dzfgzdg

1. गिद्ध संरक्षण

2. what are vulture?

3.  lzsf/L r/f ;d'x cGtu{t kg]{ lu4 7'nf cfsf/sf df+;fxf/L k+IfL x'g . logn] cfkm+} lzsf/
ub}{gg . d/]sf hgfj/sf] df;' cyf{t l;gf] / df;'hGo kmf]x/ kbfy{ dfq vfg] ub{5g .
 hgfj/sf] l;gf] / kmfn]sf] df;'hGo kbfy{nfO{ cfxf/ agfP/ xfd|f] j/k/sf] jftfj/0fnfO{ k|b'lift,
b'u{lGwt / /f]ud'Qm agfpg dxTjk"0f{ e"ldsf lgjf{x ug]{ lu4nfO{ …k|s[ltsf] s'lrsf/Ú klg
elgG5
 u4sf] k]6df cTolws dfqfdf /xg] cDnLo /;n] ljleGg xfgLsf/s ls6f0f'x¿ ePsf] ;8]un]sf] df;'
klg ;xh} krfpg d2t ub{5 .
 lu4sf] cefj ePdf l;gf] k|s[ltdf o;} ;85, h;df e':ofxf s's'/, :ofn, d';f / leFmufsf] ;+Vofdf a[l4
x'G5 . kmn:j?kM dflg;df /]jLh, Kn]u, x}hf, cfpF / emf8fkvfnf cflb ;?jf tyf 3fts /f]ux¿

4.  lu4n] l;gf]af6 x'g] hldg, hn / jfo' k|b'if0f tyf ;Defljt ljs/fn cj:yfnfO{ lgoGq0f ug{
cfkmgf] e'ldsf v]ln/x]sf] x'G5 .
 Ps cWoog k|ltj]bg cg';f/ Pp6f lu4n] cfkmgf] hLjgsfndf s/Lj !! xhf/
cd]/LsL 8n/ d"No a/fa/ l;gf] ;kmfOdf of]ubfg k'¥ofpg ;Sb5 .
 u4sf] kof{j/0fLo;Fu} wfld{s / ;f+:s[lts dxTj klg 5 . lxGb' wd{df lu4nfO{ zlgb]jsf] jfxgsf
¿kdf dflgG5 . /fdfo0f jl0f{t syf cg';f/ /fj0fn] ;LtfnfO{ x/0f u/]/ n+sf n}hfg nfUbf nfg
glbg lu4 -h6fo'_n] clGtd ;f; /x'Gh]n n8]sf] pNn]v 5 .
 g]kfnsf] lxdfnL If]qdf a:g] ltAtLog d'nsf nfdf ;d'bfo d[t cfkmGtsf] zj lu4nfO{

5. k|hflt
 xfn ;Dd ePsf cWoog cg';f/ ;+;f/e/ kfOPsf lu4 @# k|hfltsf] /xsf] clen]v 5
.
 blIf0f Plzofdf ( k|hflt lu4x? kfOG5g /, oL ;a} k|hfltx? g]kfndf klg
kfOG5g .
 g]kfnsf kfOg] /}yfg] k|hflt dWo] 8+u/, ;fgf] v}/f] / ;'g lu4n] cUnf, alnof
/ 7"nf ¿vdf u'F8 agfP/ k|hgg ub{5g eg] xf8kmf]/, lxdfnL / ;]tf] lu4n]
r§fgL kx/f / cf]8f/x¿df uF'8 agfO k|foh;f] dfG5]sf a:tL j/k/ a:g ?rfpF5g

6. cfxf/f
 Pp6} l;gf] / af;:yfgnfO{ ljleGg k|hfltx¿ ldn]/ ;fd'lxs ¿kdf eIf0f ug]{ lu4x¿ ;fdflhs k|f0fL
x'g .
 cfxf/f e]l6Psf 7fpFdf lu4nfO{ PSn} vfO/x]sf] b]Vg kfpg› cgf}7f] xf] . pgLx¿ ;d"xdf
x'G5g . l;gf]sf] vf]hLdf s/Lj tLg ;o lsdL 6f9f;Dd p8g] lu4x¿ cf};t tLg lbgdf ! s]hL l;gf]
vfg] u5{g .
 o; lx;fan] Pp6f lu4n] dfq klg Ps jif{df slDtdf !@) s]hL l;gf]sf] vkt ub{5 .
 xfdLsxfF kfOg] lu4sf ;a} k|hflt l;gf] vfg ?rfpF5g . logLx¿ cfsfzaf6 b]v]/} kQf nufP/
k|foM :tgwf/L k|f0fLsf l;gf] vfG5g . logLx¿df ljleGg ls6f0f' / lhjf0f'x¿ ePsf] ;8]sf]
df;'klg krfpg ;Sg] Ifdtf x'G5 . l;gf]df ePsf] df;', cfGb|f, sn]hf] vfG5g t/, k]6leq ePsf]
vfgf, nfbL / xf8 eg] 5f85g .

7. lu4 ljgfzsf] Oltxf;
 s/Lj 8]9 bzs cl3;Dd tkfOF xfd|f ufpF 6f]ndf klg ;ofF}sf] ;+Vofdf l;gf]df n'5frF'8L
ul//x]sf lu4 ;xh} b]lvGy] . t/, cfh tL b[Zo b'n{e ePsf 5g .
 dfgj ;Eotfsf] ljsf;qmd ;Fu} o;sf ljleGg sf/0fx¿ 5g . oqtq b]lvg] lu4x? lxhf]cfh
;+s6fkGg cj:yfdf k'u]sf 5g . lxhf]cfh d/]sf hgfj/ v'nf 7fpF kmflnFb}g .
 bb{ lgjf/ssf ¿kdf rnfpg] ul/Psf] 8fOSnf]km]g]s lbOP klg d/]sf 3/kfn'jf hGt'sf] l;gf]af6
k/]sf] c;/sf] syf klg 5'§} 5 .
 h+un ljgf; eP/ dfgj a:tL a9]sf] 5 .
 . lu4n] u'F8 nufpg] cUnf ?vx¿ sfl6Psf 5g . h+undf df+;fxf/L hgfj/sf] l;sf/ x'g] hGt'sf]
;Vof 36]sf] 5 . d

8. lsg 36] lu4 <
 ;g !(() sf] dWob]lv blIf0f Plzofdf lu4sf] ;+Vofdf o;/L ck|fs[lts / gf6sLo
9+un] x|f; cfpg'sf] k|d'v sf/0f 3/kfn'jf kz' pkrf/df k|of]u ul/g] cf}iflw
8fOSnf]k]mg]s xf] .
 af;:yfg ljgfz
 :yfgLo ¿kdf cfxf/sf] sdLM
 l;gf]df ljif /fVg]M
 ljB'tLo kf]n / tf/

9. ;+/If0fsf nflu /]i6'/]06
 oL To:tf] k|sf/sf /]i6'/]06 x'g, hxfF ljZjd} b'n{e kIfL lu4x¿ l;gf] vfg cfpF5g . To;}n] t
logsf] gfd h6fo' -lu4_ /]i6'/]06 lbOPsf] 5 .
 :yfgLo ;d'bfo4f/f ;+rflnt / Jojl:yt ul/ Psf oL /]i6'/]06sf] k|d'v p2]Zo nf]kf]Gd'v cj:yfdf
k'u]sf lu4nfO{ ljiffbL/xLt cfxf/f pknAw u/fO{ ;+/If0f ug'{ xf] .
 oxL p2]Zosf ;fy g]kfndf ;j{k|yd ;g @))^ df gjnk/f;Lsf] lk7f}nLdf h6fo' /]:6'/]G6 vf]lnof] .
;fd'bflos jg pkef]Qmf ;d'xsf] ;lqmotfdf v'n]sf] pQm /]:6'/]G6 ljZjs} klxnf] xf] .
 ;d'bfoåf/f ;~rflnt pQm ynf]af6 k/]sf] ;sf/fTds k|efjkl5 p:t} k|sf/ sf h6fo' /]i6'/]G6x?
?kGb]xLsf] u}8xjf tfn, bfªsf] nfndl6of / lahf]/L, s}nfnLsf] v'6Lof, sf:sLsf] 3frf]s / ;'g;/Lsf]
/fdw'gLdf klg lj:tf/ ul/Psf 5g . lu4 ;+/If0fdf sf];]9'+uf dflgPsf oL /]i6'/]G6x¿ xfn
g]kfnsf ;ft :yfgdf ;~rflnt 5g . o;/L vf]lnPsf h6fo' /]i6'/]06df uf}/Iff s]Gb|x? x'G5g,
hxfF ls;fgx?af6 a[4, c;Qm / a]sfd] ufOj:t'x? ;+sng u/L kfngkf]if0f ul/G5 . vf;df uf}/Iff

10. g]kfndf lu4 ;+/If0fsf k|of;x¿
 @))$df bL k|]/]u|Lg km08sf] ;xof]udf g]kfn k+IfL ;+/If0f ;+3n] sf7df8f}+df lu4
;+/If0f ;DalGw lzv/ ;Dd]ngsf] cfof]hgf u¥of] . pQm ;Dd]ngn] lu4 ;+/If0fsf nflu
tTsfn ug'{kg]{ cTofjZos tLgsfdsf] klxrfg u¥of] .
 != 8fOSnf]k]mg]ssf] j}slNks cf}iflwsf] klxrfg / cljisf/ ug]{ .
 @= kz'sf] pkrf/df 8fOSnf]k]mg]ssf] k|of]unfO{ lg?T;flxt ug{ Jofks hgr]tgf clej[l4
/ jsfntsf sfd ug]{ .
 #= blIf0f Pl;ofdf nf]k x'g nfu]sf lhK; k|hfltsf lu4x¿nfO{ k|hggsf nflu s[lqd k|hgg
s]Gb| :yfkgf u/]/To;df /fVg] . rNnf x'sf{Pkl5 8fOSnf]km]g]s/lxt v'nf jftfj/0fdf

11. गिद्धका लागि हागिकारक NSAID औषगि जुि पशुििमा प्रयोि
िररन्छ
 Carprofen
 Flunixin meglumine
 Nimesulide
 Aceclofenac
 Ketoprofen
 Diclofenac
 Meloxicam
 Tolfenamic Acid

12. प्रयोि ििुु अगि सोच्नुहोस् !

13. NSAID गिषाक्तताले Vulture लाई कसरी असर िछु ?
 रोिी िाईिस्तुको दुखाइ गििारक औषगिले उपचार ििुु िै प्रमुख मािु हो जसद्वारा गिद्धहरू NSAIDs को सम्पक
ु मा
आउँछि्।
 मृत्यु हुिुभन्दा क
े ही गदि अगि NSAIDs मार्
ु त उपचार िररएको िाईिस्तुको शिलाई खुिाउिे गिद्धहरू प्रायः मछु ि्।
 क
े ही NSAIDs गिद्धहरूद्वारा पूर्ु रूपमा चयापचय हुँदैिि् र चराहरूको मृिौलालाई क्षगत पुर्याउँछि्। यसले
चराहरूको मुख्य उत्सजुि उत्पादि यूररक एगसडलाई गपसाबमा जािबाट रोक्छ र रितमा यसको एकाग्रता बढ्छ,
कगहलेकाहीँ सामान्य स्तरभन्दा दस िुर्ा बढी हुन्छ। यूररक एगसडको गिस्टलहरू त्यसपगछ चराको अंिहरूमा जम्मा
िररन्छ (गभसेरल िाउट) र यो िेिोप्सीमा एक स्पष्ट िाि हो।
 NSAID-दू गषत मासु खाएपगछ गिद्धको मृत्यु हुि तीि गदिसम्म लाग्न सक्छ, जुि समयसम्म गतिीहरू इन्जेशि साइटबाट
क
े ही दू रीमा सरेका हुन्छि्, जसले िदाु मृत्युको कारर्बारे अगिगितता हुि सक्छ।
 उपचार िररएको िाईिस्तुले उपचार िरेको ३-४ गदि गभत्र NSAIDs मेटाबोगलज िछु र त्यसैले यस्तो अिगि गबगतसक्दा
गिद्धहरू मिे खतरा हुँदैि।

14.  पगछ क
े टोप्रोर्
े ि डाइक्लोर्
े िाकको गिकल्पको रूपमा पेश िररयो।
 तर, क
े टोप्रोर्
े ि पगि गिद्धका लागि उगिक
ै हागिकारक हुन्छ भन्ने बुगियो

15. MELOXICAM
 िेरै अिुसन्धािको साथ, अब मेलोक्सिकम आगिष्कार िररएको छ जुि जिािरहरू, गिशेष िरी गिद्धहरूका
लागि हागिकारक छै ि।
 ियाँ औषगि मेलोक्सिकम, पशुििको उपचारमा डाइक्लोर्
े िेक जगिक
ै प्रभािकारी भए पगि चराहरूलाई
हािी िििे गिज्ञहरू बताउँछि्।

17. Trade name of different toxic NSAID for Vulture
 Ketoprofen:

18. Contd.
 Nimesulide:

19. Contd.
 Flunixin Meglumine

20. Carprofen:

21. Acelofenac:

22. Tolfenamic Acid
 Safest NSAID drug for vulture
 मेलोक्सिकम पगछ दोस्रो पुगष्ट गिद्ध-सुरगक्षत NSAID को रूपमा टोल्फ
े िागमक एगसड पगहचाि िररयो।