1. Olga Mijón Pedreira

2. ORIXE E EVOLUCIÓN DO UNIVERSO
• Como se orixinou todo o que observamos
no ceo: planetas, estrelas, galaxias?
• Como foi a transformación do universo?
E o home? Somos polvo de estrelas?

3. AS ESTRELAS E OS ELEMENTOS
QUÍMICOS
• Estrelas: grandes masas de gas a temperaturas moi
altas, formadas principalmente por hidróxeno e helio.
Pléyades

4. ELEMENTOS QUÍMICOS E EVOLUCIÓN
ESTELAR
• O hidróxeno e o helio das estrelas reaccionan para formar
elementos químicos máis pesados que, a súa vez, reaccionan
entre si e así sucesivamente. Ex: hidróxeno-helio-carbono.
Reacción protón-protón

5. O universo observable
• O universo (aprox. 5%- materia bariónica)
baleiro e galaxias
As galaxias están formadas por miles de millóns de
estrelas, planetas e nebulosas (nubes de gas e
partículas sólidas denominadas po).
Quimícamente
75% H
20% He
5% doutros elementos

6. A materia escura
• 23% do universo
• Materia cunha composición e propiedades
descoñecidas.
• Materia invisible que interacciona gravitatoriamente.
ENERXÍA OSCURA
72%

7. CLASIFICACIÓN DAS ESTRELAS
Se distinguen as seguintes clases de luminosidade :
CLA Descripción
SE As clases de luminosidade non
0 Hipergigantes Deben confundirse coas fases
Evolutivas dunha estrela.
Ia Supergigantes muy
luminosas
Ib Supergigantes de menor
brillo
II Gigantes luminosas
III Gigantes
IV Subgigantes
V Estrellas enanas de la
secuencia principal
VI Subenanas (poco utilizada)
VII Enanas blancas (poco
utilizada)

8. TIPOS DE ESTRELAS
Las clases establecidas por Annie Jump Cannon se identifican con colores:
- Color azul, como la estrella I Cephei
- Color blanco-azul, como la estrella Spica
- Color blanco, como la estrella Vega
- Color blanco-amarillo, como la estrella Proción
- Color amarillo, como el Sol
- Color naranja, como Arcturus
- Color rojo, como la estrella Betelgeuse.
A menudo las estrellas se nombran usando la referencia a su tamaño y a su color:
enanas blancas, gigantes rojas, ...

9. VIDA DUNHA ESTRELA
As estrellas evolucionan durante millóns de anos.
Nacen cando se acumula unha gran cantidade de materia nun lugar do espazo.
Comprímese e quéntase ata que comeza unha reacción nuclear, que consume
a materia, convertindoa en enerxía. As estrelas pequenas a gastan lentamente
e duran máis que as grandes.
■ Brancas, azuladas, verdosas. Son as estrelas máis novas e quentes.
■ Amarela ou laranxa. Consomen hidróxeno e cambian a súa coloración e diminúen
A súa temperatura, coma o Sol.
■ Xigante vermella ou superxigante vermella. Xurden cando agótase o hidróxeno
e a cantidade de helio e moi elevada. A estrela dilátase, emprega outros elementos
Como combustible (comezando polo helio) e libera menos cantidade de enerxía
e vai arrefriando.
Sirio B
Betelgeuse

10. • O final das estrelas depende do tamaño
que tivesen inicialmente:
►As estrelas máis pequenas van arrefriando e encóllense ata convértense en
Enanas brancas ou vermellas. Finalmente, arrefriarán de todo, e convértense
en corpos sólidos e escuros.
►Nas máis grandes ao ter tanta masa, próducese un colapso:
Supernova + estrela de neutróns ou supernovas + burato negro.

11. O SOL
É UNHA ESTRELA MEDIANA , SITUADA COS SEUS PLANETAS NUNHA ZONA
INTERMEDIA DA VÍA LÁCTEA.
É o maior elemento do Sistema Solar, contén máis do 99% de toda a materia do
Sistema Solar. É unha enorme bola de gas de 1.400.000 Km de diámetro, composta
por un 73% de hidróxeno, un 25% de helio e un 2% de elementos máis pesados.
É a nosa principal fonte de enerxía, que manifestase en forma de luz e calor.

12. TIPOS DE GALAXIAS
• Galaxias elípticas
• Galaxia con forma de elipse. Presentan escasa estrutura e teñen
pouca materia interestelar. A tasa de formación de estrelas baixa,
están dominadas por estrelas vellas.
• As galaxias máis grandes son xigantes elípticas, resultado da fusión
de galaxias. Ex.: Berenices, M-91, NGC4548.

13. Tipos de galaxias
• Galaxias espirales
• La Galaxia Espiral M88, Vía Láctea, M101.
• As galaxia espirais son discos rotantes de estrelas e materia
interestelar, cunha protuberancia central formada polas estrelas
máis vellas. A partir desa protuberancia extendense uns brazos en
forma de espiral, de brillo variable.

14. Tipos de galaxias
• Galaxias irregulares
• Unha galaxia irregular é unha galaxia que non encaixa
en ningunha clasificación de galaxias da secuencia de
Hubble. Son galaxias sin forma espiral nin elíptica.
Ejemplo galaxia Irr I., Nube de Magallanes.
NGC 1427

15. Galaxias vecinas (Anos luz)
• Nubes de Magallanes 200.000
• El Dragón 300.000
• Osa Menor 300.000
• El Escultor 300.000
• El Fogón 400.000
• Leo 700.000
• NGC 6822 1.700.000
• NGC 221 (M32) 2.100.000
• Andrómeda (M31) 2.200.000
• El Triángulo (M33) 2.700.000
1 año luz= 9,4628 X 1012 Km (algo menos de 10 billóns de Km)

16. O noso lugar no universo

17. CAMINO DE LECHE
A Vía Láctea é unha galaxia espiral na que se atopa o Sistema solar.
Calcúlase que posúe entre 200 mil millóns e 400 mil millóns de estrelas.
A distancia dende o Sol ata o centro da galaxia é ao redor de 27.700 anos
Luz.
A Vía Láctea forma parte dun conxunto dunhas 30 galaxias chamado
GRUPO LOCAL, á a segunda máis grande (primeira Andrómeda, o resto
Son galaxias máis pequenas).
O Grupo Local intégrase dentro do SUPERCÚMULO DE VIRGO, no seu
centro está o “gran atractor” cara o que diríxese o Grupo Local.

18. EXPLORACIÓN DO SISTEMA SOLAR
• Nos primeiros tempos, a exploración espacial foi
realizada pola NASA e a Axencia espacial da antiga
Unión Soviética. A estas uníronse máis tarde a
Axencia Espacial Europea e a Axencia espacial
xaponesa, e as China e Australia.

20. A ORIXE DO UNIVERSO
BIG BANG

21. BIG BANG (gran explosión)
• Hai uns 12000 -15000 millóns de anos aconteceu unha
explosión incomprensiblemente grande que lanzou cara
o exterior toda a materia do universo a velocidades
incribles. Nese momento, os restos da explosión, que
consistían case por completo en hidróxeno e helio,
comezaron a enfriarse e condensarse nas primeiras
estrelas e galaxias. Nunha desas galaxias, a Vía Láctea,
foi onde o noso sistema solar e o planeta Terra tomaron
forma.

22. 1ª ETAPA DE INFLACIÓN
• O Big Bang. O universo supercomprimido expandíuse
e creceu a enorme velocidade. A temperatura é de 1027
graos. Despois desta etapa o universo continuou
expandíndose pero a un ritmo máis lento.

23. 2ª FORMACIÓN DA MATERIA
• Unha cienmilésima de segundo despois do instante
inicial, s temperatura era suficientemente baixa para que
todos os quarks confináranse en protóns e neutróns.
• QUARKS: É unha das seis partículas que, segundo se cree, son os
constituintes básicos das partículas elementais chamadas hadrones,
como o protón, o neutrón e o pión.

24. 3ª A NUCLEOSÍNTESE PRIMORDIAL
• A nucleosíntese é un proceso no que os protóns e
neutróns reaccionan para dar lugar a átomos. Pero a
maior parte dos protóns quedaron libres: case o 75% do
universo seguía sendo núcleos de hidróxeno.
Que novos núcleos formáronse?
• Núcleos de helio: aproximadamente un 25%
• Núcleos de deuterio
• Núcleos de litio
• Transcorridos tres minutos dende a orixe as reaccións
nucleares cesaron a súa actividade porque a
temperatura do universo xa se enfriara o suficiente.

25. 4ª A RECOMBINACIÓN
• 400.000 anos despois, os núcleos de hidróxeno capturarán
electróns convertíndose en átomos neutros.
• Os fotóns xa non teñen enerxía suficiente para ser absorbidos polos
electróns, poden viaxar polo universo sin ser absorbidos pola
materia e chegar a nós.
• O universo fíxose transparente, o podemos observar.
Fotón é unha partícula indivisible que móvese, sempre, ,a velocidade da
luz. É a partícula portadora de todas as formas de radiación
electromagnética, incluindo os raios gamma, os raios X, a luz ultravioleta, a
luz visible (espectro electromagnético), la luz infrarrroxa, as microondas, e
as ondas de radio.
As zonas do espazo lixeiramente máis densas convérteronse en centros de
atracción gravitacional e arredor destes reuniuse a materia, formándose
nebulosas, planetas e estrelas e despois as primeiras galaxias.

27. A INFORMACIÓN QUE CHEGA A TERRA
• COMETAS
• ASTEROIDES
• METEORITOS
Cometa Halley
Meteorito: Campo del Cielo- Argentina (37 t) Asteroides

28. Os cometas
Son corpos celestes que se ven moi raramente cando se achegan ao Sol. Teñen
orbitas moi excéntricas. Cando están lonxe do Sol, son esféricos e de pequeño
tamaño, están formados principalmente por xeo, po, metano e amoníaco.
Cando se achegan ao Sol, elévase a temperatura e os seus compoñentes comezan
a fundirse e evapóranse, arrastrando tamén partículas de po, que forman a cabeleira
e a cola do cometa. Cada vez que pasan preto do Sol, perden unha pequena parte
da súa masa.
Cometa moi famoso:
O cometa Halley, é un cometa grande e brillante que orbita ao redor do Sol cada
76 anos en promedio, aínda que o seu período orbital pode oscilar entre 74 e 79 anos.
Observouse por ultima vez en 1986, a próxima visita será no ano 2061.
Cometa Lulin,
descuberto en xullo do 2007

29. Os asteroides
Corpos rochosos carbonáceos ou metálicos, máis pequenos que os satélites.
Especialmente abundantes no Cinto de asteroides situado entre Marte e Xúpiter;
constituido por miles de Asteroides entre os que destacan polo seu tamaño
Pallas, Vesta e Hygiea.
Pallas
Vistos dende a Terra, os asteroides teñen aspecto de estrella.

30. Os meteoritos
Son fragmentos de asteroides ou restos de cometas que viaxan polo espazo a
enormes velocidades. Chocan cos corpos que atopan ao seu paso, satélites ou
planetas, producindo grandes cráteres de impacto. Cando chegan a Terra, se
son pequenos, quéimanse ao entrar na atmosfera e vense como unha luz que
cruza o ceo a gran velocidade, son as estrelas fugaces.
Lágrimas de San Lorenzo

31. FORMACIÓN DO SISTEMA SOLAR
• O Sol formouse a partir dunha nube de partículas de gas
xigante hai 4.500-5000 millóns de anos. Igual que outras
estrelas condensanse a partir de nubes moleculares, o Sol
xurdiu gravitacionalmente a partir dun mar de hidróxeno, helio
e rastros doutros elementos. As forzas gravitatorias fixeron
que a maior parte desta masa formase unha esfera central e, ao
redor, quedasen xirando masas moito máis pequenas. A masa
central convertiuse nunha esfera incandescente, o noso Sol.
As pequenas tamén condensaronse mentras describían órbitas
ao redor do Sol, formando os planetas e algúns satélites.

32. TEORÍA DOS PLANETESIMAIS
Calquera teoría que se elabore sobre a orixe do sistema solar ten que
explicar os seguintes feitos:
● O Sol e os planetas xiran no mesmo sentido.
● Os planetas percorren órbitas case circulares e situadas nun mesmo plano.
Os satélites fan o mesmo con respecto aos seus planetas.
● A rotación de case todos os planetas e satélites prodúcese no mesmo
sentido que a traslación.
● Os planetas máis cercanos ao Sol son máis pequenos e os exteriores maiores
● Existe unha diferenciación xeoquímica nos planetas: os máis densos e ricos
en silicatos están cercanos ao Sol; os máis lixeiros e gaseosos están afastados.
● As substancias máis densas aparecen no interior dos planetas.
● Os corpos planetarios presentan marcas dos impactos de meteoritos.

34. O NOSO SATÉLITE: A LÚA
5º SATÉLITE MAIOR DO SISTEMA SOLAR
1ª SONDA EN ORBITAR ´A LÚA FOI O Luna 1 da Unión Soviética.
1º ALUNIZAXE REALIZADO POLA NASA- Apolo 11 o 20/07/1969.
A FORMACIÓN DA LÚA
Un protoplaneta do tamaño de Marte
colisionou contra A Tierra primitiva hai
uns 4.500 millones de anos. Os restos
que quedaron deste impacto
consolidaronse para formar a Lúa.
Cando os planetas interiores case estaban completamente formados, a rexión
continuaba cuberta de centos de embrións planetarios do tamaño da Lúa, algúns
colisionaron cos planetas en impactos xigantes. Debido a un impacto A Terra
gañou a Lúa.
A explicación para todas estas colisións é que as orbitas dos planetas debían ser
máis alongadas que na actualidade, e favorecían as colisións. As orbitas foron
regularizándose e son case circulares.

35. Cráter Tsiolkovsky Mar Imbrium, cráter de
Cráter de Tycho
Copérnico e Montes
Cárpatos
Misións tripuladas 7
Mar de la tranquilidad Paseo lunar de Aldrin Misións non tripuladas 61

36. EXOPLANETAS
PLANETAS AO REDOR DE ESTRELAS DIFERENTES AO SOL
Atopados máis de 400. A maioría deles ata os últimos descubrimentos eran
Planetas semellantes a Xúpiter, nos que non podía existir o noso tipo de vida.
A noticia do descubrimento en setembro de 2010 sobre o exoplaneta Gliese 581g
foi importante porque parece ser que reúne as características de planeta habitable,
aínda que hai que esperar para ofrecer unha información máis precisa.
Outros exoplanetas: 51 Pegasi b, 55 Cancri b ata f, HD 149026 b, e centos máis

37. A Sonda Kepler da NASA, lanzada no ano 2009, está deseñada
para atopar planetas semellantes A Terra. En tres anos e medio
esperan detectar centos de planetas deste tipo.
Telescopio HARPS, Chile

38. CONDICIÓNS PARA A VIDA NOS PLANETAS
- A distancia do planeta a Estrela.
- Unha gravidade suficiente no planeta.
- Un núcleo metálico fundido.
- A presenza dun satélite grande.
- O tempo de vida da estrela.
- A existencia de planetas xigantes próximos.
- A situación dentro da Vía Láctea.
HAI QUE PENSAR QUE PODERÍAN EXISTIR FORMAS
DE VIDA CAPACES DE HABITAR PLANETAS DE
CONDICIÓNS MOI DIFERENTES ÁS DO NOSO
PLANETA!