ZER DIRA?
Animaliaornobakoak ez dauke bizkarrazurrik ezta
hazurrik ere.
Talde hau ugaritsuena da.
Edonon topa daikeguz: lurrean (zizarea), uretan
(lapa) eta besteak airean dabiltza (erlea).
Elikaduraren arabera animalia honek hiru multzotan
sailkatu daikeguz: bedarjaleak (tximeleta), okeljaleak
(olagarroa) eta azkenik orojaleak (eskorpioa).
3.
ZER DIRA?
Aipamenberezia egin behar deutsegu
deskonposatzaile taldeari, honek hildakoen okelagaz
elikatzen dira, hauen ezagunena tizas izarra da.
Ornogabe guztiak obiparoak dira.
PORIFEROAK
Animalia urtarrakdira eta belakiak dira honen artean
ezagunenak.
Mugitzeko ezintasuna dauke.
Talde handitan bizi dira.
Ura iragaziz elikatzen dira.
ZELENTERATUAK
Ur animaliakdira ere eta poriferoak moduan ez dauke
aparaturik ez organorik.
Animalia honek gorputza biguna deuke eta irekigune
bakarra, garroz ingurutura. (Tentakuloak)
Zelenteratuak okelajaleak dira eta euren artean
ezagunena marmoka da.
ANELIDOAK
Harrak etalur zizareak anelidoen taldean kokatzen
doguz.
Ornobako mota honek gorputz zilindrikoa eta luzea
da eta metamero izeneko eraztunez osotuta dago.
Animaliaren aurreko zatian ahoa egoten da eta atzean
berriz uzkia.
Anelidoak azalaren bidez hartzen dabe arnasa, eta
azalak beti heze egon behar dau.
Lurrarekin nahastuta dagozan partikula organikoak
jaten dabez.
Bai uretan zein lehorrean bizi ahal dira.
MOLUSKOAK
Ornobako honekgorputz biguna deukie. Izenak,
oskol finekoa esan gura dau, nahiz eta oskol gabeko
moluskuak dagozan ere, adibidez olagarroa edo barea.
Tamainu desbardineko moluskuak dagoz:Mikro
moluskuetatik Txibia erraldoiaraino.
Espezie gehienak itsasoan bizi ziran.
Euretariko asko jangarriak dira.
EKINODERMATUAK
Animalia honekitsastarrak dira, ozeanoetan
aurkitzen direnak sakonera guztietan.
Ez dira asko mogiduten, lurrean edo harrietan
itsatsita egon ahal dira.
Itxura aldetik edo esfera modukoa, edo izarra edo
baita “lumaduna” komatula bezala:
ARTROPODOAK
Ornogabeen barruan,honek talderik ugaritsuenak
dira.
Artropodo hitzaren etimologia hurrengo hau da:
Grezierazko Arthon (artikulatua) eta Podo (oina).
Animali mota honek exsoeskeletoa dauke,kanpo-
eskeletoa. Hori KITINAZ deitzen dan substantziaz
eginda dago. Guk kitina ulean eta atzazaletan
daukagu.
Intsektuak
Artropodoen talderikhandiena osotzen dabe. Mundu
osoan zehar zabalduta dagoz, baita uretan ere.
Kalkuluen arabera, 200 milioi intsektu dagoz gizaki
bakoitzeko.
Gorputza hiru zatitan banatuta dauke:
o Burua: Ahoa, begiak eta antena bi daukez.
o Sabeladea (Abdomena): Gorputzeko organoak daukez
o Toraxa: Sei hanka urtetzen jakez, batzuk ere lau hego
daukez.
18.
Intsektuak
Obiparoak dira.
Kumeak ez dabe gurasoen antzik, antena eta
hegobakoak izaten dira. Larba esaten jake.
Intsektu gehienak metamorfosia izaten dabe:
Larbak gelditu barik elikatzen dira. Honek lurpean
eskutatzen dira eta krisalida bihurtzen dira. Aldaketa
asko igaro ondoren heldua izaten da.
Araknidoak
Honek ezdauke antenarik.
Zortzi hanka dauke.
Sare itsaskorra egiten dabez intsektuak harrapatzeko.
Gehienak pozoina dauke.
Gorputzak ere hiru atalak
daukaz.
Krustazeoak
Artropodoak diranez,gorputzeko hiru atalak bereiztu
daiketez: abdomena, toraxa eta burua.
Toraxen, gehienak hankak mogitzeko eta pintzak ere
dabez.
Animalia honek, gehienak itsasoan bizi dira, baina
badagoz ur gezakoak diranak ere. Baita lehorrekoak
ere.
Miriapodoak
Animalia honeklurtarrak dira.
Euren izena 10.000 hankatik gora daukezala adierazi
arren, egia da gehien daukanak 750 daukaz, eta
badagoz 10 ere ez daukezanak.
Antena pare bat dauke eta buruaren azpian ahoa
dauke.
Batzuk bedarjaleak dira eta dagoz okelajaleak diranak
ere.