Dokumen ini merangkum kursus orientasi pengajian kejuruteraan awam yang diadakan di Kota Kinabalu, Sabah, pada Julai 2002. Ia menjelaskan tujuan dan proses pembinaan serta peranan pihak berkuasa dan kakitangan teknikal yang terlibat dalam setiap peringkat, dari perancangan hingga penyerahan projek. Juga diterangkan mengenai analisis tapak, pengambilan tender, dan pengurusan projek dalam industri pembinaan.

1. KURSUS
ORIENTASI
PENGAJIAN
KEJURUTERAAN
AWAM
Anjuran :
Bahagian Kurikulum Teknikal dan Vokasional
Jabatan Pendidikan Teknikal
Kementerian Pendidikan Malaysia.
Tempat : Kota Kinabalu, Sabah,
Tarikh :1hb hingga 5 hb. Julai 2002
Disediakan oleh :
Pn.Sarifah bte Hj.Daud
Sek.Men. Keb.Teknik, Bukit Piatu, Melaka.

2. 


































3. P
E
M
B
I
N
A
A
N
OBJEKTIF
 Menyatakan konsep pembinaan dalam Kejuruteraan Awam,
 Menyatakan proses kerja bagi setiap peringkat dalam pembinaan.
 Menghuraikan setiap peringkat yang terlibat dalam proses pembinaan.
 Menyatakan Pihak Berkuasa dan Kakitangan Teknikal yang terlibat
dalam proses pembinaan.
 Menerangkan peranan Pihak Berkuasa Tempatan dan Kakitangan
Teknikal yang terlibat dalam proses pembinaan.
 Menghuraikan setiap peringkat kerja yang terlibat dalam proses
pembinaan.

4. 8ISI
KANDUNG
AN
3.1 PENGENALAN
3.2 PROSES PEMBINAAN
3.3 PIHAK BERKUASA YANG TERLIBAT DALAM
PEMBINAAN
3.4 KAKITANGAN TEKNIKAL YANG TERLIBAT DALAM
PEMBINAAN

5. PEMBINAAN
KEWANGAN KONTRAKTOR PERUNDING KAKITANGAN
TEKNIKAL
PEMBEKAL BAHAN
DAN ALATAN
PEMAJU/KLIEN PIHAK
BERKUASA
KEJURUTERAAN PEMBINAAN :
 Bidang yang menjalankan aktiviti pembinaan pembangunan
dan infrastruktur untuk kegunaan manusia sejagat.
 Melibatkan Pihak Berkuasa swasta & awam dan Kakitangan Teknikal
PE
N
GE
NA
LA
N

6. R
O
S
E
S
P
E
M
BI
N
A
A
N
Perlaksanaan aktiviti pembinaan
projek Kejuruteraan Awam
bermula daripada perbincangan
antara Perunding dengan klien
sehingga projek siap dibina oleh
kontraktor dan diserahkan
kembali kepada klien.
PERINGKAT PERANCANGANPERINGKAT PERANCANGAN
PERINGKAT ANALISIS DAN REKABPERINGKAT ANALISIS DAN REKAB
PERINGKAT PENGURUSANPERINGKAT PENGURUSAN
PERINGKAT
PEMBINAAN
PERINGKAT
PEMBINAAN
PERINGKAT
PENYERAHAN
PERINGKAT
PENYERAHAN
PROSES PEMBINAANPROSES PEMBINAAN

7. P
E
R
A
N
C
A
N
G
A
N
PERINGKAT PERANCANGANPERINGKAT PERANCANGAN
KAJIAN
KENUNGKINAN
KAJIAN
KENUNGKINAN
PERUNTUKAN
KEWANGAN
PERUNTUKAN
KEWANGAN
MELANTIK
PERUNDING
MELANTIK
PERUNDING
• Peta Topo
• Peta geologi
• Rekod Perlombongan
• Sesalur kemudahan
• Laporan kaji cuaca
• Paras pasang surut air
• Pelan kawasan pembinaan yang lalu
• Data-data lubang jara yang lalu
• Gambar udara
Individu
Institusi Kewangan
Jurutera Awam
Juru Ukur Bahan
Arkitek
Jurutera Elektrik
Jurutera Mekanikal
Juru Ukur Tanah

8. Kajian Kemungkinan
 Terdiri daripada kajian prakemungkinan dan kajian kemungkinan
 Penyiasatan awal sebelum sesuatu pprojek pembinaan dilaksanakan
 Tujuan untuk memastikan kesesuaian projek daripada aspek kejuruteraan,
ekonomi dan kesan alam sekeliling (EIA).
 Kajian dibuat berdasarkan data dan maklumat daripada Pihak Berkuasa dan
lawatan tapak bina.
Peruntukan Kewangan
 Wang sendiri
 Pinjaman melalui institusi kewangan
 Kombinasi kedua-duanya sekali,
Perlantikan perunding
 Perunding terdiri daripada Jurutera Awam, Arkitek, Jurutera Mekanikal,
Jurutera Elektrik, Juru Ukur Bahan dan Juru Ukur Tanah

9. PERINGKAT
ANALISIS
Memilih Tapak
Mengukur Tapak
Menyiasat Tanah
Merekabentuk binaan
Menyediakan Lukisan dan Spesifikasi Kerja
Maklumat hasil penyiasatan tapak perlu dianalisis sebelum kerja
mereka bentuk struktur binaan dijalankan.
Anggaran Kos

10. T
a
p
a
k
MEMILIH TAPAK
Faktor Pemilihan :
 Kedudukan dan keluasan tapak bina
 Bentuk muka bumi
 Infrastruktur dan kemudahan awam sedia ada
MENGUKUR TAPAK
 Berdasarkan peta topo dan peta geologi, kedudukan,lokasi tapak bina
dan batu sempadan ditentukan .
 Kerja ukur dilakukan untuk mendapatkan keluasan tapak, aras bumi dan
aras grid untuk menentukan profil tanah tapak binaan.

11. Siasat dan
rekabentuk
MENYIASAT TANAH
Tujuan :
 Mengenal pasti lapisan tanah dan kekuatan tanah
 Mendapatkan maklumat setiap lapisan tanah seperti jenis tanah, sifat
tanah, kekerasan tanah dan kedalaman batu dasar dipelbgai lokasi dan
kedalaman tapak bina cadangan
 Menentukan aras air bumi dalam tanah , tekanan air dan teknik
merendahkan aras air bumi
 Membuat analisis maklumat terperinci untuk tujuan merekabentuk
struktur binaan yang selamat dan ekonomi.
MEMBUAT REKABENTUK BINAAN
 Terdapat tiga peringkat rekabentuk : Rekabentuk Arkitek,
Rekabentuk Struktur
Rekabentuk Kejuruteraan Awam

12. n
ko
s
MENYEDIAKAN LUKISAN DAN SPESIFIKASI
Hasil rekabentuk digunakan untuk menyediakan lukisan kerja.
Lukisan kerja terdiri daripada :
 Lukisan rekabentuk
 Lukisan struktur
 Lukisan perkhidmatan
LUKISAN KERJA
Dokumen Spesifikasi :
 Spesifikasi Piawaian kerja
 Spesifikasi Adendum
SPESIFIKASI BAHAN &
PEMBINAANANGGARAN KOS
Anggaran kos projek dibuat berdasarkan
lukisan kerja dan spesifikasi piawaian kerja
dalam bentuk :
 senarai kuantiti
 harga gumpalan
ANGGARAN KOS

13. PELAN SISTEM PENDAWAIAN
SEBUAH BANGLO
-
Lu
ks
ia
n
ke
rj
a
LUKISAN KERJA
PELAN SISTEM PERPAIPAN
SEBAHAGIAN RUMAH

14. PENGU
RUSAN
MENDAPATKAN MAKLUMAT
PENAWARAN TENDER
MENDAPATKAN PEKERJA
MENDAPATKAN BAHAN DAN PERALATAN
 Semua maklumat yang telah dianalisis dan direkabentuk dibukukan dalam
bentuk ‘Dokumen Tender.’
 Dalam dokumen tender, syarat-syarat kontrak dan borang perjanjian kontrak
disertakan berdasarkan aspek kualiti pengurusan projek iaitu pengurusan
masa, kualiti kerja dan kos perlaksanaan.

16. MENDAPATKAN MAKLUMAT
 Maklumat yang terkumpul dalam dokumen tender digunakan untuk tujuan :
 penawaran tender
 penentuan harga projek oleh kontrakktor bagi mendapatkan tender
PENAWARAN TENDER
 Tawaran dibuat dalam bentuk :
 Tawaran Terbuka
 Tawaran Terhad
 Tawaran Perundingan / Prakelayakan
 Bergantung kepada jenis kerja dan bentuk tawaran yang dikeluarkan
 Penawaran tender diiklankan dan dokumen tender dijual pada kontraktor yang
berminat.
 Setelah tawaran tender ditutup, Lembaga Tender membuat penilaian dan memilih
kontraktor yang layak
 Kontraktor terpilih dianugerah kontrak pembinaan dan perjanjian atau kontrak
ditandatangani antara klien dengan kontraktor .
 Kontraktor terpilih perlu membuat perancangan kos dan jadual kerja pembinaan dalam
bentuk carta contohnya Carta Gantt
a
t

17. k
e
r
j
a
MENDAPATKAN PEKERJA
Kontraktor melantik beberapa sub-kontraktor bagi tujuan pembinaan
dan mendapatkan pekerja binaan mengikut peringkat kerja dan jenis
pekerjaan di tapak bina.
Kerja tapak : Membersih tapak, menjajar dan memasang pancang tapak projek
Pekerja Juruukur, Pekerja Am
Kerja membina struktur : Merangkumi kerja binaan struktur daripada asas hingga
ke bumbung
Tukang : keluli, konkrit, logam dan kaca, kayu, bata, Pekerja Am.
Kerja kemasan : Merangkumi kerja kemasan dinding, lantai dan siling
Tukang : lepaan, cat, bumbung, kayu
Kerja elektrik dan jentera : Kerja yang berkaitan dengan elektrik dan jentera
Pekerja Pendawai Kabel, Pengendali Loji, Mekanik, Pembantu
Pengendali Loji

18. Ba
ha
n
da
n
al
at
an
MENDAPATKAN BAHAN DAN PERALATAN
 Kontraktor perlu memastikan setiap sub-kontraktor
mendapatkan bekalan bahan binaan yang mencukupi
dan tepat pada masanya.
 Perancangan pembelian bahan binaan perlu dibuat
dengan teliti berdasarkan spesifikasi kerja.
 Bahan perlu disimpan dengan baik di stor alatan dan
diurus dengan betul.
 Peralatan ringan dibeli dan jentera berat dibeli atau
disewa.

19. PEMBINAAN
PERINGKAT PEMBINAAN
PEMBINAAN STRUKTUR MELENGKAPKAN KEMUDAHAN
Persediaan untuk membina
Kerja tanah
Pembinaan substruktur
Pembinaan superstruktur
Melengkapkan sistem perpaipan
Melengkapkan sistem elektrik
Melengkapkan sistem perhubungan
Melengkapkan sistem penyaman
udara

20. S
e
di
a
m
e
m
bi
n
a
Bersih tapak
Laluan keluar masuk/
Jalan semenrata
Tempat letak kereta sementara
Pejabat tapak
Stor bahan dan alatan
Pondok kawalan
Tempat kediaman
kantin
Tempat simpanan bahan :
o keluli tetulang & struktur
o cerucuk keping dll.
Pagar dan dinding
Papan tanda keselamatan
Papan tanda projek
Keperluan asas :
o elektrik
o air
o telefonr
o sanitari dll

34. Ke
rj
a
ta
na
h
ARAS FORMASI PROFIL TAPAK BINA
ARAS GARISAN DASAR
DATUM
KERJA PEMOTONGAN
KERJA PENAMBAKAN

39. S
u
b
sr
u
kt
u
r
Substruktur : semua bahagian binaan yang terletak
di bawah aras permukaan tanah (bumi)
atau membran kalis lembap.
Kerja pembinaan : Kerja cerucuk (jika perlu), tapak asas,
tunggul tiang, tingkat bawah tanah dan
lapisan asas

40. a
t
a
n
r
e
n
t
a
s
Lapisan konkrit
Lapisan asas batu pejal
Membran kalis lembab
Tapak asas
Rasuk bumiAras Bumi
KERATAN RENTAS SUBSTRUKTUR

41. PEMBINAAN SUBSTRUKTUR
Pancang tanda
Pancang ukur
Pancang aras/
Datum
Pengorekan
lubang asas
Cerucuk
Penahan
Perparitan
Acuan asas
Tetulang asas /
tunggul tiang
Konkrit asas
n
a
a
n
s
u
b
s

73. Superstruktur
Semua anggota struktur yang terletak di atas superstruktur iaitu
di bahagian atas aras bumi termasuk rasuk bumi dan lantai bawah padu.
Komponen Superstruktur
Rasuk bumi
tiang
Lantai
Rasuk tingkat atas
Tiang tingkat atas
Lantai tingkat atas
Rasuk bumbung
Dinding
Tangga
Tingkap/ Pintu
Siling
Penutup Bumbung
Kerja kemasan

94. n
-
d
l
m
b
a
n
g
Semasa kerja pembinaan struktur sedang dijalankan,
kemudahan asas dalam bangunan disediakan.
Kemudahan Asas
Sistem Penyamanan Udara
Sistem Bekalan Air Bersih
Sistem Bekalan Elektrik
Sistem Perhubungan / Telekomunikasi/ Multimedia
Sistem Bomba
Sistem Pembersihan air sisa
Dalam Bangunan

95. b
a
n
g
u
n
a
n
Setelah bangunan siap, kemudahan asas luar bangunan
Disediakan.
Kemudahan Asas
Papan Tanda - Nama Kawasan Binaan
- Jalan masuk
Jalan raya
Saliran
Landskap
Pembersihan Tapak

97. P
I
H
A
K
B
E
Pihak Berkuasa Tempatan
Pejabat Tanah dan Galian
Jabatan Kerja Raya
JKR)
Jabatan Alam Sekitar
Jabatan Bomba dan Penyelamatan
Pihak Berkuasa Air
Tenaga Nasional Berhad (TNB)
Jabatan Pengairan dan Saliran
Lembaga Pembangunan Industri Pembinaan (CIDB)
Telekom Malaysia Bhd
Jabatan Pembetungan

98. 3.3.1: Pihak Berkuasa Tempatan
• Bidang kuasa Pihak Berkuasa
Tempatan Ialah :
a. Meluluskan pelan susun atur tapak dan pelan banggunan.
b. Mengawasi dan memastikan projek binaan mematuhi
undang-undang,akta dan peraturan yang telah ditetapkan
c. Bertanggungjawab mengeluarkan Sijil Kebenaran
Pekerjaan ( Certificate of Fitness for Occupation)
dan Sijil Kebenaran Menduduki (Certificate of Fitness)

99. 3.3.2 :Pejabat Tanah dan Galian
• Peranan Pejabat tanah dan
Galian ialah :
a. Memproses dan meluluskan permohonan penyerahan
balik dan memberi hak milik semula tanah,pecah
sempadan dan pembahagian tanah,pindah
milik,menggadai dan memajak tanah.
b. Meluluskan pertukaran penggunaan tanah untuk
kegunaan awam.
c. Menyelesaikan hak milik tanah.

100. 3.3.3 : Jabatan Kerja Raya
• Jabatan Kerja Raya (JKR) merupakan agensi
kerajaan yang terbesar. Antara peranan JKR
adalah:
a. Meyediakan pembangunan infrasturktur dan kemudahan
awam khususnya jalan raya,bekalan
air,banggunan,lapangan terbang,pelabuhan,dermaga dan
lain-lain.
b. Merancang,mereka bentuk dan membina projek
infrasturktur.
c. Menguruskan kerja operasi dan selenggara jalan
raya,bekalan air dan banggunan khas pejabat kerajaan
d. Memberi khidmat nasihat teknologi pembinaan
e. Memberi khidmat nasihat teknikal kepada kerajaan di
peringkat persekutuan,negeri dan daerah

101. 3.3.4 : Jabatan Alam Sekitar
• Antara peranan Jabatan Alam Sekitar ialah :
a. Meluluskan Laporan Penilaian Kesan ke Atas Alam
Sekeliling (EIA) bagi sesuatu projek pembinaan yang
memenuhi peraturan berikut:
- Mengikut konsep pembangunan projek
- Mempunyai kawalan penyediaan tapak dan kerja
tanah.
b. Memastikan syarat-syarat kelulusan laporan EIA
dijadikan sebahagian daripada dokumen tender.
c. Memastikan klien mematuhi perintah EIA.

102. 3.3.5 : Jabatan Bomba dan
Penyelamat
• Ia berperanan dari mula daripada perancangan
projek,antara peranan jabatan ini ialah :
a. Menentukan dan mencadangkan keperluan pekakas
bomba berdasarkan pelan serta laluan yang diperlukan
kebakaran serta tindakan menyelamat
b. Memastikan kemudahan bekalan air terdapat di
kawasan yang akan dibina.
c. Menyemak,mengesahkan dan memastikan pelan
banggunan dan pelan mekanikal dan elektrikal
mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan.
d. Memeriksa dan menguji sistem pencegahan kebakaran
yang telah dilengkapkan.
e. Mencegah dan memadam kebakaran

103. 3.3.6 Pihak Berkuasa Air
• Bertanggungjawab menyelenggara aktiviti
pembekalan air,antara peranannya ialah :
a. Meluluskan permohonan bekalan air bersih untuk
pembinaan.
b. Menyediakan bekalan air yang mencukupi,bersih dan
selamat,bagi keperluan domestik atau perindustrian.

104. 3.3.7 :Tenaga Nasional Berhad
• Peranannya ialah :
a. Merancang dan menyediakan sistem bekalan elektrik
bagi memenuhi keperluan projek pembinaan.
b. Melaksanakan pembinaan infrasturktur bekalan.
c. Membekalkan bekalan elektrik yang mencukupi dan
selamat.

105. 3.3.8 : Jabatan Pengairan dan
Saliran
• Di antara peranannya
adalah :
a. Menyediakan infrasturktur bekalan pengairan dan
saliran.
b. Melengkapkan saluran sungai,mencegah
pemendapan,mendalamkan dasar
sungai,mengemaskan rangkaian sungai dan lain-lain
lagi.

106. 3.3.9 : Lembaga Pembangunan
industri
Pembinaan / Contruction
Industry
Development Board) (CIDB)
• Ia bertanggungjawab terhadap pembangunan
industri pembinaan negara,serta menghasilkan
pembinaan yang berkualiti tinggi.
• Peranan lembaga ini ialah :
a. Memajukan dan menggalakan
pembangunan,pembaikan dan pengembangan industri
pembinaan
b. Memajukan,menggalakn dan membantu eksport
perkhidmatan yang berhubung dengan industri
pembinaan.
c. Memajukan,menggalakan dan mengusahakan
penyelidikan yang berkait dengan industri pembinaan.

107. 3.3.10 : Telakom Malaysia Berhad
TELEKOM
• Peranan Utama telekom ialah :
a. Menyediakan infrasturktur dan perkhidmatan
telekomunikasi serta multimedia (Multi Super Coridor).
b. Meluluskan dan menyediakan talian tetap,rangkaian
telefon domestik dan perindustrian.
c. Menyediakan sistem rangkaian telekomunikasi seperti
telefon mudah alih,rangkaian telekomunikasi
d. Menyediakan sistem data dan rangkaian antarabangsa
dengan penggunaan satelit.

108. 3.3.11 : Jabatan Pembetungan
• Antara peranan dan
tanggungjawab Jabatan
Pembentungan ialah :
a. Meluluskan pelan perancangan reka bentuk dan
mengesyorkan Sijil Kebenaran Menduduki yang
melibatkan pembengan.
b. Mengawal selia perkhidmatan pembentungan.
a. Menyediakan dasar,piawaian dan spesifikasi bagi
kelulusan dan pemasangan sistem pembentungan.

109. K/
TA
N
G
AN
TE
K
NI
KA
L
Jurutera Awam
Arkitek
Jurutera Mekanikal
Jurutera Elektrik
Juru Ukur Bahan
Juru Ukur Tanah
Pembantu Teknik
Juruteknik
Peluis Pelan
Pekerja Mahir
PERUNDING
Kontraktor
KLIEN