A: score implementatie PMS Business rationale 50% 0% 0% 50% 100% Risico / Onzekerheid 9-11-2011