Prawo cywilne I

 Oświadczenia woli
Pojęcie
• Przejaw woli zmierzający do wywołania
  skutków prawnych w postaci
  – ustanowienia
  – zniesienia
  – zmiany
stosunku cywilnoprawnego
• Może być wyrażone w dowolny sposób
Przesłanki skuteczności
• Swobodne
• Zrozumiałe dla adresata
  – Wyraźne
  – dorozumiane
• Złożone na serio
  – Teoria woli
  – Teoria oświadczenia
  – Teoria zaufania
Nie są oświadczeniami woli
• Oświadczenia wiedzy
  – Zawiadomienia
  – Przebaczenie
• Przejawy woli nie zmierzające do
  wywołania skutków prawnych
• Zapewnienia
  – Uczuciowe
  – Towarzyskie
Rodzaje oświadczeń woli
• Kierowane do oznaczonego adresata
• Ad incertas personas
• Składane przed właściwym organem
• Wymagające zgody osoby trzeciej
• Nie wymagające zakomunikowania
  adresatowi
• Orzeczenia zastępujące oświadczenia
  woli
Związanie oświadczeniem
            woli
• Wiąże od chwili złożenia art. 61 KC
  (teoria doręczenia)
• Śmierć lub utrata zdolności do
  czynności prawnych przez składającego
  – Nie powoduje utraty mocy przez
    oświadczenie woli
  – Wyjątki: treść oświadczenia, ustawa,
    okoliczności
Czas związania
• Brak reguł ogólnych
• Stan związania
  – Bezterminowy
  – Ograniczony w czasie
• Oświadczenia odwoływalne i
  nieodwoływalne
• Wadliwość oświadczenia woli może
  uchylić stan związania
Wykładnia oświadczeń woli
• Cel: ustalenie rzeczywistej treści
  oświadczenia
• Reguła ogólna: art. 65 par. 1
  – Okoliczności
  – Zasady współżycia społecznego
  – Ustalone zwyczaje
• Wykładnia uwzględnia elementy
  werbalne i niewerbalne oświadczenia
Wykładnia oświadczeń woli
    przypadki szczególne
• Umowy (art. 65 par. 2)
  – Falsa demonstratio non nocet
  – Zgodny zamiar stron
• Prawo spadkowe
  – Wykładnia testamentu (art. 948 par 2)
  – Zapis wyczerpujący cały spadek (art. 961
    zd. 2 kc)
Wady oświadczeń woli –
          pojęcie
• Typowe nieprawidłowości występujące
  przy:
  – Powzięciu decyzji (wola wewnętrzna)
  – Uzewnętrznieniu woli (wola zewnętrzna)
• Których wystąpienie powoduje
  – Możliwość uchylenia się od skutków
    złożonego oświadczenia
  – Nieważność oświadczenia woli
Normatywna teoria wad
       oświadczeń woli
• Wadami oświadczenia woli są tylko
  nieprawidłowości uznane za wady przez
  ustawodawcę
• Nie są wadami inne nieprawidłowości
  wskazane przez ustawodawcę
• Wady
  – Regulacja podstawowa
  – Regulacje szczególne
Brak świadomości lub
           swobody
• Stan wyłączający świadomość
  – choroba psychiczna
  – inne zaburzenia psychiczne
• Stan wyłączający swobodę decyzji
  – Wewnętrzny stan osoby
  – Nie okoliczności zewnętrzne (np. przymus)
• Skutek: nieważność bezwzględna
Brak świadomości lub
          swobody II
• Osoby ubezwłasnowolnione całkowicie
  nie mają zdolności do czynności
  prawnych. Ich oświadczenia są
  nieważne
• Osoby nieubezwłasnowolnione
  – Brak „naturalnej niezdolności do czynności
    prawnych”
  – Lucidum intervallum
Pozorność
• Złożenie drugiej stronie za jej zgodą
  oświadczenia woli bez zamiaru
  wywołania skutków prawnych
• Bezwzględnie nieważne
• Reservatio mentalis to nie pozorność
• Czynności ukryte
  – Pozorna nieważna
  – Ważność ukrytej zależy od spełnienia przesłanek
    ważności takiej czynności
Pozorność II
• Pozorny dysponent dokonuje czynności
  prawnej, w wyniku której
• Osoba trzecia nabywa prawo lub
  zostaje zwolniona z obowiązku
• Nabycie jest skuteczne, jeśli osoba
  trzecia była w dobrej wierze
• Składający pozorne oświadczenie nie
  jest chroniony
Błąd
• Mylne wyobrażenie o rzeczywistym
  stanie rzeczy
• Przesłanki podstawowe
  – Mylne wyobrażenie co do treści czynności
    prawnej
  – Istotność błędu
• Zniekształcenie oświadczenia woli
  przez posłańca traktujemy tak, jak błąd
Błąd II
• Oświadczenie składane drugiej stronie:
  – Błąd wywołany choćby nieświadomie
  – Wiedza składającego o błędzie
  – Możność zauważenia błędu
  – Nie dotyczy czynności nieodpłatnych
• Uchylenie się od skutków oświadczenia
  – Oświadczenie drugiej stronie na piśmie
  – Roczny termin od wykrycia błędu
Podstęp
• Błąd wywołany celowo przez
  – Drugą stronę
  – Osobę trzecią, jeśli druga strona
    • Wiedziała o podstępie a nie zawiadomiła
      składającego oświadczenie woli
    • Czynność była nieodpłatne
• Obejmuje także:
  – Błąd nieistotny
  – Błąd co do pobudki
Podstęp II
• Charakter prawny
  – Kwalifikowana postać błędu LUB
  – Samodzielna wada oświadczenia woli
• Uchylenie się od skutków oświadczenia
  – Oświadczenie złożone drugiej stronie na
    piśmie
  – W ciągu roku od wykrycia podstępu
Groźba
• Wywołanie stanu obawy powodującego
  złożenie oświadczenia woli o treści
  pożądanej przez grożącego
• Musi być
  – Poważna (realne niebezpieczeństwo
    spełnienia)
  – Bezprawna: zapowiedź działania
    • Bezprawnego
    • dozwolonego, ale w innym celu
Groźba II / Wyzysk
• Uchylenie się od skutków oświadczenia
  woli
  – Na piśmie
  – Rok od czasu, gdy stan obawy ustał
• Wyzysk (art. 388)
  – Dawniej wada oświadczeń woli
  – Obecnie: WĄTPLIWE
  – Regulacja w prawie zobowiązań
Przypadki szczególne
•   Testamenty art. 945 KC
•   Przyjęcie spadku art. 1019
•   Ugoda art. 945
•   Uznanie dziecka art 80 i 82 krio
•   Wady oświadczeń woli w związku z
    zawarciem małżeństwa (art 15’ krio)

Prawo cywilne i 4

  • 1.
    Prawo cywilne I Oświadczenia woli
  • 2.
    Pojęcie • Przejaw wolizmierzający do wywołania skutków prawnych w postaci – ustanowienia – zniesienia – zmiany stosunku cywilnoprawnego • Może być wyrażone w dowolny sposób
  • 3.
    Przesłanki skuteczności • Swobodne •Zrozumiałe dla adresata – Wyraźne – dorozumiane • Złożone na serio – Teoria woli – Teoria oświadczenia – Teoria zaufania
  • 4.
    Nie są oświadczeniamiwoli • Oświadczenia wiedzy – Zawiadomienia – Przebaczenie • Przejawy woli nie zmierzające do wywołania skutków prawnych • Zapewnienia – Uczuciowe – Towarzyskie
  • 5.
    Rodzaje oświadczeń woli •Kierowane do oznaczonego adresata • Ad incertas personas • Składane przed właściwym organem • Wymagające zgody osoby trzeciej • Nie wymagające zakomunikowania adresatowi • Orzeczenia zastępujące oświadczenia woli
  • 6.
    Związanie oświadczeniem woli • Wiąże od chwili złożenia art. 61 KC (teoria doręczenia) • Śmierć lub utrata zdolności do czynności prawnych przez składającego – Nie powoduje utraty mocy przez oświadczenie woli – Wyjątki: treść oświadczenia, ustawa, okoliczności
  • 7.
    Czas związania • Brakreguł ogólnych • Stan związania – Bezterminowy – Ograniczony w czasie • Oświadczenia odwoływalne i nieodwoływalne • Wadliwość oświadczenia woli może uchylić stan związania
  • 8.
    Wykładnia oświadczeń woli •Cel: ustalenie rzeczywistej treści oświadczenia • Reguła ogólna: art. 65 par. 1 – Okoliczności – Zasady współżycia społecznego – Ustalone zwyczaje • Wykładnia uwzględnia elementy werbalne i niewerbalne oświadczenia
  • 9.
    Wykładnia oświadczeń woli przypadki szczególne • Umowy (art. 65 par. 2) – Falsa demonstratio non nocet – Zgodny zamiar stron • Prawo spadkowe – Wykładnia testamentu (art. 948 par 2) – Zapis wyczerpujący cały spadek (art. 961 zd. 2 kc)
  • 10.
    Wady oświadczeń woli– pojęcie • Typowe nieprawidłowości występujące przy: – Powzięciu decyzji (wola wewnętrzna) – Uzewnętrznieniu woli (wola zewnętrzna) • Których wystąpienie powoduje – Możliwość uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia – Nieważność oświadczenia woli
  • 11.
    Normatywna teoria wad oświadczeń woli • Wadami oświadczenia woli są tylko nieprawidłowości uznane za wady przez ustawodawcę • Nie są wadami inne nieprawidłowości wskazane przez ustawodawcę • Wady – Regulacja podstawowa – Regulacje szczególne
  • 12.
    Brak świadomości lub swobody • Stan wyłączający świadomość – choroba psychiczna – inne zaburzenia psychiczne • Stan wyłączający swobodę decyzji – Wewnętrzny stan osoby – Nie okoliczności zewnętrzne (np. przymus) • Skutek: nieważność bezwzględna
  • 13.
    Brak świadomości lub swobody II • Osoby ubezwłasnowolnione całkowicie nie mają zdolności do czynności prawnych. Ich oświadczenia są nieważne • Osoby nieubezwłasnowolnione – Brak „naturalnej niezdolności do czynności prawnych” – Lucidum intervallum
  • 14.
    Pozorność • Złożenie drugiejstronie za jej zgodą oświadczenia woli bez zamiaru wywołania skutków prawnych • Bezwzględnie nieważne • Reservatio mentalis to nie pozorność • Czynności ukryte – Pozorna nieważna – Ważność ukrytej zależy od spełnienia przesłanek ważności takiej czynności
  • 15.
    Pozorność II • Pozornydysponent dokonuje czynności prawnej, w wyniku której • Osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona z obowiązku • Nabycie jest skuteczne, jeśli osoba trzecia była w dobrej wierze • Składający pozorne oświadczenie nie jest chroniony
  • 16.
    Błąd • Mylne wyobrażenieo rzeczywistym stanie rzeczy • Przesłanki podstawowe – Mylne wyobrażenie co do treści czynności prawnej – Istotność błędu • Zniekształcenie oświadczenia woli przez posłańca traktujemy tak, jak błąd
  • 17.
    Błąd II • Oświadczenieskładane drugiej stronie: – Błąd wywołany choćby nieświadomie – Wiedza składającego o błędzie – Możność zauważenia błędu – Nie dotyczy czynności nieodpłatnych • Uchylenie się od skutków oświadczenia – Oświadczenie drugiej stronie na piśmie – Roczny termin od wykrycia błędu
  • 18.
    Podstęp • Błąd wywołanycelowo przez – Drugą stronę – Osobę trzecią, jeśli druga strona • Wiedziała o podstępie a nie zawiadomiła składającego oświadczenie woli • Czynność była nieodpłatne • Obejmuje także: – Błąd nieistotny – Błąd co do pobudki
  • 19.
    Podstęp II • Charakterprawny – Kwalifikowana postać błędu LUB – Samodzielna wada oświadczenia woli • Uchylenie się od skutków oświadczenia – Oświadczenie złożone drugiej stronie na piśmie – W ciągu roku od wykrycia podstępu
  • 20.
    Groźba • Wywołanie stanuobawy powodującego złożenie oświadczenia woli o treści pożądanej przez grożącego • Musi być – Poważna (realne niebezpieczeństwo spełnienia) – Bezprawna: zapowiedź działania • Bezprawnego • dozwolonego, ale w innym celu
  • 21.
    Groźba II /Wyzysk • Uchylenie się od skutków oświadczenia woli – Na piśmie – Rok od czasu, gdy stan obawy ustał • Wyzysk (art. 388) – Dawniej wada oświadczeń woli – Obecnie: WĄTPLIWE – Regulacja w prawie zobowiązań
  • 22.
    Przypadki szczególne • Testamenty art. 945 KC • Przyjęcie spadku art. 1019 • Ugoda art. 945 • Uznanie dziecka art 80 i 82 krio • Wady oświadczeń woli w związku z zawarciem małżeństwa (art 15’ krio)