εργασία-βιβλιοπαρουσίαση για τα Κ.Ν.Λ. Γ΄ Γυμνασίου της μαθ. της Γ1΄τάξης του Γυμν. Κολινδρού Δριστά Κυριακής. Διορθωμένη έκδοση (link παλιάς: https://www.slideshare.net/slideshow/pptx-c406/282295837).

1. ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΔΡΙΣΤΑ, Γ1’ Γυμνασίου Κολινδρού
2024-2025
Άλκης Ζέη
«ΤΟ ΚΑΠΛΑΝΙ ΤΗΣ ΒΙΤΡΙΝΑΣ»
Δίπλα: φωτογραφία από την πρώτη έκδοση του
βιβλίου - Αθήνα, Δεκέμβριος 1963, Α' έκδοση,
σελ. 202. Επιμέλεια έκδοσης και εξώφυλλο: Ιδ.
Στρατηγόπουλου

3. Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Η Άλκη Ζέη γεννήθηκε στην Αθήνα. Όμως τα πρώτα
παιδικά της χρόνια τα πέρασε στην Σάμο όπου
καταγόταν η μητέρα της.
Απέκτησε δύο παιδιά με τον σκηνοθέτη και τραγικό
ποιητή Γιώργο Σεβαστίκογλου.
Από το 1954 μέχρι το 1964 έζησε σαν πρόσφυγας.Το
1964 επιστρέφει όμως στην Ελλάδα και ξαναφεύγει
στην Γαλλία και συγκεκριμένα στο Πάρισι για να
μπορέσει να ξεφύγει από την Χούντα.
Από πολύ μικρή ασχολήθηκε με το γράψιμο και στις
πρώτες τάξεις του γυμνασίου άρχισε να γράφει
κείμενα για το κουκλοθέατρο.

4. ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Το βιβλίο ΤΟ ΚΑΠΛΑΝΙ ΤΗΣ ΒΙΤΡΙΝΑΣ
βασίζεται πάνω στην παιδική ζωή
της Άλκης ζέη.

5. Η ΣΑΜΟΣ
ΤΟΤΕ ΤΩΡΑ

6. ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ-ΥΠΟΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ
Το βιβλίο που γράφτηκε το 1963, αποτελεί ένα από τα πλέον αξιόλογα
έργα της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας και είναι το πρώτο
(αυτοβιογραφικό) μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη, μιας από τους πιο
σημαντικούς σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς.
Στο βιβλίο αυτό η Άλκης Ζέη μας μιλά για δύο αδερφές, τη Μέλια και τη
Μυρτώ. Αυτά τα κορίτσια ζούνε σε ένα νησί του Αιγαίου. Τα αγαπημένα
τους πράγματα είναι να ακούνε τον παππού τους να τους λέει ιστορίες,
να έρχεται το καλοκαίρι και να φτάνουν οι φίλοι τους στο νησί και να
ακούνε ιστορίες για το καπλάνι από τον ξάδερφό τους. Σύμφωνα με τον
μύθο το καπλάνι είναι ένας ακίνητος τίγρης σε μία βιτρίνα. Αυτός ο
τίγρης έχει δύο μάτια ένα μαύρο και ένα γαλάζιο.
Μια μέρα όμως το καπλάνι εξαφανίστηκε και όλοι το ψάχναν!

7. ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ΒΙΒΛΙΟΥ,
ΜΕΡΟΣ 1Ο
● Η ιστορία εκτυλίσσεται τη δεκαετία του 1930 σε ένα νησί του Αιγαίου
και αφηγείται την καθημερινή ζωή της Μέλιας και της Μυρτώς, δύο
μικρών αδελφών που ζουν με την οικογένειά τους σε ένα παλιό,
μεγάλο σπίτι. Στο σαλόνι του υπάρχει μια παλιά βιτρίνα, μέσα στην
οποία βρίσκεται ένα βαλσαμωμένο τίγρη, το «Καπλάνι», που είχε
φέρει από ταξίδι στην Ανατολή ο θείος τους Αιμίλιος. Το Καπλάνι
γίνεται το κέντρο των παιχνιδιών και των ιστοριών τους, χωρισμένο
«στα δύο»: η μία πλευρά με το γαλάζιο μάτι είναι η χώρα των
ονείρων, και η άλλη, με το μαύρο μάτι, η χώρα του φόβου.
● Ο θείος Αιμίλιος, που είναι πολιτικός εξόριστος, ζει μαζί τους και
τους διηγείται ιστορίες από τα ταξίδια του και τη ζωή του μακριά
από το νησί. Μέσα από τα λόγια του, οι δύο αδελφές γνωρίζουν μέρη,
ανθρώπους και γεγονότα έξω από τα στενά όρια της μικρής
κοινωνίας τους. Οι διηγήσεις του μεταφέρουν τις αδελφές σε άλλους
κόσμους, μακριά από τη νησιωτική καθημερινότητα. Οι μέρες κυλούν
με παιχνίδια, σχολείο, παρέες και τις αφηγήσεις του θείου, ενώ η
οικογένεια ζει σε κλίμα αγάπης και ζεστασιάς.

8. ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ΒΙΒΛΙΟΥ,
ΜΕΡΟΣ 2Ο
● Σιγά σιγά, η πολιτική αστάθεια και οι περιορισμοί αγγίζουν
και το νησί. Η δικτατορία του Μεταξά εγκαθιδρύεται, και τα
μέτρα καταπίεσης επηρεάζουν και τη μικρή κοινωνία. Η
αστυνομία παρακολουθεί όσους θεωρούνται «επικίνδυνοι»
και η λογοκρισία γίνεται αυστηρή. Ο θείος Αιμίλιος βρίσκεται
στο στόχαστρο, και η οικογένεια ανησυχεί για την ασφάλειά
του.
● Στο μεταξύ, τα κορίτσια αρχίζουν να παρατηρούν αλλαγές
γύρω τους: φίλοι και συγγενείς αποφεύγουν να μιλούν
ανοιχτά, κάποιοι συλλαμβάνονται ή εξορίζονται, ενώ οι ίδιοι
περιορίζονται στις κινήσεις και στις κουβέντες τους. Ο θείος
Αιμίλιος τελικά αναγκάζεται να φύγει από το νησί, αφήνοντας
πίσω του το Καπλάνι και τις ιστορίες του.

9. Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ
Δημόσια εμφάνιση του Μεταξά (πομπή / συγκέντρωση) –
Φωτογράφιση από προπαγανδιστική εκδήλωση ή συγκέντρωση,
χαρακτηριστική της μαζικής εμφάνισης του καθεστώτος.

10. ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ΒΙΒΛΙΟΥ,
ΜΕΡΟΣ 3Ο
● Τα κορίτσια αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι οι ιστορίες
του θείου και οι αξίες που εκείνος εκπροσωπεί δεν είναι
αποδεκτές από όλους. Η παιδική ανεμελιά της Μέλιας και
της Μυρτώς κλονίζεται, καθώς έρχονται σε επαφή με την
πραγματικότητα του φόβου και της αδικίας.
● Το Καπλάνι, άλλοτε σύμβολο χαράς και φαντασίας, μένει
πια στη βιτρίνα σαν σιωπηλός μάρτυρας της αλλαγής στη
ζωή τους και των γεγονότων που σημάδεψαν την
οικογένεια και τον τόπο τους.
● Η ζωή στο νησί συνεχίζεται, αλλά οι εμπειρίες εκείνης
της περιόδου μένουν χαραγμένες στις μνήμες των
κοριτσιών.

11. ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
●Η ιστορία προσπαθεί να μας
δείξει την καταπίεση που δεχόταν
ο απλός κόσμος στην εποχή της
δικτακτορίας.
●Η ιστορία διαδραματίζεται στο
νησί της Σάμου.

12. ΠΡΟΣΩΠΑ ΒΙΒΛΙΟΥ
1. Ο παππούς των κοριτσιών
2. Η Μυρτώ (μεγάλη αδερφή)
3. Η Αντιγόνη (μικρή αδερφή)
4. Η Μαρίνα (μητέρα)
5. Ο Πέτρος (πατέρας)
6. Το καπλάνι (λούτρινος τίγρης)

13. Πίνακας με τους βασικούς χαρακτήρες και τον ρόλο
τους στο Καπλάνι της βιτρίνας:

14. ΠΛΟΚΗ: ΜΕ ΠΑΙΔΙΚΗ ΜΑΤΙΑ
Η αγήγηση του βιβλίου γίνεται
μέσα από τα μάτια των παιδιών,
οπότε στην πλοκή του υπάρχει μια
διεισδυτική και ταυτόχρονα αθώα
ματιά.

15. Οι βασικοί συμβολισμοί στο Καπλάνι της βιτρίνας:
1. Το Καπλάνι
● Γαλάζιο μάτι Συμβολίζει τον κόσμο της φαντασίας, της ανεμελιάς, των ονείρων και της παιδικής αθωότητας.
→
Μαύρο μάτι Συμβολίζει τον φόβο, τον κίνδυνο, την απειλή και την καταπίεση που έρχεται.
→
● Συνολικά, το Καπλάνι είναι το «δίπολο» ανάμεσα στην ελευθερία και τον περιορισμό, στην αθωότητα και τη
σκληρή πραγματικότητα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι κυρίως το καπλάνι συμβολίζει την Ελπίδα και την
αντίσταση.
2. Η βιτρίνα
● Συμβολίζει τον περιορισμό και την απομόνωση. Το Καπλάνι, αν και εντυπωσιακό, είναι παγιδευμένο μέσα στη
βιτρίνα, όπως και οι άνθρωποι που ζουν σε καταπιεστικά καθεστώτα.
3. Ο θείος Αιμίλιος
● Αντιπροσωπεύει την ελευθερία σκέψης, τη γνώση και την επαφή με τον έξω κόσμο. Η εξορία του αντικατοπτρίζει
τον διωγμό των ιδεών και των ανθρώπων που διαφέρουν.
4. Το νησί
● Συμβολίζει την απομόνωση, αλλά και τη μικρογραφία της κοινωνίας, όπου οι πολιτικές αλλαγές της χώρας
φτάνουν σταδιακά και αλλάζουν τις ζωές όλων.
5. Τα παιχνίδια των κοριτσιών
● Δείχνουν τον τρόπο που η παιδική φαντασία προσπαθεί να κατανοήσει και να επεξεργαστεί τον κόσμο των

16. ΓΛΩΣΣΑ
Απλή και κατανοητή, κατάλληλη για
παιδιά αλλά και ταυτόχρονα
εμπλουτισμένη από εικόνες.

17. ΧΙΟΥΜΟΡ
Όποιος διαβάζει το βιβλίο μπορεί ακόμη και
να γελάσει, να διασκεδάσει, μπορεί κάλλιστα
να ταυτιστεί με τους ήρωες και τις περιπέτειες
που έζησαν αυτοί και σίγουρα να γοητευτεί
από το Καπλάνι, που έκρυβε ιστορίες
μαγικές και συμμετείχε και αυτό με τον δικό
του τρόπο στον αγώνα για την ελευθερία.
Το βιβλίο μας προσφέρει κυρίως χιούμορ από
τις ατάκες των κοριτσιών παρά σοβαρότητα
λόγω της πλοκής του.