Presentatie Dutch Power bijeenkomst - Bewogen bewegen, elektrisch OV loont?!

1. Voortvarend
verduurzamen
Openbaar busvervoer
Groningen Drenthe
Peter Mul -projectleider OV-aanbestedingen
(Erwin Stoker - hoofd ontwikkeling)

2. x 10

3. OV-bureau Groningen Drenthe
Samenwerkingsverband Groningen, Groningen, Drenthe
Opdrachtgever voor OV-per-bus
= Concessies aan vervoersbedrijven
Kengetallen:
• Bussen 350-400
• Omzet 110 mil/jr
• Reizigerskm 267.000.000 (2016)
• Reizigers 28.000.000 (2016)

4. Wat is bijzonder aan OV-bureau
overheid ˂˃ vervoerder
Verantwoordelijk voor Ontwikkeling & Inkomsten
Innovatie tijdens concessieduur
Continue conceptontwikkeling
Strategische activa
Nog uit te vinden rond nieuwe energiedragers
Rollen en verantwoordelijkheden
• Inkopen
• Distribueren
• Infrastructuur
• Operationele effecten
Lange termijn investeringen en risico’s i.r.t. concessiestelsel

5. Wat is bijzonder aan OV

6. Praatplaat Elektrisch rijden
Hoogspanningshub
Vierverlaten Enexis Middenspanningsstation
Enexis
Busstalling Peizerweg (OV-bureau)
Uitbreidingsmogelijkheid (Iederz)
Middenspanningsstation
Enexis
2 e-bussen 12 meter: feb 2017
9 e-bussen 18 meter Q-link groen: december 2017 ?
Per dec 2019:
Stad elektrisch (20 bussen)
Q-link naar elektrisch (70 bussen)
UMCG Noord
Europa park
P+R Europa park
UMCG Zuid
Station Noord
Zernike
P+R Reitdiep
Zuidhorn
4 laadpalen
(bestaand)
Impressie P+R Reitdiep
Impressie P+R Zuidhorn

7. Praatplaat Waterstof
Hoogspanningshub
Vierverlaten Enexis
Tankstation H2 ? (i.o.)
Middenspanningsstation
Enexis
Busstalling Peizerweg (OV-bureau)
Uitbreidingsmogelijkheid (Iederz)
Regionale trein
opstelterrein
Milieudienst
Stalling voertuigen
Planning ?
Middenspanningsstation
Enexis
2 + ? vuilnisauto’s = 10 ton H2/jaar
2 bussen = 20 ton H2/jaar (zeker)
20 bussen = 200 ton H2/jaar
50 treinen = max 3500 ton H2/jaar
Tijdelijk tankstation H2 (Entrance)
Tanken 2 bussen met tubes
Okt 2016-okt 2017
Tankstation Pitpoint
Akzo Delfzijl
Tanken 2 bussen
Okt 2017-okt 2022

8. ambities
H2 bussen
vergunningen
Electrificeren?
De uitdagingen
€
laadinfra
TCO
Financiering
wie betaalt?
grid
‘palen’
vervoerder?
overheid?
Reiziger?
Ritprijs/minder OV?
(operationele)
bruikbaarheid
actieradius
betrouwbaarheid
flexibiliteit
staatssteun
Aanbesteden
eigendom-
verhoudingen
Concessie
(tijdige)
haalbaarheid
uitrol
laadpunten
techniek
leverbaar?
juridisch
Implementatie-tijd
concessieovergang
restwaarde
perron-ruimte
materieel
H2 prijs
energie
grid
laad-tijd
personeel
politiekEnergie
Laad-infra
OV

9. Duurzaamheid OV
Indicator 2017 2018 2019 2020 2021
Reizigerskilometers (t.o.v. 2016) + 2,0 % + 4,0 % + 5,0 % + 6,0 % + 7,1 %
Klanttevredenheid (ktv HOV) 7,5 (7,7) 7,5 (7,8) 7,5 (7,8) 7,5 (7,8) 7,5 (7,8)
Gebiedsdekkendheid 7-24 7-24 7-24 7-24 7-24
CO2-uitstoot (t.o.v. 2016)
g/rkm
-2,0 %
122,5
-4,0 %
120
-6,0 %
117,5
-26,0 %
92,5
-40 %
75
Kostendekkendheid 50 % 51 % 52 % 52 % 52 %

10. Bussen naar de volgende concessie
#
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027
13
9
28
15
26
2
2
Q-link paars
Q-link oranje
Q-link blauw
Q-link lila
Qliner 15 meter
Waterstofbus
Elektrische bus
GD-concessie (dec 2009-dec 2019) GD-concessie (dec 2019-dec2029)

11. Elektrisch.
2017.

12. Qliner
(50 bussen)
Q-link
(70 bussen)
Stadsbus
(30 bussen)
Streekbus
(160 bussen)
Verduurzaming per productformule
Snelweg
Actieradius per dag 800-100 km
Hoge snelheid = veel energie
120.000 km/jr
Dorp - snelweg - P+R - stad - P+R - snelweg
Zware lijnen, snel-snel-snel, veel energie
100.000 km/jr
Kleinere stadslijnen.
Korte omlopen / veel laadgelegenheid
60.000 km/jr
Zeer divers
80-100.000 km/jr, lange omlopen

13. Wat gaan we doen?
Korte termijn:
KPI: reductie CO2/rkm en energie/rkm
2
2 +
10
Q-link
?
Binnen
huidige
concessie

14. Wat gaan we doen?
Middellange termijn
- Stad vol-electrisch (2020)
- Q-link opportunity charging (70+ 2021-2024)
- Streek
- H2-electrisch (20 !) + 2e tankvoorziening
- Batterij-elektrisch / opportunity charging (??)

15. Huidige busstalling

16. Duurzame busstalling
H2
tank
Biodiesel
tank
Diesel
tank

17. Wat gaan we doen?
Lange termijn
- v.a. 2025 zero-emission, tenzij…
- concessie GD-2030: 100 % zero-emission
Blijven inzetten op reductie van energiegebruik/rkm !!!

18. Welke keuzes
Elektrisch:
Overheid realiseert grid / vervoerder laadpalen
Open standaard voor laad-infra (voor zover mogelijk)
Vervoerder is eigenaar bussen,
maar… tussentijds investeren mogelijk, door overdrachtsbepalingen
Verrekening Δ TCO
Vervoerder koopt/verkoopt energie (netoptimalisatie)

19. Welke keuzes
Waterstof:
• Overheid helpt tankvoorziening realiseren
• AKZO-Delfzijl (consortium)
• Groningen stalling (in onderzoek)
• Gegarandeerde kiloprijs H2 ??
• Tankvoorziening is strategische activa !!
• Overheid subsidieverwerver en launching customer
• Overheid risicodemper voor vervoersbedrijven

20. Bijvangst