Η ζωή της
ΗΕλισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου
ή αλλιώς Μουτσάν ή Μουτσά,
γεννήθηκε στην Ζάκυνθο στις 2
Οκτωβρίου του 1801 και υπήρξε μία
από τις πρώτες Ελληνίδες
συγγραφείς. Το γνωστότερο έργο της
είναι η αυτοβιογραφία της. Εκτός
από αυτό έγραψε πάνω από 15
θεατρικά έργα, στην ελληνική και
την ιταλική, μετέφρασε αρχαία
κείμενα και συνέθεσε κάποια
ποιήματα. Η αυτοβιογραφία της
εκδόθηκε από τον γιο της,
Ελισαβέτιο το 1881, με κάποιες
περικοπές, σε έναν τόμο μαζί με δικά
του ποιήματα. Η αξία του έργου
έγκειται κυρίως στην απλή γλώσσα
που χρησιμοποιείται. Από τα άλλα
έργα της έχουν σωθεί ελάχιστα, μία
κωμωδία με τίτλο Φιλάργυρος και
κάποια άλλα ιταλικά κείμενα.
3.
Οι γνώσεις τηςΜαρτινέγκου
• Η Ελισάβετ από μικρή είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον
για τη μάθηση και τα γράμματα, παρόλο που η
εκπαίδευσή της ήταν περιορισμένη. Τα πρώτα της
γράμματα τα έμαθε από τη μητέρα και τη γιαγιά της.
Η μητέρα της στήριζε την μόρφωση της Ελισάβετ
αλλά ο πατέρας της δεν θεωρούσε απαραίτητη την
πνευματική εξέλιξη των θυγατέρων του. Παρόλα
αυτά, όταν έφτασε 12 χρονών αποφάσισε να της
διδάξει την ιταλική γλώσσα, βάζοντάς την να μελετά
από μια ιταλική γραμματική κατά τους θερινούς
μήνες. Η δίψα της για γνώση όμως, ήταν τόσο
μεγάλη, ώστε αποφάσισε να μάθει μόνη της ιταλικά
για να διαβάσει λογοτεχνία. Η επιμονή της Ελισάβετ
να ασχοληθεί με τα γράμματα οδηγούν την
οικογένεια να δεχθεί, το 1820, έναν ακόμη δάσκαλο,
τον ιερομόναχο Βασίλειο Ρωμαντζά. Παράλληλα
εξελισσόταν συνεχώς στο γράψιμο ποιημάτων,
θεατρικών έργων στα ελληνικά και τα ιταλικά και
μεταφράσεων από την αρχαία ελληνική γραμματεία.
Επιθυμία της ήταν να μην παντρευτεί, αλλά να
αφοσιωθεί στη μελέτη και τη συγγραφή. Πράγμα που
οι γονείς της, και ιδιαίτερα ο πατέρας της, δεν
υποστήριζαν.
4.
Εξαιτίας των αντιρρήσεωντης
οικογένειάς της θέλησε να κλειστεί σε
μοναστήρι ή να αποσυρθεί σε μία
κατοικία της οικογένειας στην ύπαιθρο,
όμως και αυτές οι επιθυμίες της δεν
γίνονταν δεκτές από τους δικούς της.
Μπροστά στην προοπτική να
παραμείνει ανύπαντρη και να κατοικεί
με τους γονείς της, χωρίς να έχει το
δικαίωμα να βγαίνει από το σπίτι,
αποφάσισε να φύγει κρυφά από το νησί,
αλλά μετά από μια αποτυχημένη
απόπειρα επέστρεψε χωρίς να την
αντιληφθεί κανείς και τελικά
αναγκάστηκε να υποχωρήσει, να
γυρίσει σπίτι της και να δεχτεί την
επιθυμία των δικών της να παντρευτεί.
Θεώρησε ότι έτσι θα κατάφερνε
τουλάχιστον να φύγει από το πατρικό
σπίτι, που για εκείνη ήταν φυλακή.
5.
Ο γάμος τηςΕλισάβετ
• Η ανεύρεση γαμπρού στη Ζάκυνθο
ήταν ιδιαίτερα δύσκολη και γι’ αυτόν
τον λόγο ο θείος της πρότεινε να
ταξιδέψουν στην Ιταλία, όπου θα
ήταν πιο εύκολο να βρεθεί σύζυγος
για την Ελισάβετ και την αδερφή της,
που ήταν και αυτή σε ηλικία γάμου.
Όμως το ταξίδι δεν έγινε εξαιτίας
ασθένειας του πατέρα της. Εν τω
μεταξύ βρέθηκε υποψήφιος σύζυγος,
ο Νικόλαος Μαρτινέγκος, ο οποίος
όμως καθυστερούσε τον γάμο με
συνεχείς διαπραγματεύσεις για το
ύψος της προίκας Τελικά ο γάμος
τελέστηκε μετά από 16 μήνες, το
καλοκαίρι του 1831. Δυστυχώς,
απεβίωσε 2 εβδομάδες μετά την
γέννηση του γιου της, στις 9
Νοεμβρίου του 1832, λόγω κάποιων
επιπλοκών στον τοκετό.
6.
Η Μουτζάν ωςπρότυπο για τις
γυναίκες
• Η Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου θεωρείται ίσως η πρώτη Ελληνίδα
πεζογράφος, έχοντας αφήσει περισσότερα από δέκα θεατρικά δράματα στα
ελληνικά και περίπου 16 έργα στα ιταλικά. Το σημαντικότερο όμως έργο της, θα
λέγαμε ότι είναι η Αυτοβιογραφία της. Είναι ένα σημαντικό λογοτεχνικό κείμενο
γραμμένο με ευθύτητα, χάρη και ρομαντική διάθεση, στην καθομιλουμένη της
επτανησιακής άρχουσας τάξης. Μέσα από μια λεπτομερή σκιαγράφηση της ζωής
της, παίρνουμε μια εικόνα για την κοινωνική θέση της γυναίκας, της
αριστοκρατικής τάξης, των αρχών του 19ου αιώνα στη Ζάκυνθο. Η Ελισάβετ δεν
διστάζει να φέρει στο προσκήνιο την σύγκρουση που βιώνει ως γυναίκα με τη
συντηρητική κοινωνία της ιδιαίτερης πατρίδας της. Οι περιορισμοί και τα εμπόδια
που έχει να αντιμετωπίσει η νεαρή Ελισάβετ, την οδηγούν να βρίσκει παρηγοριά
στα βιβλία και τα συγγράμματά της και μέσα από αυτά να πραγματοποιεί τη δική
της επανάσταση, σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από εξέγερση και ανάγκη για
ελευθερία. Τελικά κατάφεραν να κάνουν την Ελισάβετ να λυγίσει μπροστά στην
συνεχή πίεση της οικογένειας της. Έτσι αποφάσισε να παντρευτεί, θεωρώντας ότι
έτσι θα κατάφερνε τουλάχιστον να φύγει από το πατρικό σπίτι, που για εκείνη ήταν
φυλακή.
