ORNOGABEAK
      5. GAIA
   1. LIBURUKIA
ORNOGABEAK
 ORNOGABEAK :
    EZ DUTE BIZKARREZURRIK
    BATZUEK EZ DUTE ESKELETORIK
    BESTE BATZUEK EXOESKELETOA DUTE.

BOST TALDE DAUDE: PORIFEROAK ETA
  ZELENTERATUAK, HARRAK, MOLUSKUAK,
  ARTROPODOAK ETA EKINODERMOAK
PORIFEROAK ETA ZELENTERATUEN
             EZAUGARRIAK
PORIFEROAK (BELAKIEK)
 ZAKU ITXURAKO GORPUTZA DUTE POROZ
  ZULATUTA
 POROAK LOTUTA DAUDE KANAL BATZUEN BIDEZ
 GORPUTZAREN BARRUAN ATRIO-BARRUNBEA
  DAGO
 BARRUNBEAK OSKULU IZENEKO ZULOA DU
  KANPOALDEAREKIN KOMUNIKATZEKO
 GEHIENAK ITSASTARRAK
http://www.youtube.com/watch?v=L0xOVmPdQKs&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=_xJFMNRj-bU&feature=related
ZELENTERATUAK
ANEMONAK, POLIPOAK (KORALAK) ETA MARMOKAK
 URTARRAK
 SIMETRIA ERRADIALA
 GORPUTZ BIGUNA
 ZULO BAKARRA DU (AHOA) GARROZ INGURATUTA
 AHOA BARRUNBE GASTROBASKULARRAREKIN
  DAGO LOTUTA (URDAILA)
 HARAGIJALEAK DIRA
BI MOTA
   1. POLIPOAK http://www.youtube.com/watch?v=Qd7B1heHRDg
    ZAKU TUBULARREN ITXURA DU
    ITSAS HONDOAN FINKO BIZI DIRA
    BATZUEK KOLONIAK ERATZEN DITUZTE (KORALAK)
   2. MARMOKAK http://www.youtube.com/watch?v=DwSZ-6UBxWA&feature=related
    ATERKI ITXURAKOAK
    URETAN FLOTATZEN DIRA
    IREKIGUNEA GORPUTZAREN BEHEKO MUTURREAN
     DUTE.
HARREN EZAUGARRIAK
– gorputz biguna
– aldebiko simetria
– ez dute eskeletorik
MOTAK:
PLATIHEMINTEAK
NEMATODOAK
ANELIDOAK
 PLATIHELMINTEAK
• HAR SOILENAK
• GORPUTZ ZAPALA, MEHEA, BIGUNA,
  SEGMENTUTAN BANATUTA
• EZ LOKOMOZIO-ORGANORIK EZ DIGESTIO
  ORGANOA EZTA ARNAS APARATURIK
• HERMAFRODITA (AUTOERNALKETA)
• URETAN EDO INGURUNE HEZEETAN BIZI
• PARASITOAK DIRA (TENIA)
http://www.youtube.com/watch?
  v=frFHqlfUzrU&feature=fvst
 NEMATODOAK
•   GORPUTZA ZILINDRIKOA ETA BIGUNA
•   EZ DAGO ERAZTUNETAN BANATUTA
•   MUTURRAK PUNTAN BUKATU
•   EZ ARNAS APARATURIK
•   URETAN EDO LEHORREAN ASKE BIZI
•   BATZUK PARASITOAK DIRA

http://www.youtube.com/watch?v=9wkgL-
  KYB8o&feature=related
ANELIDOAK
• GORPUTZ BIGUNA, ZILINDRIKOA ETA
  ERAZTUNETAN BANATUTA
• ERAZTUN GUZTIAK ORGANO BERDINAK DUTE
  (HORRI METAMERIA ESATEN ZAIO)
• LOKOMOZIO APARATUA: ERAZTUN
  BAKOITZEAN KETA IZENEKO APENDIZE TXIKIAK
  DUTE MUGITZEKO.
• UGALKETA
  – BATZUK KLITELO IZENEKO ORGANOA DUTE
  – BESTE BATZUK HERMAFRODITAK
  – IA GUZTIAK GAI DIRA ZATI BATETIK HAR BERRIA
    SORTZEKO
• GEHIENAK URTARRAK DIRA (ZAKATZEZ
  ARNASTU)
• BATZUK PARASITOA DIRA
• BESTE BATZUK LEHORTARRAK (AZALEZ
  ARNASTU)
http://www.youtube.com/watch?
  v=7lLqF7sXZs4&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=XIN-
  yvMDYWM&feature=related
MOLUSKUEN EZAUGARRIAK
 Aldebiko simetria
 Gorputz biguna, mantu izeneko mintz mehe batez
 estalita, askotan, mantuak, maskor bat eratzen du.
 3 atal:
  • Burua: zentzumen organoak eta ahoa daude.
  • Masa biszerala: ia organo guztiak daude.
  • Oina: gihartsua da eta molusku motaren arabera
    herrestan ibiltzeko, zulatzeko edo igeri egiteko
    erabiltzen dute.
 Maskor batzuek kusku izeneko pieza bat dute beste
 batzuek bi kusku eta beste batzuek kuskurik ez
 Urtarrak zakatzen bidez arnastu
 Lehortarrak biriken bidez arnastu
Era askotako elikadura
Digestio-aparatua ondo garatua
Gehienak hermafroditak batzuk sexubakarrak
Ernalketa: kanpokoa edo barnekoa
Obiparoak
Metamorfosiaren bidez heldu bihurtu
HIRU TALDE: gasteropodoak, bibalbioak eta
  zefalopodoak
Gasteropodoak
• Barraskiloak, bareak eta lapak.
• Lehortarrak edo urtarrak
• Burua oso garatuta lau garro ditu. (2 garro
  handiak begiak dira)
• Oin gihartsua herrestan ibiltzeko
• Ahoak erradula izeneko mihia du, janaria
  urratzeko balio du.
• Gehienek maskorra dute masa biszerala
  babesteko (barraskiloak). Bareek ez dute
  maskorrik
• Itsatarrek zakatzez arnastu, lehortarrek
  birikez.
BIBALBIOAK
• MUSKUILUAK, TXIRLAK ETA BERBERETXOAK
• MASKORRA BI KUSKU ARTIKULATUAZ
  OSATUTA. KUSKUAK GIHAR BATEZ IXTEN DIRA
• BURUA EZ ZAIE NABARITZEN
• OINA AZKORA EMATEN DU ETA ZULATZEKO
  BALIO DU
• ZAKATZEZ ARNASTU
• URA IRAGAZTEN DUTE ELIKATZEKO
ZEFALOPODOAK
• OLAGARROAK, TXIBIAK ETA TXIPIROIAK
• ITSASTARRAK DIRA.
• BURUA OSO GARATUTA BEGI HANDIAK DITU
• OINA GARRO BIHURTU DA ETA AHOA
  INGURATZEN DU
• GEHIENEK EZ DUTE MASKORRIK
• ZAKATZEN BIDEZ ARNASTEN DUTE
• HARAGIJALEAK DIRA
ARTROPODOEN EZAUGARRIAK
 ALDEBIKO SIMETRIA
 GORPUTZA HIRU ATAL DITU: BURUA TORAXA
  ETA SABELALDEA. Burua eta toraxa batuta
  egon daiteke (zefalotoraxa)
 BURUAN: ANTENAK, BEGIAK ETA AHO PIEZAK
  DITUZTE.
 BEGIAK : BAKUNAK BADIRA OZELO
EKINODERMOEN EZAUGARRIAK
http://www.youtube.com/watch?
        v=iEiPpoONMwM

Ornogabeak

  • 1.
    ORNOGABEAK 5. GAIA 1. LIBURUKIA
  • 2.
    ORNOGABEAK  ORNOGABEAK : EZ DUTE BIZKARREZURRIK BATZUEK EZ DUTE ESKELETORIK BESTE BATZUEK EXOESKELETOA DUTE. BOST TALDE DAUDE: PORIFEROAK ETA ZELENTERATUAK, HARRAK, MOLUSKUAK, ARTROPODOAK ETA EKINODERMOAK
  • 3.
    PORIFEROAK ETA ZELENTERATUEN EZAUGARRIAK PORIFEROAK (BELAKIEK)  ZAKU ITXURAKO GORPUTZA DUTE POROZ ZULATUTA  POROAK LOTUTA DAUDE KANAL BATZUEN BIDEZ  GORPUTZAREN BARRUAN ATRIO-BARRUNBEA DAGO  BARRUNBEAK OSKULU IZENEKO ZULOA DU KANPOALDEAREKIN KOMUNIKATZEKO  GEHIENAK ITSASTARRAK http://www.youtube.com/watch?v=L0xOVmPdQKs&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=_xJFMNRj-bU&feature=related
  • 4.
    ZELENTERATUAK ANEMONAK, POLIPOAK (KORALAK)ETA MARMOKAK  URTARRAK  SIMETRIA ERRADIALA  GORPUTZ BIGUNA  ZULO BAKARRA DU (AHOA) GARROZ INGURATUTA  AHOA BARRUNBE GASTROBASKULARRAREKIN DAGO LOTUTA (URDAILA)  HARAGIJALEAK DIRA
  • 5.
    BI MOTA 1. POLIPOAK http://www.youtube.com/watch?v=Qd7B1heHRDg  ZAKU TUBULARREN ITXURA DU  ITSAS HONDOAN FINKO BIZI DIRA  BATZUEK KOLONIAK ERATZEN DITUZTE (KORALAK) 2. MARMOKAK http://www.youtube.com/watch?v=DwSZ-6UBxWA&feature=related  ATERKI ITXURAKOAK  URETAN FLOTATZEN DIRA  IREKIGUNEA GORPUTZAREN BEHEKO MUTURREAN DUTE.
  • 6.
    HARREN EZAUGARRIAK – gorputzbiguna – aldebiko simetria – ez dute eskeletorik MOTAK: PLATIHEMINTEAK NEMATODOAK ANELIDOAK
  • 7.
     PLATIHELMINTEAK • HARSOILENAK • GORPUTZ ZAPALA, MEHEA, BIGUNA, SEGMENTUTAN BANATUTA • EZ LOKOMOZIO-ORGANORIK EZ DIGESTIO ORGANOA EZTA ARNAS APARATURIK • HERMAFRODITA (AUTOERNALKETA) • URETAN EDO INGURUNE HEZEETAN BIZI • PARASITOAK DIRA (TENIA) http://www.youtube.com/watch? v=frFHqlfUzrU&feature=fvst
  • 8.
     NEMATODOAK • GORPUTZA ZILINDRIKOA ETA BIGUNA • EZ DAGO ERAZTUNETAN BANATUTA • MUTURRAK PUNTAN BUKATU • EZ ARNAS APARATURIK • URETAN EDO LEHORREAN ASKE BIZI • BATZUK PARASITOAK DIRA http://www.youtube.com/watch?v=9wkgL- KYB8o&feature=related
  • 9.
    ANELIDOAK • GORPUTZ BIGUNA,ZILINDRIKOA ETA ERAZTUNETAN BANATUTA • ERAZTUN GUZTIAK ORGANO BERDINAK DUTE (HORRI METAMERIA ESATEN ZAIO) • LOKOMOZIO APARATUA: ERAZTUN BAKOITZEAN KETA IZENEKO APENDIZE TXIKIAK DUTE MUGITZEKO. • UGALKETA – BATZUK KLITELO IZENEKO ORGANOA DUTE – BESTE BATZUK HERMAFRODITAK – IA GUZTIAK GAI DIRA ZATI BATETIK HAR BERRIA SORTZEKO
  • 10.
    • GEHIENAK URTARRAKDIRA (ZAKATZEZ ARNASTU) • BATZUK PARASITOA DIRA • BESTE BATZUK LEHORTARRAK (AZALEZ ARNASTU) http://www.youtube.com/watch? v=7lLqF7sXZs4&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=XIN- yvMDYWM&feature=related
  • 11.
    MOLUSKUEN EZAUGARRIAK  Aldebikosimetria  Gorputz biguna, mantu izeneko mintz mehe batez estalita, askotan, mantuak, maskor bat eratzen du.  3 atal: • Burua: zentzumen organoak eta ahoa daude. • Masa biszerala: ia organo guztiak daude. • Oina: gihartsua da eta molusku motaren arabera herrestan ibiltzeko, zulatzeko edo igeri egiteko erabiltzen dute.  Maskor batzuek kusku izeneko pieza bat dute beste batzuek bi kusku eta beste batzuek kuskurik ez
  • 12.
     Urtarrak zakatzenbidez arnastu  Lehortarrak biriken bidez arnastu Era askotako elikadura Digestio-aparatua ondo garatua Gehienak hermafroditak batzuk sexubakarrak Ernalketa: kanpokoa edo barnekoa Obiparoak Metamorfosiaren bidez heldu bihurtu HIRU TALDE: gasteropodoak, bibalbioak eta zefalopodoak
  • 13.
    Gasteropodoak • Barraskiloak, bareaketa lapak. • Lehortarrak edo urtarrak • Burua oso garatuta lau garro ditu. (2 garro handiak begiak dira) • Oin gihartsua herrestan ibiltzeko • Ahoak erradula izeneko mihia du, janaria urratzeko balio du. • Gehienek maskorra dute masa biszerala babesteko (barraskiloak). Bareek ez dute maskorrik • Itsatarrek zakatzez arnastu, lehortarrek birikez.
  • 14.
    BIBALBIOAK • MUSKUILUAK, TXIRLAKETA BERBERETXOAK • MASKORRA BI KUSKU ARTIKULATUAZ OSATUTA. KUSKUAK GIHAR BATEZ IXTEN DIRA • BURUA EZ ZAIE NABARITZEN • OINA AZKORA EMATEN DU ETA ZULATZEKO BALIO DU • ZAKATZEZ ARNASTU • URA IRAGAZTEN DUTE ELIKATZEKO
  • 15.
    ZEFALOPODOAK • OLAGARROAK, TXIBIAKETA TXIPIROIAK • ITSASTARRAK DIRA. • BURUA OSO GARATUTA BEGI HANDIAK DITU • OINA GARRO BIHURTU DA ETA AHOA INGURATZEN DU • GEHIENEK EZ DUTE MASKORRIK • ZAKATZEN BIDEZ ARNASTEN DUTE • HARAGIJALEAK DIRA
  • 16.
    ARTROPODOEN EZAUGARRIAK  ALDEBIKOSIMETRIA  GORPUTZA HIRU ATAL DITU: BURUA TORAXA ETA SABELALDEA. Burua eta toraxa batuta egon daiteke (zefalotoraxa)  BURUAN: ANTENAK, BEGIAK ETA AHO PIEZAK DITUZTE.  BEGIAK : BAKUNAK BADIRA OZELO
  • 17.
  • 18.