1
PENGANTAR ILMU HADIS
Oleh: Syakir Jamaluddin
‫د‬ُ ‫دي‬ِ ‫ج‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬‫د‬ُ ‫دي‬ِ ‫ج‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬))barubaru((
‫ث‬ُ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬َ‫ث‬ُ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬َ‫ة‬ً ‫غ‬َ ‫ل‬ُ ،‫ة‬ً ‫غ‬َ ‫ل‬ُ ،
‫ر‬ُ ‫ب‬َ ‫خ‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬‫ر‬ُ ‫ب‬َ ‫خ‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬))kabar/beritakabar/berita((Hadis scrHadis scr istilahistilah::
‫ل‬ً ‫و‬ْ ‫ق‬َ ‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫ا‬ ‫صلى‬ ‫ي‬ّ ‫ب‬ِ ‫ن‬ّ ‫ال‬ ‫لى‬َ ‫إ‬ِ ‫ف‬َ ‫ي‬ْ ‫ض‬ِ ‫أ‬ُ ‫ما‬َ‫ل‬ً ‫و‬ْ ‫ق‬َ ‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫ا‬ ‫صلى‬ ‫ي‬ّ ‫ب‬ِ ‫ن‬ّ ‫ال‬ ‫لى‬َ ‫إ‬ِ ‫ف‬َ ‫ي‬ْ ‫ض‬ِ ‫أ‬ُ ‫ما‬َ
‫ة‬ً ‫صف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬ ‫را‬ً ‫ري‬ِ ‫ق‬ْ ‫ت‬َ ‫أو‬ ‫ل‬ً ‫ع‬ْ ‫ف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬‫ة‬ً ‫صف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬ ‫را‬ً ‫ري‬ِ ‫ق‬ْ ‫ت‬َ ‫أو‬ ‫ل‬ً ‫ع‬ْ ‫ف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬
Segala ssuatu yg disandarkan kpd Nabi saw, baik berupa perkataan,Segala ssuatu yg disandarkan kpd Nabi saw, baik berupa perkataan,
perbuatan,perbuatan, persetujuan, ataupun sifat beliau.persetujuan, ataupun sifat beliau.
Sebgn ulama berpdpt bhw tdk semua hal yg disandarkan pd Nabi sawSebgn ulama berpdpt bhw tdk semua hal yg disandarkan pd Nabi saw
disebut sbg hadis. Hal ini karena ada istilah:disebut sbg hadis. Hal ini karena ada istilah:
‫ع‬ٌ ‫فو‬ُ ‫ر‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ‫ع‬ٌ ‫فو‬ُ ‫ر‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ::Hadis yg disandarkan pd Nabi sawHadis yg disandarkan pd Nabi saw
‫ف‬ٌ ‫و‬ْ ‫ق‬ُ ‫و‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ‫ف‬ٌ ‫و‬ْ ‫ق‬ُ ‫و‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ::Hadis yg disandarkan pd SahabatHadis yg disandarkan pd Sahabat
2
Sinonim Kata Hadis
1. ‫ة‬ُ ‫ن‬ّ ‫س‬ّ ‫ال‬(scr bahasa: jalan, tuntunan, kebiasaan, hukum)
adalah: sesuatu yg dituntunkan oleh Nabi saw berupa perintah,
larangan ataupun anjuran.
Dlm pengertian di atas, ‫نة‬ّ ‫س‬ُ><‫عة‬َ ‫د‬ْ ‫ب‬ِ (scr bhs: mencipta
sstu yg baru tanpa contoh sblmnya), yaitu: suatu cara dlm agama
yg diciptakan menyerupai agama sbg ibadah pd Allah. Bid‘ah =
penyimpangan => SESAT.
Ulama berbeda pendpt dlm mendefinisikan al-Sunnah:
-Ulama Hadis menyamakan arti al-sunnah dg al-hadîts yaitu:
segala hal yg bersumber dr Nabi saw berupa perkataan,
perbuatan, persetujuan, bentuk fisik, karakter, perjalanan
hidup, baik sblm ataupun stlh kerasulan.
-Ulama Ushûl: segala sstu yg bersumber dari Rasulullah saw
selain Al-Qur’an yg pantas dijadikan dalil bagi hukum Syara‘.
Dgn dmkian sgala sstu dari Nabi saw yg tidak berkenaan dg
pembentukan hukum Syara‘ tdk termasuk Sunnah.
3
-Ulama Fiqh melihatnya sbg salah satu produk hukum Islam yg
lima, yakni sesuatu yg apabila dikerjakan lebih baik drpd
ditinggalkan.
Kalaupun ant Hadis dg Sunnah harus dibedakan maka hadis adlh
rwyt ttg segala hal yg disandarkan pd Nabi saw, sdgkan sunnah
adlh segala hal yg benar2 diajarkan Nabi saw. Dengan kata lain,
hadis adalah media utk memberitakan sunnah Nabi saw.
2. ‫ر‬ُ ‫ب‬َ ‫خ‬َ ‫ال‬ (berita). Sbgn ulama menyamakan arti khabar dg hadis
yg juga dpt digunakan utk hadîts marfû‘, mawqûf, & maqthû‘.
Tetapi sbgn lagi mengguna-kan khabar utk selain Nabi, dan
mengatakan hadis lbh umum drpd khabar shg setiap hadis adlh
khabar, namun tdk setiap khabar adlh hadis.
3. ‫ثر‬َ ‫ال‬ُ (jejak/bekas/pengaruh). Sbgn ulama menyamakan arti
atsar (jejak Nabi saw) dg hadis. Hanya ulama Khurasan yg
brpendpt bhw atsar utk hadîts mawqûf, sdg khabar utk hadîts
marfû‘.
4
Ada istilah selain hadis Nabi (hadis Nabawi) yi: hadis Qudsiy/hds
Ilâhiy/Rabbani.
Hadîts qudsiy (quds scr bhs: suci/bersih) adalah riwayat yg
dinisbatkan kpd Nabi saw kmd diteruskan kpd Allah Yang Maha
Suci. Sebagian ulama mendefinisikan hadis Qudsi sbg hadis yg
maknanya dari Allah SWT, sdg redaksinya dari Nabi saw.
Berbeda dg Al-Qur’an yg sudah pasti kesahihannya, hadis qudsi
tidak otomatis berkualitas sahih. Tdk ada jaminan Allah thd
keterpeliharaan hadis qudsi.
Selain itu karena bukan mu‘jizat shg struktur kalimat hadis qudsi tdk
seindah & sehebat Al-Q. Dan, pahala membaca hadis tdk sebesar
membaca Al-Q.
Contoh awalan matan hadis qudsi:
 ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬َ  ‫قلا‬َ   ‫اعت‬‫م‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ  ‫و‬َ   ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ  ‫ع‬َ   ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ   ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ  ‫قلا‬َ  ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬َ  ‫قلا‬َ   ‫اعت‬‫م‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ  ‫و‬َ   ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ  ‫ع‬َ   ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ   ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ  ‫قلا‬َ 
... ‫اعت‬:‫تعلالا ى‬... ‫اعت‬:‫تعلالا ى‬
 ‫اعت‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬‫م‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ  ‫و‬َ   ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ  ‫ع‬َ   ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ   ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ  ‫قلا‬َ ‫م‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ  ‫و‬َ   ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ  ‫ع‬َ   ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ   ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ  ‫قلا‬َ  ‫اعت‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬‫ي‬‫اعت يرو‬‫لا‬‫فيم‬ ‫اعت‬‫ي‬‫اعت يرو‬‫لا‬‫فيم‬
5
Kedudukan Hadis
Hadis memiliki kedudukan yg sgt penting krn ia sbg sumber
hukum ke-2 dlm ajaran Islam.
-‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ  ‫و‬َ  ‫ه‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ  ‫نوا‬ُ ‫م‬َ  ‫ءا‬َ  ‫ن‬َ  ‫ذي‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ا‬ ‫هلا‬َ  ‫ي‬ّ ‫أ‬َ  ‫يلا‬َ 
‫ل‬َ  ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫ال‬...‫لا ى‬َ  ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ه‬ُ ‫دو‬ّ ‫ر‬ُ ‫ف‬َ  ‫ء‬ٍ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ش‬َ  ‫في‬ِ ‫و‬ ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ت‬ُ ‫ع‬ْ‫ِه‬ ‫ز‬َ  ‫نلا‬َ  ‫ت‬َ  ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ف‬َ 
… ‫ل‬ِ ‫و‬ ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫وال‬َ  ‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫اعت‬:‫)النسلاء‬59(
-‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ف‬َ  ‫روا‬ُ ‫ذ‬َ  ‫ح‬ْ‫ِه‬ ‫وا‬َ  ‫ل‬َ  ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ  ‫و‬َ  ‫ه‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ  ‫و‬َ 
‫ن‬ُ ‫بي‬ِ ‫و‬ ‫م‬ُ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ا‬ ‫غ‬ُ ‫بل‬َ  ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ا‬ ‫نلا‬َ  ‫ل‬ِ ‫و‬ ‫سو‬ُ ‫ر‬َ  ‫لا ى‬َ  ‫ع‬َ  ‫ملا‬َ  ‫ن‬َّ‫م‬ ‫أ‬َ  ‫موا‬ُ ‫ل‬َ  ‫ع‬ْ‫ِه‬ ‫فلا‬َ  ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ت‬ُ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫و‬َ  ‫ت‬َ 
 ‫اعت‬:‫)الملائدة‬92(
-‫ه‬ُ ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫ع‬َ  ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ك‬ُ ‫هلا‬َ  ‫ن‬َ  ‫ملا‬َ  ‫و‬َ  ‫ه‬ُ ‫ذو‬ُ ‫خ‬ُ ‫ف‬َ  ‫ل‬ُ ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫م‬ُ ‫ك‬ُ ‫تلا‬َ  ‫ءا‬َ  ‫ملا‬َ  ‫و‬َ 
‫ب‬ِ ‫و‬ ‫قلا‬َ  ‫ع‬ِ ‫و‬ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ا‬ ‫د‬ُ ‫دي‬ِ ‫و‬ ‫ش‬َ  ‫ه‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫ن‬َّ‫م‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ه‬َ  ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫قوا‬ُ ‫ت‬َّ‫م‬ ‫وا‬َ  ‫هوا‬ُ ‫ت‬َ  ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫فلا‬َ 
 ‫اعت‬:‫)الحشر‬7(
-‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫ن‬ِ ‫و‬ ‫ذ‬ْ‫ِه‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ب‬ِ ‫و‬ ‫ع‬َ  ‫طلا‬َ  ‫ي‬ُ ‫ل‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ل‬ٍ ‫سو‬ُ ‫ر‬َ  ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫م‬ِ ‫و‬ ‫نلا‬َ  ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫س‬َ  ‫ر‬ْ‫ِه‬ ‫أ‬َ  ‫ملا‬َ  ‫و‬َ  ‫اعت‬)4 ‫اعت‬:
6
FUNGSI HADIS
Fungsi utama hadis adalah utk menjelaskan kehendak Allah dlm
Al-Qur’an. Hal ini krn tdk semua hal dijelaskan scr rinci dlm
Al-Q. Itulah sbbnya Allah SWT mengutus Rasul-Nya utk
menjelaskan Al-Q melalui hadis2nya:
‫ر‬َ  ‫ك‬ْ‫ِه‬ ‫ذ‬ّ ‫ال‬ ‫ك‬َ  ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ  ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫نلا‬َ  ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ز‬َ  ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫أ‬َ  ‫و‬َ ‫ن‬َ  ‫ي‬ّ ‫ب‬َ  ‫ت‬ُ ‫ل‬ِ ‫و‬‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ  ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َ  ‫ز‬ّ ‫ن‬ُ ‫ملا‬َ  ‫س‬ِ ‫و‬ ‫نلا‬َّ‫م‬ ‫لل‬ِ ‫و‬
‫ن‬َ  ‫رو‬ُ ‫ك‬َّ‫م‬ ‫ف‬َ  ‫ت‬َ  ‫ي‬َ  ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ه‬ُ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ع‬َ  ‫ل‬َ  ‫و‬َ )QS. 16: 44( ‫اعت‬
Fungsi hadis dpt dirinci sebagai berikut:
1. Bayân al-ta’kîd / al-taqrîr: Utk mempertegas apa yg tlh dinyatakan
dlm Al-Q. Contoh: Perintah berwudlu, kewajiban shalat, puasa, dll.
2. Bayân al-tafsîr / al-tawdlîh: Utk menjelaskan (merinci, membatasi,
mengkhususkan) ayat yg bersifat global, apa adanya & yg umum.
a. Hadis yg merinci ayat yg brsft global, spt:‫ملا‬َ  ‫ك‬َ   ‫اعت‬‫ا‬‫لو‬ّ ‫ص‬َ   ‫اعت‬
‫لي‬ّ ‫ص‬َ  ‫أ‬ُ  ‫اعت‬‫ي‬‫ن‬ِ ‫و‬ ‫مو‬ُ ‫ت‬ُ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫أ‬َ  ‫ر‬َ   ‫اعت‬(HR. al-Bukhari) merinci QS. 2: 43:
‫ن‬َ  ‫عي‬ِ ‫و‬ ‫ك‬ِ ‫و‬ ‫را‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ع‬َ  ‫م‬َ   ‫اعت‬‫ا‬‫عو‬ُ ‫ك‬َ  ‫ر‬ْ‫ِه‬ ‫وا‬َ   ‫اعت‬‫ة‬َ  ‫كلا‬َ  ‫ز‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا‬‫تو‬ُ ‫ءا‬َ  ‫و‬َ   ‫اعت‬‫ة‬َ  ‫صل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا‬‫مو‬ُ ‫قي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ  ‫و‬َ .
7
b. Hds yg membatasi ayat yg apa adanya, spt: tgn pencuri yg boleh
dipotong sebatas pergelangan tangan (‫ف‬ِّ  ‫ك‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫لا ا‬ِ ‫ا‬ ‫ص‬َ‫ّف‬ ‫ف‬ْ‫ك‬ ‫م‬ِ ‫ا‬  ‫م نا‬ِ ‫ا‬  ‫.ا‬
HR. Bhq) membatasi ayat potong tangan pencuri dlm QS. 5: 38:
‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫د‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬  ‫عاواا‬ُ‫َم‬ ‫ط‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫فا‬َ‫ّف‬  ‫ةا‬ُ‫َم‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫سا‬َّ ‫وال‬َ‫ّف‬  ‫قا‬ُ‫َم‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫سا‬َّ ‫وال‬َ‫ّف‬
c. Hds yg mengkhususkan ayat yg brsifat umum, spt: pembunuh tdk
mewarisi sdikitpun warisn org yg dibunuhnya:
‫ئا‬ً‫ ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ش‬َ‫ّف‬  ‫لا‬ِ ‫ا‬ ‫تاو‬ُ‫َم‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ نا ا‬ْ‫ك‬ ‫م‬ِ ‫ا‬  ‫لا‬ُ‫َم‬ ‫ت‬ِ ‫ا‬ ‫قا‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ثا ا‬ُ‫َم‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬َ‫ّف‬  ‫لا‬)HR. Drm  Ahm, dr Ibn
‘Abbâs,(
men-takhshîsh keumuman QS. 4: 11: ‫ف ي‬ِ ‫ا‬  ‫ها‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َّ ‫ما ال‬ُ‫َم‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫صي‬ِ ‫ا‬ ‫ياو‬ُ‫َم‬ ‫ا‬
‫م‬ْ‫ك‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫د‬ِ ‫ا‬ ‫ول‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬  ‫ا‬ ‫.ا ا ا‬
3. Bayân al-tasyrî‘: Membuat hukum baru yg tdk didpti dlm Al-Q, spt:
Haramnya emas  sutra bg lk2, haramnya menikahi wanita dg
bi2nya skligus, dll.
4. Bayân al-nasakh: Hadis dpt menghapus ketentuan ayat dlm Al-Q.?
Fungsi ini DITOLAK, krn mnghapus yg hirarki hukumnya lbh tggi.
Tapi contoh yg sering dikemukakan adalah hadis ttg larangan
berwasiat pada ahli waris (HR. Ah) menghapus ketentuan S. 2: 180
8
UNSUR HADIS terdiri dari 2 bagian:
1. Sanad/ ‫د‬ٌ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫س‬َ‫ّف‬ scr bahasa: ‫مد‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫ع‬ْ‫ك‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫/ال‬sandaran / tumpuan /
jalan yg menyampaikan pd matan. Sdgkan scr istilah:
‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫لاوا‬ُ‫َم‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬َ‫ّف‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ذ‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ا‬ ‫ة‬ِ ‫ا‬ ‫وا‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ّ ‫ال‬ ‫ة‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫س‬ِ ‫ا‬
‫ول‬َّ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ا‬ْ‫ك‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫ص‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫:ا‬
Silsilah pr periwayat yg menukil matan dari sumbernya yg awal.
∴ Sanad = rangkain para periwayat hadis yg dijadikan
sandaran matan.
2. Matan/ ‫ ن‬ٌ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫م‬َ‫ّف‬ , scr bahasa: permukaan/dataran yg keras,
tampak  menonjol. Sdgkan scr istilah:
‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ن‬ِ ‫ا‬ ‫عا‬َ‫ّف‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ها‬َ‫ّف‬ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫او‬َّ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫تى‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ا‬ ‫ث‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫د‬ِ ‫ا‬ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ُ‫َم‬ ‫فا‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬
Lafal hadis yg mengandung makna
∴ Matan = berita ttg hal-ihwal Nabi saw.
Matan ini disebut sbg inti hadis.
9
Contoh: HR. al-Bukhâri (No: 16) ttg Manisnya Iman:
:‫ ي‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫ال‬ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬ ‫نى‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ ن‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫د‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬:‫ ي‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫ال‬ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬ ‫نى‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ ن‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫د‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬
:‫ك‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬ ‫ب ي‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ب‬ُ‫َم‬ ‫ياو‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬:‫ك‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬ ‫ب ي‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ب‬ُ‫َم‬ ‫ياو‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬‫ض ي‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬َ‫ّف‬‫ض ي‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬َ‫ّف‬
‫نهم‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬‫نهم‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬‫ ي‬ِّ  ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َّ ‫ال‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ع‬َ‫ّف‬‫ ي‬ِّ  ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َّ ‫ال‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ع‬َ‫ّف‬‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َّ ‫س‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬ ‫لى‬َّ ‫ص‬َ‫ّف‬‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َّ ‫س‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬ ‫لى‬َّ ‫ص‬َ‫ّف‬:‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬:‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬
‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ُ‫َم‬ ‫ساو‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َّ ‫ال‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫كاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫لي‬ْ‫ك‬ِ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫ج‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ُ‫َم‬ ‫ساو‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َّ ‫ال‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫كاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫لي‬ْ‫ك‬ِ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫ج‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬
‫ه‬َ‫ّف‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ء‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫اوا‬َ‫ّف‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َّ ‫م‬ِ ‫ا‬‫ه‬َ‫ّف‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ء‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫اوا‬َ‫ّف‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َّ ‫م‬ِ ‫ا‬
‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫نا‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬َ‫ّف‬ ‫ذ‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ك‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬ْ‫ك‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫عاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫نا‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬َ‫ّف‬ ‫ذ‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ك‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬ْ‫ك‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫عاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬
Rangkaian pRangkaian peerriiwwayatayat ddaarrii sejak al-Bukhâri hingga Anassejak al-Bukhâri hingga Anas bin Malikbin Malik disdiseebbuutt sanadsanad..
 ‫كا )وا‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬  ‫ نا‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬  ‫سا‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫كا )وا‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬  ‫ نا‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬  ‫سا‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬9191(‫ا ه‬(‫ا ه‬
 ‫ةا )وا‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬  ‫ب يا‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ةا )وا‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬  ‫ب يا‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬103103‫ا ه‬‫ا ه‬ ))
‫ياوب‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬‫ياوب‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬ُ‫َم‬ُ‫َم‬ ‫ا )وا‬ ‫ا )وا‬131131(‫ا ه‬(‫ا ه‬
) ‫ يا‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫با ال‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬) ‫ يا‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫با ال‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬194194(‫ا ه‬(‫ا ه‬
) ‫نىا‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ نا ا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬  ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬) ‫نىا‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ نا ا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬  ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬252252(‫ا ه‬(‫ا ه‬
) ‫ىا‬ّ  ‫باخار‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬) ‫ىا‬ّ  ‫باخار‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬256256(‫ا ه‬(‫ا ه‬
dapunapun lafallafal ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ hinggahingga ‫نار‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬‫نار‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ِ ‫ا‬ِ ‫ا‬ adalah matan hadis.
Periwayat awal / sanad akhir
Periwayat akhir / sanad awal
10
‫انتهى‬
‫والسلم‬‫عليكم‬‫ورحمة‬‫ا‬‫بركاته‬

Pengantar Ilmu Hadits

  • 1.
    1 PENGANTAR ILMU HADIS Oleh:Syakir Jamaluddin ‫د‬ُ ‫دي‬ِ ‫ج‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬‫د‬ُ ‫دي‬ِ ‫ج‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬))barubaru(( ‫ث‬ُ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬َ‫ث‬ُ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬َ‫ة‬ً ‫غ‬َ ‫ل‬ُ ،‫ة‬ً ‫غ‬َ ‫ل‬ُ ، ‫ر‬ُ ‫ب‬َ ‫خ‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬‫ر‬ُ ‫ب‬َ ‫خ‬َ ‫ل‬ْ ‫ا‬))kabar/beritakabar/berita((Hadis scrHadis scr istilahistilah:: ‫ل‬ً ‫و‬ْ ‫ق‬َ ‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫ا‬ ‫صلى‬ ‫ي‬ّ ‫ب‬ِ ‫ن‬ّ ‫ال‬ ‫لى‬َ ‫إ‬ِ ‫ف‬َ ‫ي‬ْ ‫ض‬ِ ‫أ‬ُ ‫ما‬َ‫ل‬ً ‫و‬ْ ‫ق‬َ ‫وسلم‬ ‫عليه‬ ‫ا‬ ‫صلى‬ ‫ي‬ّ ‫ب‬ِ ‫ن‬ّ ‫ال‬ ‫لى‬َ ‫إ‬ِ ‫ف‬َ ‫ي‬ْ ‫ض‬ِ ‫أ‬ُ ‫ما‬َ ‫ة‬ً ‫صف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬ ‫را‬ً ‫ري‬ِ ‫ق‬ْ ‫ت‬َ ‫أو‬ ‫ل‬ً ‫ع‬ْ ‫ف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬‫ة‬ً ‫صف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬ ‫را‬ً ‫ري‬ِ ‫ق‬ْ ‫ت‬َ ‫أو‬ ‫ل‬ً ‫ع‬ْ ‫ف‬ِ ‫و‬ْ ‫أ‬ Segala ssuatu yg disandarkan kpd Nabi saw, baik berupa perkataan,Segala ssuatu yg disandarkan kpd Nabi saw, baik berupa perkataan, perbuatan,perbuatan, persetujuan, ataupun sifat beliau.persetujuan, ataupun sifat beliau. Sebgn ulama berpdpt bhw tdk semua hal yg disandarkan pd Nabi sawSebgn ulama berpdpt bhw tdk semua hal yg disandarkan pd Nabi saw disebut sbg hadis. Hal ini karena ada istilah:disebut sbg hadis. Hal ini karena ada istilah: ‫ع‬ٌ ‫فو‬ُ ‫ر‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ‫ع‬ٌ ‫فو‬ُ ‫ر‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ::Hadis yg disandarkan pd Nabi sawHadis yg disandarkan pd Nabi saw ‫ف‬ٌ ‫و‬ْ ‫ق‬ُ ‫و‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ‫ف‬ٌ ‫و‬ْ ‫ق‬ُ ‫و‬ْ ‫م‬َ ‫ث‬ٌ ‫ي‬ْ ‫د‬ِ ‫ح‬َ::Hadis yg disandarkan pd SahabatHadis yg disandarkan pd Sahabat
  • 2.
    2 Sinonim Kata Hadis 1.‫ة‬ُ ‫ن‬ّ ‫س‬ّ ‫ال‬(scr bahasa: jalan, tuntunan, kebiasaan, hukum) adalah: sesuatu yg dituntunkan oleh Nabi saw berupa perintah, larangan ataupun anjuran. Dlm pengertian di atas, ‫نة‬ّ ‫س‬ُ><‫عة‬َ ‫د‬ْ ‫ب‬ِ (scr bhs: mencipta sstu yg baru tanpa contoh sblmnya), yaitu: suatu cara dlm agama yg diciptakan menyerupai agama sbg ibadah pd Allah. Bid‘ah = penyimpangan => SESAT. Ulama berbeda pendpt dlm mendefinisikan al-Sunnah: -Ulama Hadis menyamakan arti al-sunnah dg al-hadîts yaitu: segala hal yg bersumber dr Nabi saw berupa perkataan, perbuatan, persetujuan, bentuk fisik, karakter, perjalanan hidup, baik sblm ataupun stlh kerasulan. -Ulama Ushûl: segala sstu yg bersumber dari Rasulullah saw selain Al-Qur’an yg pantas dijadikan dalil bagi hukum Syara‘. Dgn dmkian sgala sstu dari Nabi saw yg tidak berkenaan dg pembentukan hukum Syara‘ tdk termasuk Sunnah.
  • 3.
    3 -Ulama Fiqh melihatnyasbg salah satu produk hukum Islam yg lima, yakni sesuatu yg apabila dikerjakan lebih baik drpd ditinggalkan. Kalaupun ant Hadis dg Sunnah harus dibedakan maka hadis adlh rwyt ttg segala hal yg disandarkan pd Nabi saw, sdgkan sunnah adlh segala hal yg benar2 diajarkan Nabi saw. Dengan kata lain, hadis adalah media utk memberitakan sunnah Nabi saw. 2. ‫ر‬ُ ‫ب‬َ ‫خ‬َ ‫ال‬ (berita). Sbgn ulama menyamakan arti khabar dg hadis yg juga dpt digunakan utk hadîts marfû‘, mawqûf, & maqthû‘. Tetapi sbgn lagi mengguna-kan khabar utk selain Nabi, dan mengatakan hadis lbh umum drpd khabar shg setiap hadis adlh khabar, namun tdk setiap khabar adlh hadis. 3. ‫ثر‬َ ‫ال‬ُ (jejak/bekas/pengaruh). Sbgn ulama menyamakan arti atsar (jejak Nabi saw) dg hadis. Hanya ulama Khurasan yg brpendpt bhw atsar utk hadîts mawqûf, sdg khabar utk hadîts marfû‘.
  • 4.
    4 Ada istilah selainhadis Nabi (hadis Nabawi) yi: hadis Qudsiy/hds Ilâhiy/Rabbani. Hadîts qudsiy (quds scr bhs: suci/bersih) adalah riwayat yg dinisbatkan kpd Nabi saw kmd diteruskan kpd Allah Yang Maha Suci. Sebagian ulama mendefinisikan hadis Qudsi sbg hadis yg maknanya dari Allah SWT, sdg redaksinya dari Nabi saw. Berbeda dg Al-Qur’an yg sudah pasti kesahihannya, hadis qudsi tidak otomatis berkualitas sahih. Tdk ada jaminan Allah thd keterpeliharaan hadis qudsi. Selain itu karena bukan mu‘jizat shg struktur kalimat hadis qudsi tdk seindah & sehebat Al-Q. Dan, pahala membaca hadis tdk sebesar membaca Al-Q. Contoh awalan matan hadis qudsi: ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬َ ‫قلا‬َ ‫اعت‬‫م‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ ‫و‬َ ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ ‫ع‬َ ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ ‫قلا‬َ ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬َ ‫قلا‬َ ‫اعت‬‫م‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ ‫و‬َ ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ ‫ع‬َ ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ ‫قلا‬َ ... ‫اعت‬:‫تعلالا ى‬... ‫اعت‬:‫تعلالا ى‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬‫م‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ ‫و‬َ ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ ‫ع‬َ ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ ‫قلا‬َ ‫م‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫س‬َ ‫و‬َ ‫اعت‬‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ ‫ع‬َ ‫اعت‬‫ه‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا ى‬‫ل‬َّ‫م‬ ‫ص‬َ ‫اعت‬‫ا‬ ‫اعت‬‫ل‬‫اعت رسو‬‫ل‬َ ‫قلا‬َ ‫اعت‬ ‫اعت‬ ‫اعت‬‫ي‬‫اعت يرو‬‫لا‬‫فيم‬ ‫اعت‬‫ي‬‫اعت يرو‬‫لا‬‫فيم‬
  • 5.
    5 Kedudukan Hadis Hadis memilikikedudukan yg sgt penting krn ia sbg sumber hukum ke-2 dlm ajaran Islam. -‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ ‫و‬َ ‫ه‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ ‫نوا‬ُ ‫م‬َ ‫ءا‬َ ‫ن‬َ ‫ذي‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ا‬ ‫هلا‬َ ‫ي‬ّ ‫أ‬َ ‫يلا‬َ ‫ل‬َ ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫ال‬...‫لا ى‬َ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ه‬ُ ‫دو‬ّ ‫ر‬ُ ‫ف‬َ ‫ء‬ٍ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ش‬َ ‫في‬ِ ‫و‬ ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ت‬ُ ‫ع‬ْ‫ِه‬ ‫ز‬َ ‫نلا‬َ ‫ت‬َ ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ف‬َ … ‫ل‬ِ ‫و‬ ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫وال‬َ ‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫اعت‬:‫)النسلاء‬59( -‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ف‬َ ‫روا‬ُ ‫ذ‬َ ‫ح‬ْ‫ِه‬ ‫وا‬َ ‫ل‬َ ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ ‫و‬َ ‫ه‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫عوا‬ُ ‫طي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ ‫و‬َ ‫ن‬ُ ‫بي‬ِ ‫و‬ ‫م‬ُ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ا‬ ‫غ‬ُ ‫بل‬َ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ا‬ ‫نلا‬َ ‫ل‬ِ ‫و‬ ‫سو‬ُ ‫ر‬َ ‫لا ى‬َ ‫ع‬َ ‫ملا‬َ ‫ن‬َّ‫م‬ ‫أ‬َ ‫موا‬ُ ‫ل‬َ ‫ع‬ْ‫ِه‬ ‫فلا‬َ ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ت‬ُ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫و‬َ ‫ت‬َ ‫اعت‬:‫)الملائدة‬92( -‫ه‬ُ ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫ع‬َ ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ك‬ُ ‫هلا‬َ ‫ن‬َ ‫ملا‬َ ‫و‬َ ‫ه‬ُ ‫ذو‬ُ ‫خ‬ُ ‫ف‬َ ‫ل‬ُ ‫سو‬ُ ‫ر‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫م‬ُ ‫ك‬ُ ‫تلا‬َ ‫ءا‬َ ‫ملا‬َ ‫و‬َ ‫ب‬ِ ‫و‬ ‫قلا‬َ ‫ع‬ِ ‫و‬ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ا‬ ‫د‬ُ ‫دي‬ِ ‫و‬ ‫ش‬َ ‫ه‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫ن‬َّ‫م‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ه‬َ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫قوا‬ُ ‫ت‬َّ‫م‬ ‫وا‬َ ‫هوا‬ُ ‫ت‬َ ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫فلا‬َ ‫اعت‬:‫)الحشر‬7( -‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ال‬ ‫ن‬ِ ‫و‬ ‫ذ‬ْ‫ِه‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ب‬ِ ‫و‬ ‫ع‬َ ‫طلا‬َ ‫ي‬ُ ‫ل‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ل‬ٍ ‫سو‬ُ ‫ر‬َ ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫م‬ِ ‫و‬ ‫نلا‬َ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫س‬َ ‫ر‬ْ‫ِه‬ ‫أ‬َ ‫ملا‬َ ‫و‬َ ‫اعت‬)4 ‫اعت‬:
  • 6.
    6 FUNGSI HADIS Fungsi utamahadis adalah utk menjelaskan kehendak Allah dlm Al-Qur’an. Hal ini krn tdk semua hal dijelaskan scr rinci dlm Al-Q. Itulah sbbnya Allah SWT mengutus Rasul-Nya utk menjelaskan Al-Q melalui hadis2nya: ‫ر‬َ ‫ك‬ْ‫ِه‬ ‫ذ‬ّ ‫ال‬ ‫ك‬َ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫نلا‬َ ‫ل‬ْ‫ِه‬ ‫ز‬َ ‫ن‬ْ‫ِه‬ ‫أ‬َ ‫و‬َ ‫ن‬َ ‫ي‬ّ ‫ب‬َ ‫ت‬ُ ‫ل‬ِ ‫و‬‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ه‬ِ ‫و‬ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫ل‬َ ‫إ‬ِ ‫و‬ ‫ل‬َ ‫ز‬ّ ‫ن‬ُ ‫ملا‬َ ‫س‬ِ ‫و‬ ‫نلا‬َّ‫م‬ ‫لل‬ِ ‫و‬ ‫ن‬َ ‫رو‬ُ ‫ك‬َّ‫م‬ ‫ف‬َ ‫ت‬َ ‫ي‬َ ‫م‬ْ‫ِه‬ ‫ه‬ُ ‫ل‬َّ‫م‬ ‫ع‬َ ‫ل‬َ ‫و‬َ )QS. 16: 44( ‫اعت‬ Fungsi hadis dpt dirinci sebagai berikut: 1. Bayân al-ta’kîd / al-taqrîr: Utk mempertegas apa yg tlh dinyatakan dlm Al-Q. Contoh: Perintah berwudlu, kewajiban shalat, puasa, dll. 2. Bayân al-tafsîr / al-tawdlîh: Utk menjelaskan (merinci, membatasi, mengkhususkan) ayat yg bersifat global, apa adanya & yg umum. a. Hadis yg merinci ayat yg brsft global, spt:‫ملا‬َ ‫ك‬َ ‫اعت‬‫ا‬‫لو‬ّ ‫ص‬َ ‫اعت‬ ‫لي‬ّ ‫ص‬َ ‫أ‬ُ ‫اعت‬‫ي‬‫ن‬ِ ‫و‬ ‫مو‬ُ ‫ت‬ُ ‫ي‬ْ‫ِه‬ ‫أ‬َ ‫ر‬َ ‫اعت‬(HR. al-Bukhari) merinci QS. 2: 43: ‫ن‬َ ‫عي‬ِ ‫و‬ ‫ك‬ِ ‫و‬ ‫را‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ع‬َ ‫م‬َ ‫اعت‬‫ا‬‫عو‬ُ ‫ك‬َ ‫ر‬ْ‫ِه‬ ‫وا‬َ ‫اعت‬‫ة‬َ ‫كلا‬َ ‫ز‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا‬‫تو‬ُ ‫ءا‬َ ‫و‬َ ‫اعت‬‫ة‬َ ‫صل‬َّ‫م‬ ‫اعت ال‬‫ا‬‫مو‬ُ ‫قي‬ِ ‫و‬ ‫أ‬َ ‫و‬َ .
  • 7.
    7 b. Hds ygmembatasi ayat yg apa adanya, spt: tgn pencuri yg boleh dipotong sebatas pergelangan tangan (‫ف‬ِّ ‫ك‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫لا ا‬ِ ‫ا‬ ‫ص‬َ‫ّف‬ ‫ف‬ْ‫ك‬ ‫م‬ِ ‫ا‬ ‫م نا‬ِ ‫ا‬ ‫.ا‬ HR. Bhq) membatasi ayat potong tangan pencuri dlm QS. 5: 38: ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫د‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫عاواا‬ُ‫َم‬ ‫ط‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫فا‬َ‫ّف‬ ‫ةا‬ُ‫َم‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫سا‬َّ ‫وال‬َ‫ّف‬ ‫قا‬ُ‫َم‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫سا‬َّ ‫وال‬َ‫ّف‬ c. Hds yg mengkhususkan ayat yg brsifat umum, spt: pembunuh tdk mewarisi sdikitpun warisn org yg dibunuhnya: ‫ئا‬ً‫ ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ش‬َ‫ّف‬ ‫لا‬ِ ‫ا‬ ‫تاو‬ُ‫َم‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ نا ا‬ْ‫ك‬ ‫م‬ِ ‫ا‬ ‫لا‬ُ‫َم‬ ‫ت‬ِ ‫ا‬ ‫قا‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ثا ا‬ُ‫َم‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫لا‬)HR. Drm Ahm, dr Ibn ‘Abbâs,( men-takhshîsh keumuman QS. 4: 11: ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َّ ‫ما ال‬ُ‫َم‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫صي‬ِ ‫ا‬ ‫ياو‬ُ‫َم‬ ‫ا‬ ‫م‬ْ‫ك‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫د‬ِ ‫ا‬ ‫ول‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ا‬ ‫.ا ا ا‬ 3. Bayân al-tasyrî‘: Membuat hukum baru yg tdk didpti dlm Al-Q, spt: Haramnya emas sutra bg lk2, haramnya menikahi wanita dg bi2nya skligus, dll. 4. Bayân al-nasakh: Hadis dpt menghapus ketentuan ayat dlm Al-Q.? Fungsi ini DITOLAK, krn mnghapus yg hirarki hukumnya lbh tggi. Tapi contoh yg sering dikemukakan adalah hadis ttg larangan berwasiat pada ahli waris (HR. Ah) menghapus ketentuan S. 2: 180
  • 8.
    8 UNSUR HADIS terdiridari 2 bagian: 1. Sanad/ ‫د‬ٌ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫س‬َ‫ّف‬ scr bahasa: ‫مد‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫ع‬ْ‫ك‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫/ال‬sandaran / tumpuan / jalan yg menyampaikan pd matan. Sdgkan scr istilah: ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫لاوا‬ُ‫َم‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬َ‫ّف‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ذ‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ا‬ ‫ة‬ِ ‫ا‬ ‫وا‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ّ ‫ال‬ ‫ة‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ول‬َّ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ا‬ْ‫ك‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫ص‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫:ا‬ Silsilah pr periwayat yg menukil matan dari sumbernya yg awal. ∴ Sanad = rangkain para periwayat hadis yg dijadikan sandaran matan. 2. Matan/ ‫ ن‬ٌ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫م‬َ‫ّف‬ , scr bahasa: permukaan/dataran yg keras, tampak menonjol. Sdgkan scr istilah: ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ن‬ِ ‫ا‬ ‫عا‬َ‫ّف‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ها‬َ‫ّف‬ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫او‬َّ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫ت‬َ‫ّف‬ ‫تى‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ا‬ ‫ث‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫د‬ِ ‫ا‬ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ُ‫َم‬ ‫فا‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ Lafal hadis yg mengandung makna ∴ Matan = berita ttg hal-ihwal Nabi saw. Matan ini disebut sbg inti hadis.
  • 9.
    9 Contoh: HR. al-Bukhâri(No: 16) ttg Manisnya Iman: :‫ ي‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫ال‬ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬ ‫نى‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ ن‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫د‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬:‫ ي‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫ال‬ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬ ‫نى‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ ن‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫د‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ :‫ك‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬ ‫ب ي‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ب‬ُ‫َم‬ ‫ياو‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬:‫ك‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬ ‫ب ي‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫ب‬ُ‫َم‬ ‫ياو‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫نا‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫د‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬‫ض ي‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬َ‫ّف‬‫ض ي‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫نهم‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬‫نهم‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬‫ ي‬ِّ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َّ ‫ال‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ع‬َ‫ّف‬‫ ي‬ِّ ‫ب‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َّ ‫ال‬ ‫ ن‬ِ ‫ا‬ ‫ع‬َ‫ّف‬‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َّ ‫س‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬ ‫لى‬َّ ‫ص‬َ‫ّف‬‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َّ ‫س‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ع‬َ‫ّف‬ ‫له‬َّ ‫ال‬ ‫لى‬َّ ‫ص‬َ‫ّف‬:‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬:‫ل‬َ‫ّف‬ ‫قا‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ُ‫َم‬ ‫ساو‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َّ ‫ال‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫كاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫لي‬ْ‫ك‬ِ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫ج‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ْ‫ك‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ُ‫َم‬ ‫ساو‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َّ ‫ال‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫كاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫لي‬ْ‫ك‬ِ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ة‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫ج‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬َ‫ّف‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ء‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫اوا‬َ‫ّف‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َّ ‫م‬ِ ‫ا‬‫ه‬َ‫ّف‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ل‬َّ ‫إ‬ِ ‫ا‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ء‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ب‬َّ ‫ح‬ِ ‫ا‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫و‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫اوا‬َ‫ّف‬ ‫س‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َّ ‫م‬ِ ‫ا‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫نا‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬َ‫ّف‬ ‫ذ‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ك‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬ْ‫ك‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫عاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫نا‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬َ‫ّف‬ ‫ذ‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ْ‫ك‬ ‫ي‬ُ‫َم‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ه‬ُ‫َم‬ ‫ر‬َ‫ّف‬ ‫ك‬ْ‫ك‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ك‬َ‫ّف‬ ‫ر‬ِ ‫ا‬ ‫ف‬ْ‫ك‬ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ ‫د‬َ‫ّف‬ ‫عاو‬ُ‫َم‬ ‫ي‬َ‫ّف‬ ‫ن‬ْ‫ك‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ Rangkaian pRangkaian peerriiwwayatayat ddaarrii sejak al-Bukhâri hingga Anassejak al-Bukhâri hingga Anas bin Malikbin Malik disdiseebbuutt sanadsanad.. ‫كا )وا‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ نا‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫سا‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫كا )وا‬ٍ ‫ل‬ِ ‫ا‬ ‫ما‬َ‫ّف‬ ‫ نا‬ِ ‫ا‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫سا‬ِ ‫ا‬ ‫ن‬َ‫ّف‬ ‫أ‬َ‫ّف‬9191(‫ا ه‬(‫ا ه‬ ‫ةا )وا‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬ ‫ب يا‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬ ‫ةا )وا‬َ‫ّف‬ ‫ب‬َ‫ّف‬ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ق‬ِ ‫ا‬ ‫ب يا‬ِ ‫ا‬ ‫أ‬َ‫ّف‬103103‫ا ه‬‫ا ه‬ )) ‫ياوب‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬‫ياوب‬ّ ‫أ‬َ‫ّف‬ُ‫َم‬ُ‫َم‬ ‫ا )وا‬ ‫ا )وا‬131131(‫ا ه‬(‫ا ه‬ ) ‫ يا‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫با ال‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬) ‫ يا‬ّ ‫ف‬ِ ‫ا‬ ‫ق‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َّ ‫با ال‬ِ ‫ا‬ ‫ها‬َّ ‫او‬َ‫ّف‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫ع‬َ‫ّف‬194194(‫ا ه‬(‫ا ه‬ ) ‫نىا‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ نا ا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬) ‫نىا‬َّ ‫ث‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ نا ا‬ُ‫َم‬ ‫ب‬ْ‫ك‬ ‫دا‬ُ‫َم‬ ‫م‬َّ ‫ح‬َ‫ّف‬ ‫م‬ُ‫َم‬252252(‫ا ه‬(‫ا ه‬ ) ‫ىا‬ّ ‫باخار‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬) ‫ىا‬ّ ‫باخار‬ُ‫َم‬ ‫ل‬ْ‫ك‬ ‫ا‬256256(‫ا ه‬(‫ا ه‬ dapunapun lafallafal ‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬‫ه‬ِ ‫ا‬ ‫في‬ِ ‫ا‬ ‫ ن‬َّ ‫ك‬ُ‫َم‬ ‫ ن‬ْ‫ك‬ ‫م‬َ‫ّف‬ ‫ث‬ٌ ‫ل‬َ‫ّف‬ ‫ث‬َ‫ّف‬ hinggahingga ‫نار‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬‫نار‬َّ ‫ال‬ ‫ف ي‬ِ ‫ا‬ِ ‫ا‬ِ ‫ا‬ adalah matan hadis. Periwayat awal / sanad akhir Periwayat akhir / sanad awal
  • 10.