Prawo rzeczowe

 Pojęcie prawa rzeczowego
  Rodzaje praw rzeczowych
Prawa rzeczowe a inne prawa
Organizacja wykładu
• 30 h – wykłady co tydzień
• Egzamin - czerwiec
  – Część ogólna
  – Prawo rzeczowe
• „Zerówka” – zaliczenie II semestru na
  4.0, termin – do ustalenia
• Poprawka - wrzesień
Pojęcie prawa rzeczowego
• Podmiotowe
  – Uprawnienie / kompleks uprawnień
  – O charakterze bezwzględnym
  – Mający za przedmiot (zasadniczo) rzeczy
• Przedmiotowe
  – Zespół norm prawnych
  – Regulujących
    • prawne formy korzystania z rzeczy
    • Powstanie, ustanie, zmianę praw rzeczowych
Rola praw rzeczowych
• Emanacja konstytucyjnej zasady
  własności prywatnej jako podstawy
  gospodarki wolnorynkowej
• Reguluje
  – Przyporządkowanie poszczególnych dóbr
  – Granice korzystania ze składników
    majątkowych
  – Odpowiedzialność majątkową
• Czy najważniejszy składnik majątku?
Przedmiot praw rzeczowych
• Rzecz
  – Przedmiot materialny (część przyrody)
  – Mający charakter samoistny (może
    stanowić samoistny przedmiot obrotu)
  – Nie zdereifikowany
• Prawa
  – Nie są rzeczami
  – Niektóre mogą być przedmiotem
    ograniczonych praw rzeczowych
Klasyfikacja rzeczy
• Ruchomości i nieruchomości
• Rzeczy istniejące i przyszłe
• Rzeczy proste i złożone
• Rzeczy w obrocie i wyłączone z obrotu
• Rzeczy podlegające szczególnemu
  rezymowi
• Oznaczone co do tożsamości i gatunku
Nieruchomości i ruchomości
• Nieruchomość
  – Część powierzchni ziemskiej (grunt)
  – Z mocy przepisów szczególnych:
    • Budynek trwale z gruntem związany
    • Część budynku
   stanowią nieruchomości odrębne od gruntu
• Ruchomość
  – Rzecz, która nie jest nieruchomością
Rzeczy proste i złożone
• Rzecz prosta
  – Jednorodna
  – Bez części składowych
• Rzecz złożona
  – Składa się z wielu rzeczy
  – Są części składowe
• Problem przynależności
Rzeczy w obrocie i wyłączone
          z obrotu
• Rzecz w obrocie
  – Może być przedmiotem obrotu
  – Zdecydowana większość rzeczy
• Rzecz wyłączona z obrotu
  – Nie może być przedmiotem obrotu
  – O wyłączeniu decyduje ustawa
    • Zabytki archeologiczne
    • Narządy do przeszczepów
Rzeczy podlegające
    szczególnemu reżymowi
• Lasy
  – Państwowe i prywatne
  – Zarząd PGL Lasy Państwowe
• Zabytki
  – Ograniczenia prawa własności
  – Ograniczenia obrotu
• Statki: szczególna reg
Rzeczy oznaczone co do
    tożsamości i gatunku
• Rzecz oznaczona co do tożsamości
  – Unikatowa
  – Zindywidualizowana w obrocie
• Rzecz oznaczona co do gatunku
  – Jedna z wielu takich samych
  – Brak indywidualizacji
• Klasyfikacja zależy od okoliczności
• Podział ma znaczenie praktyczne
Przedmioty praw podobnych
          do własności
• Zwierzęta
• Wody
• Kopaliny (złoża)
• Energia
• Dobra niematerialne o charakterze
  intelektualnym
• Pieniądze
Masy majątkowe
• Universitas rerum nie jest przedmiotem
  praw
• Problem majątków odrębnych
• Przedsiębiorstwo
  – Zbiór składników
  – Służących do prowadzenia działalności
    gospodarczej
• Gospodarstwo rolne – podobnie
Przedsiębiorstwo - cd
• Pojęcie niejednoznaczne
• Znaczenia
  – Przedmiotowe
  – Funkcjonalne
  – Podmiotowe
• Problem charakteru prawnego
  – Zbiór rzeczy i praw
  – Prawo na dobru niematerialnym (klienteli)
Podmiotowe prawa rzeczowe
• Czy istnieje stosunek prawny prawa
  rzeczowego?
• Koncepcje
  – Obligacja generalna
  – Stosunek wielostronny między podmiotami
    obciążonymi obowiązkami
    odpowiadającymi prawu rzeczowemu
Krytyka
• Konstrukcja sztuczna
• Obejmuje osoby nie mające ze sobą
  kontaktu de facto ani de iure
• „wypaczone odbicie faktu, że pewne
  normy prawne nakładają na ogół
  powszechne obowiązki” (Dybowski)
• Stosunek prawny = norma nakłada
  obowiązki /prawa na oznaczone osoby
Cechy konstrukcyjne praw
        rzeczowych
• Prawa podmiotowe o charakterze
  bezwzględnym skuteczne względem
  – Podmiotu zakłócającego korzystanie
  – Innego prawa w trakcie jego wykonywania
  – Nabywcy rzeczy
• Wyodrębnione w drodze ustawy
• Mają charakter majątkowy
• Są jawne
Prawa rzeczowe jako prawa
        podmiotowe
• Bezterminowe (własność) / terminowe
  (użytkowanie)
• Wolne (własność) / związane
  (służebność gruntowa)
• Samoistne / niesamoistne
  (zastaw, hipoteka)
• Zbywalne / niezbywalne
  (użytkowanie, służebność osobista)
Klasyfikacja praw rzeczowych
• Własność
• Użytkowanie wieczyste
• Ograniczone prawa rzeczowe
  – Kodeksowe
  – pozakodeksowe
• Numerus clausus praw rzeczowych

Prawo rzeczowe i

  • 1.
    Prawo rzeczowe Pojęcieprawa rzeczowego Rodzaje praw rzeczowych Prawa rzeczowe a inne prawa
  • 2.
    Organizacja wykładu • 30h – wykłady co tydzień • Egzamin - czerwiec – Część ogólna – Prawo rzeczowe • „Zerówka” – zaliczenie II semestru na 4.0, termin – do ustalenia • Poprawka - wrzesień
  • 3.
    Pojęcie prawa rzeczowego •Podmiotowe – Uprawnienie / kompleks uprawnień – O charakterze bezwzględnym – Mający za przedmiot (zasadniczo) rzeczy • Przedmiotowe – Zespół norm prawnych – Regulujących • prawne formy korzystania z rzeczy • Powstanie, ustanie, zmianę praw rzeczowych
  • 4.
    Rola praw rzeczowych •Emanacja konstytucyjnej zasady własności prywatnej jako podstawy gospodarki wolnorynkowej • Reguluje – Przyporządkowanie poszczególnych dóbr – Granice korzystania ze składników majątkowych – Odpowiedzialność majątkową • Czy najważniejszy składnik majątku?
  • 5.
    Przedmiot praw rzeczowych •Rzecz – Przedmiot materialny (część przyrody) – Mający charakter samoistny (może stanowić samoistny przedmiot obrotu) – Nie zdereifikowany • Prawa – Nie są rzeczami – Niektóre mogą być przedmiotem ograniczonych praw rzeczowych
  • 6.
    Klasyfikacja rzeczy • Ruchomościi nieruchomości • Rzeczy istniejące i przyszłe • Rzeczy proste i złożone • Rzeczy w obrocie i wyłączone z obrotu • Rzeczy podlegające szczególnemu rezymowi • Oznaczone co do tożsamości i gatunku
  • 7.
    Nieruchomości i ruchomości •Nieruchomość – Część powierzchni ziemskiej (grunt) – Z mocy przepisów szczególnych: • Budynek trwale z gruntem związany • Część budynku stanowią nieruchomości odrębne od gruntu • Ruchomość – Rzecz, która nie jest nieruchomością
  • 8.
    Rzeczy proste izłożone • Rzecz prosta – Jednorodna – Bez części składowych • Rzecz złożona – Składa się z wielu rzeczy – Są części składowe • Problem przynależności
  • 9.
    Rzeczy w obrociei wyłączone z obrotu • Rzecz w obrocie – Może być przedmiotem obrotu – Zdecydowana większość rzeczy • Rzecz wyłączona z obrotu – Nie może być przedmiotem obrotu – O wyłączeniu decyduje ustawa • Zabytki archeologiczne • Narządy do przeszczepów
  • 10.
    Rzeczy podlegające szczególnemu reżymowi • Lasy – Państwowe i prywatne – Zarząd PGL Lasy Państwowe • Zabytki – Ograniczenia prawa własności – Ograniczenia obrotu • Statki: szczególna reg
  • 11.
    Rzeczy oznaczone codo tożsamości i gatunku • Rzecz oznaczona co do tożsamości – Unikatowa – Zindywidualizowana w obrocie • Rzecz oznaczona co do gatunku – Jedna z wielu takich samych – Brak indywidualizacji • Klasyfikacja zależy od okoliczności • Podział ma znaczenie praktyczne
  • 12.
    Przedmioty praw podobnych do własności • Zwierzęta • Wody • Kopaliny (złoża) • Energia • Dobra niematerialne o charakterze intelektualnym • Pieniądze
  • 13.
    Masy majątkowe • Universitasrerum nie jest przedmiotem praw • Problem majątków odrębnych • Przedsiębiorstwo – Zbiór składników – Służących do prowadzenia działalności gospodarczej • Gospodarstwo rolne – podobnie
  • 14.
    Przedsiębiorstwo - cd •Pojęcie niejednoznaczne • Znaczenia – Przedmiotowe – Funkcjonalne – Podmiotowe • Problem charakteru prawnego – Zbiór rzeczy i praw – Prawo na dobru niematerialnym (klienteli)
  • 15.
    Podmiotowe prawa rzeczowe •Czy istnieje stosunek prawny prawa rzeczowego? • Koncepcje – Obligacja generalna – Stosunek wielostronny między podmiotami obciążonymi obowiązkami odpowiadającymi prawu rzeczowemu
  • 16.
    Krytyka • Konstrukcja sztuczna •Obejmuje osoby nie mające ze sobą kontaktu de facto ani de iure • „wypaczone odbicie faktu, że pewne normy prawne nakładają na ogół powszechne obowiązki” (Dybowski) • Stosunek prawny = norma nakłada obowiązki /prawa na oznaczone osoby
  • 17.
    Cechy konstrukcyjne praw rzeczowych • Prawa podmiotowe o charakterze bezwzględnym skuteczne względem – Podmiotu zakłócającego korzystanie – Innego prawa w trakcie jego wykonywania – Nabywcy rzeczy • Wyodrębnione w drodze ustawy • Mają charakter majątkowy • Są jawne
  • 18.
    Prawa rzeczowe jakoprawa podmiotowe • Bezterminowe (własność) / terminowe (użytkowanie) • Wolne (własność) / związane (służebność gruntowa) • Samoistne / niesamoistne (zastaw, hipoteka) • Zbywalne / niezbywalne (użytkowanie, służebność osobista)
  • 19.
    Klasyfikacja praw rzeczowych •Własność • Użytkowanie wieczyste • Ograniczone prawa rzeczowe – Kodeksowe – pozakodeksowe • Numerus clausus praw rzeczowych